mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2025/767 K. 2026/540

Karar tarihi: 1 Ekim 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

YARGITAY

HUKUK GENEL KURULU

MAHKEMESİ
Ticaret Mahkemesi
SAYISI
2025/177 E., 2025/485 K.
ÖZEL DAİRE KARARI
Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 23.12.2024 tarihli ve 2023/3892 Esas, 2024/5049 Karar sayılı BOZMA kararı

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 6. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, İlk Derece Mahkemesi tarafından Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

Direnme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında 27.01.2016 tarihinde Sertifikalı Tohumluk Patates Üretim Sözleşmesi imzalandığını, anılan sözleşme kapsamında müvekkili şirketin davalı şirket tarafından sağlanacak elit veya üst kademe tohumluk patateslerin teknik şartnameye uygun olarak ekilmesi, yetiştirilmesi ve hasat işlerinin davalının görevlendireceği elemanların kontrolünde ve talimatlarına uygun olarak davalı şirket tarafından verilen takvime göre yapılması ve üretilen sertifikalı tohumluk patateslerin tamamının davalı şirkete teslim edilmesi işlerini üstlendiğini, davalı şirketin bu sözleşme kapsamında üretilen tohumluk patatesleri tarlada hasat zamanı ve toplandıktan sonra depo aşamasında ayıp kontrolünden geçirdikten sonra depolarına aldığını, davalının deposuna aldığı her ürünün ayıp kontrolünden geçmiş ve kabul edilmiş ürün olduğunu, müvekkili şirketin üzerine düşen tüm yükümlülükleri tam ve eksiksiz olarak yerine getirdiğini ve tarlalardan çıkan tohumluk patatesleri davalıya teslim ettiğini, müvekkili şirketin davalı şirkete sattığı ve davalıda bulunan mallar için ödeme talebinde bulunduğunu, ancak davalının ödeme yapmayacağını belirttiğini ve 12.06.2017 tarihli ihtarname ile ayıplı olduğu için iade ettiği malları depolarından almalarını bildirdiğini, söz konusu tohumların ayıplı olmadığını, buna ilişkin Konya 4. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2017/44 Değişik İş sayılı dosyası ile delil tespiti yapıldığını, tohumlardan alınan örneklerin Ankara Zirai Mücadele Merkez Araştırma Enstitüsüne gönderildiğini, Enstitünün 18.08.2017 tarihli raporunda tohumların ayıplı olmadığının belirtildiğini ileri sürerek ayıplı olmayan ve iade edilmemiş tohumların bedeli 250.000,00 TL'nin müvekkili şirkete ödenmesine karar verilmesini talep etmiş, 26.05.2021 tarihli ıslah dilekçesi ile talebini terditli hâle getirerek alacak talebinin kabul edilmemesi hâlinde tohumluk patateslerin iadesine karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili, dava dilekçesi usulüne uygun tebliğ edilmesine rağmen süresinde cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 06.10.2021 tarihli ve 2018/37 Esas, 2021/463 Karar sayılı kararı ile; davacının alacağına ilişkin olarak fatura düzenlediği, davalının da iade faturası düzenlendiği, davacının iade faturasını ticari defterlerine kaydettiği, böylece taraflar arasında alacak borç ilişkisinin sonlandığı, diğer taraftan davacının iade faturasına karşı iade faturası keserek davalıyı borçlandırdığı, bu durumun hukuka, ticari örf ve adete aykırı olduğu, davacının ıslah dilekçesi ile teslim edilmeyen tohumların aynen iadesi talebinin değerlendirilmesinde ise, taraflar arasında delil sözleşmesi yapıldığı, ancak davacının tohumlarının delil sözleşmesi şartlarına uymadığı, davalı tarafça tohumların kabul edilmediği, davalının kabul etmeme iradesini de ihtarname ile davacıya bildirdiği ve tohumları yedi iş günü içerisinde almalarını istediği, bu durumda davacının ıslah ile dava konusu ettiği tohumları alma imkânı varken almadığı, sonradan ıslah ile dava konusu yaparak tohumların aynen iadesini istemenin 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 2. maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 14.07.2023 tarihli ve 2023/943 Esas, 2023/918 Karar sayılı kararı ile; İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 23.12.2024 tarihli ve 2023/3892 Esas, 2024/5049 Karar sayılı kararı ile,

“…1. Dava; eser sözleşmesinden dolayı düzenlenen faturadan kaynaklanan alacak davasıdır.

2. Taraflar arasında tohumluk patates üretimine ilişkin sözleşme imzalandığı ve davacının patatesleri davalı şirkete deposunda teslim suretiyle edimlerini süresinde yerine getirdiği, davalı şirketin patateslerin ayıplı olduğu ve geri alınmasına ilişkin ihtarı üzerine davacı tarafın mahkeme aracılığıyla delil tespiti yaptırdığı, bu tespit sonucu dosyaya sunulan raporda davalıya teslim edilen tohumluk patateslerin ayıplı olmadığının belirtildiği, tespit raporunun davalıya tebliğ edilmesine rağmen davalının rapora karşı itirazda bulunmadığı, eldeki dosyadan alınan bilirkişi raporunda da delil tespiti dosyasına atıf yapılmak suretiyle teslim edilen tohumların ayıplı olmadığının değerlendirildiği, sonuç olarak davacının sözleşmede belirtilen nitelikte tohumluk patatesi davalıya teslim ettiğini ispatlamış olduğu, teslim ettiği mal miktarınca ve sözleşme gereğince bedeli hak etmesine rağmen mahkemece yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir,…” gerekçesiyle karar oy çokluğu ile bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; önceki gerekçe yanında, benimsenen ve hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli olduğu gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, tohumların davalı tarafından zayi edilmesi nedeniyle teslim alınmadığını, düzenlenen faturaların taraflar arasındaki temel borç ilişkisine etkisinin olmadığını, tespit dosyasında tohumların teslim edilirken ayıplı olmadığının bilirkişi raporu ile anlaşıldığını, teslim edilen tohumların ayıplı olup olmadığının fatura ve ticari defterle ispatlanacak bir husus olmadığını, taraflardan birinin ispat hakkını imkânsız kılan veya fevkalade güçleştiren delil sözleşmelerinin geçeriz olduğunu, davalının delil tespitine itiraz etmediğini belirterek direnme kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Uyuşmazlık

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; somut olayda davalıya teslim edilen tohumlar için davalı tarafından söz konusu tohumların ayıplı olduğu gerekçesiyle gönderilen iade faturasını davacının ticari defterlerine kaydetmesi karşısında, davacının teslim edilen tohumlar yönünden teslim ettiği ürün kadar bedele hak kazanıp kazanmadığı, buradan varılacak sonuca göre İlk Derece Mahkemesince verilen kararın yerinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

D. Gerekçe

1. İlgili Hukuk

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 470 ve devamı maddeleri.

2. Değerlendirme

1. Somut olay değerlendirildiğinde, taraflar arasında 27.01.2016 tarihinde davacı yüklenici şirketin davalı şirket tarafından sağlanacak elit ve/veya üst kademe tohumluk patateslerin teknik şartnameye uygun olarak ekilmesi, yetiştirilmesi ve hasat işlerinin davalının görevlendireceği elemanların kontrolünde ve talimatlarına uygun olarak davalı şirket tarafından verilen takvime göre yapılması ve üretilen sertifikalı tohumluk patateslerin tamamının davalı şirkete teslim edilmesine dair "Sertifikalı Tohumluk Patates Üretim Sözleşmesi" imzalandığı görülmektedir.

2. Davacının ticari defterlerinin incelenmesi sonucu düzenlenen 02.07.2018 tarihli bilirkişi raporuna göre, davacı şirketin davalı tarafından gönderilen 30.11.2016 tarihli ve 250.697,15 TL bedelli iade faturasını kendi ticari defterlerine kaydettiği, davalı tarafından davacıya gönderilen 12.06.2017 tarihli ihtarname ile iade faturasına konu tohumluk patateslerin hâlen davalının depolarında bulunduğu belirtilerek söz konusu ürünlerin yedi iş günü içinde geri alınması davacıya ihtar edildikten sonra davacı tarafından 01.11.2017 tarihli iade faturası gönderilerek davalının yeniden borçlandırıldığı ancak davalının da 16.11.2017 tarihli ihtarname ile söz konusu faturayı davacıya iade ettiği anlaşılmaktadır.

3. Dosya içerisinde yer alan 18.08.2017 tarihli analiz raporu ve davacı yüklenici şirket tarafından yaptırılan tespit sonucu düzenlenen 08.09.2017 tarihli tespit raporunda, iade faturasına konu ve davalı şirketin deposundan bekleyen sözleşme konusu tohumluk patateslerin ayıplı olmadığı tespit edilmiş, alınan tespit raporu davalıya tebliğ edilmesine rağmen davalı tarafça rapora itiraz edilmemiştir.

4. İlk Derece Mahkemesince, yargılama sırasında alınan 16.03.2021 tarihli bilirkişi raporunda da delil tespiti dosyasında alınan bilirkişi raporuna atıf yapılmak suretiyle davalıya teslim edilen ürünlerin ayıplı olmadığı değerlendirilmiştir.

5. Her ne kadar davacı yüklenici şirket, davalının gönderdiği iade faturasını kendi ticari defterlerine kaydetmiş ise de davacının sözleşmede kararlaştırılan tohumluk patatesleri davalıya teslim ettiği, delil tespiti dosyasında alınan bilirkişi raporu, analiz raporu ve yargılama aşamasında alınan bilirkişi raporuna göre teslim edilen ürünlerin ayıplı olmadığının anlaşıldığı dikkate alındığında davacının sözleşmede belirlenen bedele hak kazandığının kabulü gerekir.

6. Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında, davacının sözleşmeye konu tohumluk patatesleri teslim ettikten sonra davalının, teslim edilen patateslerin ayıplı olduğu gerekçesiyle 30.11.2016 tarihli iade faturası düzenlediği ve davacıya gönderdiği, davacının da iade faturasını ticari defterlerine kaydettiği, bu şekilde taraflar arasındaki alacak borç ilişkisinin sonlandırıldığı, yaklaşık sekiz ay geçtikten sonra davalının davacıya gönderdiği ve iade faturasına konu ürünleri deposundan almasını talep ettiğine ilişkin 12.06.2017 tarihli ihtarnamesi üzerine davacının da iade faturası düzenleyerek davalıyı borçlandırmasının yerinde olmadığı, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 8.7. maddesi uyarınca alacak borç hesabı hakkında davalının tasdikli defterlerinin esas alınacağının kabul edildiği, davacının davalı tarafından düzenlenen iade faturasını kendi ticari defterlerine kaydederek teslim ettiği ürünlerin ayıplı olduğunu kabul ettiği ve ayıplı ürün nedeniyle alacak talebinde bulunamayacağı, bu nedenle direnme kararının onanması gerektiği görüşü ileri sürülmüş ise de, bu görüş yukarıda açıklanan nedenlerle Kurul Çoğunluğu tarafından benimsenmemiştir.

7. Hâl böyle olunca Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken önceki hükümde direnilmesi doğru olmamıştır.

8. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında belirtilen nedenlerden dolayı 6100 sayılı Kanun’un 371. maddesi gereğince BOZULMASINA,

İstek hâlinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine,

Dosyanın 6100 sayılı Kanun'un 373. maddesinin 1. fıkrası uyarınca İlk Derece Mahkemesine, karardan bir örneğin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

İlk görüşmede yeterli çoğunluk sağlanamadığından 01.10.2026 tarihinde yapılan ikinci görüşmede oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.

"K A R Ş I O Y"

1. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalıya teslim edilen tohumlar için davalı tarafından söz konusu tohumların ayıplı olduğu gerekçesiyle gönderilen iade faturasını davacının ticari defterlerine kaydetmesi karşısında, davacının teslim edilen tohumlar yönünden teslim ettiği ürün kadar bedele hak kazanıp kazanmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. Taraflar arasında 27.01.2016 tarihinde davacı yüklenici şirketin davalı şirket tarafından sağlanacak elit ve/veya üst kademe tohumluk patateslerin teknik şartnameye uygun olarak ekilmesi, yetiştirilmesi ve hasat işlerinin davalının görevlendireceği elemanların kontrolünde ve talimatlarına uygun olarak davalı şirket tarafından verilen takvime göre yapılması ve üretilen sertifikalı tohumluk patateslerin tamamının davalı şirkete teslim edilmesine dair sözleşme imzalanmıştır.

3. Sözleşmenin 8.7. maddesinde, alacak borç hesabı hakkında davalının görevlendirdiği elemanların tanzim edecekleri rapor, protokol, diğer evrak içeriği ve davalının tasdikli defterlerinin esas alınacağının kabul edildiği, sözleşmenin tarafların karşılıklı imzalarını taşıyan yazılı bir belge olmaksızın tadil edilemeyeceği kararlaştırılmıştır.

4. Yargılama aşamasında alınan ve davacının ticari defterlerinin incelenmesi sonucu düzenlenen 02.07.2018 tarihli bilirkişi raporuna göre, davacının davalı tarafından gönderilen 30.11.2016 tarihli ve 250.697,15 TL bedelli iade faturasını kendi ticari defterlerine kaydettiği, davalı tarafından davacıya gönderilen 12.06.2017 tarihli ihtarname ile de iade faturasına konu tohumluk patateslerin hâlen davalının depolarında bulunduğu, söz konusu ürünlerin yedi iş günü içinde geri alınması davacıya ihtar edildikten sonra davalı tarafından 01.11.2017 tarihli iade faturası gönderilerek davalının yeniden borçlandırıldığı, ancak davalının da 16.11.2017 tarihli ihtarname ile söz konusu faturayı davacıya iade ettiği, davalının ticari defterlerinin incelenmesi sonucu düzenlenen 26.04.2019 tarihli bilirkişi raporuna göre, davacı tarafından düzenlenen 01.11.2017 tarihli iade faturasının davalı şirket kayıtlarında yer almadığı anlaşılmaktadır.

5. Davacı, ayıbın varlığını kabul edip iade faturasını defterine işlediği hâlde sonradan aynı miktar için başka bir iade faturası düzenleyerek davalıya göndermiş ise de söz konusu iade faturası da davalı tarafça kabul edilmeyerek ticari defterlerine işlenmemiş, davacıya geri gönderilmiştir.

6. Davacının sözleşmeye konu tohumluk patatesleri teslim ettikten sonra davalının, teslim edilen ürünlerin ayıplı olduğu gerekçesiyle 30.11.2016 tarihli iade faturası düzenlediği ve davacıya gönderdiği, davacının da iade faturasını ticari defterlerine kaydettiği, bu şekilde taraflar arasındaki alacak borç ilişkisinin sonlandırıldığı, yaklaşık sekiz ay geçtikten sonra davalının davacıya gönderdiği ve iade faturasına konu ürünleri deposundan almasını talep ettiğine ilişkin 12.06.2017 tarihli ihtarnamesi üzerine davacının da iade faturası düzenleyerek davalıyı borçlandırması yerinde değildir.

7. Davacı, davalı tarafından düzenlenen iade faturasını kendi ticari defterlerine kaydederek teslim ettiği ürünlerin ayıplı olduğunu kabul ettiğinden ayıplı ürün nedeniyle alacak talebinde bulunamaz.

8. Tüm bu nedenlerle İlk Derece Mahkemesince verilen direnme kararının onanması gerektiği görüşünde olduğumdan, Değerli Çoğunluk görüşüne katılamıyorum.

Kaynakta görüntüle ↗