- Ana sayfa
- Yargı kararı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2026/56 K. 2026/521
Karar tarihi: 23 Eylül 2026
Atıf yapılan maddeler
- 7155 sayılı ABONELİK SÖZLEŞMESİNDEN KAYNAKLANAN PARA ALACAKLARINA İLİŞKİN TAKİBİN BAŞLATILMASI USULÜ HAKKINDA KANUN, m. 20
- 6325 sayılı HUKUK UYUŞMAZLIKLARINDA ARABULUCULUK KANUNU, m. 18/A
- 6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU, m. 5
- 6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU, m. 5/A
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 20
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 353
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 371
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 373
- 1163 sayılı KOOPERATİFLER KANUNU, m. 99
Karar metni
Hukuk Genel Kurulu 2026/56 E. , 2026/521 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/853 E., 2025/773 K.
ÖZEL DAİRE KARARI : Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 19.03.2025 tarihli ve
2024/3721 Esas, 2025/1135 Karar sayılı BOZMA kararı
Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.
Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince yapılan inceleme sonucunda davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 6. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.
Direnme kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında davalının dava dışı kooperatifteki dört adet hissesinden iki adet hissenin davacılara devri konusunda sözleşme imzalandığını, devir işleminin dava dışı kooperatife bildirildiğini, dava dışı kooperatif yönetim kurulunca ilk önce davacıların üyeliklerinin kabul edilmesine rağmen daha sonra iptal edildiğini, bu nedenle davalı ile yapılan hisse devir sözleşmesinin geçersiz hâle geldiğini ileri sürerek ödenen 235.050,00 USD'nin aynen ve temerrüt tarihi olan 20.10.2020 tarihinden itibaren devlet bankalarınca bir yıl vadeli dolar hesabına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; hisse devri iptalinden itibaren aradan yedi yıl geçtiğini, davanın zamanaşımına uğraması nedeniyle reddi gerektiğini, hisse devrinin iptaline ilişkin kooperatif kararının haksız ve kanuna aykırı olduğunu, hisse devir bedellerinin Türk Lirası olarak belirlendiğini ve bu şekilde ödendiğini, davacıların yabancı para cinsinden talepte bulunmalarının haksız ve kötüniyetli olduğunu belirterek davanın öncelikle görev veya zamanaşımı nedeniyle aksi hâlde esastan reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİNİN BİRİNCİ KARARI
Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 05.07.2023 tarihli ve 2022/394 Esas, 2023/213 Karar sayılı kararı ile; davanın kooperatif hissesine yönelik satış sözleşmesine dayalı alacak talebiyle açıldığı, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun (Kooperatifler Kanunu) 99. maddesi uyarınca, Kooperatifler Kanunu’nda düzenlenen hususlardan doğan hukuk davalarının tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın ticari dava sayıldığı, davaya konu alacağa ilişkin sözleşmenin kooperatif hisse devrinin iptaline ilişkin olduğundan davanın bu hüküm kapsamında değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle mahkemenin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine, kararın kesinleşmesinden itibaren iki hafta içerisinde başvurulması hâlinde dosyanın görevli Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 27.12.2023 tarihli ve 2023/1724 Esas, 2023/1927 Karar sayılı kararı ile; davanın, taraflar arasında yapılan kooperatif hisse devir sözleşmesinin geçersiz olduğundan bahisle ödenen bedelin istirdadı istemine ilişkin olduğu, taraflar arasındaki uyuşmazlığın Kooperatifler Kanunu’ndan kaynaklandığı, anılan Kanun’un 99/1. maddesinde, bu Kanun’da düzenlenen hususlardan doğan hukuk davalarının tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın ticari dava sayılacağının belirtildiği, bu durumda söz konusu uyuşmazlıkla ilgili davada görevli mahkemenin ticaret mahkemesi olduğu, ancak her ne kadar gerekçeli kararda görevli mahkemenin Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu belirtilmiş ise de kısa kararda görevli mahkemenin İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi olarak belirtildiği, kısa karar ile gerekçeli kararın çelişkili olması hâlinde yasaya uygun biçimde, gerekçeyi içeren bir hüküm olduğundan söz edilemeyeceği, ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden görevli mahkemenin Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu gözetilerek hükmün düzeltilmesi yoluna gidildiği gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine, kararın kesinleşmesinden itibaren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 20. maddesi gereğince taraflardan birinin iki hafta içerisinde mahkemeye başvurması hâlinde dosyanın Bakırköy Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine, aksi hâlde davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.
V. İLK DERECE MAHKEMESİNİN İKİNCİ KARARI
Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 15.05.2024 tarihli ve 2024/177 Esas, 2024/437 Karar sayılı kararı ile; mahkemenin 15.05.2024 tarihli duruşmasına kadar arabuluculuk son tutanağı aslı veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğinin dosyaya sunulmadığı gerekçesiyle dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.
VI. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 23.10.2024 tarihli ve 2024/1550 Esas, 2024/1355 Karar sayılı kararı ile,
Davacılar vekilinin istinaf başvurusu yönünden; Kooperatifler Kanunu’ndan kaynaklanan uyuşmazlıklar ticari dava sayıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun (6325 sayılı Kanun) 18/A maddesinin 2. fıkrasında, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartı olarak sayılmış olup arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verileceğinin düzenlendiği, verilen kararda hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine;
Davalı vekilinin istinaf başvurusu yönünden; davacılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmayıp, ihtiyari dava arkadaşlığının söz konusu olduğu, ihtiyari dava arkadaşlığında her bir davacının ayrı davasından söz edileceği, bu durumda İlk Derece Mahkemesi tarafından her iki davacı aleyhine ayrı ayrı nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.
VII. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 19.03.2025 tarihli ve 2024/3721 Esas, 2025/1135 Karar sayılı kararı ile,
“…6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun beşinci bölümünde ise “Dava Şartı Olarak Arabuluculuk" başlığı ile 18/A maddesinde, “1”. fıkrada, ilgili kanunlarda arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartı olarak kabul edilmiş ise arabuluculuk sürecine hangi hükümlerin uygulanacağı 20 fıkra şeklinde gösterilmiştir. 19/12/2018 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan 7155 sayılı Abonelik Sözleşmesinden Kaynaklanan Para Alacaklarına İlişkin Takibin Başlatılması Usulü Hakkındaki Kanun'un 20. maddesi ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5. maddesine ek düzenleme getiren 5/A maddesinde "Dava şartı olarak arabuluculuk" başlığı ile "(1) Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. (2) Arabulucu, yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır. Bu süre zorunlu hâllerde arabulucu tarafından en fazla iki hafta uzatılabilir." hükmü getirilmiştir.
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun ‘Davaların niteliği ve muhakeme usulü’ başlıklı 99. maddesinde ‘Bu kanunda düzenlenen hususlardan doğan hukuk davaları, tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın ticari dava sayılır.’ hükmü düzenlenmiştir.
Somut olayda, davacılar, dava dışı kooperatifin ortağı olan davalıdan, kooperatif ortaklığını devraldıklarını, ancak kooperatife ortaklık kaydı yapılmadığını ileri sürerek davalıya ödedikleri 235.050,00 USD'nin tahsilini talep etmektedir. Davacıların dava dışı kooperatife karşı herhangi bir talepleri bulunmamaktadır. Bu nedenle eldeki dava, Türk Ticaret Kanunu kapsamında mutlak ve nispi ticari davalardan olmadığı gibi yukarıda açıklanan 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’ndan kaynaklanan ticari davalardan da değildir. Bu durumda zorunlu arabuluculuk dava şartına da tabi değildir.
Açıklanan nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesince işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir,…” gerekçesiyle karar oy çokluğuyla bozulmuştur.
B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; uyuşmazlığın kooperatif hisse devir sözleşmesinin geçersizliğine dayandırıldığı ve geçersiz hisse devir sözleşmesine dayalı alacak talebinde bulunulduğu, mahkemece öncelikle üyelik devir sözleşmesinin geçersiz olup olmadığı ya da üyelik devrinin gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespit edileceği, sonrasında davacıların alacak talebinin değerlendirileceği, bu nedenle taraflar arasındaki uyuşmazlığın Kooperatifler Kanunu’ndan kaynaklandığı, anılan Kanun’un 99/1. maddesinde bu Kanun’da düzenlenen hususlardan doğan hukuk davalarının tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın ticari dava sayılacağının belirtildiği, bu durumda görevli mahkemenin ticaret mahkemesi olduğu, Bölge Adliye Mahkemesinin göreve ilişkin kararının İlk Derece Mahkemesini bağlayan kesin bir karar olduğu, usul hukuku anlamında ticari davanın varlığı ve buna bağlı olarak alacak talebi hakkında asliye ticaret mahkemesinin görevli olduğu hususunun kesinleştiği gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.
VIII. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacılar vekili, davanın alacak davası olduğunu, kooperatif hisselerinin davalı tarafından devredilmemesi nedeniyle davalıya ödenen bedelin geri istenmesinin söz konusu olduğunu, davada kooperatife karşı yöneltilen ve üyelik tesciline ilişkin talep bulunmadığını, mahkemece taleple bağlılık ilkesi bertaraf edilerek maddi olgunun yanlış nitelendirilmesi suretiyle davanın ticari dava olduğu sonucuna ulaşılmasının ve ticari nitelikteki davada dava şartı olan arabuluculuğa gidilmediğinden bahisle davanın usulden reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek direnme kararının bozulmasını talep etmiştir.
C. Uyuşmazlık
Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; somut olayda davacıların alacak iddiasının Kooperatifler Kanunu’ndan kaynaklanıp kaynaklanmadığı, eldeki davanın 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) kapsamında ticari davalardan olup olmadığı, buradan varılacak sonuca göre davanın dava şartı olan arabuluculuğa tâbi olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
D. Gerekçe
1. İlgili Hukuk
1. 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 99. maddesi
2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi
3. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4,5 ve 5/A maddesi
4. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesi
2. Değerlendirme
1. Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle arabuluculuk kurumuna ilişkin genel açıklamalar yapmakta ve yasal düzenlemelerin ortaya konulmasında yarar bulunmaktadır.
2. Hukukumuzda uyuşmazlıkların çözümünde temel olarak iki sistem bulunmaktadır. Birincisi, yargı yoluyla uyuşmazlıkların çözümü, diğeri ise yargılama yapılmadan alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemleri ile uyuşmazlıkların çözümüdür. Arabuluculuk kurumunu da içine alan bu ikinci sistem, alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemi olarak adlandırılmaktadır.
3. Doktrinde çeşitli tarifleri bulunan arabuluculuk genel olarak, uyuşmazlığa düşmüş tarafların karşılıklı olarak üzerinde anlaşma sağlayacakları bir çözüme ulaşmalarında tarafsız üçüncü kişinin (arabulucunun) yardımcı olma süreci olarak tanımlanabilirken (Mustafa Serdar Özbek, Alternatif Uyuşmazlık Çözümü, 5. Baskı, Ankara 2022, s. 659) Türk Hukuk Lügatında; uyuşmazlıkların giderilmesi için sistematik yöntemler uygulayarak tarafları bir araya getirip çözüm bulmalarını sağlamayı amaçlayan yöntem olarak tarif edilmiştir (Türk Hukuk Lügatı, Türk Hukuk Kurumu, Cilt I, Ankara, 2021, s. 66).
4. Hukuk uyuşmazlıklarında alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemi olarak arabuluculuk, ilk defa 07.06.2012 tarihli ve 6325 sayılı Kanun ile kabul edilmiş, daha sonra 06.12.2018 tarihli ve 7155 sayılı Abonelik Sözleşmesinden Kaynaklanan Para Alacaklarına İlişkin Takibin Başlatılması Usulü Hakkında Kanun'un (7155 sayılı Kanun) 23. maddesiyle 6325 sayılı Kanun'a eklenen 18/A maddesiyle birlikte hukukumuzda "dava şartı olarak arabuluculuk" müessesi ihdas edilmiştir. Bu kapsamda anılan maddede davacının, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorunda olduğu, bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye göndereceği, ihtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddedileceği, arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verileceği düzenlenmiştir.
5. Asliye ticaret mahkemelerinde görülen ticari davalarda dava şartı olarak arabuluculuk (zorunlu arabuluculuk) 01.01.2019 tarihinde yürürlüğe giren 7155 sayılı Kanun'la TTK'ya eklenen 5/A ve geçici 12. maddeleri ile getirilmiş ve sınırları çizilmiştir.
6. Türk Ticaret Kanunu'na eklenen 5/A-1. maddesinin ilk hâli; "(1) Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır" şeklinde iken 01.09.2023 tarihinde yürürlüğe giren 7445 sayılı Kanun'un 31. maddesiyle; "(1) Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır" olmak üzere değiştirilmiştir.
7. Bu şekilde TTK'nın 5/A maddesinde, bu Kanun'un 4. maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı olarak düzenlenmek suretiyle zorunlu arabuluculuk getirilmiştir (Hukuk Genel Kurulunun 29.04.2026 tarihli ve 2025/11-567 Esas, 2026/281 Karar sayılı kararı).
8. Arabuluculuğa ilişkin genel açıklamalardan sonra somut olay bakımından mutlak ve nispi ticari davalara ilişkin açıklama yapılması gerekmektedir.
9. Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Nispi ticari davalar ise her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması hâlinde ticari nitelikte sayılan davalardır.
10. Bu kapsamda asliye ticaret mahkemelerinin hangi davalara bakacağı TTK'nın 5. maddesinde belirtilmiş olup anılan madde “Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir” hükmünü içermektedir. Buradan hareketle ele alınması gereken ticari dava kavramının çerçevesi TTK’nın 4. maddesinde “(1) Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın;
a) Bu Kanunda,
b) Türk Medenî Kanununun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969 uncu maddelerinde,
c) 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 2 02... , rekabet yasağına ilişkin 4 44... , yayın sözleşmesine dair 487 ilâ 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilâ 519, komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545, ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554, havale hakkındaki 555 ilâ 560, saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilâ 580 inci maddelerinde,
d) Fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta,
e) Borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde,
f) Bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde,
öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır. Ancak, herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen havale, vedia ve fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan davalar bundan istisnadır” şeklinde düzenlenmiştir.
11. Maddede sayılan bu tür davalar mutlak ticari dava niteliğine haiz olup işaret edilen bu ticari davalar dışında somut uyuşmazlıkla ilgili olarak Kooperatifler Kanunu'nun 99. maddesinde, bu kanunda düzenlenen hususlardan doğan hukuk davalarının, tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın ticari dava sayılacağı düzenlendiğinden Kooperatifler Kanunu’nun 99. maddesine dayanan davalar da mutlak ticari dava sayılmaktadır.
12. Tüm bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; taraflar arasında davalının dava dışı kooperatifteki dört adet hissesinden iki adet hissenin davacılara devri konusunda sözleşme imzalandığı, devir işleminin dava dışı kooperatife bildirildiği, dava dışı yönetim kurulunca davacıların üyeliklerinin kabul edilmesine rağmen daha sonra iptal edildiği, bu nedenle davalı ile yapılan hisse devir sözleşmesinin geçersiz hâle geldiği ileri sürülerek ödenen bedelinin iadesi istemiyle dava açıldığı görülmektedir.
13. Dava ilk olarak Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılmış olup mahkemece, davanın Kooperatifler Kanunu'nun 99. maddesinden kaynaklandığı ve asliye ticaret mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle dava dilekçesinin görevsizlik nedeniyle usulden reddine karar verilmiş, kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince görevsizlik kararı yerinde görülmüş ise de mahkemenin kısa kararında İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğu, gerekçeli kararında ise Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğu şeklinde hüküm kurulması nedeniyle kısa karar ile gerekçeli karar arasında çelişki yaratıldığı, bu çelişkinin giderilmesi amacıyla İlk Derece Mahkemesince verilen karar kaldırılarak görevsizlik nedeniyle davanın usulden reddedildiği, Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın kesinleşmesi üzerine görevli Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesince arabuluculuk son tutanağının sunulmaması nedeniyle bu kez dava şartı yokluğundan usulden red kararı verilmiştir.
14. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1.maddesinde; "Ön inceleme sonunda dosyada eksiklik bulunmadığı anlaşılırsa;
a) Aşağıdaki durumlarda bölge adliye mahkemesi, esası incelemeden kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye veya kendi yargı çevresinde uygun göreceği başka bir yer mahkemesine ya da görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesine duruşma yapmadan kesin olarak karar verir:
....
3) Mahkemenin görevli ve yetkili olmasına rağmen görevsizlik veya yetkisizlik kararı vermiş olması veya mahkemenin görevli ya da yetkili olmamasına rağmen davaya bakmış bulunması" düzenlenmesine yer verilmiştir.
15. Az yukarıda da açıklandığı üzere davanın açıldığı Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesince, davada ticaret mahkemesinin görevli olduğu kabul edilerek verilen görevsizlik kararı istinaf edilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince de görevli mahkemenin asliye ticaret mahkemesi olduğu kabul edilerek buna ilişkin istinaf başvurusu yerinde görülmemiştir. Bu durumda Bölge Adliye Mahkemesince göreve ilişkin verilen karar HMK'nın 353/1-a-3. maddesi uyarınca kesin nitelikte olup davacıların alacak talebi hakkında asliye ticaret mahkemesinin görevli olduğu hususu kesinleşmiştir.
16. Her ne kadar somut uyuşmazlıkta görevli mahkemenin ticaret mahkemesi olduğu hususu kesinleşmiş ise de davacılar, dava dışı kooperatifin ortağı olan davalıdan devraldıkları kooperatif ortaklığının ilgili kooperatifçe ortaklık kaydı yapılmadığını ileri sürerek ödedikleri bedelin istirdatını talep etmektedirler. Davacıların dava dışı kooperatife karşı herhangi bir talepleri bulunmamaktadır. Bu nedenle eldeki dava TTK kapsamında mutlak ve nispi ticari davalardan olmadığı gibi Kooperatifler Kanunu’ndan kaynaklanan ticari davalardan da değildir.
17. Bu durumda zorunlu arabuluculuk dava şartına tâbi olmayan eldeki davada Bölge Adliye Mahkemesince işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekmektedir.
18. Hâl böyle olunca Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken önceki hükümde direnilmesi doğru olmamıştır.
19. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.
IX. KARAR
Davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında belirtilen nedenlerden dolayı 6100 sayılı Kanun’un 371. maddesi gereğince BOZULMASINA,
İstek hâlinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine,
Dosyanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 373. maddesinin 2. fıkrası uyarınca Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
23.09.2026 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.
