mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

İlk Derece Mahkemesi Diyarbakır 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2026/1289 K. 2026/994

Karar tarihi: 22 Ekim 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. DİYARBAKIR 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : KARAR NO : HAKİM : KATİP : DAVACI : VEKİLİ : DAVALI : DAVA : Tazminat (Özel Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 01/09/2026 KARAR TARİHİ : 22/10/2026 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Özel Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacıya ait ... plakalı ...model ...marka aracın davalı ...Sigorta Anonim Şirketi nezdinde ...-0-0 sayılı genişletilmiş kasko poliçesiyle ...ile ...tarihleri arasında sigortalı olduğunu, poliçe yürürlükte iken ...günü saat ...sıralarında Diyarbakır ili Bağlar ilçesi ...Caddesi üzerinde, aracı kullanan davacı yakını ...kontrolü kaybetmesi sonucu sağ ön kısmıyla park hâlindeki araca çarptığını, aracın takla atarak orta refüje sürüklendiğini ve trafik lambalarına çarparak durduğunu, atanan eksper ...Hizmetleri Ltd. Şti. adına düzenlediği ...tarihli ve ...sayılı kesin ekspertiz raporunda 1.554.249,85 TL yedek parça ve 193.800,00 TL işçilik olmak üzere 1.748.049,85 TL net hasar tespit edildiğini (KDV dâhil genel toplamın 1.786.809,85 TL olarak hesaplandığını), davalıya ...tarihli KEP başvurusuyla zararın karşılanmasını talep ettiklerini, ancak davalı hasar biriminin ...--0 sayılı hasar dosyasında, sürücünün aday sürücü olduğu ve kaza sırasındaki üfleme testinde 0.45 promil alkollü çıktığı, aday sürücüler için yasal sınırın 0.20 promil olduğu gerekçesiyle dosyayı tamamen reddettiğini, Diyarbakır Arabuluculuk Bürosu'nun ...büro ve ...başvuru numaralı dosyasında ...'da başlayan sürecin ...'da anlaşamama ile sonuçlanarak dava şartının tamamlandığını, bu ret kararının Kasko Sigortası Genel Şartları'nın A.5.5. maddesine, TTK'nın 1409. maddesine ve yerleşik yargı içtihatlarına aykırı olduğunu, hasarın teminat dışı kalabilmesi için kazanın münhasıran alkolün etkisiyle meydana gelmesi gerektiğini, sürücünün yalnızca alkollü olmasının veya aday sürücü sınırını aşmasının tek başına yeterli olmadığını, 0.45 promilin hususi araçlar için genel sınır olan 0.50 promilin altında kaldığını ve güvenli sürüş yeteneğinin ortadan kalktığını göstermediğini, kaza tespit tutanağı ile eksper raporunda kazanın nedeninin KTK m. 52/1-b kapsamında hızın yol, görüş, hava ve trafik şartlarına uydurulmaması ve direksiyon hâkimiyetinin kaybı olarak gösterildiğini, kazanın yalnızca alkolden kaynaklandığına dair adli tıp raporu, trafik uzmanı değerlendirmesi veya bilirkişi incelemesi bulunmadığını, ispat yükünün TTK m. 1281 uyarınca sigortacıda olduğunu, bu yönde Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2014/15587 E., 2015/2608 K. ve 12.02.2015 tarihli kararına, Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 2021/6068 E., 2021/9486 K. ve 01.12.2021 tarihli kararına ile Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin 2023/2543 E., 2025/375 K. ve 13.03.2025 tarihli kararına dayandığını, davalının ekspertiz raporunu çürüten bir teknik değerlendirme sunmadığını, temerrüdün en geç KEP başvurusunun davalıya ulaştığı tarihte gerçekleştiğini, mahkemece hasarın yeniden hesap bilirkişisine incelettirilmesi hâlinde alacak miktarının değişebileceğini belirterek, poliçe, ruhsat ve tescil kayıtları, kaza tespit tutanağı, ekspertiz raporu, KEP başvurusu ve teslim delilleri, arabuluculuk son tutanağı, davalının ret yazısı ve hasar dosyası kayıtları, alkol tespit evrakı, kamera kayıtları, bilirkişi incelemesi, keşif ve her türlü yasal delile dayanarak, davalının ...-0 hasar dosyasındaki ret kararının haksız ve hukuka aykırı olduğunun tespitine, fazlaya ve ıslaha ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla kısmi dava olarak şimdilik 100,00 TL maddi hasar tazminatının, temerrüt tarihi olarak belirttiği ...tarihinden 8 gün sonrası olan ...tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline ve davacıya ödenmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür. Dava dilekçesi ekli meşruhatlı davetiyenin davalı tarafa usulüne uygun şekilde tebliğ edildiği, davalı tarafça süresinde cevap dilekçesi sunulmamış olduğu görülmüştür. DELİLLER: ...Sigorta A.Ş., Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi, Diyarbakır Defterdarlığı ve Diyarbakır Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne yazılan müzekkerelere cevap verildiği ve dosya arasına alındığı görülmüştür. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE; Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olup, yargılamanın her aşamasında re'sen dikkate alınması gerekir. 6100 sayılı HMK'nın 2.maddesi gereğince dava konusunun miktar ve değerine bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalar ile şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme aksine bir düzenleme olmadıkça Asliye Hukuk Mahkemesidir. 6102 Sayılı TTK'nın 5/1 maddesi gereğince dava olunan şeyin değeri veya tutarı dikkate alınmaksızın tüm ticari davalar ile ticari nitelikte çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevli mahkeme aksine hüküm bulunmadıkça Asliye Ticaret Mahkemeleridir. Aynı Kanunun 5/2 maddesi gereğince de özel kanun hükümlerinin açıkca Ticaret Mahkemelerini görevlendirdiği hallerde de değer ve tutara bakılmaksızın dava Asliye Ticaret Mahkemesinde görülür. Asliye Ticaret Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır. Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Görevle ilgili hususlarda kazanılmış hak söz konusu olmaz. Mahkeme duruşma yapmadan, yani taraflara tebligat yapıp onları dinlemeden dosya üzerinden de görevsizlik kararı verebilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmış ise veya yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip, karara bağlamalıdır. 6102 Sayılı TTK'nın 4/1 maddesinde ticari davalar tanımlanmış ve sayılmıştır. Maddede, bir davanın ticarî dava niteliğinde olup olmadığının tespiti bakımından üç ayrı kıstas kabul edilmiştir. Bunlardan ilki, tarafların sıfatına ve işin ticarî işletme ile ilgili olup olmadığına bakılmaksızın ve başka hiçbir şart aranmaksızın TTK veya diğer kanunlarda ticarî sayılan davalardır (mutlak ticarî davalar). Mutlak ticarî davalar herhangi bir unsurun, bağlama noktasının veya sebebin davanın ticarî niteliğini değiştirmediği, mahkemenin kanaatinin rol oynamadığı davalardan olup; TTK m. 4(1) hükmünde (a) ilâ (f) bentlerinde sayılmıştır. İkincisi ise, yalnızca bir ticarî işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticarî nitelikte kabul edilen davalardır. TTK m. 4(1)-son cümle hükmü uyarınca ikinci grup ticarî davalar, yalnızca bir tarafın ticarî işletmesini ilgilendiren havale, vedia (saklama) sözleşmesi ile fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan davalardır. Bu nevi davaların ticarî nitelikte sayılması için yalnızca bir tarafın ticarî işletmesiyle ilgili olması TTK’da gerekli ve yeterli görülmüştür. Üçüncü grup ise, nispî ticarî davalar olup, TTK m. 4(1) hükmü uyarınca her iki tarafın ticarî işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticarî dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticarî dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticarî işletmesini ilgilendirmesi, hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticarî iş niteliğinde olması veya ticarî iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticarî sayılması davanın ticarî dava olması için yeterli değildir. TTK m. 19/2 hükmü uyarınca, taraflardan biri için ticarî iş niteliğindeki bir sözleşmenin diğer taraf için de ticarî sayılması, davanın niteliğini ticarî hale getirmeyecektir. Zira TTK, kanun gereği ticarî dava sayılan davalar haricinde, ticarî davayı “ticarî iş” esasına göre değil, “ticarî işletme” esasına göre belirlemiştir. Hâl böyle olunca, işin ticarî nitelikte olması tek başına davayı ticarî dava haline getirmez. Diğer yandan, TTK'nın 12. maddesinde "Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denir. Bir ticari işletmeyi kurup açtığını, sirküler, gazete, radyo, televizyon ve diğer ilan araçlarıyla halka bildirmiş veya işletmesini ticaret siciline tescil ettirerek durumu ilan etmiş olan kimse, fiilen işletmeye başlamamış olsa bile tacir sayılır. Bir ticari işletme açmış gibi, ister kendi adına, ister adi bir şirket veya her ne suretle olursa olsun hukuken var sayılmayan diğer bir şirket adına ortak sıfatıyla işlemlerde bulunan kimse, iyiniyetli üçüncü kişilere karşı tacir gibi sorumlu olur." hükmü ile anılan Yasa'nın 11. maddesinde "Ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir. Ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki sınır, Bakanlar Kurulunca çıkarılacak kararnamede gösterilir.” düzenlemesi yine TTK’nin 15. maddesinde de "İster gezici olsun ister bir dükkânda veya bir sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedenî çalışmasına dayanan ve geliri 11. maddenin ikinci fıkrası uyarınca çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır." düzenlemesi bulunmaktadır. Bir kimsenin Vergi Usul Kanunu'na göre esnaf sayılması, TTK yönünden de esnaf kabul edilmesini gerektirmez. Ticaret siciline ya da Oda'ya kayıtlı olmamak da tacir olmamanın kesin bir kanıtı olmadığı gibi, vergi mükellefi olup olmamak da tacir ve esnaf ayrımında kesin bir ölçüt olarak kabul edilemez. Mülga 6762 sayılı TTK'nın 1463. maddesine göre, Bakanlar Kurulunca 18/06/2007 tarihinde kararlaştırılıp, 21/07/2007 tarih ve 26589 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, 2007/12362 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında esnaf-tacir ayırımının nasıl yapılacağı belirlenmiştir. 6103 sayılı Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 10. maddesinde ticari işletmeler hakkında 6102 sayılı TTK'nın 11/2 madde ve fıkrasında öngörülen Bakanlar Kurulu kararı çıkarılıncaya kadar yürürlükte bulunan düzenlemelerin uygulanacağı belirtildiğinden Bakanlar Kurulu kararının uygulanmasına devam edilerek esnaf ve tacir ayrımının anılan kararda belirtilen kıstasların değerlendirilmesi suretiyle yapılması gerekecektir. Somut olay hakkında yapılan değerlendirmede; eldeki davanın davacıya ait ...plaka sayılı aracın davalı Kasko sigortacısı nezdinde sigorta sözleşmesinden kaynaklı olarak açılan tazminat davası olduğu, açılan davanın mutlak ticari dava olmadığı, davacının tüketici vasfının bulunması ve aracın da kullanım amacının "hususi" olması halinde davaya bakmakla görevli Mahkemenin " Tüketici Mahkemesi" olduğu gözetilerek davacının sıfatı hakkında yapılan araştırma neticesinde; -Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası Başkanlığı'na yazılan müzekkere cevabından anlaşıldığı üzere davacı ...müdürlüklerinde herhangi bir tacir kaydının bulunmadığının bildirildiği, -Diyarbakır Defterdarlığına yazılan müzekkere cevabında davacı ....tarihinde potansiyel mükellef (gelir getirici kazanç olmaksızın bazı iş ve işlemlerde kullanılan potansiyel vergi kimlik numarasına haiz mükellef) olarak vergi kimlik numarasının sistem tarafından otomatik verildiği tespit edilmiş olup, herhangi bir ticari faaliyette bulunduğuna dair vergi kaydına rastlanılmadığının bildirildiği, bu hususta davacının tacir olduğu tespit edilemediği ve de davaya konu edilen aracın hasar dosyası içinde bulunan belgelerden kullanım amacının " hususi " olduğunun tespiti karşısında açılan davaya bakmakla görevli Mahkemenin Tüketici Mahkemesi olduğu tespiti ile Mahkememizin görevsizliği ile aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Mahkememizin görevsizliği nedeniyle dava dilekçesinin HMK 114/1-c ve 115/2 maddeleri uyarınca göreve ilişkin dava şartı yokluğundan usulden reddine, 2-Görevli mahkemenin Diyarbakır Tüketici Mahkemesi olduğunun TESPİTİNE, 3-HMK 20 maddesi uyarınca kararın kesinleşmesini müteakip yasal 2 haftalık sürede talep edilmesi halinde dosyanın görevli Diyarbakır Tüketici Mahkemesine gönderilmesine 4-Yargılama giderlerinin HMK'nın 331/2 maddesi uyarınca görevsizlik kararından sonra davaya devam edecek olan Diyarbakır Nöbetçi Tüketici Mahkemesince hükmedilmesine, görevsizlik kararından sonra görevli mahkemede devam edilmez ise talep halinde yargılama giderleri hakkında Mahkememizce karar verilmesine, Dair; Davacı vekili ile davalı vekillerinin yokluğunda verilen karara karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde HMK'nın 345. maddesi uyarınca, mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. Katip Hakim