mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

Bölge Adliye Mahkemesi Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E. 2026/311 K. 2026/2018

Karar tarihi: 15 Ekim 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

DENİZLİ

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

4. HUKUK DAİRESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

KARAR TARİHİ
15/10/2026
İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ
.... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ
11/11/2025
NUMARASI
... Esas... Karar
DAVACI
...-T.C. Kimlik no:...
VEKİLİ
Av. ...-[...
DAVALI
...-T.C. Kimlik no:... ...
VEKİLİ
Av. ...-...
DAVANIN KONUSU
Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
G.KARAR YAZIM TARİHİ
15/10/2026

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı ile davalı ... Tekstil Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'de, %50 eşit pay ile ortak iken, davalının %50 şirket payını müvekkili davacıya devir etmek istediğini, bunun üzerine taraflar arasında 07/07/2020 tarihli hisse devir protokolü ve 21/08/2020 tarihli ek protokol yapıldığını, davalının müvekkiline devir etmek istediği %50 pay değeri için, davacı tarafından davalıya protokolde de yazılı olduğu şekilde bir çok değerler ve para verildiğini, davalının %50 payını müvekkili davacıya devir ettiğini, davalıya verilen değerlerin şirketin %50 pay değerinden çok çok fazla olduğu öğrenilir öğrenilmez hemen arabuluculuk görüşmesi başvurusu yapıldığını ancak anlaşma sağlanamadığını belirterek, bu aşamada dava konusu olarak şirketten verilen değerler yönünden fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile belirsiz alacak davası olarak, hile ve gabin nedeni ile yargılama aşamasında belirlenecek olan denkleştirme bedelinin (HTD 50.000 TL ) 07/07/2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının hile iddiası ile ilgili arabuluculuk başvurusu olmadığını, davacı tarafın işbu davayı açmadan önce arabulucuya başvurduğunu ifade etmiş ise de, dosyada bulunan 09/09/2024 tarihli arabuluculuk son tutanağında hile iddiası ile ilgili bir talep olmadığını, davacının talebinin yalnızca gabin hukuksal sebebine ilişkin olduğunu, dolayısıyla arabuluculuk aşamasında ileri sürülmeyen hile iddiasının daha sonra dava yoluyla ileri sürülmesine yasa hükümleri cevaz vermediğinden davacının hile ile ilgili taleplerinin esasa girilmeksizin usulden reddine karar verilmesini talep ettiklerini, davacının basiretli tacir olduğu Gabin (Aşırı Yararlanma) koşullarının gerçekleşmediğini, somut olayda öncelikle davacının gabine (aşırı yararlanma) sebebiyet veren durumunun düşüncesizlik mi, deneyimsizlik mi, yoksa zor durumda kalma mı olduğunu açıklaması gerektiğini, dava dilekçesinin hiçbir kısmında davacının düşüncesiz, deneyimsiz ya da zor durumda olduğundan bahsedilmediğini, davacı tarafın TTK hükümleri gereği basiretli bir tacir olup, düşüncesiz, deneyimsiz ya da zorda (müzayaka hali) olmasının mümkün olmadığını, kaldı ki davacı tarafın dahi deneyimsizlik, düşüncesizlik ya da zorda kalma içinde olduğunu iddia etmediğini, buradaki en önemli kıstasın, bir tarafın diğer tarafa nazaran zayıf tarafta olması gerekliliği olduğunu, davacı ...'nın yıllık cirosu on milyonlarca lirayı bulan bir şirketin tek sahibi, ...'de tanınan bir iş insanı olduğunu, müvekkilinin de yine ... ilinde faaliyette bulunan bir hekim olduğunu, iki tarafın edimleri arasında bir nispetsizlik olacaksa mesleği hekimlik olan ve iş insanı olmayan müvekkili aleyhine bir dengesizlik olması gerektiğini, nitekim taraflarınca davalının hileli eylemleri sebebiyle işbu davaya dayanak 07/07/2020 ve 21/08/2020 tarihli protokollerdeki edimlerin davalı tarafından yerine getirilmediği iddiasıyla pay devir sözleşmesinin iptali istemli ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı davasının açıldığını ve halihazırda derdest durumda olduğunu, söz konusu dosya incelendiğinde davacının hileli davranışlarla müvekkiline ait şirket hissesini ederinden çok daha azına ele geçirdiğinin anlaşılacağını, hak düşürücü sürenin dolduğunu, protokolün 4, 5, 6 ve 7 numarasında yazılı değerlerin davacının zorlamasıyla yazıldığını, protokolün 4, 5, 6 ve 7 numarasında yazılı ... Hastanesi'nin %10 gizli ortaklık, bu hastanenin hizmet binasındaki 1/10'luk gizli hisse, kantin işletmesindeki %27,5 oranındaki gizli hisse, ... İlçesi ... mah. ... ada ... parselde yer alan iki adet aparttaki %50 gizli ortaklık gibi ibarelerin hukuki hiçbir değeri olmadığını, tüm bunların davacının dayatma ve zorlamaları ile yazıldığını, zira mahkemenin ... esas sayılı dosyasında da ifade edildiği üzere davacı ...'nın şirket hisselerini oldu bittiye getirerek müvekkilinin elinden ederinin çok altında bir değerle hileli olarak aldığını, devir işleminden önce de bir protokol hazırlatarak bu maddeleri de protokole eklettiğini, sebebinin ise ... Tekstil Gıda San. Tic. A.Ş.'de kayıt dışı pek çok ticari iş ve işlemler yapılması olduğunu, nitekim şirketin kayıt dışı faaliyetlerde bulunduğu davacının da delil olarak dayandığı ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... esas, ... karar sayılı dosyasının gerekçeli kararında da vurgulandığını, mahkeme kararının gerekçesinde şirketin özellikle stok affından yararlanmak suretiyle dönem dönem kayıt dışı alış ve satış yaptığının maliye kayıtları ile sabit olduğuna vurgu yapıldığını, dolayısıyla şirketin resmi kayıtlara yansımayan pek çok gizli faaliyetinin bulunduğu mahkeme kararları ile sabit hale geldiğini, o halde hakimin ortak olarak davacının kayıt dışı iş ve işlemleri müvekkilinden gizlemek suretiyle kendi lehine müvekkili aleyhine dengesizlik yarattığının da kolaylıkla anlaşılabileceğini, 07/07/2020 tarihli protokolün 4, 5, 6 ve 7. maddelerinde yazılı hususların da tamamen davacının kayıt dışı mal varlığına resmiyet kazandırma amacına matuf olduğu, davacının olası vergi incelemesi ve benzeri yasal yükümlülüklerinden kurtulma için dayandığı hileli başka bir yol olduğunu, davacı ile müvekkili arasında ilgili maddelerde belirtildiği gibi bir ortaklık ilişkisi olmadığını, öncelikle ... Hastanesi olarak bilinen eski ismi ... Tıp Merkezi Tic. San. Ltd. Şti'de ortaklığın tüm limited şirketlerde olduğu gibi; kuruluş yoluyla, sermaye arttırımı yoluyla, birleşme yoluyla ve tür değiştirme yoluyla aslen kazanılabileceğini, davacının gizli ortak olduğu iddiasının hukuki değeri olmadığını, olmayan bir hakkın devredilmesinin Roma Hukuk'undan beri mümkün olmadığını, bunun gibi dava dışı taşınmazların tapu kayıtları incelendiğinde davacının hiçbir zaman malik ya da hissedar olmadığının tespit edileceğini, ... Hastanesi'nin kantin işletmesinin %27,5'lik gizli ortaklık hissesinin devredileceği de belirtilmiş ise de, kantin işletmesinin devir tarihi itibariyle dava dışı... isimli kişi adına olduğu müvekkili ile bir ilgisi bulunmadığını, bunun da davacının kayıt dışı işlemlerine dayanak olması amacıyla davacı tarafından yazdırıldığını, müvekkilinin ceza mahkemesine verdiği dilekçede davalıdan 4 ila 7 numaralı maddelerdeki değerlerin hisse devir bedeli karşılığı alındığı ifadesinin bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

İlk derece mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; toplanan tüm deliller, kesinleşen ceza mahkemesi dosyaları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının her ne kadar hile veya gabin nedeniyle denkleştirme bedeli talebinde bulunmuş ise de, davacının davalıya yapmış olduğu taşınmaz ve taşınır devirlerinin sözleşme ve ek protokoller kapsamında olduğu, davalının limited şirketteki hisse devrini 08/07/2020 tarihinde yaptığı, yine söz konusu hisse devirlerini ise taraflar arasında akdedilen 07/07/2020 tarihli protokol kapsamında olduğu, bu yüzden hisse devrinin 07/07/2020 tarihli protokol kapsamında yapıldığı ve bu protokol gereğince de daha sonra taraflar arasında da 21/08/2020 tarihli ek protokolün yapıldığı, bu ana protokol ve ek protokol kapsamında tarafların birbirlerine karşı edimlerini yerine getirdiği, yine.... Ağır Ceza Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dava dosyasında tarafların mahkeme huzurlarında vermiş oldukları savunmalarında ve beyanlarında sözleşme ve protokolünden bahsettikleri, davalının da alınan savunmasında hisse devrinin ekonomik olarak gerekçeyi yansıtmadığını düşündüğünü beyan ettiği, bu yüzden tarafların kendi iradeleriyle ana protokolleri ve ek protokolü yaparak yürürlüğe koydukları, ana protokol yapıldıktan sonra da dava konusu hisse devrinin bir gün sonra davalı tarafından davacıya yapıldığı, bu yüzden tarafların kendi iradeleriyle ana sözleşme ve ek sözleşmeleri yerine getirdiklerinden davacının, davalının hileli eylemleri neticesinde veya başkaca irade fesadı altında hisse devrini yaptığını gerek iş bu dava dosyası gerekse de .... Ağır Ceza Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dava dosyasında ispat edemediği gerekçesiyle, davacının davasının reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; delilleri toplanmadan bilirkişi incelemesi yapılmadan, somut duruma ve dava konusuna uygun olmayan gerekçe ile davanın reddi kararının usul ve yasaya uygun olmadığını, gabin nedeni ile denkleştirme istemli belirsiz alacak davası ikame edildiğini, davacı ile davalı ... Tekstil Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'de, %50 eşit pay ile ortak iken, davalının %50 şirket payını müvekkili davacıya devir etmek istediğini, bunun üzerine taraflar arasında 07/07/2020 tarihli hisse devir protokolü ve 21/08/2020 ek protokol yapıldığını, davalının müvekkiline devir etmek istediği %50 pay değeri için, davacı tarafından davalıya protokolde de yazılı olduğu şekilde bir çok değerler ve para verildiğini davalının %50 payını müvekkili davacıya devir ettiğini, davalıya verilen değerlerin şirketin %50 pay değerinden çok çok fazla olduğu öğrenilir öğrenilmez hemen arabuluculuk görüşmesi başvurusu yapıldığını ancak anlaşma sağlanamadığını, bu aşamada dava konusu olarak şirketten verilen değerler yönünden fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydı ile, taraflar arasında yapılan 07/07/2020 tarihli hisse devri protokolü 4-5-6-7 maddelerinde belirtilen ve müvekkili tarafından davalıya verilenlerin gerçek değerlerinin davalı tarafından müvekkilinden gizlendiği müvekkiline hiçbir bilgi verilmediğini, eski ünvanı Özel ... Tıp Merkezi Teşhis ve Tedavi Hizmetleri Ltd. Şti. iken unvan değişikliği ile ... Hastanesi Sağlık Hizmetleri İnşaat ve Turizm Tic. Ltd. Şti. olan şirket hissesi ile bu şirkete ait taşınmaz 1/10 hissesi, Kantin işletmesi %27,5 hissesi ile ... ... İlçesi, ... Mah. ... ada, ... nolu parsel ... adet aparttaki %50 paylarının bu aşamada dava konusu olduğunu, ...Ağır Ceza Mahkemesi esas sayılı dosyasına davalı tarafından sunulan yazıda bu değerleri aldığının kabul edildiğini, müvekkilinin haricen ortağı olduğu şirket hisselerinin değeri, şirkete ait taşınmaz değeri, kantin işletme değeri ve iki adet apart değerinin davalı tarafından gizlendiğini, müvekkilinin dava dışı sağlık şirketinde resmi olarak ortak görünmediği için ticari defter ve kayıtları inceleyemediği, pay değerleri gizlendiği için de öğrenemediğini, taşınmazın da malik olmadığı için tapu kaydı ve bilgilerini öğrenemediğini, bu nedenle gabin nedeni ile edimler arasındaki dengesizliğin giderilmesini talep etmenin zorunlu olduğunu, müvekkilinin aldatıldığını ve kendine ait olan değerlerin elinden alındığını, 07/07/2020 tarihindeki değerlerinin yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesi belirlenmesini ve edimler arasındaki dengesizliğin giderilmesinin talep edildiğini, bir sözleşmenin gabin ile sakat olması halinde sömürülen tarafın sözleşmeye bağlı kalarak, edimler arasındaki oransızlığın giderilmesini isteyebileceği, dava dışı ... Tekstil Gıda San. Tic. Ltd. Şti. ticari sicil kayıtları, taraflar arasında yapılan 07/07/2020 tarihli protokol ve 21/08/2020 tarihli ek protokol, keşif ve bilirkişi incelemesi, ... Hastanesi Sağlık Hizmetleri İnşaat ve Turizm Tic Ltd. Şti. ticaret sicil kayıtları, şirket ticari defter ve kayıtları ve bu şirkete ait ... İli, .. Mah, ... ada ... parsel sayılı taşınmaz tapu kayıtları, ..., ... ilçesi ... Mah ... ada....nolu parsel tapu kayıtları, yemin, ...Ağır Ceza Mahkemesi dosyasına davalı tarafından sunulan yazı ve protokol olarak belirttikleri delilleri toplanmadan, bilirkişi incelemesi yapılmadan karar verilmesinin yerinde olmadığını ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE:

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

İstinaf başvurusuna konu uyuşmazlık, limited şirket hisse devir sözleşmesinden kaynaklı aldatma (hile) ve aşırı yararlanma (gabin) hukuksal nedenlerine dayalı denkleştirme bedeli talebine ilişkindir.

Aşırı yararlanma 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 28. maddesinde düzenlemiştir. Bu maddeye göre; "Bir sözleşmede karşılıklı edimler arasında açık bir oransızlık varsa, bu oransızlık, zarar görenin zor durumda kalmasından veya düşüncesizliğinden ya da deneyimsizliğinden yararlanılmak suretiyle gerçekleştirildiği takdirde, zarar gören, durumun özelliğine göre ya sözleşme ile bağlı olmadığını diğer tarafa bildirerek ediminin geri verilmesini ya da sözleşmeye bağlı kalarak edimler arasındaki oransızlığın giderilmesini isteyebilir.

Zarar gören bu hakkını, düşüncesizlik veya deneyimsizliğini öğrendiği; zor durumda kalmada ise, bu durumun ortadan kalktığı tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde sözleşmenin kurulduğu tarihten başlayarak beş yıl içinde kullanabilir"

Aşırı yararlanma (gabin) malın değerinden çok fazla ödeme yapılması, edimler arasında açık oransızlık olup, Borçlar Kanunu aşırı yararlanmayı bir irade bozukluğu hali olarak öngörmemiştir. Bu nedenle, aşırı yararlanma irade bozukluğu sebepleri arasında değil sözleşmenin kurulması ile ilgili hükümler arasında düzenlenmiştir. Buna göre, aşırı yararlanma sözleşmenin kurucu unsurlarıyla ilgili bir kurumdur.

Borçlar Hukukunda sözleşmeler alanında yer alan en önemli temel ilkelerden birisi de sözleşme özgürlüğüdür. Sözleşme özgürlüğü, tarafların diledikleri koşullarda sözleşme yapabilme özgürlüğünü de kapsar. Bunun sonucu olarak, taraflar sözleşmenin koşullarını ve karşılıklı olarak edimlerini diledikleri gibi belirleyebilirler. Ancak tarafların bu koşulları ve karşılıklı edimleri tayin ederlerken, diğer tarafın içinde bulunduğu olumsuz koşullardan yararlanılmış, bu olumsuz koşullar nedeniyle bir taraf haksız yararlar temin etmişse, buna rağmen sözleşmenin geçerli olduğunu iddia etmek adalet duygularını sarsabilir. İşte aşırı yararlanma denilen kurum bu amaçla kabul edilmiştir. Aşırı yararlanma, taraflardan birinin içinde bulunduğu olumsuz koşulların, diğer tarafın sömürülmesini ve dolayısıyla aşırı yararlanılmasını engelleyen bir hukuksal koruma yoludur. (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 2023/1628 Esas ve 2023/1438 Karar sayılı ilamı)

Dosyadaki belgelere, mevcut delil durumuna, kararın dayandığı delillerle belirtilen gerekçelere, davacı tacirin, TTK 18/2. maddesi hükmü uyarınca basiretli bir tacir olarak hareket etmekle yükümlü olduğuna, devirden önce de %50 ortağı olduğu ticari şirketin mali yapısını bilmesi gerektiğine, kaldı ki davacı tarafından zor durumda kalma hali ile düşüncesizlik ya da deneyimsizlik ile sözleşme yapıldığının somut bir şekilde ileri dahi sürülmediğine, sözleşme özgürlüğü ve akdi vefa ilkesi çerçevesinde, davacının yapılan sözleşme ile bağlı olduğuna, davacı tanığın beyanının tespiti için yazılan talimatın bila ikmal iade edilmesine ve yeni adresinin verilen sürede bildirilmemesine, hile iddiasının da ispat edilemediğine göre, ilk derece mahkemesi karar ve gerekçesinin usul ve yasaya uygun olduğu, kanunun olaya uygulanmasında hata edilmediği, ihtilafın doğru tanımlandığı anlaşmakla; davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/11/2025 tarih, ... Esas ... Karar sayılı kararına karşı davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2-Alınması gerekli istinaf karar harcı peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,

3-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4-Gider avansından kalan kısmın karar kesinleştiğinde re'sen yatırana iadesine,

5-İstinaf kararının dairemizce taraflara tebliğine,

6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

7-Harç ve avans iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 361. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.15/10/2026

...

Başkan ...

...

Üye ...

...

Üye ...

...

Katip ...

Bu belge güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.