mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

İlk Derece Mahkemesi Konya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2026/545 K. 2026/754

Karar tarihi: 13 Ekim 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

KONYA

4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

DAVA
Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

İSTİNAF KALDIRMA KARARI ÖNCESİ BEYANLAR:

DAVA:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı müvekkili, 05.09.2024 tarihinde davalı ...'nın sevk ve idaresindeki ... plakalı araçta yolcu olarak bulunduğu sırada meydana gelen tek taraflı trafik kazası sonucunda ciddi yaralanmalar yaşamış ve kalıcı sağlık sorunları oluşmuştur. Kaza, davalı sürücünün yüksek alkollü olması ve virajı fark edememesi nedeniyle aracı şarampolden yuvarlanarak kaza yapması sonucu gerçekleşmiştir. Müvekkil, kazadan sonra hastaneye kaldırılmış, uzun süren tedavi süreci yaşamış ve bu süreçte geçici iş göremez hale gelmiştir. Ayrıca, bakıma muhtaç iki çocuğundan biri %100 engelli olup, müvekkil bu süreçte çocuklarına da bakamamıştır. Davalı ... Sigorta A.Ş.'ye yapılan başvuruya cevap alınamaması üzerine arabulucuya başvurulmuş ancak anlaşma sağlanamamıştır. Davalı ...'nın kazada %100 kusurlu olduğu, alkollü olduğu ve kazanın bir ihmal sonucu meydana geldiği belirtilmiş, bu nedenle maddi ve manevi tazminat talep edilmiştir. Davacı, 402.500,00 TL toplam tazminat talep etmekte olup, bunun 400.000,00 TL’sinin manevi tazminat, geri kalan kısmının ise tedavi giderleri, kazanç kaybı, bakıcı gideri ve kalıcı maluliyet zararı olarak ödenmesini istemektedir. Ayrıca, davalı ...'nın malvarlığını elden çıkarmasını önlemek adına ihtiyati haciz kararı verilmesi talep edilmiştir. Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesi istenmiştir.

CEVAP:

Davalı ... Sigorta Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; belirsiz alacak davası açmada başvuranın hukuki yararı bulunmadığını, davacı tarafından dava şartı yerine getirilmemiş olup, eksik evrakla başvuru yapıldığını, her halükarda adil ve güvenilir bir yargılama bakımından, maluliyet oranının Yargıtay’ın işaret ettiği şekilde belirlenmesi gerektiğini, davacının güncel SGK hizmet dökümünün dosyaya sunulmasına ve geçici iş göremezlik süresi boyunca maaş almaya devam ettiğinin tespit edilmesi durumunda geçici iş göremezlik tazminatı talebinin reddi gerektiğini, her halükarda geçici iş göremezlik, geçici bakıcı gideri ve tedavi giderleri tazminatı trafik poliçesi teminatı kapsamında olmadığından davacının taleplerinin reddi gerektiğini, uyuşmazlığa konu kazada davacının müterafik kusuru bulunması nedeniyle tazminattan indirim yapılmasını talep ettiklerini, her halükarda somut olayda hatır taşıması olduğu dikkate alınarak hesaplanan tazminat miktarından TBK md.51 gereği indirim yapılması gerektiğini, soruşturma ve kovuşturma dosyasının celp edilerek uzlaşma sağlanıp sağlanmadığının tespitini talep ettiklerini, davacının faize ilişkin taleplerinin reddi gerektiğini beyanla; Davacı tarafından Trafik Kanunu ve Trafik Sigortası Genel Şartları düzenlemelerindeki yükümlülükler yerine getirilmeden, müvekkili şirkete eksik evrak ile başvuruda bulunularak; doğrudan dava yoluna başvurmuş olması nedeniyle, HMK 115 maddesi gereği dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddini, BAM krarları uyarınca dava öncesi davalı sigorta şirketine başvuru şartının yerine getirilmiş olması karşısında ayrıca zorunlu arabuluculuğa başvurulması gerekmediği halde davacı yanca arabuluculuğa başvurulmuş olmasından dolayı ortaya çıkan arabuluculuk ücretin davalı müvekkiline yüklenmesi mümkün bulunmadığından, arabuluculuk ücretinin davacıya yüklenmesini, (İzmir .BAM ... E. ... K.) davacı tarafından sunulan maluliyet raporuna itibar edilmemesini ve maluliyet oranının kesin ve net olarak tespit edilebilmesi adına dosyanın ATK’ya gönderilmesini, davacının SGK’dan geçici iş göremezlik ödemesi alıp almadığının kesin ve net olarak tespit edilmesi, ödeme alınması durumunda mükerrer ödemeye mahal vermemek için davacının taleplerinin reddini, her halükarda geçici iş göremezlik ve geçici bakıcı, tedavi giderine ilişkin taleplerin teminat dışı olması nedeniyle reddini, davacının müterafik kusuru –alkollü sürücünün aracında yolculuk- ve somut olaydaki hatır taşıması dikkate alınarak tazminat tutarında indirim yapılmasını, muaccel bir alacağın doğmadığı dikkate alınarak müvekkili şirketin yargılama giderleri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmamasını, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava değeri belirlenebilir nitelikte olup işbu davanın belirsiz alacak davası olarak açılması mümkün olmadığından öncelikli olarak usulden hukuki yarar yokluğundan davanın reddine karar verilmesini talep ettiklerini, meydana gelen kazada davacı tarafın tam kusurlu olduğunu, davacın kaza sebebiyle uğradığı geçici ,sürekli iş görme, tedavi ve bakıcı gideri olmadığının sabit olduğunu, manevi tazminat talebi için daha az kusurlu olmak şart olduğunu, işbu davada bu şart gerçekleşmediğini, davacı tam kusurlu olup, taleplerinin reddi gerektiğini, davacının ihtiyati tedbir talebinin reddi gerektiğini beyanla; davacının davasının öncelikle hukuki yarar yokluğundan reddine, aksi takdirde hukuki temelden yoksun ve mesnetsiz olması nedeniyle esastan reddine, yargılama giderleri ile ücret-i vekaletin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

KALDIRMA ÖNCESİ MAHKEMEMİZCE VERİLEN KARAR:

Mahkememizin 23.12.2025 tarih ... Esas ve ... Karar sayılı kararında özetle: "...05.09.2024 tarihinde davalı ...'nın mülkiyetinde ve kontrolündeki araçta davacı yolucu konumunda bulunmaktayken tek taraflı trafik kazasının gereçekleştiği, davacının gerçekleşen kaza nedeniyle dosya içerisinde bulunan Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Adli Tıp Ana Bilim Dalı Başkanlığı'nın 07.07.2025 tarihli raporuyla; Sürekli iş göremezlik oranının % 17.2 olacağı, iyileşme sürecinin 6 ayı bulabileceği, bakıcıya ihtiyaç duyduğu sürenin 2 ay olacağı, fatura edilemeyen tedavi giderinin 7.000,00 TL olduğu ve davacının belirtilen haksız fiil sebebiyle davalı işleten ve sürücü ... ve davalı ... Sigortaya ise Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası kapsamında maddi ve manevi tazminat davası açtığı görülmüştür.

Mahkememizce aldırılan uzman bilirkişi raporuna göre, davalı sürücünün sürücü ... alkol aldığı için kesinlikle araç kullanmaması gerektiğini, seyri sırasında aracının seyir hızını kontrol edebileceği bir seviyede seyretmesi gerekir iken, bu kuralları ihlal ettiği gerekçesiyle yüzde yüz (%100) kusurlu kanaatine varıldığı belirtilmiştir.

Sorumluluğu doğuran olayın, zarar görenin vücut bütünlüğünü ihlâl etmesi hali Türk Borçlar Kanunu madde 54 düzenlenmiştir. Buna göre; bedensel zarar sonucu zarara uğrayanın tedavi giderleri, çalışma gücünün azalması ya da yitirilmesi zararları, ekonomik geleceğin sarılması nedeniyle uğranılan zararlar ve kazanç kayıpları talep edilebilecektir (... Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Genişletilmiş 20. Bası, Ankara 2016, s.431-433).

Çalışma gücü, zarar görenin iş gücünün, yani beden ve fikir gücünün, gelir getirici şekilde kullanılması demektir. Burada asıl önem arz eden kazanç kaybı veya azalması değil, kazanma gücünün kaybı veya azalmasıdır. Bu kayıp ve azalmadan doğan olumsuz ekonomik sonuçlar, zararı oluşturur (... : Borçlar Hukuku Genel Hükümler, B. 9, İstanbul 2006, s.713). Bununla birlikte Yargıtay'ın yerleşik uygulaması gereğince kişinin vücut bütünlüğünün ihlâli nedeniyle ortaya çıkan beden gücü kayıplarının, gelirinde veya malvarlığında bir azalma meydana gelmese dahi tazminat gerektirdiği kabul edilmekte ve bu husus güç kaybı tazminatı olarak ifade edilmektedir. Bu durum, ilk bakışta sorumluluk hukukundaki zarar kavramına aykırı gibi görünse de, burada vücut bütünlüğü ihlâl edilen kişinin aynı işi zarardan önceki durumu ve diğer kişilere göre daha fazla güç sarf ederek yaptığı gerçeğinden hareket edilmekte ve zararı, fazladan sarf edilen bu gücün oluşturduğu kabul edilmektedir (Y. HD, ... E, ... K, 07/10/2019 T).

Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası sözleşmesinin konusu, karayolunda motorlu taşıt işletenin, motorlu taşıtın işletilmesi sebebiyle üçüncü kişilerin uğrayabileceği destekten yoksun kalma zararını, bedensel zararı ve/veya eşya zararını tazmin yükümlülüğünü teminat altına almaktır. Başka bir ifadeyle sigorta şirketinin bu sözleşme ile yüklendiği borç, işletenin motorlu taşıtın işletilmesi sebebiyle üçüncü kişilere zarar vermesi hâlinde doğacak tazminat borcunu sigorta teminat limiti dâhilinde ödeme borcudur. Sigorta şirketinin zorunlu mali sorumluluk sigortası sözleşmesinden doğan sorumluluğunun kapsamı düzenlenmemiş olup bu kapsamın idarenin düzenleyici nitelikte işlemi olan genel şartlar ile belirlenmesi öngörülmüştür. Böylece sigorta şirketinin zorunlu mali sorumluluk sigortası sözleşmesinden doğacak borcu, idare tarafından her zaman değiştirilebilir nitelikteki kurallar olan genel şartlara göre belirlenecektir. Borcun kapsamının tespiti hususunda temel çerçeve ve ilkelerin kanunda belirlenmediği, idareye geniş bir takdir yetkisinin tanındığı anlaşılmaktadır.

Mali sorumluluk sigortası sözleşmesinin içeriğine ilişkin düzenleme öngören itiraz konusu kuralların, sözleşmenin tarafları olarak motorlu taşıt işleten ile sigorta şirketinin yanında motorlu taşıt işletilmesi sebebiyle zarara uğrama riskine maruz kalan üçüncü kişilerin menfaatleri arasındaki dengenin dikkate alınarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Motorlu taşıt işletilmesi sebebiyle üçüncü kişilerin zarara uğraması hâlinde işletenin tazminat borcunun kapsamı 6098 sayılı Kanun’un gerçek zararın tazminini öngören kurallarına göre belirlenmektedir. Bu tazminat borcunun ödenmesini teminat altına almak amacıyla zorunlu kılınan mali sorumluluk sigortası uyarınca sigorta şirketinin borcunun kapsamı ise itiraz konusu kurallarda atıf yapılan genel şartlara göre belirlenmektedir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu madde 56 hükmüne göre ise, hakimin özel halleri göz önünde tutarak manevi zarar adı altında hak sahibine verilmesine karar vereceği para tutarı adalete uygun olmalıdır.

Manevi tazminat, zarara uğrayanda, manevi huzuru gerçekleştirecek ve tazminata benzer bir fonksiyonu da olan özgün bir nitelik taşır. Manevi tazminat bir ceza olmadığı gibi, mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. Zarar görenin zenginleşmemesi, zarar sorumlusunun da fakirleşmemesi gerekmektedir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22.6.1966 günlü ve 7/7 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı’nın gerekçesinde takdir edilecek manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar açıkça gösterilmiştir. Bunlar her olaya göre değişebileceğinden, hakim bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir.

Maddi Tazminat Yönünden Yapılan Yargılamada;

Meydana gelen haksız fiil sebebiyle davacının Sürekli iş göremezlik oranının % 17.2 olduğu, iyileşme sürecinin 6 ayı bulabileceği, bakıcıya ihtiyaç duyduğu sürenin 2 ay olduğu, fatura edilemeyen tedavi giderinin 7.000,00 TL olduğu, davacının meydana gelen trafik kazasında kusurunun olmadığıı davalı ...'nın ise yüzde yüz (%100) oranında kusurunun bulunduğu, davacının bu geçici maluliyet dönemi sebebiyle 1.365.084,09 TL bedensel bağlamda maddi zarara uğradığı, ilgili maddi zarardan davalı gerçek kişinin sürücü sıfatıyla davalı sigorta şirketinin ise poliçe limitleri dahilinde sorumlu olduğu değerlendirilmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Manevi Tazminat Yönünden Yapılan Yargılamada;

Davacının meydana gelen haksız fiile tali bağlamda kusurunun bulunduğu ve geçici iş göremezlik halinin bulunduğu, meydana gelen olay sebebiyle davacının çekmiş olduğu elem ve ıstırabın oranı, davacının yaşı, paranın alım gücü, tarafların gelir durumu, hakkaniyet ilkesi ve beraber değerlendirildiğinde davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Arabuluculuk Ücreti Yönünden Yapılan Değerlendirmede;

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) madde 5/A; "Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." düzenlemesi ile konusu bir miktar paranın ödenmesine ilişkin olan alacak ve tazminat taleplerine ilişkin ticari davalarda arabulucuya başvurulması dava şartı olarak getirilmiştir.

Ancak TTK'nın 5/A maddesi ile konusu para alacağına ilişkin ticari davalarda arabulucuya başvurulması dava ön şartı olarak düzenlenmişken 26.04.2016 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6704 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi ile Karayolları Trafik Kanunu madde 97'de yapılan değişiklik ile;" zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta Kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması halinde zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurulabilir." ifadesi ile zorunlu mali sorumluluk sigortasına karşı açılacak davalarda dava açmadan önce sigortacıya yazılı başvuru yapılması ve bu süre içinde hiç cevap verilmemesi veya verilen cevabın zarar görenin talebini karşılamaması halinde yani zarar gören ile sigortacı arasında uyuşmazlık çıkmasından sonra dava açılabileceği düzenlenmiştir.

Bu düzenleme ile sigortacıya başvuru bir dava şartı olarak getirilmiştir. Bir başka deyişle KTK madde 97 ile trafik kazası sonucu zarar gören kişilerin sigortacıya karşı dava açabilmesi için aralarında bir uyuşmazlık çıkması gerektiği şartı düzenlenmiştir. Buna göre zarar gören öncelikle tazminat taleplerini sigortacıya iletecek ve böylece uyuşmazlığı kendi aralarında çözmeye çalışacaklardır. Bu haliyle zarar görenin dava açmadan önce sigortacıya başvuru dava şartı alternatif uyuşmazlık çözüm yolu olarak önümüze çıkmaktadır. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu madde 18/A-18; "Özel kanunlarda tahkim veya başka bir alternatif uyuşmazlık çözüm yoluna başvurma zorunluluğunun olduğu veya tahkim sözleşmesinin bulunduğu hâllerde, dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümler uygulanmaz." ifadesi ile dava şartı olarak arabuluculuğun sınırları özel kanunlarda tahkim ve başka alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvurunun zorunlu olması ile çizilmiştir.

Bir başka deyişle tahkimin veya başka alternatif uyuşmazlık çözüm yollarının zorunlu kılındığı durumlarda arabuluculuğa başvuru dava şartı olarak uygulanmayacaktır.

Yukarıda belirtildiği üzere davacının dava şartı olarak ilgili KTK gereğince sigorta şirketine yazılı olarak başvurmasının yeterli olduğu, ayrıca arabuluculuk sürecine gitmesinin gerek olmadığı değerlendirmekle arabuluculuk yönünden yapılan yargılama giderinin davacının üzerine bırakılmasına..." gerekçesiyle kısmen kabul kararı verilmiştir.

KALDIRMA KARARI VE GEREKÇESİ:

Konya Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesi'nin 22.06.2026 tarihli ... Esas ve ... Karar sayılı ilamı ile; "...6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341 ve devamı maddeleri uyarınca ve özellikle istinaf incelemesinin kapsamının öngörüldüğü 355. maddeye göre re'sen gözetilecek kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf incelemesi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır.

Dava trafik kazasından kaynaklı sürekli iş göremezlik, geçici iş göremezlik tazminatı, bakıcı gideri ve tedavi gideri istemlerine ilişkindir.

Mahkemece yazılı şekilde verilen karar, davacı ve davalılarca istinaf edilmiştir.

-Kamu düzeni yönünden yapılan incelemede;

6100 sayılı HMK’nin Hükmün Kapsamı başlıklı 297. maddesinin 2. fıkrasına göre “hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir.” Kanunun aradığı bu şekil, yargıda açıklık ve netlik prensibinin gereğidir. Aksi hal, hükmün infazında zorluklara ve tereddütlere, yargılamanın ve davaların gereksiz yere uzamasına, davanın tarafı bulunan kişi ve kurumların mağduriyetine sebep olabilecek, kamu düzeni ve barışını olumsuz yönde etkileyecektir. (HGK ... Esas ... Karar sayılı ilamı)

Hüküm sonucu kısmında gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin isteklerin her biri hakkında verilen hükümle taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların mümkünse sıra numarası altında birer birer açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gerekir. Zira tarafların o dava yönünden, hukuk düzenince hangi nedenle haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve hukuka uygunluk denetiminin yapabilmesi için ortada, usulüne uygun şekilde oluşturulmuş; hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini ayrıntılarıyla gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm fıkralarının bulunması, zorunludur.

Bu hükümler yargıda açıklık ve netlik prensibinin gereği ve kamu düzeni ile ilgili olup, yasanın aradığı anlamda oluşturulacak kısa ve gerekçeli kararların hüküm fıkralarının açık, anlaşılır, çelişkisiz, uygulanabilir olmasının gerekliliği kadar, kararın gerekçesinin de, sonucu ile tam bir uyum içinde, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıkta olması zorunludur.

6100 sayılı HMK'nın 298. maddesi uyarınca kararını gerekçesi ile birlikte tam olarak yazması ve hüküm sonucunu HMK'nın 297/2. maddesinde öngörülen biçimde tefhim etmesi asıldır. Mahkemece yargılama sonunda verilen bu kısa karar, bir davayı sona erdiren yasa yolu açık olan son kararlardandır. Bu kararla, mahkeme davadan elini çeker ve davayı sona erdirmiş olur.

Ayrıca ilamların infaz edilecek kısmı, hüküm bölümü olup, hükmün içeriğinin aynen infazı zorunludur. Gerek icra dairesi ve gerekse sınırlı yetkili İcra Mahkemesi ilamın infaz edilecek kısmını yorum yolu ile belirleme yetkisine sahip değildir. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 08.10.1997 tarih ve ... E. -... K.; 22.03.2006 gün ve ... E.-... K.; 25.06.2008 gün ve ... E.- ... K. sayılı ilamları)

HMK'nun "Taleple Bağlılık İlkesi" başlıklı 26. maddesinin birinci fıkrasında; "Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir" hükmüne yer verilmiştir.

HMK 297/2. maddede; hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gerektiği düzenlenmiştir.

Anayasa m. 141/3'deki düzenleme gereğince "bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır" kuralı ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6.maddesi kapsamında, taraflardan biri hakkında hüküm kurulmaması ve gerekçenin yazılmaması durumunda adil yargılanma hakkına aykırılık teşkil edeceği düzenlenmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 31. maddesinin başlığı hâkimin davayı aydınlatma ödevi olup madde metninde, hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir, hükmü düzenlenmiştir.

1086 sayılı HUMK'nın 381-389.maddelerinde ve (6100 sayılı HMK.nin 294. - 297. maddeleri), hükmün tefhimi, nasıl tesis edileceği ve sonrasında kararın nasıl yazılacağı etraflıca düzenlenmiştir. HUMK’nun 388. maddesinde (HMK.nin 297/2. maddesi); hüküm sonucu kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, istek sonuçlarından her biri hakkında verilen hükümle taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, mümkünse sıra numarası altında birer birer, açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesinin zorunlu olduğu açıklanmıştır. Başka bir anlatımla, tesis edilen hüküm, infazı kabil ve uygulanabilir olmalıdır.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında somut olaya baktığımızda;

Mahkemece hükme esas alındığı anlaşılan 08/08/2025 tarihli aktüerya raporunda; davacının yaralanması nedeniyle, davalı ...'nın kusuru %100 oranında dikkate alınarak, Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliğine göre %17 maluliyet oranı ve PMF 1931 yaşam tablosuna göre 1.541.826,37 TL, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğine göre %13 maluliyet oranı ve TRH 2010 yaşam tablosuna göre 1.537.264,86 TL olmak üzere ihtimalli hesaplama yapıldığı, bunun dışında 113.085,25 TL geçici iş göremezlik tazminatı, 40.005,00 TL bakıcı gideri ve 7.000,00 TL tedavi gideri hesaplandığı, davacı vekilince yapılan değer artırım dilekçesinde sürekli iş göremezlik tazminatının 1.537.264,86 TL'ye (Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğe göre %13 maluliyet ve TRH 2010 yaşam tablosu) çıkarıldığı,

Mahkemece toplu şekilde 1.329.084,08 TL tazminata hükmedildiği, davalı sigortanın sorumluluğunun poliçe limiti dahilinde olmak kaydıyla şeklinde belirtildiği, fazlaya ilişkin 332.271,02 TL yönünden talebin reddine karar verildiği, görülmüştür.

Öncelikle, mahkemece 08/08/2025 tarihli aktüerya raporunun benimsediği belirtilmiş ise de; rapora göre ihtimalli olarak belirlenen sürekli iş görmezlik tazminatından hangisinin kabul edildiğinin açıklanmadığı, gerekçesinin oluşturulmadığı, 332.271,02 TL talebin reddinin neye istinaden olduğu anlaşılamadığı, gerekçesinin açıklanmadığı, mahkemece resen değerlendirilmesi gereken mütarafik kusur ve davalı sigortanın hatır taşıması defi yönünden hiç bir değerlendirme yapılmadığı, bu şekilde oluşturulan hükmün ve hüküm gerekçesinin yukarıda ifade edilen HMK'nın 297.maddesine aykırı olduğu olduğu anlaşılmıştır.

AYRICA

Eldeki davada, birden ziyade talep yönünden maddi tazminat istemine ilişkin olup ilk derece mahkemesince infazda tereddüt oluşturacak şekilde geçici ve sürekli iş gücü kaybı tazminatı, bakıcı ve tedavi gider tazminat kalemlerini ayrı ayrı belirtmeden, toplam maddi tazminat biçimde, yazılı ve yanılgılı şekilde infazda tereddüt yaratacak nitelikte karar verilecek biçimde karar verilmesi kamu düzenine aykırıdır. Yine, davalı sigortanın hangi sigorta limitinden (ölüm/sakatlık klozu, tedavi klozu) ve sorumlu olduğu ve teminat limitlerinin gösterilmemesi de infazda tereddüte yol açacak nitelikte olup, usul ve yasaya aykırılık teşkil etmektedir.

Bu sebeple, tarafların istinafları kamu düzeni nedeniyle kabul edilmiştir.

DAVALILARIN MÜTERAFİK KUSURA, HATIR TAŞIMASINA, AKTÜERYA HESABINA, MALULİYETE YÖNELİK İSTİNAF İTİRAZLARININ, YUKARIDA KAMU DÜZENİNE AYKIRILIK KISMINDA AÇIKLANDIĞI ÜZERE, BU İTİRAZLAR YÖNÜNDEN HMK'NIN 297.MADDESİNE UYGUN OLUŞTURULMUŞ GEREKÇE VE HÜKÜM FIKRASI BULUNMADIĞINDAN, İNCELENMESİ MÜMKÜN OLMAMIŞTIR.

KABULE GÖRE İSE;

-Davalıların, davacının ev hanımı olması nedeniyle geçici, sürekli iş göremezlik tazminatı olmayacağı itirazında;

İlgilinin bir işi ve kazancı yoksa, bedensel varlığıyla “yardım ve hizmet” ederek destek olacağı; yaşlı kişilerin de emeklilik günlerinde “yardım ve hizmet” ederek yakınlarına destek sağlayacakları kabul olunarak, bu kişilerin tazminatı yasal asgari ücretler üzerinden hesaplanmalıdır. Aynı biçimde ev kadınlarının ev hizmetlerinden yoksunlukta da hesap unsuru yasal asgari ücretler olmalıdır.

Somut olayda zarar görenin kaza tarihinde herhangi bir işte çalışmadığı, ev hanımı olduğu dosya kapsamı ile sabittir. Mahkemece hükme esas alınan aktüer raporunda ev hanımı olduğu ve asgari ücret düzeyinde gelir elde edeceği kabul edilerek hesaplama yapılması ve raporda ücretin netleştirilmesi sırasında asgari geçim indiriminin uygulanmaması yerinde olmuştur. Zararının hesaplanması sırasında esas alınan asgari ücret, bir çalışmanın karşılığı değil ekonomik bir değer taşıyan yaşamsal faaliyetlerin sürdürülmesinin karşılığıdır. Bu nedenle itirazın reddi gerekmiştir.

-Davalı ...'nın, Soruşturma dosyasında şikayetçi olunmadığı itirazında;

Ceza mahkemesindeki vazgeçmenin hukuk mahkemesinde açılacak tazminat davasının etkisi olay tarihinde yürürlükte olan 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 73. maddesinin 7. bendinde öngörülen iki koşulun birlikte gerçekleşmesine bağlanmıştır. Bu koşullar, vazgeçme ile ceza dosyasının düşmesi ve kişisel hakkın saklı tutulmamış olmasıdır. Anılan Kanun maddesinde “kamu davasının düşmesi, suçtan zarar gören kişinin şikayetten vazgeçmiş olmasından ileri gelmiş ve vazgeçtiği sırada şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamış ise artık hukuk mahkemesinde de dava açamaz.” şeklinde düzenleme getirilmiştir.

Bu halde Cezadaki kamu davasının şikayetten vazgeçme ile düşmesi, TCK 74/2. maddesi gereğince uğranılan zararın tazmini için açılan şahsi hak davasını ve 74/3. maddesi gereğince tazminat ve yargılama giderlerini etkilemez. Suçtan zarar görenin, kamu davasının düşmesi halinde şikayetinden vazgeçmesiyle bu düşme gerçekleşse bile açıkça vazgeçme sırasında şahsi haklarından vazgeçtiğini açıklamış ise ancak hukuk mahkemesinde dava açılamaz. Savcılık dosyasında, davacı şikayetçi olmadığını beyan etmiş ise de; şahsi haklarından da vazgeçtiğine yönelik bir beyanı bulunmamaktadır.

KALDI Kİ;

5271 sayılı CMK' nun 253/17. bendinde; "Cumhuriyet savcısı, uzlaşmanın, tarafların özgür iradelerine dayandığını ve edimin hukuka uygun olduğunu belirlerse raporu veya belgeyi mühür ve imza altına alarak soruşturma dosyasında muhafaza eder. " CMK' nun 253/19. bendine göre ise "... Uzlaşmanın sağlanması halinde, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış olan davadan feragat edilmiş sayılır. Şüphelinin, edimini yerine getirmemesi halinde uzlaşma raporu veya belgesi,9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 38 inci maddesinde yazılı ilam mahiyetini haiz belgelerden sayılır." hükmü yer almakta olup, anılan Kanun maddesinin 253/19. bendine göre uzlaşmanın sağlanması halinde soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz, açılmış olan davadan feragat edilmiş sayılır. Bu yasal düzenleme ışığında da uzlaşma raporunu düzenlenmekle davalının tazminat davası açma hakkı bulunmamaktadır. Uzlaşma raporu da ilam mahiyetinde olacağından aksinin aynı kuvvetteki belge ile ispatlanması gerekir.

Ancak; Anayasa Mahkemesinin 26/7/2023 Tarihli ve E: ... , K: ... Sayılı Kararı ile bu fıkrada yer alan " Uzlaşmanın sağlanması halinde, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz;..." ibaresi iptal edilmiştir. Bu nedenle, uzlaşma bulunsa dahi artık tazminat davası açılmasına engel durum bulunmayacağından, buna yönelik itiraz reddedilmiştir.

-Davalı ...'nın Manevi tazminatın çok taktir edildiği istinafı yönünden;

Hakimin özel halleri göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği bir para tutarı adalete uygun olmalıdır. Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi, mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir.

O halde, bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22.06.1966 günlü ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'nın gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar da açıkça gösterilmiştir. Bunlar her olaya göre değişebileceğinden hakim bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir.

Hakimin bu takdir hakkını kullanırken, ülkenin ekonomik koşulları, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, paranın satın alma gücü, olayın ağırlığı, olay tarihi gibi özellikleri göz önünde tutması ve buna göre manevi tazminat takdir edilmesi gerektiği açıkça ortadadır. (HGK 23/06/2004, ... )

Yukarıda belirtilen manevi tazminat kriterleri,davacının tespit edilen sosyal ve ekonomik durumuna, davalının kusur durumu, davacının kaza nedeniyle, davacıda omur, kaburga ve göğüs kemiğinde kırıkları oluştuğu, maluliyet oranı, iyileşmesinin 6 ayı bulacağı, ve olayın oluş şekli dikkate alındığında, takdir olunan manevi tazminatın dosya kapsamına ve hakkaniyete uygun olduğu bu itibarla davalı ...'nın nın istinaf itirazlarının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

TÜM BUNLAR DIŞINDA;

-Manevi tazminatın reddedilen kısmı yönünden;

Anayasa mahkemesinin iptal kararı ve davacının hükmedilecek manevi tazminat miktarını öngörmesi mümkün olmadığından kısmen reddedilen manevi tazminat miktarı yönünden davacı aleyhine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerekir.

- Faiz türüne ilişkin itirazın incelenmesinde;

Zarara neden olan aracın kullanım amacının "hususi araç" olduğunun araç ruhsatından anlaşılmış bulunmasına göre, davada tazminat temerrüt faizi olarak, yasal faize hükmedilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, tarafların istinaf başvurusunun kabulüne, HMK'nın 353/1.a-6 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, belirtilen eksikliklerin ikmalinden sonra delillerin esastan değerlendirilip hüküm tesis etmek üzere dava dosyasının ilk derece mahkemesine gönderilmesine..." gerekçesiyle mahkememiz kararı kaldırılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

İşbu dava; Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasıdır.

Davacı vekilinin 13.10.2026 tarih 1. Celse Mahkememizde Alınan Beyanında: "...Dosya BAM aşamasındayken müvekkilin alacağı tahsil edilmiştir, biz hem maddi hem manevi taleplerimizi celse arasında karşılanması sebebiyle dava konusuz kalmıştır, biz yargılıma gideri ve vekalet ücreti talep etmiyoruz..." şeklinde beyanda bulunmuştur.

Davalı ... vekilinin 13.10.2026 tarih 1. Celse Mahkememizde Alınan Beyanında: "...Dava konusuz kalmıştır, davacının alacakları ödenmiştir, yargılama gideri vekalet ücreti talebimiz bulunmamaktadır..." şeklinde beyanda bulunmuştur.

Mahkememizce tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesi sonucunda; tarafların beyanı nazara alınarak konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmedilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M: (Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere);

1-KONUSUZ KALAN DAVA HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

2-Karar tarihi itibariyle alınması gereken harç olan 732,00 TL'den dava açıldığında davacı tarafından yatırılmış olan 6.873,70 TL'nin mahsubu ile, kalan 6.141,70 TL'nin talep halinde davacı tarafa iadesine,

3-Taraflarca yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerlerinde bırakılmasına,

4-Taraflar lehine vekalet ücreti talep edilmediğinden vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

5-Karardan sonra yapılacak masrafların davacıdan alınmasına,

6-Taraflarca yatırılan ve dosyada bakiye kalan delil/gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,

7-Arabuluculuk ücreti olan 3.800,00 TL bozma öncesinde davacı taraftan alınması şeklinde hüküm kurulmuş ve bu hususta 24.02.2026 tarih ve 2026/258 harç numaralı harç tahsil müzekkeresi yazılmış olduğundan yeniden yazılmasına yer olmadığına,

Dair; davacı vekilinin ve davalı ... vekilinin yüzüne karşı, diğer tarafların yokluğunda gerekçeli kararın kendilerine tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize iletilmek üzere bulundukları yer Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne verecekleri dilekçe veya tutanağa kaydedilmek koşuluyla beyanda bulunmak suretiyle Konya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 13/10/2026

KatipHakim