- Ana sayfa
- Yargı kararı
İlk Derece Mahkemesi Konya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2026/657 K. 2026/753
Karar tarihi: 13 Ekim 2026
Atıf yapılan maddeler
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 312/2
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 389
- 6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU, m. 97
- 6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU, m. 207
- 6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU, m. 473
- 2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU, m. 72
Karar metni
T.C.
KONYA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
- DAVA
- Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
BEYANLAR:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle şu hususları belirtmiştir; Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 28.11.2025 tarihinde, müvekkiline ait fabrika inşaatının çatı ve cephesinin panel ile kaplanması işine ilişkin toplam 8.125.000,00 TL bedelli eser sözleşmesi imzalandığını, sözleşme kapsamında 800.000,00 TL peşin ödeme yapıldığını ve kalan iş bedeline mahsuben 05.03.2026, 05.04.2026, 05.05.2026, 05.06.2026, 05.07.2026 ve 05.08.2026 tarihli, her biri 1.220.000,00 TL bedelli 6 adet çekin davalıya teslim edildiğini, ancak sözleşme tarihinden itibaren yaklaşık 8 ay geçmesine rağmen davalının üstlendiği işe hiç başlamadığını ve sözleşmeden doğan edimlerini yerine getirmediğini, bu nedenle çeklerin verilmesine dayanak teşkil eden temel borç ilişkisinin karşılıksız kaldığını ve çeklerin bedelsiz hâle geldiğini, davalının 05.08.2026 tarihli 1.220.000,00 TL bedelli çeki iade etmediğini, Konya 8. Noterliğinin 05.06.2026 tarihli ve 07298 yevmiye numaralı ihtarnamesiyle çekin iadesinin talep edilmesine rağmen davalının bu talebi karşılamadığını, davalının hiçbir iş yapmadan çeki elinde tutmasının dürüstlük kuralına aykırı olduğunu ve sebepsiz zenginleşmeye yol açacağını, TBK'nın 97. maddesi uyarınca karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde kendi edimini yerine getirmeyen tarafın karşı taraftan ifa talep edemeyeceğini, TBK'nın 473. maddesi gereğince yüklenicinin işe zamanında başlamaması veya işi geciktirmesi hâlinde iş sahibinin sözleşmeden dönebileceğini, kambiyo senetlerinin soyutluk ilkesine tabi olmasına rağmen taraflar arasındaki temel ilişkiden kaynaklanan kişisel def'ilerin ileri sürülebileceğini, emsal Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararları uyarınca temel borç ilişkisinin doğmadığı durumlarda menfi tespit davası açılabileceğini ve borcun varlığını ispat yükünün davalıya ait olduğunu, dava konusu çek nedeniyle henüz icra takibi başlatılmamış olmakla birlikte davalının çeki bankaya ibraz ederek tahsil etmesi, üçüncü kişilere ciro etmesi veya icra takibine konu etmesi ihtimalinin bulunduğunu, bu durumun müvekkili açısından telafisi güç zararlara yol açabileceğini, bu nedenle İİK'nın 72. maddesi ve HMK'nın 389 ve devamı maddeleri kapsamında ihtiyati tedbir koşullarının oluştuğunu ileri sürerek 1.220.000,00 TL dava değeri üzerinden müvekkili şirketin davalıya borçlu olmadığının tespitine, dava konusu çek hakkında ödeme yasağı konulmasına, çekin bankaya ibraz edilmesinin, tahsilinin, ciro edilmesinin, protesto edilmesinin ve icra takibine konu edilmesinin önlenmesine, muhtemel icra takiplerinin durdurulması amacıyla öncelikle teminatsız, aksi hâlde teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı verilmesine, çeklerin iptaline ve yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekilinin 10/08/2026 tarihli beyan dilekçesinde özetle; Konya . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında açılan davayı kabul ettiklerini, kabul beyanlarının davacı tarafa tebliğ edilerek duruşma günü beklenilmeksizin dosya üzerinden ek karar ile davanın kabulüne karar verilmesini talep ettiklerini, HMK'nın 312/2. maddesi uyarınca davanın açılmasına kendi hâl ve davranışlarıyla sebebiyet vermeyen ve yargılamanın ilk duruşmasında davacının talep sonucunu kabul eden davalının yargılama giderlerinden sorumlu tutulamayacağını, davayı yargılamanın en başında kabul etmiş olmaları nedeniyle yargılama giderleri ve vekâlet ücretinden sorumlu tutulmamaları gerektiğini belirterek kabul beyanlarının davacıya tebliğine, davanın duruşma günü beklenilmeksizin dosya üzerinden ek karar ile kabul beyanları doğrultusunda karara bağlanmasına ve yargılama giderleri ile vekâlet ücretinden sorumlu tutulmamalarına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Tarafların iddia ve savunmaları beraber değerlendirildiğinde; uyuşmazlık konusunun Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
istemine ilişkin olduğu görülmüştür.
Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun (İİK) 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Bu dava maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır ve normal bir hukuk davası olarak açılır. Eş söyleyişle kendisine karşı icra takibi yapılmış olan borçlu, ödeme emrine itiraz edilmemiş veya itiraz edilmiş olmakla birlikte yerinde görülmemiş olması sebebiyle icra takibi kesinleşse dahi maddi hukuk bakımından borçlu olmadığını ileri sürebilir. Bunun için, takip devam ederken alacaklıya karşı menfi tespit davası açabileceği gibi, böyle bir menfi tespit davası açmamış ve borcu cebri icra tehdidi altında ödemiş ise, ödemiş olduğu paranın kendisine verilmesi için alacaklıya karşı istirdat davası açabilir (... : İcra ve İflâs Hukukunda Menfi Tespit Davası ve İstirdat Davası, Ankara 2003, s. 233).
Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer; fakat, davacıya (borçluya) düştüğü hâller de vardır; davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukukî ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukukî ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 190; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.6). Fakat, alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer (Y.HGK; ... E, ... K, 10/06/2021 T).
İspat yükünün yer değiştirdiği istisnai hallerden biri de; davalının alacağının senede dayanıyor olmasısıdır. Buna göre, senetten dolayı borçlu olmadığını iddia eden davacı tarafa düşer. Kambiyo senetleri sebepten mücerret olduğundan borçlu olunmadığının ispat yükümlülüğü davacı borçluya aittir. Karine olarak bir kambiyo senedinin mevcut bir borcun ifası veya itfası amacıyla verildiği kabul edilir. Kambiyo senedinin ticari defterlere kaydedilmemiş olması kambiyo senedinin geçerliliğini etkilemez. Kambiyo senetleri birer ödeme aracıdır. 6098 Sayılı TBK'nın 207.maddesi gereğince sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça veya aksine bir adet bulunmadıkça satıcı ve alıcı borçlarını aynı anda ifa etmekle yükümlü olup, davacının yaptığı ödeme kural olarak mevcut bir borcun ifası anlamına gelir. Senede karşı senetle ispat kuralı gereği çekin ödendiği, teminat olarak verildiği vs...nedenlerle borçlu olmadığını iddia eden davacı, bu husustaki iddialarını ancak yazılı delillerle ispatlamak zorundadır. Bu konuda tanık dinletilmesi de mümkün değildir (Konya BAM . HD, ... E, ... K, 27/11/2025 T).
Tüm dosya kapsamı beraber değerlendirildiğinde; Davacının davalıya karşı 05/03/2026 tarih ve 1.220.000,00 TL bedelli çek - 05/04/2026 tarih ve 1.220.000,00 TL bedelli çek - 05/05/2026 tarih ve 1.220.000,00 TL bedelli çek - 05/06/2026 tarih ve 1.220.000,00 TL bedelli çek - 05/07/2026 tarih ve 1.220.000,00 TL bedelli çek - 05/08/2026 tarih ve 1.220.000,00 TL bedelli çek yönünden borçlu olmadığının tespitini talep ettiği davalının ön inceleme aşamasından önce 08/08/2026'da KABUL beyanını dosyaya sunduğu görülmekle davanın kabulüne karar verilmiş olup aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M: (Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere);
DAVANIN KABULÜ İLE;
1-Davacının davalıya karşı 05/03/2026 tarih ve 1.220.000,00 TL bedelli çek yönünden BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
-Davacının davalıya karşı 05/04/2026 tarih ve 1.220.000,00 TL bedelli çek yönünden BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
-Davacının davalıya karşı 05/05/2026 tarih ve 1.220.000,00 TL bedelli çek yönünden BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
-Davacının davalıya karşı 05/06/2026 tarih ve 1.220.000,00 TL bedelli çek yönünden BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
-Davacının davalıya karşı 05/07/2026 tarih ve 1.220.000,00 TL bedelli çek yönünden BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
-Davacının davalıya karşı 05/08/2026 tarih ve 1.220.000,00 TL bedelli çek yönünden BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
2- Davalı tarafın davayı ön inceleme duruşması yapılmadan önce kabul ettiğine dair beyanı göz önüne alındığında; davanın kabul edilen kısmı üzerinden alınması gereken 83.338,20 TL harcın 1/3'ü olan 27.779,40 TL'nin davalı taraftan alınarak hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan toplam peşin ve ıslah harcı toplamı olan 20.834,55 TL'nin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
4-Davacı tarafından yatırılan: 732,00 TL başvuru harcının davalıdan tahsili davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan masraf olan: 60,00 TL'nin davalıdan tahsili davacıya verilmesine,
6-Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâllerinde iki saatlik ücret tutarı tarifenin birinci kısmına göre Adalet Bakanlığı bütçesinden ödendiğinden ve bu ücret ve ayrıca adliye arabuluculuk bürosu tarafından yapılmış zaruri giderler de Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılandığından ve bu giderler de yargılama gideri sayıldığından buna göre hesaplanan toplam 6.000,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile Hazine’ye gelir kaydına,
7-Davacı kendisini bir vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 6. Maddesine göre belirlenen 94.400,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili davacıya verilmesine,
8-Karardan sonra yapılacak masrafların davalıdan alınmasına,
9-Davalının yaptığı masrafların davalı üzerinde bırakılmasına,
10-Taraflarca yatırılan ve dosyada bakiye kalan delil/gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda gerekçeli kararın kendilerine tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize iletilmek üzere bulundukları yer Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne verecekleri dilekçe veya tutanağa kaydedilmek koşuluyla beyanda bulunmak suretiyle Konya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 13/10/2026
