mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

İlk Derece Mahkemesi İstanbul 29. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2026/849 K. 2026/227

Karar tarihi: 15 Ekim 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

İSTANBUL

29. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO
2026/849 Esas
KARAR NO
2026/227
DAVA
İtirazın İptali
DAVA TARİHİ
13/01/2026
KARAR TARİHİ
15/10/2026

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVACI: Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; Müvekkili müteahhit firmanın ... Bakanlığı tarafından riskli yapı olarak tespit edilen İstanbul ili, Maltepe ilçesi, ...Mahallesi ...ada ... parselde kayıtlı taşınmazın yeniden inşası için bina malikleriyle arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzaladığını, davalı ile de Kartal ...Noterliği'nin 23/09/2025 tarihli ve... Yevmiye numaralı arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin akdedildiğini, davalının sözleşme gereği ödemesi gereken 5.462.078,24-TL tutarındaki bedelin %10'luk kısmını ödemediğini, bu sebeple İstanbul Anadolu ...İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatıldığını, davalının haksız ve mesnetsiz şekilde borca itiraz ederek takibi durdurduğunu, davalının sözleşmeyi baskı altında imzaladığı ve taşınmaz m2 hesaplamalarının hatalı olduğu iddialarıyla İstanbul Anadolu ... Asliye Hukuk Mahkemesi ...Esas sayılı sözleşmenin iptali davasını açtığını, ancak borcun varlığının sabit olduğunu, dava öncesi zorunlu arabuluculuk sürecinin anlaşamama ile sonuçlandığını, davalının icra takibini sekteye uğratmak amacıyla kötü niyetli itirazda bulunduğunu, müvekkili şirketin inşaatın devamı için davalının ödemesi gereken bedelleri karşılamak zorunda kalarak zarara uğradığını, alacağın tahsilinin imkansızlaşma ihtimali bulunduğunu belirterek öncelikle davalının menkul, gayrimenkul ve 3. kişilerdeki hak ve alacakları üzerine ihtiyati tedbir konulmasını, davalının icra takibine yaptığı itirazın iptali ile takibin devamını, alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP: Dava dilekçesi ve duruşma günü davalı tarafa usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş olup süresi içerisinde cevap dilekçesi sunulmamıştır.

HSK 1. Dairesinin 30.06.2026 tarihli ve ... sayılı kararı ile İstanbul'daki tüm ticaret mahkemelerinin İstanbul Adliyesi'nde birleştirilmesi neticesinde İstanbul Anadolu ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasının mahkememizin... Esasına kaydının yapıldığı anlaşıldı.

Celse arasında İstanbul Anadolu ... ASHM'nin ... Esas sayılı dosyasının UYAP üzerinden celp edildiği görüldü.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;

Dava, 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun kapsamında yapılan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca m2 artışından kaynaklı ödenmesi gereken bedelin tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

Uyuşmazlık eldeki davada, mahkememizin görevli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

6306 sayılı Kanun gereği riskli yapı statüsündeki ana taşınmazda bağımsız bölümü bulunan malikin yüklenici ile yapılan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinden doğacak uyuşmazlıklarda, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK) uyarınca tüketici konumunda olup olmadığı ve sonuca bağlı olarak görevli mahkemenin belirlenmesine ilişkindir.

6306 sayılı Kanun gereği, riskli alan içinde veya dışında olup ekonomik ömrünü tamamlamış olan ya da yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı ilmî ve teknik verilere dayanılarak tespit edilen yapı, riskli yapı statüsündedir (m. 2/1-d). Riskli yapı statüsüne alınan binada bağımsız bölümü bulunan taşınmaz maliki, yasadan kaynaklı bir zorunluluk nedeniyle, binanın yıkılarak tekrar inşaa edilmesi için yüklenici ile arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi yapmaktadır. Buna ilişkin izlenecek yöntem ve usul ise Kanun'un 6 ve 6/A madelerinde ayrıntılı şekilde düzenlenmektedir.

Riskli yapı kararı verilen taşınmazın kentsel dönüşüm suretiyle yeniden yapılması hususunda yüklenici ile akdedilen arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinde ana taşınmazda bağımsız bölümü bulunan malikin tüketici konumunda olup olmadığı ve bu işlemin tüketici işlemi niteliğinde olup olmadığı öncelikle belirlenmelidir. Zira 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK)'nda, tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemeleri görevli kılınmıştır (TKHK, 73/1). Görüleceği üzere, kanun koyucu, tüketici mahkemelerinin görev alanını belirlerken, tüketici işlemi ile tüketici sıfatından yararlanmıştır.

Tüketici işlemi, ''Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlemi'' ifade etmektedir (TKHK m. 3/1-l).

Tüketici ise ''Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi'' şeklinde düzenlenmiştir (TKHK m. 3/1-k).

6502 sayılı Yasa'nın 3/l bendi ile tüketici işlemi kapsamına eser sözleşmeleri de alınmıştır. Hemen ifade etmek gerekir ki, arsasına karşılık birden çok konut niteliğinde bağımsız bölüm veya işyeri alacak olan arsa sahibi, salt kişisel ve ailevi tüketim amacından çıkmaktadır. Bu durumdaki arsa sahibinin sözleşme yapmaktaki asıl amacı, bizzat oturmak amacıyla arsasına bina yaptırmak olmayıp, taşınmazını değerlendirmektir. Salt kişisel ihtiyaçlar için kullanma amacını aşan saikler ön plandadır. Öncelikli amaç mülkiyet hakkından doğan getirilerin daha rantabl hale getirilmesidir. Bu sözleşme bedeli karşılığı hizmet alınmasından ibaret dar kapsamlı bir sözleşme değildir. Arsa sahibi yüklenicinin yaptığı binanın bir kısmına sahip olabilmek için, arsa üzerindeki mülkiyet hakkının bir kısmını yükleniciye devretmektedir.

Riskli yapı statüsüne alınan taşınmazda konut niteliğinde bağımsız bölümü bulunan kat maliki ise amaçsal olarak az yukarıda yer verilen durumdan tamamen ayrı değerlendirilmelidir. Riskli yapı statüsüne alınan binada konut amaçlı kullanıma tahsis edilen bağımsız bölümü bulunan kat maliki, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri gereği inşaa edilecek yeni taşınmazda, yaklaşık olarak kendi konutuna denk yeni bir konut niteliğini haiz bağımsız bölüm elde etmektedir. Hiç şüphesiz, bu durumda olan bir taşınmaz malikinin ticarî veya meslekî amaçlarla hareket ettiğinden söz edilemez. Nitekim bu durumdaki arsa malikinin yüklenici ile arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi yapmasının tek amacı, kullanmak için konut ihtiyacını gidermektir. Diğer bir anlatımla, her iki arsa sahibi arasında amaçsal olarak temel fark, ilkinde, arsasına değer katacak yapının inşaa edilmesi; diğerinde ise riskli yapı statüsüne alınmış taşınmazındaki meskenin yeniden inşaa edilerek konut edinme isteğidir.

Bu itibarla, 6306 sayılı Yasa gereği, riskli yapı statüsündeki ana taşınmazda konut niteliğinde bağımsız bölümü bulunan taşınmaz maliki, kentsel dönüşüm mevzuatı ve buna dayalı olarak yüklenici ile yapılan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uyarınca tüketici konumunda olduğu, huzurdaki dava bakımından ise davacı yüklenicinin ticari veya mesleki amaçlarla hareket ettiğinin sabit olduğu, davalının ise az yukarıda açıklandığı üzere kendi konutuna denk yeni bir konut niteliğini haiz bağımsız bölüm elde etmeyi amaçladığından tüketici olduğu, taraflar arasında ilişkinin tüketici işlemi kapsamında kaldığı değerlendirildiğinden, eldeki davada tüketici mahkemesinin görevli olduğu anlaşılmıştır. Mahkemenin görevi hususu kamu düzenine ilişkin olup, taraflar bu hususu ileri sürmese bile bunun mahkemece resen nazara alınması gerekir. Bu noktada davaya bakmaya tüketici mahkemesinin görevli olması nedeniyle yukarıda yapılan açıklamalar uyarınca görevsizlik kararı vermek gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.(benzer yönde Yargıtay 6.Hukuk Dairesi'nin 2026/23 esas 2026/496 karar sayılı ilamı)

HÜKÜM; Ayrıntıları ve Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;

1-Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,

2-İstanbul Tüketici Mahkemesi'nin görevli mahkeme olduğunun TESPİTİNE,

3-HMK'nın 20. Maddesi gereğince verilen kararın kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmesi halinde kararın kesinleştiği tarihten, kanun yoluna başvurulmuşsa red kararının tebliği tarihten itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize başvurarak dava dosyasının görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesinin talep edilmesine, aksi takdirde mahkememizce davanın açılmamış sayılacağına karar verileceğinin İHTARINA,

4-Yargılama gideri, harç ve vekalet ücretinin görevli mahkemece değerlendirilmesine,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalının yokluğunda, HMK'nun 345.maddesi uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, anlatıldı.15/10/2026

KatipHakim