- Ana sayfa
- Yargı kararı
Bölge Adliye Mahkemesi Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E. 2026/3192 K. 2026/2878
Karar tarihi: 30 Ekim 2026
Atıf yapılan maddeler
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 353/1-b-1
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 355
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 361
- 6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU, m. 62
Karar metni
T.C.
KONYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
- KARAR TARİHİ
- 30/10/2026
- İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ
- Konya .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
- TARİHİ
- 24/07/2026
- NUMARASI
- ... Esas ... Karar ASIL DAVA DOSYASINDA
- VEKİLLERİ
- Av..... Av.....
- VEKİLLERİ
- Av..... Av..... BİRLEŞEN İstanbul .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN ... ESAS SAYILI DOSYASINDA
- DAVA
- Tazminat (Rücuen Tazminat), İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)
- İSTİNAF KARAR TARİHİ
- 30/10/2026
- İSTİNAF KARAR YAZIM TARİHİ
- 30/10/2026
Yukarıda bilgileri yazılı mahkemece verilen karara ilişkin istinaf talebi üzerine mahkemece dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderildiğinden yapılan ön inceleme ve incelemeyle heyete tevdi olunan dosyanın gereği görüşülüp aşağıdaki karar verilmiştir.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 30.10.2009 tarihinde meydana gelen trafik kazasında davalı ........'ın kullandığı ........ plakalı araç ile ........ plakalı araç çarpışmış ve bu kaza sonucunda dava dışı ........ tarafından tazminat davası açılmıştır. Karapınar Asliye Hukuk Mahkemesi ... E. ... K. sayılı 05.07.2023 tarihli ilamıyla, davalılara 329.610,21 TL maddi tazminat, 5.986,00 TL yargılama gideri ve 49.145,43 TL ilam vekalet ücreti ödenmesine hükmetmiştir. Davalılar müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmuş, sigorta şirketleri ise teminat limitleriyle sorumlu tutulmuştur. İcra takibi neticesinde, toplam 949.606,98 TL alacak için ödeme yapılmış ve bu kapsamda ........ tarafından 07.03.2024 tarihinde 337.914,39 TL ödeme gerçekleştirilmiştir. Ancak ........ dosyaya teminat mektubu sunarak ödeme yapmamıştır. Kazada, ........ %75, diğer sürücü ise %25 kusurlu bulunmuş ve kusur oranları kesinleşmiştir. Müvekkilin müteselsil borç ilişkisi nedeniyle fazla ödeme yaptığından hareketle TBK m.62 gereğince, borca katlanma oranlarının tespiti ve müvekkilin ödediği fazla miktarın davalılardan rücuen tahsil edilmesi talep edilmektedir. Sigorta şirketinin sorumluluğu teminat limitiyle sınırlı olmak üzere 337.914,39 TL'nin dava tarihinden itibaren ticari avans faizi ile davalılardan tahsili, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davalılara yükletilmesi talep edilmiştir.
Davalı ........ cevap dilekçesinde özetle; davaya konu uyuşmazlık sigorta poliçesinin tarafları arasında doğmuş olup davaya bakmakla görevli mahkeme Tüketicinin Korunması Kanunu gereğince Tüketici Mahkemesi olduğunu, mahkememizin görevsizlik kararı vermesi gerektiğini, müvekkili ........ Sigortaya sigortalı olan ........ plaka sayılı aracın işleteni ali nezihi kalkan davaya konu 30.10.2009 tarihinde meydana gelen trafik kazasından yaklaşık üç sene önce 24.07.2006 tarihinde vefat etmiş olup olay tarihinde hayatta olmadığı için ortada geçerli bir sigorta poliçesi bulunmadığını, dolayısıyla davanın müvekkili şirket açısından husumet yokluğundan reddi gerektiğini, müvekkili ........'nın mesuliyeti kusur oranı ve teminat limitleriyle sınırlı olduğunu, davacıların usulüne uygun bir başvurusu bulunmamaktadır. dava şartı yokluğundan davanın usulden reddi gerektiğini beyanla; Davacının haksız davasının öncelikle zamanaşımı ve dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine mahkememiz aksi kanaatte ise esastan reddi ile vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEME ÖZETİ: İlk derece mahkemesince; "Asıl Dosya Yönünden Yapılan Değerlendirmede;
Müteselsil borçluluk; alacaklının, kanun veya sözleşme gereğince alacağının tamamını veya bir kısmını, birden çok borçlunun birinden veya tamamından isteme hakkına sahip olduğu bir borç türüdür. Müteselsil borçlulukta borçluların sorumluluğu, borcun tamamı ifa edilene kadar devam eder. Ancak borçlulardan birinin borcun tamamını ifa etmesiyle tüm müteselsil borçluların alacaklıya karşı olan sorumluluğu sona erer. Bu aşamadan sonra ise borçlular arasında iç hesaplaşma gerçekleşir.
Müteselsil borçlu, alacaklıya karşı, borçlular arasındaki hukuki ilişkiye göre borcun bir kısmını karşılaması gerektiği yönünde bir savunma yapamaz. Bu sebeple, iç ilişkide sorumlu olduğundan daha yüksek tutarda bir borcu ifa etmek zorunda kalabilir.
Bunun sonucu olarak da, iç ilişkideki payından fazla bir tutarda ifada bulunan müteselsil borçlu, diğer koşullar da varsa, payını aşan kısmı diğer müteselsil borçlulardan talep edebilir (Ayan Serkan: Müteselsil Borçlulukta Rücu Zamanaşımına İlişkin Bazı Sorunlar, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. XXIV, Y. 2020, Sa.4, s.3).
Kanun koyucu bu kurumu 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu madde 61'de "Birden çok kişi birlikte bir zarara sebebiyet verdikleri veya aynı zarardan çeşitli sebeplerden dolayı sorumlu oldukları takdirde, haklarında müteselsil sorumluluğa ilişkin hükümler uygulanır" şeklinde düzenlenmiştir.
Somut olayda; dava dışı ........'ın Karapınar Asliye Hukuk Mahkemesinin ... E, ... K sayılı ilamıyla dosyamızın taraflarına yönelik haksız fiile ilişkin tazminat talebinde bulunduğu, ilgili mahkemece yapılan yargılama neticesinde davanın kısmen kabulüne karar verildiği akabinde ilgili tazminatın tahsili amacıyla Ereğli (Konya) İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı dosyası üzerinden takibe geçildiği, dosyamız davacısının ödemelerde bulunduğu, yapmış olduğu bu ödemeye istinaden iş bu rücuen tazminat davasını dermeyan ettiği, davacının 07/03/2024'de ilgili icra dosyasına ödemede bulunduğu, yapılan tespite göre davacının davalı sigorta şirketine 84.478,60 TL rücuen tazminat talebinde bulunabileceğinin hesaplandığı, tarafların müteselsilen sorumluluk bağlamında ilgili Karapınar Asliye Hukuk Mahkemesinin ... E, ... K sayılı dosyada sorumluluklarının bulunduğu, davacının yapmış olduğu fazladan ödeme bakımından davalıya yönelik rücu hükümleri çerçevesinde başvuruda bulunabileceği değerlendirmekle talep miktarı da göz önüne alındığında davanın 1.000,00 TL üzerinden kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Birleşen İstanbul .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E sayılı Dosyası Yönünden Yapılan Değerlendirmede;
Davacının asıl dosyayı 25/06/2024 tarihinde dermeyan ettiği, birleşen iş bu dosya yönünden 22/12/2024'de icra takibine giriştiği ve 20/02/2025'de itirazın iptali davasını dermeyan ettiği, icra takibinin nedenine sıkı sıkıya bağlı olduğu, takip nedeni olarak " Ereğli (Konya) İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı dosyası üzerinden yapılan ödemenin" belirtildiği dikkate alındığında asıl dosya ile talep konusunun aynı olduğu değerlendirilmiş böylece davanın Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 114/1-ı gereğince "Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması" şartına aykırılık nedeniyle USULDEN REDDİNE karar vermek gerekmiştir.
Asıl Dava Yönünden Yapılan Değerlendirmede;
Davanın KABULÜ ile;
1-1.000,00 TL maddi tazminatın temerrüt tarihi olan 07/03/2024'den itibaren işleyecek yasal faizi ile beraber davalı ........ .'den tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,
Birleşen İstanbul .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E sayılı Dosyası Yönünden Yapılan Değerlendirmede;
2-Davanın Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 114/1-ı gereğince "Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması" şartına aykırılık nedeniyle USULDEN REDDİNE" şeklinde karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; asıl kısmi dava ile aralarındaki hukuki ve fiili bağlantı nedeniyle birleştirilen itirazın iptali davasında yerel mahkemece "derdestlik" ile "tahsilde tekerrür" kavramlarının karıştırılarak birleşen davanın tümden usulden reddedilmesinin hukuka ve usul ekonomisi ilkesine aykırı olduğunu, birleşen itirazın iptali davası açıldıktan sonra asıl kısmi davada talep sonucunun artırılmadığını, ıslah yoluna başvurulmadığını ve bakiye alacağa ilişkin ayrıca bir ek dava da açılmadığını, asıl davanın yalnızca başlangıçta talep edilen kısmi miktarla sınırlı kaldığını, itirazın iptali davasında talep edilen miktarın, aynı zamanda kısmi davada talep konusu yapılmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunun tam ve gereği gibi değerlendirilmediğini, raporun sorumluluk dağılımını ve davalı sigorta şirketinin yükümlülüğünü içeren 2 numaralı bendinin gerekçesiz şekilde dışlanarak sadece 1 numaralı bentteki 84.478,60 TL üzerinden eksik inceleme ve yetersiz gerekçeyle hüküm kurulduğunu, ayrıca davalı ........ .'nin anonim şirket ve tacir olması sebebiyle Türk Ticaret Kanunu'nun 19. maddesindeki ticari iş karinesi uyarınca hükmedilen alacağa yasal faiz yerine ticari avans faizi işletilmesi gerektiğini beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341 ve devamı maddeleri uyarınca ve özellikle istinaf incelemesinin kapsamının öngörüldüğü 355. maddeye göre re'sen gözetilecek kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf incelemesi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır.
Derdestlik itirazı
İcra İflas Kanununun 67/1 inci maddesi "Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir." şeklindedir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunun 114-ı ncı maddesi "Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması.
" şeklindedir.
Dava şartları, mahkemece davanın esası hakkında yargılama yapılabilmesi için gerekli olan koşullardır. Diğer bir anlatımla; dava şartları dava açılabilmesi için değil, mahkemenin davanın esasına girebilmesi için aranan “kamu düzeni” ile ilgili zorunlu koşullardır. Mahkeme, hem davanın açıldığı günde hem de yargılamanın her aşamasında dava şartlarının tamam olup olmadığını kendiliğinden araştırıp incelemek durumunda olup; bu konuda tarafların talep ve beyanları ile bağlı değildir.
Dava şartları dava açılmasından hüküm verilmesine kadar var olmalıdır. Dava şartlarının davanın açıldığı günde bulunmaması ya da bu şartlardan birinin yargılama aşamasında ortadan kalktığının öğrenilmesi durumunda, mahkemenin davayı dinlenebilir olmadığından reddetmesi gerekir.
Dava şartlarından bazıları olumlu (davanın açılması sırasında var olması gerekli); bazıları ise olumsuz (davanın açılması sırasında bulunmaması gereken) şartlar olup, derdestlik olumsuz dava şartları arasında yer alır.
Açılmış ve görülmekte olan bir davanın davacısı, hukukî korunma sürecini başlatmış olduğundan artık onun aynı davayı yeniden bir başka mahkeme önüne getirmesinde hukuken korunmaya değer güncel bir yararı bulunmamaktadır. Bu nedenle daha önce açılmış ve hâlen görülmekte olan bir davanın, ikinci kez açılması hâlinde, davacının bu ikinci davayı açmasında hukukî yararı olmadığı gerekçesi ile HMK’nın 114 üncü maddesiyle derdestlik dava şartı kabul edilerek maddenin (ı) bendinde “aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması” düzenlemesine yer verilmiştir.
Derdest bir davanın ilk koşulu, tarafları, müddeabihi ve dava sebebi aynı olan bir davanın daha önce açılmış olmasıdır. İkinci koşulu ise daha önce açılmış bulunan davanın hâlen görülmekte olması, kesin hükümle sonuçlanmamış olmasıdır. Bu iki koşulun birlikte bulunması hâlinde derdest bir davanın varlığı kabul edilmelidir. Bir davanın açılması ile şeklî anlamda kesin hükme bağlanması arasında geçen sürede davanın derdest olduğu kabul edilir (Tanrıver, Süha: Medeni Usul Hukukunda Derdestlik İtirazı, Ankara 2007, s.8 vd.). Davanın derdest olması, taraflar arasında o konuda ortaya çıkan uyuşmazlığın henüz tam olarak çözümlenemediği anlamına gelir.
Derdestlik anlamında görülmekte olan dava, yargılamanın başlaması anından hüküm verilmesine ve bu hükmün de kesinleşmesine kadar geçen süreçte görülmekte olan yargılamayı ifade eder. Başka bir ifadeyle, bir davanın görülmekte olması için, verilen kararın şeklî anlamda da kesinleşmemiş olması gerekir (Mazlum, İsmet: Medenî Usûl Hukukunda Aslî Müdahale, Ankara 2019, s. 126; Tanrıver, s. 49).
Bu açıklamalar kapsamında somut olay incelendiğinde;
Davacının asıl dosyayı 25/06/2024 tarihinde dermeyan ettiği, birleşen iş bu dosya yönünden 22/12/2024'de icra takibine giriştiği ve 20/02/2025'de itirazın iptali davasını dermeyan ettiği, icra takibinin nedenine sıkı sıkıya bağlı olduğu, takip nedeni olarak " Eeğli -Konya- icra dairesi ... E. nolu icra dosysına yapılan ödemenin ödeme tarihinden itibaren işletilecek ticari avans faiziyle geri ödenmesi talebidir. 337.914,39 TL:
eğli -Konya- icra dairesi ... E. nolu icra dosysına yapılan ödemenin ödeme tarihinden itibaren işletilecek ticari avans faiziyle geri ödenmesi talebidir. 337.914,39 TL:
Belirtildiği,HER NE KADAR DAVACI TARAFÇA KISMİ DAVADAKİ KALAN KISIM İÇİN AYRI İCRA TAKİBİ VE İTİRAZ ÜZERİNE İTİRAZIN İPTALİ DAVASI AÇABİLİLİRSİDE TAKİP İÇERİĞİNDEN DAHA ÖNCE DAVA KONUSU YAPILANDAN KALAN KISMIN İSTENDİĞİNE DAİR BİR İBARE OLMAYIP ,YİNE KISMİ DAVAYA KONU OLAN MİKTARIN YENİDEN İSTENDİĞİ, dava dilekçesinde ileri sürülen hususlarla, daha önce açılan ve yukarıda ayrıntılı safahati açıklanan dosyadaki taleplerin, tarafların, dava konusu ve dava sebebinin bire bir aynı olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda itirazın iptali şeklinde açılan davanın eldeki dava yönünden derdestlik oluşturduğu açık olup, ilk derece mahkemesince davanın bu gerekçelerle reddedilmesi doğrudur
Nitekim yargıtay 3 hd nin 2022/4567 esas : 2023/1006 karar sayılı ilamı
Asıl Dosya Yönünden Yapılan Değerlendirmede;
Müteselsil borçluluk; alacaklının, kanun veya sözleşme gereğince alacağının tamamını veya bir kısmını, birden çok borçlunun birinden veya tamamından isteme hakkına sahip olduğu bir borç türüdür. Müteselsil borçlulukta borçluların sorumluluğu, borcun tamamı ifa edilene kadar devam eder. Ancak borçlulardan birinin borcun tamamını ifa etmesiyle tüm müteselsil borçluların alacaklıya karşı olan sorumluluğu sona erer. Bu aşamadan sonra ise borçlular arasında iç hesaplaşma gerçekleşir.
Müteselsil borçlu, alacaklıya karşı, borçlular arasındaki hukuki ilişkiye göre borcun bir kısmını karşılaması gerektiği yönünde bir savunma yapamaz. Bu sebeple, iç ilişkide sorumlu olduğundan daha yüksek tutarda bir borcu ifa etmek zorunda kalabilir.
Bunun sonucu olarak da, iç ilişkideki payından fazla bir tutarda ifada bulunan müteselsil borçlu, diğer koşullar da varsa, payını aşan kısmı diğer müteselsil borçlulardan talep edebilir (Ayan Serkan: Müteselsil Borçlulukta Rücu Zamanaşımına İlişkin Bazı Sorunlar, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. XXIV, Y. 2020, Sa.4, s.3).
Somut olayda; dava dışı ........'ın Karapınar Asliye Hukuk Mahkemesinin ... E, ... K sayılı ilamıyla dosyanın taraflarına yönelik haksız fiile ilişkin tazminat talebinde bulunduğu, ilgili mahkemece yapılan yargılama neticesinde davanın kısmen kabulüne karar verildiği akabinde ilgili tazminatın tahsili amacıyla Ereğli (Konya) İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı dosyası üzerinden takibe geçildiği, dosya davacısının ödemelerde bulunduğu, yapmış olduğu bu ödemeye istinaden iş bu rücuen tazminat davasını dermeyan ettiği, davacının 07/03/2024'de ilgili icra dosyasına ödemede bulunduğu, yapılan tespite göre davacının davalı sigorta şirketine 84.478,60 TL rücuen tazminat talebinde bulunabileceğinin hesaplandığı, tarafların müteselsilen sorumluluk bağlamında ilgili Karapınar Asliye Hukuk Mahkemesinin ... E, ... K sayılı dosyada sorumluluklarının bulunduğu, davacının yapmış olduğu fazladan ödeme bakımından davalıya yönelik rücu hükümleri çerçevesinde başvuruda bulunabileceği değerlendirmekle talep miktarı da göz önüne alındığında davanın 1.000,00 TL üzerinden kabulüne karar vermek isabetlidir
Bu halde, dosya içeriğine, toplanan delillere, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenle, özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, vakıa mahkemesi hakiminin objektif, dosyadaki verilerle çelişmeyen tespitlerine ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına ve hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayanağı maddî delillere göre, HMK’nın 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleriyle sınırlı olarak ve resen kamu düzeni yönünden yapılan inceleme sonucu, ilk derece mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı kanaatine varılarak,
Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereği esas yönünden reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereği ESASTAN REDDİNE,
2-Davacı tarafından yatırılan harç yeterli olduğundan yeniden harç alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan masrafların davacı üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
Dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda HMK'nun 361 maddesi gereğince kararın taraflara tebliğ tarihinden itibaren İKİ HAFTA içinde TEMYİZ YOLU AÇIK olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verildi. 30/10/2026
.....
Başkan
...
e-imzalı
.....
Üye
...
e-imzalı
.....
Üye
...
e-imzalı
.....
Katip
...
e-imzalı
Bu evrak 5070 sayılı Yasa kapsamında elektronik imza ile imzalanmıştır.
