- Ana sayfa
- Yargı kararı
İlk Derece Mahkemesi Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2024/176 K. 2026/641
Karar tarihi: 27 Ekim 2026
Atıf yapılan maddeler
- 6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU, m. 21
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 31
- 6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU, m. 1
- 6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU, m. 470
- 6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU, m. 471/1
- 6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU, m. 479/1
Karar metni
T.C.
SAKARYA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
Av.
Av.
DAVALI:
VEKİLLERİ: Av.
Av.
Av.
DAVA: İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:
KARAR TARİHİ:
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH:
Mahkememizde görülmekte bulunan "itirazın iptali davasının" yapılan açık yargılamasının sonunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 297/1(c)'ye uygun şekilde, tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, konuyla ilgili mevzuat hükümleri ve yargısal içtihatlar, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri içerir şekilde hüküm verilerek,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
I-) Tarafların İddia ve Savunmalarının Özeti
Davacı vekili tarafından mahkememize ibraz edilen dava dilekçesi ile özetle; Cam üretimi işi ile iştigal eden davacı firmanın, davalının yapımını üstlendiği dış cephe işi için .... tarihinde ... nolu ve ...tarihinde ... nolu sevk irsaliyelerine konu malları davalıya teslim ettiğinin, davacı firmanın davalıya ... tarihinde takibe konu olan 45.056,00 tutarlı cephe kaset işçiliği faturasını kestiğinin, davalı firmanın iş bu faturaya süresi içerisinde herhangi bir itirazda bulunmadığının, davacı firmanın, davalı ...Şirketine cari hesap ekstresi ve faturadan görüleceği üzere 45.056,00-TL borçlu olduğunun, davalı firmanın davacıya olan borcunu ödemeyeceğinin anlaşılması üzerine davalı firma hakkında Sakarya .... İcra Müdürlüğünün 20.... Esas nolu dosyası üzerinden 45.056,00-TL asıl alacak ve işleyen 2.853,34-TL faizi olmak üzere 47.909,34-TL alacak üzerinden icra takibinin yapıldığının, davalı vekilinin takip konusu olan borca, faize ve her türlü ferilerine itiraz ederek takibin durmasına neden olduğunu, davalı vekilinin ödeme emrine itiraz dilekçesinin, dava dilekçesi ekinde sunulduğunun, davalı vekilinin borca itirazının mesnetsiz, hukuki dayanaktan yoksun ve kötü niyetli olduğunu, davacı firmanın, davalı firmaya malları teslim ettiğinin ve davalı firmaya takip konusu olan faturayı kestiğini, davalı firma iş bu faturaya TTK 21. Madde gereğince herhangi bir itiraz bildirmediğini, davalı vekilinin, davalının davacıya borcu olmadığını ileri sürerek takibe itiraz etmiş ise de yukarıda ayrıntılı bir şekilde belirttikleri üzere davalı vekilinin itirazında haksız ve kötü niyetli olduğunu, davalı vekilinin ödeme emrinde talep edilen faize de itiraz etmiş ise de tarafların tacir olup, takip konusu alacağın her iki tarafın ticari işi ile ilgili olduğunu, bu nedenle talep edilen faizin ticari faiz olup kanunlara ve hukuka uygun olduğunu,6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 5A/1. Maddesi uyarınca dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı olduğundan, iş bu davayı açmadan önce taraflarınca arabulucuya başvurulmuş olduğunun, davalı taraf ile bir anlaşmaya varılamamış olup ....tarihinde anlaşılamadığına dair tutanağın düzenlendiğinin, Arabuluculuk son tutanağının e imzalı aslının dilekçe ekinde mevcut olduğunu, Tüm bu nedenlerle; davanın kabulü ile; davalı borçlunun, Sakarya .... İcra Müdürlüğünün 20....Esas nolu dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin kaldığı yerden devamına, davalı haksız olarak takibe itiraz ettiğinden alacağın %20 sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatı’na mahkum edilmesine, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili tarafından mahkememize ibraz edilen cevap dilekçesi ile özetle; Huzurda bulunan davanın kötüniyetli olup reddedilmesi gerektiğini, Davalı şirket ile davacı şirketin arasında yaptıkları sözleşme çerçevesinde, "...mahallesi ....Cad. No:.. Serdivan/Sakarya" adresinde "...." isimli projede yer alan cam imalat işlerinin yapılması hususunun kararlaştırıldığını, anılan anlaşma çerçevesinde davacı tarafça müvekkile teslim edilen camların montajı yapıldıktan sonra beklenen faydayı sağlamadığı gibi, yüzeyde renk bozuklukları meydana geldiğini, bu durumun davalı tarafından derhal davacı yana bildirildiğinin, davacı yanın teslim etmiş olduğu camların ayıplı çıkması neticesinde söz konusu ayıbı davacı şirket,in kabul etmiş olup ürünleri misli ile değiştirdiğini, bu hususta da ... tarihinde ...nolu ve ... tarihinde ...nolu sevk irsaliyelerinin mevcut olduğunu, söz konusu bu sevk irsaliyelerinde teslim edilen mallara ilişkin fatura düzenlenmeyeceği ve bu malların bedelsiz olduğu ibaresinin düşüldüğünü, ayıbın davacı tarafça kabul edilmesine rağmen davalının tüm zararlarının giderilmediğini, davacının anılan camların davacı tarafça sökülüp-takılmasını, bu maliyete katlanmasının beklenilemeyeceğini, davacı tarafın hatasından kaynaklı tekrar vinç, taşıma, işçilik maliyetleri ortaya çıkacağını belirtmiş olduğunun, ancak davacı yan camları ayıplı malları misli ile değiştirmekle yetindiğini, bunun üzerine davalının taahhüt ettiği işi zamanında teslim etmek amacıyla söküm-takım, vinç, nakliye maliyetlerini kendisi karşıladığını, bunun üzerine davalının anılan maliyetlerin ayıplı maldan uğranılan zararlar kapsamında yer alması nedeniyle davacı yana fatura etmiş ve ....nolu 35.317,40 TL bedelli faturayı tanzim ederek davacı yana gönderdiğini, anılan faturaya itiraz edilmediğini, davalının aynı zamanda Sakarya .... Noterliği ...yevmiye ...tarihli ihtarnameyi keşide ederek davacı yana göndermiş ve uğramış olduğu tüm zararların tazmin edilmesi talep ettiğini, ancak davacı tarafa verilen süre içerisinde herhangi bir geri dönüş olmadığının, davalının bunun üzerine ...İcra Müdürlüğü 20....Esas numaralı dosyasında faturaya dayalı olarak icra takibi başlattığının, davacı tarafça anılan icra takibine itirazda bulunulduğunu, arabuluculuk sürecinin yürütülmüş ancak tarafların herhangi bir anlaşmaya varamadığını, Tarafların tacir oldukları göz önüne alındığında TTK madde 21/2 gereği faturayı alan kişinin aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde faturanın içeriği hakkında itirazda bulunabileceğinin öngörüldüğünü, davalı şirketin bahse konu faturayı kabul etmeyerek sekiz günlük yasal süresi içerisinde faturanın tamamına ve içeriğine itiraz ettiğini, davacı şirket TBK gereğince sorumlu olmasına rağmen ayıplı malın teslimi kapsamında söküm-takım-nakliye bedellerini ödemeyerek müvekkil şirketi bu işlemlerin bedelini iki kez ödemek zorunda bıraktığını, kanunda da öngörüldüğü üzere ayıplı malın zararının giderilmesinde davacı şirket zararların karşılanmasından tamamen sorumlu olduğunu, bu bağlamda; davalının dava konusu bir olayda, sırf aleyhine açılan davaya karşı itirazda bulunması ve diğer hususların yargılamayı gerektirdiği noktada belirlenebilir bir alacaktan bahsedilmesinin mümkün olmadığını, kaldı ki davacı yanın anılan fiyatlandırmayı neye göre yaptığını bilinmemekle birlikte kesilen fatura miktarı ...İcra Müdürlüğü'nün kapak hesabına eşdeğer olduğunu, bu durumun bile anılan faturanın ikame amacıyla düzenlendiğini ve kötü niyetli olduğuna karine kabul edilmesi gerektiğini, ispat yükünün davacı tarafta olup takip dayanağından dolayı alacaklı olduğunu ispat etmesi gerektiğini, davalı şirketin takibe konu edilen faturalardan/cari ilişkiden dolayı herhangi bir borcunun da mevcut olmadığını, davalının davacı yan ile akdetmiş olduğu sözleşmenin tüm edimlerini eksiksiz olarak yerine getirdiğini, herhangi bir borcunun da bulunmamakta olduğunu, Tüm bu nedenlerle; davacı alacaklının yapmış olduğu haksız ve hukuki mesnetten yoksun itirazın iptali talebinin reddi ile, itirazın iptali talebinin haksız ve kötüniyetli olması sebebiyle alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere müvekkil kötü niyet tazminatı hükmedilmesine, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkememizin ...tarih ve 20.... Esas 20....Karar sayılı kararı, Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin ....Tarih ve 20....Esas - 202...Karar sayılı kararı ve "...taraflar arasında davacı yüklenicinin davalı iş sahibine karşı cephe kaset (cam) işlerinin yapımına ilişkin akdi ilişki bulunduğu, davalının ayıplı ürünlerin misli ile değiştirilmek suretiyle ayıbın giderildiğ anlaşılmasına göre, mahkemece öncelikle, takibe konu faturada yazılı işlerin kapsamı ve bedeline ilişkin olduğu HMK'nın 31. maddesi kapsamında taraflardan sorulup gerektiğinde fatura konusu işlerin yapılıp yapılmadığı da mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle tespit edilmeli, fatura konusu işler yapılmışsa (ki davacı işi teslim ettiğini iddia etmekte, davalı da misli ile değişim yapılmak suretiyle ayıbın olmadığı teslimin yapıldığını savunmaktadır.) bunların fatura bedelini aşmamak kaydıyla, tarafların anlaştığı bedel üzerinden, anlaşma olmaması halinde, bedelleri yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiçleriyle tespit edilerek işin bedeli belinlenmeli, varsa davalının ödemeleri düşülmeli ve böylece bakiye iş bedeli belirlenerek, bakiye iş bedeli olması halinde davalının misli ile değişim nedeniyle yaptığı masrafa ilişkin mahsup itirazı da değerlendirilerek hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmelidir...." gerekçesi ile kaldırılmıştır.
II-) Dava Türü ve Tarafların Anlaştıkları - Anlaşamadıkları Hususlar
Dava; taraflar arasındaki eser sözleşmesi gereğince oluştuğu iddia olunan alacağın tahsili için girişilen takibe yapılan itirazın iptali davasıdır.
Taraflar arasında, akdi ilişki hususunda ihtilaf bulunmamaktadır.
Uyuşmazlık; taraflar arasındaki akdi ilişkiye konu işin gereği gibi yerine getirilip getirilmediği, takibe konu alacağın miktarı ve takip tarihi itibariyle davacının davalıdan alacağı olup olmadığına ilişkindir.
III-) Çekişmeli Vakıalar Hakkında Toplanan Deliller
.... Asliye Hukuk Mahkemesinin 20....Esas sayılı dosyası dosyası celbedilmiş, sözü edilen dosya incelenmiştir. Yapılan inceleme göre mevcut dava davalısının mevcut dava davacısına karşı itirazın iptali davası açtığı tespit edilmiştir. Bu kapsamda mahkememizce .... Asliye Hukuk Mahkemesinin 20...Esas sayılı dosyası bekletici mesele yapılmıştır.
.... Asliye Hukuk Mahkemesinin 20...Esas sayılı dosyasında "taraflar arasındaki ilişki değerlendirildiğinde taraflar arasındaki eser sözleşmesine istinaden camların imal edildiği, ayıplı üretim neticesinde camların davalı tarafından bedelsiz olarak (sevk irsaliyeleri açıklamasına göre) 2 parti olarak değiştirildiği anlaşılmaktadır. Davacı, takibe konu faturayı kesmiş ise de kayıtlarına dahil etmemiş olması davacı tarafın ispat yükünü gereği gibi ifa etmediği anlamına gelmekte olup, davacı tarafından her ne kadar fatura alacağına istinaden takip açılmış ise de takibe konu edilen faturanın şirket kayıtlarına işlenmemiş olması neticesinde davanın reddi gerekmiş," şeklindeki gerekçe ile verilen karar kesinleşmiştir.
Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin .... Tarih ve 20....Esas - 20...Karar sayılı kararı doğrultusunda mahallinde keşif icra edilerek dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiş ve aldırılan ... tarihli bilirkişi kök raporunda "...Fatura konusu işlerin fen ve sanat şartlarını karşılayacak nitelikte eksiksiz olarak imal edildiği ve dava konusu taşınmazda kullanılmakta olduğu görülmüştür. Davaya konu edilen cam cephe kaset işinin 159,00 m? olması halinde, sadece işçilik bedeli olarak 4.137,18 TL ve malzeme ile işçiliğin birlikte fiyatlanması halinde 28.950,72 TL bedele karşılık geleceği tarafımızca belirlenmiştir..." yönünde raporunu mahkememize ibraz etmiştir.
IV-) Konuyla İlgili Mevzuat Hükümleri Ve Yargısal İçtihatlar
Sözleşme, tarafların iradelerini karşılıklı ve birbirine uygun olarak açıklamalarıyla kurulur. İrade açıklaması, açık veya örtülü olabilir. (6098 sayılı yasanın 1.maddesi)
Nitekim TBK’nın 2. maddesine göre de taraflar sözleşmenin esaslı noktalarında uyuşmuşlarsa, ikinci derecedeki noktalar üzerinde durulmamış olsa bile, sözleşme kurulmuş sayılır ve ikinci derecedeki noktalarda uyuşulamazsa hâkim, uyuşmazlığı işin özelliğine bakarak karara bağlar.
İİK’nın 67. Maddesi, "Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir...." şeklinde düzenlemeye yer verilmiştir.
Taraflar arasında anlaşmanın yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK'nın 470 ve devamı maddelerinde eser sözleşmesi ile ilgili hükümleri düzenlenmiştir. Eser sözleşmelerinde, iş sahibinin borcu iş bedelini ödemek (TBK'nın 479/1.md.), yüklenicinin borcu ise eseri iş sahibinin amacına uygun, haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmektir (TBK'nın 471/1). Kural olarak yapılan işin miktar ve değerini ispat yükü yüklenicide, iş bedelinin ödendiğini ispat yükü ise iş sahibindedir. Bir başka deyişle yüklenici yaptığı işin tutarını, iş sahibi de iş bedelini ödediğini kanıtlamak zorundadır.
Yargıtayın yerleşik içtihatlarına göre, eser sözleşmesi fesih ya da başka bir nedenle ortadan kaldırılmadıkça, sözleşme imzalandıktan sonra, sözleşme kapsamında yapılan işlerin yüklenici tarafından yapıldığı karine olarak kabul edilir. Ancak bu karinenin aksi savunulup ispat edilebilir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 18/04/2018 Tarih, 2017/13-619 Esas 2018/919 Karar sayılı kararında "...Hukukun amacının maddi gerçeğe ulaşmak olduğu şüphesizdir. Ne var ki bu amacın sağlanmasında hâkimin izleyeceği yol kanun koyucu tarafından sübjektiflikten olabildiğince uzaklaşmış usul hükümleri ile çizilmiş olup, aksi düşünce ile verilecek kararlar uygulayıcı elinde değişkenlik göstererek hukuk güvenliğini ortadan kaldıracaktır..." denilmiştir.
Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 2017/187 Esas, 2018/1213 Karar ayılı ilamında, "...Dairemizin istikrar bulmuş içtihatlarında kabul edildiği üzere, bir sözleşme fesih ya da başka bir sebeple ortadan kaldırılmadıkça, o sözleşme kapsamında kalan işlerin, o sözleşmenin yüklenicisi (somut olayda davalı) tarafından yapıldığı kabul edilir. Ancak, sözleşme feshedilmiş ve işin üçüncü kişiye yaptırıldığı ileri sürülmüşse, fesih sonrası yapıldığı ileri sürülen işler yönünden oluşan karine bu kez, üçüncü kişi yararına oluşmaktadır. Elbette, her iki durumda da, bu karinelerin aksini ileri süren tarafın, bu iddia ya da savunmasını yasal delillerle kanıtlaması mümkündür...." belirtilmiştir.
V-) Sabit Görülen Vakıalar, Bunlardan Çıkarılan Sonuç ve Hukuki Sebepler
Davacı taraf işi tamamlayıp teslim ettiğini, davalı tarafından eksik ödeme yapıldığını iddia etmiştir. Davalı ise, davacının işleri eksik ve ayıplı yaptığını iddia etmiştir.
Taraflar arasında sözleşme ilişkisi hususunda uyuşmazlık bulunmamakta olup, uyuşmazlık teslimin eksik ve ayıplı olup olmadığı, faturaya konu malzeme ve işçiliğin ücret karşılığında yapılıp yapılmadığı ve dolayısıyla da davacının alacaklı olup olmadığı hususlarındadır.
Yargıtayın yerleşik içtihatlarına göre, eser sözleşmesi fesih ya da başka bir nedenle ortadan kaldırılmadıkça, sözleşme imzalandıktan sonra, sözleşme kapsamında yapılan işlerin yüklenici tarafından yapıldığı karine olarak kabul edilir. Ancak bu karinenin aksi savunulup ispat edilebilir.
Sözleşme konusu işin tamamlandığı hususu ve ayrıca yapılan işin ayıplı olduğu hususu ihtilaf konusu olduğundan
Mahkememizce yapılan keşif sonucunda bilirkişi tarafından düzenlenen raporda; fatura konusu işlerin fen ve sanat şartlarını karşılayacak nitelikte eksiksiz olarak imal edildiği ve dava konusu taşınmazda kullanılmakta olduğu belirtilmiş, mahkememizce de bilirkişi raporunun gerekçeli ayrıntılı, bilimsel verilere uygun şekilde düzenlenmesi nedeniyle rapora itibar etmek gerekmiştir.
Takip ve davaya konu faturanın dayanağı olan ve ürünlerin teslim edildiği sevk irsaliyesi üzerinde "bedelsiz" ibaresinin yer aldığı, faturanın ise anılı sevk irsaliyesindeki malzeme işçiliğine istinaden düzenlendiği, fatura ve sevk irsaliyesinin incelenmesinde anlaşılmaktadır.
Bu durumda, fatura konusu işlerin fen ve sanat şartlarını karşılayacak nitelikte eksiksiz olarak imal edildiği, ancak ürünlerin teslim edildiği sevk irsaliyesi üzerinde "bedelsiz" ibaresinin yer alması ve bu sevk irsaliyesine istinaden düzenlenen faturada, "irsaliyelerdeki malzeme işçiliğine istinaden kesilen fatura" ibaresinin yer alması gözetildiğinde, davacı tarafça fatura konusu işlerin fen ve sanat şartlarını karşılayacak nitelikte eksiksiz olarak imal edildiği, ancak imal edilen ürünlerin bedelini talep "bedelsiz" olarak teslim ettiği, bu nedenle de imal edilen ürünlerin bedelsiz olarak teslim edildiğinden, davacının imal edilen ürünlerin bedelini talep edemeyeceği, ancak işçilik bedelini talep edebileceği kanaatine varıldığından davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Davacının, alacağının olup olmadığı, yapılan yargılama ve alınan bilirkişi raporuyla saptandığından, alacak likit değildir. (Yargıtay 15. Hukuk Dairesi 30/09/2020 tarih, 2020/1218 Esas, 2020/2626 Karar Sayılı ilamı) Alacak likit olmadığından davacının icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM (Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere):
1-Davacının davasının kısmen KABULÜ İLE,
Davalının Sakarya ... İcra Müdürlüğü'nün 20... Esas sayılı takip dosyasında asıl alacağa yaptığı itirazın KISMEN İPTALİ İLE,
Takibin 4.137,18-TL asıl alacak üzerinden devamına,
Alacak likit olmadığından davacının icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,
2-Harçlar kanunu gereğince kabul edilen değer üzerinden alınması gereken toplam 732,00-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 578,63-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 153,37-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (Madde-13) göre hesaplanan 4.137,18-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre vekalet ücreti red edilen miktarı geçemeyeceğinden 43.772,16-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan; 59,30-TL Başvuru Harcı, 578,63-TL Peşin/nisbi Harcı, olmak üzere toplam 637,93TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, ,
6-Davacı tarafından yapılan; 21.350,00-TL Bilirkişi ücreti, 4.361,50-TL Keşif Harcı, 3.685,00-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 29.396,50-TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak 2.538,52-TL lik kısmanın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise Davacı üzerinde bırakılmasına,
7- Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra yatıran tarafa iadesine,
8-Arabuluculuk ücreti olan 1320,00-TL'nin 113,99-TL'sinin davalıdan, bakiye 1206,01-TL'sinin davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,
9-Gerekçeli kararın HMK 321/2 md gereği taraflara tebliğine,
Dair, Taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.
