- Ana sayfa
- Yargı kararı
İlk Derece Mahkemesi Diyarbakır 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2026/411 K. 2026/138
Karar tarihi: 16 Ekim 2026
Atıf yapılan maddeler
- 6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU, m. 4/1
- 6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU, m. 5
- 6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU, m. 19/2
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 2
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 20/1
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 114
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 331/2
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 343
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 344
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 345
- 6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU, m. 89
Karar metni
T.C.
DİYARBAKIR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
- DAVA
- İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
- DAVA TARİHİ
- 26/08/2025
- KARAR TARİHİ
- 16/10/2026
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Diyarbakır İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyası kapsamında tebliğ edilen ödeme emrine karşı davalı borçlunun süresi içinde borca, ödeme emrine, yetkiye, faize ve ferilerine yönelik haksız ve kötü niyetli olarak itiraz ettiğini, bu itiraz üzerine takibin durdurulduğunu, davalının dilekçe ekinde sunulan irsaliyelerden kaynaklanan fatura alacağından dolayı müvekkil şirkete borçlu bulunduğunu, buna karşın icra dosyasına sunulan faturaya ilişkin herhangi bir açıklama getirmeyip ödeme belgesi de ibraz etmediğini, dava öncesinde başvurulan arabuluculuk sürecinde anlaşma sağlanamadığını, sunulan irsaliyeler uyarınca davalının müvekkil şirkete ...tarihinde 118.133,34 TL, ...tarihinde 145.582,50 TL borcunun bulunduğunu, davalının ...tarihinde 88.000,00 TL ödeme yapmasıyla bakiyenin 57.582,50 TL'ye düştüğünü, ...tarihinde 27.201,36 TL tutarında ilave borçlanmayla toplam borcun 84.783,86 TL'ye ulaştığını, davalının ...tarihinde 100.000,00 TL ödeme yapmasının ardından ...tarihinde tekrar 135.198,00 TL borçlandığını, müvekkilinin ...tarihinde icra takibini başlatmasından sonra davalının ...tarihinde 50.000,00 TL ödeme yaptığını, böylece takip tarihi itibarıyla kalan 85.195,00 TL borcun ödenmediğini, davaya konu fatura alacağının götürülecek borç niteliğinde olması ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 89. maddesi gereğince para borçlarının alacaklının yerleşim yerinde ifa edilmesi gerekmesi sebebiyle alacaklı müvekkilinin yerleşim yeri olan Diyarbakır İcra Dairesinin yetkili olduğunu, dolayısıyla davalının yetki itirazının haksız olduğunu ileri sürerek, davalının ödeme emrine, borca, faize, ferilerine ve yetkiye ilişkin itirazlarının reddi ile iptaline, takibin kaldığı yerden devamına, davalı aleyhine alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Dava dilekçesi ve tensip zaptı ekli meşruhatlı davetiyenin davalıya usulüne uygun şekilde tebliğ edilmiş, davalının süresi içinde cevap dilekçesi sunduğu görülmüştür.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; İcra takibinin müvekkilinin yerleşim yeri olan ve yetkili bulunan Vezirköprü İcra Dairesinde başlatılması gerektiğini, takibe konu borcun zamanaşımına uğradığını, tarafların ticari defterleri incelendiğinde aralarında bir ticari ilişki bulunduğu anlaşılacak olsa da müvekkilinin takibe konu malları fiilen teslim almadığını, borcu bulunmadığı halde davacı tarafça fatura kesilerek müvekkilinin borçlu duruma düşürülmek istendiğini, nitekim müvekkilinin takip öncesinde de şirket yetkilileriyle görüşerek böyle bir borcunun bulunmadığını bildirdiğini, davacı yanca ibraz edilen maden e-sevk fişlerine karşın malların müvekkil şirkete teslim edildiğini gösterir herhangi bir teslim-tesellüm tutanağı sunulmadığını, müvekkilinin veya işyerinde çalışan daimi bir personelin imzası bulunmaksızın bu sevkiyatın gerçekleşmiş sayılamayacağını, davacı şirketin taraflar arasındaki önceki mal alışverişleri nedeniyle bu tür belgeleri tek taraflı düzenleyebilecek bilgiye sahip olduğunu, müvekkiline ait ticari defterlerde dava konusu mallara ilişkin hiçbir kayıt bulunmadığı gibi defter ve banka hesap hareketleri tetkik edildiğinde davacı yana borcun olmadığının, ödemelerin bir kısmının çekle bir kısmının ise banka havalesiyle yapıldığının görüleceğini belirterek, öncelikle yetki itirazlarının kabulü ile yetkili icra dairesinin Vezirköprü İcra Dairesi olduğunun tespitine ve haksız davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE:
Dava, fatura alacağı iddiası ile başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali talebine ilişkindir.
Fatura içeriğinin incelenmesinde somut olayda satım sözleşmesi hükümlerinin uygulanmasının gerektiği anlaşılmıştır.
TTK’nın 4. maddesine göre; ticarî davaların iki grup altında incelenmesi mümkündür. Bunlar; tarafların sıfatına ve işin ticarî işletmeyle ilgili olup olmadığına bakılmaksızın ticarî sayılan davalar (mutlak ticari davalar) ile her iki taraf için de ticari sayılan hususlardan doğan davalar (nispi ticari davalar)dır.
Mutlak Ticari Dava; tarafların tacir olup olmadıklarına ve dava konusu edilen işin ticari nitelikte olup olmadığına bakılmaksızın ticari dava olarak sayılan davalar olup, TTK’nın 4/1. maddesinde a ve f bentlerinde 6 bent halinde sayılan dava türleri mutlak ticari davadır. Taraflar arasında kurulduğu ileri sürülen satım sözleşmesinin TTK'nın 4/1 maddesinde düzenlenmemesi nedeni ile davanın mutlak ticari dava olmadığına kanaat edinilmiştir.
Kanun gereği mutlak ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari dava, ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Ticari iş karinesinin düzenlendiği TTK'nın 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hâle getirmez.
Davanın mutlak bir ticari dava olmaması halinde nispi ticari dava olarak değerlendirilmesi için davanın iki tarafının da tacir olması gerekmektedir.
Nisbi ticari dava ise; her iki tarafı tacir olan ve tarafların ticari işletmesi ile ilgili olan uyuşmazlıklar nisbi ticari dava olarak adlandırılmaktadır.
TTK’nın gerekçesinde; ticari davalar ile ticari olmayan hukuk davalarını ayırmada kullanılan kıstasın “bir yandan her iki tarafın tacir sıfatı ve uyuşmazlığın konusunu teşkil eden işin bu sebepten dolayı ticari sayılması keyfiyeti, diğer yandan tarafların sıfatına bakılmaksızın sadece işin ticari mahiyeti” olduğu açıklanmıştır.
Bu anlamda bir davanın nisbi ticari dava sayılabilmesi için; uyuşmazlığın her iki tarafının tacir olması ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olması gerekli ve zorunludur. Samsun Defterdarlığı Vezirköprü Vergi Dairesi'nden gelen ...tarihli yazı cevabına göre davalının tacir olmadığı anlaşılmıştır. Somut olayda davanın her iki tarafının tacir olmadığı, yalnız davacının tacir sıfatını taşıdığı, dolayısı ile eldeki davanın nısbi ticari dava da olmadığı görülmüştür.
TTK'nın 5. maddesine göre aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın, Asliye Ticaret Mahkemesi, ticari davalara bakmakla görevlidir. Dava konusu uyuşmazlık mutlak veya nısbi ticari dava niteliğinde olmadığından, uyuşmazlık mahkememizin görevine girmemektedir.
Satım sözleşmesinin Türk Borçlar Kanunu'nda düzenlenmiş olması nedeni ile uyuşmazlığın çözümünde, HMK'nun 2. maddesi uyarınca genel görevli mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemesi bu davanın yargılamasını yapmakta görevlidir.
01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren Türk Ticaret Kanunu ile Türk Ticaret Kanunun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Değişiklik Yapılmasına Dair 6335 Sayılı Kanunun 2. Maddesi ile değişik TTK'nın 5. maddesinin 3. fıkrası ile Asliye Ticaret Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki iş bölümü itirazından çıkarılmış, görev ilişkisine dönüştürülmüştür.
HMK'nın 114. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine göre, görev dava şartıdır. Aynı Kanunun 115/1. maddesi gereği mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır.
İzah edilen nedenlerle mahkememizin görevsizliğine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi Gerekçeli KarardaAçıklandığı Nedenlerle:
1-Mahkememizin görevsizliği nedeni ile HMK'nın 114/1-c maddesi uyarınca, göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeni ile HMK'nın l15/2 maddesi gereğince, davanın USULDEN REDDİNE, görevli Mahkemenin Diyarbakır Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunun tespitine,
2-Karar kesinleştiğinde ve istek halinde dava dosyasının görevli ve yetkili Diyarbakır Asliye Hukuk Mahkemesi'ne tevzi edilmesi için Diyarbakır Adliyesi Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosuna gönderilmesine,
3-HMK'nın 20/1. maddesi uyarınca verilen kararın kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmesi halinde kararın kesinleştiği tarihten, kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde taraflardan birinin mahkememize başvurarak, dava dosyasının görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmemesi halinde, HMK'nın 331/2. maddesi gereğince, dava dosyanın re'sen mahkememizce ele alınarak davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesine,
4-HMK'nın 331/2. maddesi gözetilerek, davaya görevli mahkemede devam edilmesi halinde harç, ara buluculuk ücreti, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin görevli mahkemece karara bağlanmasına,
Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde HMK'nın 345. maddesi uyarınca, mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.
