- Ana sayfa
- Yargı kararı
Bölge Adliye Mahkemesi Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E. 2026/1926 K. 2026/2664
Karar tarihi: 16 Ekim 2026
Atıf yapılan maddeler
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 107
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 353/1-a-6
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 355
- 2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU, m. 3
- 2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU, m. 85
Karar metni
T.C.
KONYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
- KARAR TARİHİ
- 16/10/2026
- İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ
- Konya .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
- KARAR TARİHİ
- 26/03/2026
- NUMARASI
- ... Esas ... Karar
- VEKİLİ
- Av..... 2- ........
- DAVA
- Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
- İSTİNAF KARAR TARİHİ
- 16/10/2026
- İSTİNAF KARAR YAZIM TARİHİ
- 16/10/2026
Yukarıda bilgileri yazılı mahkemece verilen karara ilişkin istinaf talebi üzerine mahkemece dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderildiğinden yapılan ön inceleme ve incelemeyle heyete tevdi olunan dosyanın gereği görüşülüp aşağıdaki karar verilmiştir.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacıya ait ........ plakalı otomobile 09/03/2025 günü saat 02:55 sıralarında, mülkiyeti davalı ........'ne ait olan davalı ........'in sevk ve idaresindeki ........ plakalıaracın direksiyon hakimiyetini kaybetmesi neticesinde davacıya ait araca çarparak büyük maddi hasara uğramasına sebebiyet verildiğini, iş bu kaza dolayısıyla davacıya ait araç kullanılamaz hale geldiğini, dava konusu kaza neticesinde, kolluk marifetiyle düzenlenen trafik kazası tespit tutanağı doğrultusunda tanzim edilen kusur raporuna göre davacının bahse konu kazanın meydana gelmesinde kusurunun bulunmadığını, davalı sürücü ........ kazada K.T.K' na göre 52/1-a kuralını ihlal ettiği kazada tam kusurlu olduğunun belirtildiğini, davacıya ait aracın hasar bedeli, araç değer kaybı ve araç mahrumiyet bedeli için davalı yanın sigorta şirketine başvurulduğunu, gelişmeler ışığında sigorta şirketi tarafından ........ No'lu hasar dosyası oluşturulduğunu, davacı şirkete ........ tarafından "......../3 nolu dosyanın ödemesidir. Plaka:.........VN:.........VD:" açıklaması ile 300.000,00 TL ödendiğini, kabul anlamına gelmemekle birlikte kaza tarihinde aracın tahmini piyasa değeri 4.500.000 TL olduğunu, ancak kaza tarihinde bahse konu aracın rayiç bedeli ödeme yapılan tutardan çok daha fazla olduğunu , gerçek zararı karşılamadığını, Türk Borçlar Kanunu’nun 49. Maddesi “Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür.” hükmünü içerdiğini, ilgili hüküm göz önüne alındığında, araç mahrumiyeti tazminatından kusurlu araç sürücüsünün araç sahibinin müteselsilen sorumlu olduğunu, davalılar müşterek ve müteselsil olarak bu zarardan sorumlu olduklarını, davacının aracının 9 Mart 2025 tarihinde tamir için alındığını, 4 Nisan 2025 tarihinde davacıya teslim edildiğini, davacının 26 gün boyunca yeni araç alamadığını ve aracından da mahrum kaldığını belirterek, fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydıyla, bilirkişi marifetiyle aracın kaza tarihindeki rayiç bedeli ve gerçek zarar, araçta oluşan değer kaybı ile ikame araç bedeli tespit edildiğinde HMK m.107 uyarınca arttırılmak üzere şimdilik 1.000,00 TL (500,00 TL Araç Değer Kaybı Tazminatı, 500,00 TL Araç Mahrumiyet Bedeli) tutarının kaza tarihi olan 09/03/2025 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faiziyle birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili 22/03/2026 tarihli beyan dilekçesinde özetle; dava, davalı şirket yönünden baştan itibaren hatalı hasıma yöneltildiğini, yargılama konusu vakıada davalı şirket ile diğer davalı ........ arasında basit, kısa süreli bir araç kiralama ilişkisi değil; süreklilik arz eden, fiilen kesintiye uğramayan ve ekonomik bütünlüğü bulunan bir uzun süreli araç kiralama ilişkisi söz konusu olduğunu, aracın kimin adına kayıtlı olduğu değil; kimin tarafından, kimin hesabına ve kimin riskine işletildiği olduğunu, somut olayda araç üzerindeki fiili hakimiyetin ve ekonomik yararlanmanın tamamen kiracı ........’e ait olduğunu, davalı şirketin araç üzerinde günlük kullanım, sevk ve idare, sürücü belirleme veya denetleme gibi herhangi bir fiili tasarrufu bulunmadığını, araç, kiracı tarafından kendi nam ve hesabına, kendi ekonomik menfaati doğrultusunda kullanıldığını, uzun süreli araç kiralama hallerinde, araç üzerindeki fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının kiracıya geçtiği durumlarda, işleten sıfatının kiracıya ait olacağı ve araç maliki hakkında açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddedilmesi gerektiğini, davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, aksi kanaate varılması halinde davanın esastan reddine karar verilmesini, her halükârda haksız fiile dayalı talebi mümkün olan araç mahrumiyeti tazminatı yönünden davalı hakkında davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ........ davaya herhangi bir beyan ve cevap dilekçesi sunmamıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesi gerekçeli kararında özetle; "Tüm dosya kapsamı üzerinden yapılan değerlendirmede; davacının 09/03/2025 tarihinde meydana gelen trafik kazası nedeniyle maddi tazminat talebinde bulunduğu, dosya kapsamında aldırılan ve hükme esas alınan bilirkişi raporu ve bedel artırım dilekçesi birlikte değerlendirilerek davanın kabulüne karar verilmiş ve;
DAVANIN KABULÜ ile;
Araç değer kaybından kaynaklanan maddi zarar talebi yönünden 208.334,00 TL'nin, davalılar ........ ve ........'nden kaza tarihi olan 09/03/2025 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya VERİLMESİNE,
Araç mahrumiyetinden kaynaklanan maddi zarar talebi yönünden 55.830,00 TL'nin, davalılar ........ ve ........'nden kaza tarihi olan 09/03/2025 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya VERİLMESİNE," karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davalı ........ vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesinin kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkil şirketin işleten sıfatının bulunmadığının gözetilmediğini, diğer davalı ile aralarında 06.11.2023 tarihinde başlayan ve 19.12.2024 tarihinde araç değişikliği ile süren uzun süreli bir kiralama ilişkisinin kurulduğunu, araç üzerindeki fiili hakimiyet ile ekonomik yararlanmanın tamamen kiracıya ait olduğunu, müvekkil şirketin araç üzerinde hiçbir tasarrufunun bulunmadığını, davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini, kazada davalı sürücünün %100 oranında kusurlu ve alkollü olduğunu, bu durumun illiyet bağını kestiğini, kusura bağlı olan araç mahrumiyet tazminatından müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını, hükme esas alınan bilirkişi raporunun fahiş araç rayiç değeri tespiti içerdiğini ve denetime elverişsiz olduğunu, kararın kaldırılmasını, müvekkil şirket yönünden davanın pasif husumet yokluğundan veya esastan reddedilmesini, araç mahrumiyet tazminatı talebinin reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341 ve devamı maddeleri uyarınca ve özellikle istinaf incelemesinin kapsamının öngörüldüğü 355. maddeye göre re'sen gözetilecek kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf incelemesi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır.
Dava, trafik kazasından kaynaklanan değer kaybına ve araç mahrumiyet tazminatına ilişkindir. Mahkemece verilen karar, davalı ........ tarafından aşağıda belirtilen yönlerden istinaf edilmiştir.
1-Davalı ........'nin işleten sıfatına haiz olmadığına yönelik itirazının incelenmesinde;
İşleten tanımı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde "Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır" şeklinde yapılmıştır.
2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır. Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir. Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür.
2918 sayılı KTK'nın 85. maddesi "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar" hükmünü içermektedir.
Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir.
Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, işleten sıfatının belirlenmesinde araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hakimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir. Ancak bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır.
Bu halde 2918 sayılı KTK.nun hükümlerine göre, trafik kaydı “işletenin” kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir.
Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin 3. kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur. Aynı yasanın 3. maddesinde, “işleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta aracı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır.” şeklinde tanımlanmıştır.
Yasal mevzuat ve düzenleme bu olmasına rağmen Kiralama sözleşmesine veya aracın ariyet sözleşmesi gereğince alınıp alınmadığına ilişkin mahkemece hiçbir araştırma yapılmadan karar verilmiştir.
Mahkemece, aracın teslim edilip edilmediği, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma olup olmadığı, kaza tarihinde kazaya karışan aracın kiralayanların fiili tasarufunda bulunup bulunmadığı, davalı tarafça dosyaya sunulan kira sözleşmesinin ve kira bedelinin Maliye ve vergi dairelerine bildirilip bildirilmediği, aracın olay tarihindeki Kiralık Araç Bildirim Sistemi (KABİS) kaydının bulunup bulunmadığının Emniyet Genel Müdürlüğü'nden istenmesi, davalıya kira bedelinin ne şekilde ödendiği, ödemeye dair belge, bilgi bulunup bulunmadığı, gerektiğinde davalı şirketin defter ve kayıtları üzerinde uzman bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmak suretiyle kira sözleşmesinin, fatura, ruhsat ve cari hesap hareketleri gibi yan delillerle desteklenip desteklenmediği, davalının işletenlik sıfatının devam edip etmediği hususları tartışılarak davalının işletenlik sıfatının bulunup bulunmadığının etraflıca araştırılıp ve bu hususta taraflara ispat imkanı tanınıp ve araştırılıp tartışılarak duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmesi ve varılacak uygun sonucuna göre karar verilmesi gerekirken; yeterli araştırma yapılmadan eksik araştırma ile karar verilmesi doğru görülmemiştir. (YARGITAY 17. Hukuk Dairesi 2016/4003 E 2019/60 K )itiraz yerindedir.
Kabule göre de;
Davaya konu olan olayda davacıya ait araç hasara uğramıştır. Bu durumda sözü edilen aracın onarıldıktan sonra mübadele (rayiç) değerinin olaydan önceki mübadele değerinden az olacağının kabulü gerekir. Çünkü tamamen onarılmış olsa bile bu araba tahribatın izlerini taşımaktadır. Onarılmış durumdaki değeri, ne kadar iyi onarılmış olursa olsun kural olarak aynı nitelikteki hiç hasara uğramayan araç değerinden düşüktür ve bu da cari değerinden kaybettirmektedir.
Davacı ayrıca davalıdan araç mahrumiyet zararını istemiştir. Talep edilen araç mahrumiyetine ilişkin zararın belirlenmesinde hasara uğrayan aracın markası, özellikleri ve model yılı ile aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği dikkate alınarak objektif olarak hasara uğrayan aracın onarımı için gerekli süre ve emsal aracın ikamesinin kullanımı için ödenecek ücret ile bu aracın kullanılamadığı süre içerisinde elde edilen yararlar dikkate alınarak söz konusu zararın kapsamı belirlenmesi gerekmektedir.
Somut olayda; Yargıtay uygulamaları doğrultusunda hükme esas alınan uzman bilirkişi tarafından aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, davacı tarafın iddiaları, davalının savunmaları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek aracın kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeri ile kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybının zararının belirlenmesi (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 14/06/2017 tarih ve 2016/13290 E., 2017/6752 K sayılı kararı) yapıldığından, kaza sonrası araç fotoğrafları, aracın tüm özellikleri, hasar bölge ve niteliğinin değerlendirildiği bilirkişi raporu sonucunda belirlenen değer kaybı ve araç mahrumiyetine ilişkin zararın duruma uygun şekilde belirlendiği de anlaşıldığından, davalının zarara yönelik itirazlarının yerinde olmadığından, davalının buna yönelik itirazının reddine karar verilmiştir.
Yukarıda yapılan genel açıklamalar ışığında, istinafa konu ilk derece mahkemesinin dosyası incelendiğinde, yukarıda belirtilen ve esasa etki eden hususlarda delillerin eksik toplandığı anlaşılmakla, ilk derece mahkemesi kararının duruşma yapılmaksızın kaldırılması ve davanın sadece davalı ........ tarafından istinaf edildiği aleyhe istinafın olmadığı gözetilerek kazanılmış haklara halel gelmemek suretiyle davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye iadesine dair aşağıdaki hükmün kurulmasına karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı ........ vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile; ilk derece mahkemesi kararının HMK.nın 353/1-a.6 maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
2-Yeniden yargılama yapılması için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,
3-İstinaf yasa yoluna başvuran davalı tarafından yatırılan, başvurma harcı dışında kalan, istinaf karar harçlarının talep halinde yatırana iadesine,
4-Dosya üzerinde inceleme yapılması nedeniyle avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,
5-İstinaf yasa yoluna başvuran davalı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,
6-Karar tebliği ve harç işlemlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,
HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle KESİN olarak karar verildi.16/10/2026
.....
Başkan
...
e-imzalı
.....
Üye
...
e-imzalı
.....
Üye
...
e-imzalı
.....
Katip
...
e-imzalı
Bu evrak 5070 sayılı Yasa kapsamında elektronik imza ile imzalanmıştır.
