mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

Yargıtay 8. Ceza Dairesi E. 2026/7317 K. 2026/11036

Karar tarihi: 6 Ekim 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

YARGITAY

8. CEZA DAİRESİ

MAHKEMESİ
Ceza Dairesi
SAYISI
2025/524 E. 2025/552 K.
SUÇ
Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

HÜKÜM: İstinaf başvurusunun esastan reddi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Bozma

İTİRAZA KONU KARAR: Onama

İTİRAZ EDEN: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı

Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 10.02.2026 tarihli kararına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 308/1. maddesinde belirtilen kanuni süresinde yapılan lehe itiraz başvurusu üzerine dava dosyası, aynı Kanun’un 308/2. maddesi gereği Dairemize gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İTİRAZ SEBEPLERİ

İtiraza konu uyuşmazlık, Bölge Adliye Mahkemesince verilen 15.10.2024 tarihli bozma kararının Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 280/1-e maddesine uygun olup olmadığı, olmadığının kabulü halinde ise bu hususun temyiz incelemesinde bozmaya konu edilmesi gerekeceğine ilişkindir.

Yüksek Dairenizin yerleşik içtihatlarında yer verildiği üzere, istinaf kanun yolunda bozma kararı verilebilecek hallere Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 280/1-e,f maddesinde yer verilmiştir. Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre, bu hallerden ilki Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 289/1-g,h maddesinde sayılan haller hariç olmak üzere “hukuka kesin aykırılık halleri (CMK m. 280/1-e); ikincisi ise “soruşturma ve kovuşturma şartının gerçekleşmediğinin veya önödeme ve uzlaştırma usulünün uygulanmadığının anlaşılması ya da davanın ilk derece mahkemesinde görülmekte olan bir dava ile

birlikte yürütülmesinin zorunlu olması” (CMK m. 280/1-f) halidir. Bu anlamda, istinaf incelemesinde bozma kararı verilebilecek haller, maddi hukuk normlarına ilişkin olmayıp, muhakeme hukuku normlarının açık ve ağır şekilde ihlal edilerek hüküm kurulmuş olması ile sınırlıdır. Uyuşmazlık ile olan ilgisi bakımından ayrıca ifade edilmesi gereken bir diğer husus, atfa konu hukuka kesin aykırılık hallerinin düzenlendiği Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 289. maddesinin de kıyas yoluyla genişletilemeyeceğidir. Yine, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 289/1. maddesinin değişiklik öncesi (g) bendi ile mülga (h) bendindedeki “hükmün gerekçe içermemesi ile savunma hakkının sınırlandırılmış olması hallerinin” 20.11.2017 tarihinde yapılan ve 7079 sayılı Kanun ile yasalaşan değişiklik ile “bozma sebebi olmaktan çıkarılması”, istinaf mahkemelerince “kanun koyucunun gerekçesizlik veya savunma hakkının sınırlanmış olması gibi görünürde gerekçelerle” bozma kararları verilmesinin önüne geçme amacı açıkça ortaya konulmuştur.

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 30.04.2025 tarihli ve 2024/6-490 Esas, 2025/197 Karar sayılı kararında da “…bölge adliye mahkemelerinin kural olarak bir ıslah mahkemesi oldukları, bir bozma mahkemesi olan Yargıtay gibi davranamayacağı, bozma kararı verilebilecek hallerin davanın esasına ilişkin olmadığı, bu mahkemelerce iş yoğunluğu gibi mülahazalarla kanunun kendisine tanımadığı bir yetki kullanılarak bozma kararları verildiğinin bilinen bir gerçeklik olduğu” tespitlerine yer verilerek; "bölge adliye mahkemelerinin kanuni dayanağı bulunmayan (CMK’nın 280/1-e,f maddesi hariç) bozma kararları ile iş bu bozma kararına istinaden ilk derece mahkemesince tesis edilecek kararların, görevsiz mahkeme tarafından verilmiş olmaları nedeniyle hukuka açık ve ağır aykırılık taşımaları sebebiyle hükümsüz sayılmaları gerekeceğine…” içtihat edilmiş olup, bu kararın Özel Dairelerce de benimsendiği görülmektedir.

Yerleşik Ceza Genel Kurulu kararlarında da vurgulandığı üzere, delil yasakları; "delil elde etme" ve "değerlendirme" yasakları olarak ikiye ayrılmaktadır. Delillerin elde edilme şekline ilişkin yasaklara "delil elde etme yasakları"; hukuka uygun olarak elde edilmiş bulunsa bile bir delilin yargı mercilerince ortaya konulup değerlendirilebilmesine ilişkin yasaklara ise "delil değerlendirme yasakları" denilmektedir. İfade alma ve sorgunun yasak usullerle gerçekleştirilmesi, tanıklıktan çekinme hakkı olanlara bu hakkın hatırlatılmaması, aramanın herhangi bir karara dayanmadan yapılması, ses veya görüntülerin montajlanması delil elde etme yasağı; tanıklıktan çekinen şahidin önceki ifadelerinin okunamaması, iletişimin denetlenmesi sırasında tesadüfen elde edilen delillerin Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 135/6. maddesinde sayılanlar dışındaki bir suçun soruşturma ve kovuşturulmasında kullanılamaması ise delil değerlendirilmesi yasağı kapsamında değerlendirilebilecek durumlardır.

Somut olayda; ... 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 05.07.2024 tarihli ve 2024/312 Esas, 2024/418 Karar sayılı kararı ile verilen mahkumiyet hükümlerinin sanık ve sanık müdafisinin istinaf başvuruları üzerine Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesinin 15.10.2024 tarihli ve 2024/2177 Esas, 2024/1517 Karar sayılı kararı ile; sanığın savunma hakkının kısıtlanmaması ve kanun yolu denetimine elverişlilik açısından duruşmada okunan ve gösterilen delil niteliğindeki belgelerin hangileri olduğunun açıkça ve münferiden duruşma tutanağında ayrı ayrı belirtilmesi gerektiği, CMK'nın 219/1, 221/1-f ve 222/1. maddeleri gereği duruşmada okunan ve gösterilen delillerin neler olduğu açıkça ve ayrı ayrı duruşma tutanağına yazılmadan şablon biçimde "sanığa adli sicil ve nüfıs kaydı okundu" şeklinde denetime elverişli olmayan, hangi tutanak yada tutanaklar ile belgelerin okunduğu yönünde açıklık içermeyen, CMK'nın 221/1-f maddesine açıkça aykırılık içeren, açıklıktan uzak muğlak şablon ifadelerin savunma hakkını kısıtlar nitelikte olmasının yanında tek başına delil niteliği taşıyan belgelerin bu şekilde

okunduğu ve gösterildiği anlamına gelmeyeceği belirtilerek, 01.05.2024 tarihli kolluk tutanağı ve içeriği, ... Devlet Hastanesi muayene raporu ve diğer deliller sanığa duruşmada münferiden ve bağımsız biçimde okunmamasına, tartışılmamasına ve sanığın mahkemece hükme esas alınan bu delillere karşı açık biçimde savunması tespit olunmamasına rağmen, bahse konu belgelerin gerekçede delil olarak hükme esas alınması suretiyle Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 206, 209, 214, 2 16... . maddelerine aykırı davranılması gerekçesiyle öncelikle muhakeme hukukuna aykırılık yönünden; ikinci olarak ise her iki suçtan kurulan hükmün bir bütün halinde Türk Ceza Kanunu'nun 109/2. maddesine yazılı suçu oluşturacağı ve aynı Kanun'un 110. maddesinin uygulama koşullarının da bulunmadığının gözetilmemesi gerekçesiyle maddi hukuk normları bakımından hukuka aykırı görülerek hükümlerin bozulmasına karar verilmiştir.

Bozma kararına karşı direnme yetkisi bulunmayan ... 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 11.12.2024 tarihli ve 2024/490 Esas, 2024/683 Karar sayılı kararı ile sanığın, kasten yaralama suçundan hüküm kurulmasına yer olmadığına; cebir ve tehdit kullanarak silahla üst soya karşı kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan Türk Ceza Kanunu'nun 109/2, 109/3-a-e, 53, 58. maddeleri uyarınca 4 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 283. maddesi uyarınca sanığın kazanılmış hakkı gözetilerek 1 YIL 15 AY HAPİS CEZASI ÜZERİNDEN CEZASININ İNFAZ EDİLMESİNE, hak yoksunluğuna, ikinci kez mükerrirliğe karar verildiği, sanık ve sanık müdafisinin istinaf istemleri üzerine yapılan incelemede ise, Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesinin 13.03.2025 tarihli ve 2025/524 Esas, 2025/552 Karar sayılı kararı ile istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Bölge Adliye Mahkemesi kararında yer verilen maddi hukuk normlarına ilişkin bozma nedenleri (suç vasfı - etkin pişmanlık), gerek suç tarihinde gerek değişiklik sonrası yürürlükte bulunan mevcut düzenlemeye göre Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 280/1-e maddesine açıkça aykırıdır.Muhakeme hukuku normlarına ait, 01.05.2024 tarihli kolluk tutanağı ve içeriği, ... Devlet Hastanesi muayene raporu ve diğer deliller sanığa duruşmada münferiden ve bağımsız biçimde okunmamasına, tartışılmamasına ve sanığın mahkemece hükme esas alınan bu delillere karşı açık biçimde savunması tespit olunmamasına rağmen, bahse konu belgelerin gerekçede delil olarak hükme esas alınması suretiyle Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 206, 209, 214, 2 16... . maddelerine aykırı davranılmasına dair bozma nedeninin ise Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 280/1-e ve 289/1-i maddelerine aykırı olduğu kabul edilmiştir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun Delillerin ortaya konulması ve reddi başlıklı CMK'nın 206. maddesinde, Duruşmada anlatılması zorunlu belge ve tutanaklar başlıklı 209. maddesinde, Rapor, belge ve diğer yazıların okunması başlıklı 214. maddesinde, Delillerin tartışılması başlıklı 216. maddesinde, Delilleri takdir yetkisi başlıklı 217. maddesinde yer verilen bu düzenlemeler, savunma hakkı ve adil yargılanma ilkesi ile ilgilidir. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 217/2. maddesine ilişkin madde gerekçesinde de; "Maddenin son fıkrası, usul hukuku yönünden olağanüstü önem taşıyan ve adil yargılama ile bağlantılı bir ilkeyi belirtmektedir. İlke, delilin doğruluğunu, haklılığını hakkaniyete uygunluğunu sağlamak amacını gütmektedir. Böylece ister soruşturma ister kovuşturma evrelerinde olsun, hukuka aykırı olarak, örneğin, işkence, narko analiz, hataya sürükleyici eylemler, sorgulamalar, baskılar, kişinin fizik ve moral bütünlüğüne saldırılar yolu ile elde edilmiş deliller hükme esas alınamayacaktır" denilerek, delilin hükme esas alınmasına engel oluşturan hukuka aykırılıkların "sanığın temel haklarını" ihlal eden aykırılıklar olduğu belirtilmektedir.

Hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delillerin hükme esas alınmayacağı hususu, yasak sorgu yöntemleri ile alınan ikrar ya da hakim veya Cumhuriyet savcısı tarafından verilen bir arama kararı veya emri olmaksızın yapılan arama sonucu elde edilen delillerin hükme esas alınması ile ilgilidir. Bozmaya gerekçe olarak gösterilen yasal çerçeve, tamamen adil yargılanma ilkesi ve savunma hakkı çerçevesinde değerlendirilebilecek hususlar olup, aksi kabul, özellikle duruşma sürecindeki tüm usule aykırılıkların Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 289/1-i bendi kapsamında değerlendirilmesi gerekeceği sonucunu doğuracaktır. Bu durum ise maddenin konuluş amacına aykırıdır.

Tüm bu açıklamalar karşısında, Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesinin 15.10.2024 tarihli ve 2024/2177 Esas, 2024/1517 Karar sayılı BOZMA kararını Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 280/1-e maddesine aykırı olduğu, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 30.04.2025 tarihli ve 2024/6-490 Esas, 2025/197 Karar sayılı kararında yer verilen gerekçeler doğrultusunda bozma kararı sonrası verilen kararların yetkisiz ve görevsiz mahkemece verilen karar niteliğinde olduğu gözetilerek, ... 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 05.07.2024 tarihli ve 2024/312 Esas, 2024/418 Karar sayılı kararına yönelik istinaf başvurusunun duruşma açılarak esastan incelemeye konu edilmesinin gerekmesi nedeniyle Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesinin 13.03.2025 tarihli ve 2025/524 Esas, 2025/552 Karar sayılı kararının bozulması yerine esastan incelemeye konu edilip onanmasına karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu değerlendirmeye konu edilmiş, açıklanan nedenlerle Yüksek Daire kararına karşı sanık lehine 5271 sayılı Kanun’un 308. maddesi uyarınca itiraz olağanüstü kanun yoluna başvurulmuştur.

II. DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE

1. ... 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 05.07.2024 tarihli, 2024/312 Esas ve 2024/418 Karar sayılı kararı ile sanığın 5237 sayılı Kanun'un 109/1, 109/3-e, 110, 53... . maddeleri uyarınca 1 yıl hapis cezası, aynı Kanun'un 86/2, 86/3-a-e, 53... . maddeleri uyarınca 15 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, sanık ve müdafinin istinaf başvurusu üzerine Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesinin 15.10.2024 tarihli ve 2024/2177 Esas, 2024/1517 Karar sayılı kararı ile sanık hakkındaki hükmün, ''5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 206, 209, 214, ve 216. maddeleri uyarınca ''sanığın sorguya çekilmesinden sonra delillerin ortaya konulması, hükme esas alınacak delil niteliğindeki belgelerin duruşmada ortaya konulup, anlatılıp, okunması ve tartışılması gerektiği, yine aynı kanunun 217. md.sinde ''mahkemece kararın ancak duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırılabileceği'', 288/2. maddesinde ise "bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanmasının hukuka aykırılık oluşturacağı" hususlarının açıkça belirtilmesi karşısında; duruşmada okunup tartışılmayan bir belgenin delil olarak hükme esas alınmasının Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 289/1-i maddesi gereği hukuka kesin aykırılık oluşturacağı gözetilerek yapılan incelemede; sanığın savunma hakkının kısıtlanmaması ve kanun yolu denetimine elverişlilik açısından duruşmada okunan ve gösterilen delil niteliğindeki belgelerin hangileri olduğunun açıkça ve münferiden duruşma tutanağında ayrı ayrı belirtilmesi gerektiği, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 219/1, 221/1-f ve 222/1. maddeleri gereği duruşmada okunan ve gösterilen delillerin neler olduğu açıkça ve ayrı ayrı duruşma tutanağına yazılmadan şablon biçimde "sanığa adli sicil ve nüfıs kaydı okundu" şeklinde denetime elverişli olmayan, hangi tutanak yada tutanaklar ile belgelerin okunduğu yönünde açıklık içermeyen, CMK'nın 221/1-f maddesine açıkça aykırılık içeren, açıklıktan uzak muğlak şablon ifadelerin savunma hakkını kısıtlar nitelikte olmasının yanında tek başına delil niteliği taşıyan belgelerin bu şekilde okunduğu ve gösterildiği anlamına gelmeyeceği nazara alınarak,01/05/2024 tarihli kolluk tutanağı ve içeriği, ... Devlet

Hastanesi muayene raporu ve diğer deliller sanığa duruşmada münferiden ve bağımsız biçimde okunmamasına, tartışılmamasına ve sanığın mahkemece hükme esas alınan bu delillere karşı açık biçimde savunması tespit olunmamasına rağmen, bahse konu belgelerin gerekçede delil olarak hükme esas alınması suretiyle Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 206, 209, 214, 2 16... . maddelerine aykırı davranılması, Kabule göre ise; 1-Olay tarihinde sanığın ikamete girmek istediği, ancak katılanın buna müsaade etmediği, bunun üzerine sanığın ikametin bodrum penceresinden girerek katılanın bulunduğu odaya girdiği, sanığın odaya geldiğini gören katılanın KADES uygulamasına cep telefonundan bastığı, bunun üzerine sanığın, katılana etkili eylemde bulunması neticesinde katılanın tanzim edilen doktor raporuna göre yaralandığı, olayın hemen devamında bitişik hareketli olacak şekilde, sanığın ikametin kapısını kilitleyerek dışarı çıktığı ve katılanı içeride bıraktığı, yaklaşık yarım saat kadar dışarıda bekledikten sonra yeniden kapının kilidini açarak içeriye girdiği, bu sırada sanığın kendisine tekrardan eylemde bulunabileceğini düşünen katılanın uyuma numarası yaptığı ve olayın devamında kolluk görevlilerinin ikamete gelerek kapının açılmasını istemeleri üzerine sanığın yaklaşık 3 dakika boyunca kapıyı açmadığı ve katılanın dışarı çıkmasına müsade etmediği şeklinde gelişen olayda, sanığın eyleminin bir bütün olarak TCK'nın 109/2. maddesinde belirtilen cebirle kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu oluşturduğu gözetilmeksizin, suç vasfında yanılgıya düşülerek sanığın ayrı ayrı kasten yaralama ve TCK'nın 109/1. maddesinde tanımlanan kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarından mahkumiyetine karar verilmesi, 2-Mahkemenin kabulü gözetildiğinde;TCK'nın 110.maddesinde düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için, mağdurun soruşturmaya başlanmadan önce şahsına zararı dokunmaksızın güvenli bir yerde serbest bırakılması gerektiği, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 07.11.2019 tarih, 2019/481 Esas, 2019/652 Karar sayılı ve Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 06/09/2022 tarih ve 2019/12346 Esas, 2022/11855 Karar sayılı ilamlarına göre; kolluk makamlarına yapılan ihbar ile soruşturma evresinin başladığı, somut olayda sanığın, ikametin bodrum penceresinden girerek annesinin bulunduğu odayı girdiği ve katılanın bu esnada KADES uygulamasına basarak olaydan kolluk birimlerini haberdar ettiği, sanığın eylemi devam ederken kolluk görevlilerinin olay yerine gelmelerinden sonra da sanığın eylemini sürdüğü, 01/05/2024 tarihli tutanağa göre de sanığın yaklaşık 3 dakika boyunca katılanın ikametten çıkmasına engel olduğu, kolluk görevlilerinin ikna çabaları sonucunda katılana yönelik hürriyetinden alıkoyma eylemini sonlandırdığı anlaşılan sanık hakkında etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanma şartları oluşmadığı halde TCK'nın 110. maddesinin uygulanması suretiyle eksik ceza tayin edilmesi,'' gerekçesiyle bozulmasına karar verildiği, bozma üzerine ... 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 11.12.2024 tarihli, 2024/490 Esas ve 2024/683 Karar sayılı kararı ile sanığın 5237 sayılı Kanun'un 109/2, 109/3-a-e, 53. maddeleri uyarınca 4 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına, kazanılmış hak gereği infazın 1 yıl 15 ay hapis cezası üzerinden yapılmasına karar verildiği ve hükmün istinaf edilmesi üzerine Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesinin 13.03.2025 tarihli ve 2025/524 Esas, 2025/552 Karar sayılı kararı ile sanık hakkındaki hükmün 5271 sayılı Kanun'un 280/1-a maddesi uyarınca esastan reddine karar verildiği görülmüş ise de;

Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesinin 15.10.2024 tarihli ve 2024/2177 Esas, 2024/1517 Karar sayılı kararında yer verilen bozma sebeplerinin, karar tarihi itibarıyla yürürlükte bulunduğu şekliyle 5271 sayılı Kanun’un 280. maddesinin (e) ve (f) bentleri ile aynı Kanun’un 289. maddesinin (g) ve (h) hariç diğer bentlerinde yer alan bozma kararı verilmesini gerektirir tahdidi olarak gösterilen nedenler arasında yer almadığı, bu itibarla bozmaya konu edilen hukuka aykırılığın Bölge Adliye Mahkemesince duruşma açılarak giderilmesinde zorunluluk bulunması nedeniyle Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesi tarafından duruşma açılarak karar vermek yerine kanunda tahdidi olarak sayılan bozma nedenleri göz ardı edilip, usul hükümlerine aykırı şekilde dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu bozma kararı verilmesi ve akabinde anılan karara karşı direnme yetkisi bulunmayan İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden bir hüküm kurulmuş olması nedeniyle, bu hükme yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine dair Bölge Adliye Mahkemesi kararının 5271 sayılı Kanun'un 286/2-a maddesi uyarınca kesin olduğunun kabulü kanun yolu başvuru hakkının ortadan kaldırılması sonucunu doğuracaktır. Bu haliyle duruşma açılarak Bölge Adliye Mahkemesince verilmesi halinde temyizi kabil olacak bir hüküm, usule aykırı bozma nedeniyle kesin hüküm niteliğini almaktadır. Bu itibarla, Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesinin 15.10.2024 tarihli ve 2024/2177 Esas, 2024/1517 Karar sayılı sanık hakkındaki kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçuna ilişkin bozma kararının kanunda tahdidi olarak sayılan hallere ilişkin olmaması nedeniyle usul hükümlerine açıkça aykırı olduğu, kanun yolu başvuru hakkını ortadan kaldıracak mahiyetteki bu usule aykırılığın temyizen incelemeye konu edilebileceği, hukuk düzeninde sonuç doğuran nihai karar olması itibarıyla Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesinin 13.03.2025 tarihli ve 2025/524 Esas, 2025/552 Karar sayılı kararının bu nedenle temyizen incelenip, 15.10.2024 tarihli Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesi'nin bozma kararında yer verilen hukuka aykırılıkların 5271 sayılı Kanun’un 280/1-g maddesi uyarınca duruşma açılarak ve taraflar da çağırılarak delillerin değerlendirilmesi ve sonucuna göre yeniden bir hüküm kurulması gerektiği gözetilmeden, duruşma açılmaksızın dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda bozma kararı ve sonrasında da incelemeye konu esastan ret kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğu anlaşılmakla Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

2. Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle temyize tabi olduğu kabul edilen bölge adliye mahkemesi kararının kapsamına göre öncelikle istinaf kanun yolu denetiminin amacı ve niteliği ile “istinaf denetiminde hangi durumlarda bozma kararı verilebileceği” konusunun irdelenmesi gereklidir:

a) Genel Olarak İstinaf Kanun Yolu ile Amacı: Kelime olarak “yeniden başlama” anlamına gelen istinaf kanun yolunun bir denetim muhakemesi türü olarak Türk Ceza Adalet Sisteminde benimsenmesinin temel amacı; -temyiz incelemesi yolunda gerçekleştirilemeyen- maddi meselenin denetlenebilmesi imkanına kavuşmak düşüncesidir. Kanun yolu denetimi sırasında hükümdeki hukuka aykırılığı tespit eden ve deliller ile doğrudan temas edebilen istinaf mahkemesi yeni bir öğrenme muhakemesi (olay yargılaması) yapabilme imkanına sahip olduğu için, gerektiğinde düzeltme (ıslah) yoluyla veya hükmü kaldırarak davanın esası hakkında doğrudan karar vermek suretiyle “kanun yolu denetimi esnasında uyuşmazlığın esasını da çözme yetkisi” sayesinde maddi gerçeğe en hızlı şekilde ulaşma fırsatı sunulmaktadır.

Temyiz kanun yolunda yer verilmeyen olay yargılaması yapma yetkisinin istinaf incelemesinde tanınmasının sebebi; denetim merciince (istinaf) gerekli durumlarda olay yargılaması da yapılarak davaların uzamadan, makul sürede bitirilmesinin bu mahkemelerce doğrudan verilecek kararlarla gerçekleştirilmesini sağlamaktır. Sadece hukuki denetim yapan ve içtihat mahkemesi olan Yargıtay’ın bozma kararları üzerine davaların tekrar ilk derece mahkemelerine gönderilmesi ve akabinde yeni bir hüküm kurulması ve bu hükmün de temyiz yolunda yeniden incelenmesi gibi uzun yargılama süreçlerinden kaçınma düşüncesi istinaf kanun yolunu bir çözüm metodu olarak ortaya çıkarmıştır (Krş. YENİSEY, Feridun: Uygulanan ve Olması Gereken Ceza Muhakemesi Hukuku, Duruşma ve Kanunyolları, ... 1988, s. 216-217; ÇINAR, ...: Türk ve Alman Ceza Yargılama Hukukunda İstinaf, Ankara 2010, s. 56-61).

b) Ülkemizde İstinaf Kanun Yolu (Dar Anlamda İstinaf): İstinaf denetiminin benimsediğimiz türü; ilk derece mahkemesince yapılan yargılamanın tamamen değil “sadece gerekli görülen durumlarda maddi gerçeğe ulaşmak için ihtiyaç duyulan hususlar yönünden” olay yargılaması yapılabilmesi prensibine dayanmaktadır. Kamu davasının konusunu oluşturan geçmişte yaşanmış olayın ancak tüm yönleriyle aydınlatılmış olması ile maddi gerçeğe ulaşmak mümkündür. “İstinaf mahkemesinin olayı aydınlatma yükümlülüğü” ilk derece mahkemesinin kararıyla sınırlı olmayıp; olayı aydınlatmak için gerekli delillerin toplanması gibi tüm muhakeme işlemlerine girişilebilecektir. Böylelikle, istinaf (yeniden başlama) mahkemesince deliller ile doğrudan temas edilmesi sayesinde hukuki meselenin yanında maddi mesele de denetlenerek oluşacak vicdani kanaate göre hüküm kurularak makul bir sürede uyuşmazlık çözümlenebilecektir.

“Dar anlamda istinaf” olarak adlandırılan bu denetim muhakemesi türünün açıklanan kurumsal ve düşünsel temellerini tamamen benimseyen kanun koyucu bölge adliye mahkemelerinin görev ve yetkilerini düzenlerken 5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin başlığında dahi “Bölge adliye mahkemesinde inceleme” ifadesi yanında “kovuşturma” terimine yer vermiştir. Anılan normda bu terimin tercih edilmesi, belirtildiği şekilde istinaf incelemesinde olay yargılaması yapılması görev ve yetkisinin vurgulanmasından başka bir şey değildir.

c) İstinaf İncelemesinde Görev ve Yetki: Mahkemelerin görevini Anayasa ve kanun tayin eder (2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası md. 36, 5271 sayılı Kanun md. 3). Bu bağlamda, istinaf mahkemelerinin görev ve yetkilerine dair 5271 sayılı Kanun'un 280/1. maddesinin (a, b, c ve d) bentlerinde “istinaf incelemesinde hukuka aykırılığın düzeltileceği haller” ayrıntılı olarak sayılmıştır. Kaldı ki, aynı maddenin (c ve d) bentlerindeki hukuka aykırılığın düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilebilmesi için (sırasıyla) “başka bir araştırmaya ihtiyaç kalmaması” ile “olayın daha fazla araştırılmasına ihtiyaç duyulmaması” ön şartlarının varlığı da ayrıca aranmıştır. Bu itibarla, istinaf mahkemesince hukuka aykırılığın düzeltileceği haller kesin şekilde sınırlanmak suretiyle istinaf mahkemesinin olayı aydınlatma yükümlülüğü vurgulanmıştır. İstinaf kanun yolunda “bozma kararı verilebilecek haller” ise yine aynı maddenin (e ve f) bentlerinde yer almaktadır.

“Islah veya bozma kararı verilebileceği kanunda açıkça sayılan sınırlı haller dışındaki diğer durumlar ise” Kanun’un ifadesiyle “diğer haller” olarak tanımlanmıştır. Bu “diğer hallerde” ise “gerekli tedbirleri aldıktan sonra davanın yeniden görülmesine ve duruşma hazırlığı işlemlerine başlanmasına karar verileceği” (5271 sayılı Kanun md. 280/1-g); duruşma sonunda ise “istinaf başvurusunun esastan reddine karar verileceği” veya “ilk derece mahkemesi hükmünün kaldırılarak yeniden hüküm kurulacağı” (5271 sayılı Kanun md. 280/1) ilkesel olarak ifade edilmiştir.

d) İstinaf Mahkemelerinin Bozma Kararı Verebileceği Haller: İstinaf kanun yolunda bozma kararı verilebilecek hallere 5271 sayılı Kanun'un 280/1. maddesinin (e ve f) bentlerinde yer verilmiştir. Bu hallerden ilki “soruşturma ve kovuşturma şartının gerçekleşmediğinin veya önödeme ve uzlaştırma usulünün uygulanmadığının anlaşılması ya da davanın ilk derece mahkemesinde görülmekte olan bir dava ile birlikte yürütülmesinin zorunlu olması” durumudur (5271 sayılı Kanun 280/1-f). İkinci hal ise, Bölge Adliye Mahkemelerinin kurduğu hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Kanun’un 289/1. maddesinin (g ve h bentlerinde sayılanlar hariç olmak üzere) “hukuka kesin aykırılık halleridir” (5271 sayılı Kanun 280/1-e). Görüldüğü üzere, istinaf incelemesinde bozma kararı verilebilecek durumlar hiç bir surette maddi meselenin çözümüne -davanın esasına- dair olmayıp; muhakeme hukuku normlarının açık ve ağır şekilde ihlal edilerek hüküm kurulmuş olmasına ilişkindir.

5271 sayılı Kanun'un 289/1. maddesinin değişiklik öncesi (g) bendi ile mülga (h) bendindedeki “hükmün gerekçe içermemesi ile savunma hakkının sınırlandırılmış olması hallerinin” 20.11.2017 tarihinde yapılan ve 7079 sayılı Kanun ile yasalaşan değişiklik ile “bozma sebebi olmaktan çıkarılması” dikkat çekmektedir. Bu değişiklik ile, istinaf mahkemelerince “kanun koyucunun gerekçesizlik veya savunma hakkının sınırlanmış olması gibi görünürde gerekçelerle” bozma kararları verilmesinin önüne geçme amacı açıkça ortaya konulmuştur.

Sonuç olarak, gerek istinaf kanun yolu denetiminin Türk Ceza Adalet Sisteminde kabul ediliş amacı ile gerekse istinaf kurumunun bilimsel ve düşünsel temelleriyle örtüşen normlar, bölge adliye mahkemelerinin kural olarak “davanın yeniden görüleceği mahkemeler” olduğunu; sınırlı hallerde ise duruşma açmadan hukuka aykırılığın düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddi (ıslah) veya bozma kararı verilebileceğini açıkça ortaya koymaktadır. Aksi durumda, yani istinaf incelemesinde kanuni dayanağı bulunmayan hallerde bozma kararı verilmesinin ise hem bölge adliye mahkemesi kararının hem de bu karara karşı direnme yetkisi bulunmayan ilk derece mahkemesince verilecek kararın Anayasa’nın 36. ve 5271 sayılı Kanun'un 3, 278-284. maddeleriyle belirlenen görev kurallarına aykırılık sebebiyle görevsiz mahkemece verilmiş kararlar niteliğinde olup; hukuka açık ve ağır aykırılık ile malûl olmaları sonucuna yol açacaktır. Nitekim, Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 30.04.2025 tarihli ve 2024/6-490 Esas, 2025/197 Karar sayılı kararında da “…bölge adliye mahkemelerinin kural olarak bir ıslah mahkemesi oldukları, bir bozma mahkemesi olan Yargıtay gibi davranamayacağı, bozma kararı verilebilecek hallerin davanın esasına ilişkin olmadığı, bu mahkemelerce iş yoğunluğu gibi mülahazalarla kanunun kendisine tanımadığı bir yetki kullanılarak bozma kararları verildiğinin bilinen bir gerçeklik olduğu” tespitlerine yer verilerek; "bölge adliye mahkemelerinin kanuni dayanağı bulunmayan (CMK’nın 280/1-e,f maddesi hariç) bozma kararları ile iş bu bozma kararına istinaden ilk derece mahkemesince tesis edilecek kararların, görevsiz mahkeme tarafından verilmiş olmaları nedeniyle hukuka açık ve ağır aykırılık taşımaları sebebiyle hükümsüz sayılmaları gerekeceğine…” içtihat edilmiştir.

Temyiz incelemesine konu dava dosyası içeriğine göre, ... 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 05.07.2024 tarihli, 2024/312 Esas ve 2024/418 Karar sayılı kararıyla kurulan hükmün istinaf edilmesi üzerine Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesinin 15.10.2024 tarihli ve 2024/2177 Esas, 2024/1517 Karar sayılı kararıyla 5271 sayılı Kanun'un 280/1-e,f maddesine uygun olmayan gerekçeyle bozulmasına karar verilmiş ve bozma kararına karşı direnme yetkisi bulunmayan ... 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 11.12.2024 tarihli, 2024/490 Esas ve 2024/683 Karar sayılı kararıyla yeniden kurulan hükme karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesinin 13.03.2025 tarihli ve 2025/524 Esas, 2025/552 Karar sayılı kararıyla 5271 sayılı Kanun'un 280/1-a maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş ise de;

5271 sayılı Kanun'un 7. maddesindeki “yenilenmesi mümkün olmayanlar dışında görevli olmayan mahkemece yapılan işlemler hükümsüzdür” normu gözetilerek Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesinin 15.10.2024 tarihli kararının ve bu kararın akabinde ... 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 11.12.2024 tarihli kararı Anayasa’nın 36. ve 5271 sayılı Kanun'un 3, 278-284. maddeleriyle belirlenen görev kurallarına aykırı bulunmakla; görevsiz mahkemece verilmiş kararlar niteliğinde olup hukuka açık ve ağır aykırılık oluşturması sebebiyle hükümsüz sayılmaları gerektiği anlaşılmakla,

Bölge Adliye Mahkemesince gerektiğinde 5271 sayılı Kanun'un 280/1-2. maddesi uyarınca duruşma açılarak ve taraflar da çağrılarak delillerin değerlendirilmesinden sonra ... 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 05.07.2024 tarihli kararı ile ilgili olarak istinaf kanun yolu denetimi yapılarak hüküm kurulması gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi hukuka aykırı bulunarak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

III. KARAR

1. Gerekçe bölümünde (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı İTİRAZININ KABULÜNE,

2. 5271 sayılı Kanun’un 308/2. maddesi gereği Yargıtay 8. Ceza Dairesinin, 10.02.2026 tarihli ve 2025/13092 Esas, 2026/1780 Karar sayılı temyiz isteminin reddine dair ilâmın KALDIRILMASINA,

3. Gerekçe bölümünde (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle sanık ve müdafinin temyiz istemleri yerinde görüldüğünden, Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12.Ceza Dairesinin 13.03.2025 tarihli ve 2025/524 Esas, 2025/552 Karar sayılı kararının, 5271 sayılı Kanun’un 302/2. maddesi gereği BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun'un 304/2-b maddesi uyarınca bozma sebebine göre, Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 06.10.2026 tarihinde karar verildi.

Kaynakta görüntüle ↗