mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

İlk Derece Mahkemesi Konya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2022/385 K. 2026/802

Karar tarihi: 3 Kasım 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

KONYA

4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

VEKİLİ
Av. ...-
DAVA
Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

BEYANLAR:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle şu hususları belirtmiştir; davalı tarafından müvekkili aleyhine 28.01.2020 keşide tarihli, 01.03.2020 vade tarihli ve 260.000,00 TL bedelli bonoya dayanılarak Konya . İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası üzerinden kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi başlatıldığını, ödeme emrinin müvekkiline 12.11.2021 tarihinde tebliğ edildiğini, söz konusu senedin bedelsiz ve teminat senedi olması nedeniyle Konya . İcra Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında takibin iptali istemiyle dava açıldığını, ancak mahkemenin 12.01.2022 tarihli, ... Karar sayılı ilamıyla senedin müvekkili tarafından keşideci sıfatıyla imzalandığı, imzaya itiraz edilmediği, senedin teminat amacıyla verildiğinin ve borçlu olunmadığının ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddedildiğini, söz konusu kararın eksik inceleme ve değerlendirmeye dayandığını, müvekkilinin dava dışı ... ile birlikte ... Tic. Ltd. Şti.'nin ortağı iken 15.04.2020 tarihli genel kurul kararıyla hisselerinin tamamını ... devrederek şirket ortaklığından ayrıldığını ve bu hususun 28.04.2020 tarihli Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edildiğini, müvekkilinin davalıyı tanımadığını ve gerek müvekkilinin gerekse eski ortağı olduğu şirketin davalıya herhangi bir borcunun veya ticari ilişkisinin bulunmadığını, takip konusu senedin şirket tarafından ... Tic. A.Ş.'den satın alınan makineler karşılığında bazı unsurları boş bırakılarak teminat amacıyla verildiğini, teminat konusu borcun ödenmesi üzerine müvekkilinin 01.02.2021 tarihinde senedin ... iadesine muvafakat ettiğini ve senedin 02.02.2021 tarihinde ... imza karşılığında teslim edildiğini, buna rağmen senedin keşide tarihinin 28.01.2020, vade tarihinin ise 01.03.2020 olarak sonradan doldurulduğunu, bu durumun senedin bedelsiz olduğunu ve üzerinde sahtecilik yapıldığını gösterdiğini, müvekkilinin ... yaklaşık 300.000,00 TL alacaklı olması nedeniyle Sarıkaya İcra Müdürlüğünün ... ... ... ... ve ... Esas sayılı dosyaları üzerinden icra takipleri başlattığını, ... bu borçlardan kurtulmak ve müvekkilini baskı altına almak amacıyla bedelsiz senedi davalıyla birlikte hareket ederek doldurduğunu ve davalıyı lehtar göstererek icra takibine konu ettiğini, senette şirketin ve ... da imzaları bulunmasına rağmen yalnızca müvekkili aleyhine ihtiyati haciz kararı alınarak icra takibi başlatılmasının kötü niyetli hareket edildiğini gösterdiğini, davalı ile ... hakkında dolandırıcılık ve bedelsiz senedi kullanma iddialarıyla Konya Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı dosyasında soruşturma yürütüldüğünü, ayrıca ... tarafından müvekkili adına düzenlendiği ileri sürülen 03.10.2019 keşide tarihli, 15.06.2020 vadeli ve 20.000,00 TL bedelli başka bir senet nedeniyle Konya . İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında takip başlatıldığını ve bu hususta da sahtecilik ve dolandırıcılık iddialarıyla şikâyette bulunulduğunu, takip konusu senedin kambiyo vasfını taşımadığını, bedelsiz olduğunu ve müvekkilinin davalıya borçlu bulunmadığını, şirketin ticari defter ve kayıtlarının incelenmesiyle de taraflar arasında herhangi bir borç ilişkisinin bulunmadığının ortaya çıkacağını, dava öncesinde başvurulan ... numaralı arabuluculuk dosyasında 31.05.2022 tarihinde anlaşamama son tutanağı düzenlendiğini, davalının haksız ve kötü niyetli icra takibi nedeniyle müvekkilinin telafisi güç zararlara uğrama ihtimalinin bulunduğunu belirterek 333.935,00 TL harca esas değer üzerinden açılan davada, öncelikle Konya . İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasındaki icra takibinin yargılama sonuna kadar teminatsız olarak ihtiyati tedbir yoluyla durdurulmasına, müvekkilinin takip konusu senetten ve icra takip dosyasından dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine, icra takip dosyasının iptaline, dava dilekçesinin konu ve açıklamalar bölümlerinde ayrıca talep edildiği üzere davalı aleyhine asıl alacağın %20'si oranında kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Vekili Cevap Dilekçesinde Özetle Şu Hususları Belirtmiştir; müvekkili tarafından davacı aleyhine Konya . İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası üzerinden kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi başlatıldığını, davacının ödeme emrine itiraz etmemesi nedeniyle takibin devam ettiğini, davacının borçlu olmadığına ve takip konusu senedin bedelsiz olduğuna ilişkin iddialarının gerçeği yansıtmadığını ve yazılı delillerle ispatlanamadığını, kambiyo senedindeki imzasını kabul eden davacının senetten kaynaklanan borcun bulunmadığını, ödendiğini veya senedin anlaşmaya aykırı şekilde doldurulduğunu yazılı delille ispatlamakla yükümlü olduğunu, davacının takip konusu senetteki imzasına itiraz etmediğini, nitekim Konya . İcra Hukuk Mahkemesinin 12.01.2022 tarihli, ... Esas ve ... Karar sayılı ilamıyla da davacının senedi keşideci sıfatıyla imzaladığı, imzanın kendisine ait olduğunu kabul ettiği ve borçlu olmadığını ispatlayamadığı gerekçesiyle takibin iptali talebinin reddedildiğini, açık bono düzenlenmesinin hukuka aykırı olmadığını ve senetteki boş kısımların sonradan anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddiasının yazılı delille kanıtlanması gerektiğini, kambiyo senetlerinin temel borç ilişkisinden bağımsız olması nedeniyle temel ilişkinin geçersizliğinin veya mevcut olmamasının tek başına senedin hükümsüzlüğünü gerektirmediğini, takip konusu 28.01.2020 keşide tarihli, 01.03.2020 vadeli ve 260.000,00 TL bedelli senedin düzenlendiği tarihte davacının ... Tic. Ltd. Şti.'nin ortağı ve yetkilisi olduğunu, davacının kendi beyanına göre şirket hisselerini 15.04.2020 tarihinde ... devrettiğini, dolayısıyla şirket ortaklığından ayrılmasının senedin düzenlenmesinden sonraki bir tarihte gerçekleştiğini, davacının senedin ... Tic. A.Ş.'ye teminat amacıyla verildiği yönündeki iddiasının senet üzerinde buna ilişkin bir şerh veya yazılı belge bulunmadığından ispatlanamadığını, davacının sunduğu muvafakatnamenin takip konusu senetle ilgisinin bulunmadığını, senet bedelinin ödenmiş olması hâlinde senet aslının borçluya teslim edilmesi gerekeceğini, buna karşılık senet aslının icra dosyasında bulunduğunu ve vadesinde ödenmeyen senet nedeniyle ihtiyati haciz kararı alındığını, davacının somut ve yazılı delillere dayanmayan iddialarla icra takibini uzatmaya çalıştığını, menfi tespit davası açılmasında hukuki yarar bulunmadığını, ayrıca davacının mal kaçırma ihtimali nedeniyle icra takibinin durdurulmasına yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmesinin uygun olmayacağını, böyle bir karar verilmesi hâlinde itiraz ettiklerini ve takibin devam etmesi gerektiğini, davacının iddialarının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu belirterek öncelikle hukuki yarar yokluğu nedeniyle davanın dava şartı eksikliğinden usulden reddine, bu talebin kabul edilmemesi hâlinde davanın esastan reddine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

MAHKEMEMİZCE TOPLANAN DELİLLER VE YAPILAN İŞLEMLER:

Tarafların iddia ve savunmaları beraber değerlendirildiğinde; uyuşmazlık konusunun menfi tespit istemine ilişkin olduğu görülmüştür.

Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun (İİK) 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Bu dava maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır ve normal bir hukuk davası olarak açılır. Eş söyleyişle kendisine karşı icra takibi yapılmış olan borçlu, ödeme emrine itiraz edilmemiş veya itiraz edilmiş olmakla birlikte yerinde görülmemiş olması sebebiyle icra takibi kesinleşse dahi maddi hukuk bakımından borçlu olmadığını ileri sürebilir. Bunun için, takip devam ederken alacaklıya karşı menfi tespit davası açabileceği gibi, böyle bir menfi tespit davası açmamış ve borcu cebri icra tehdidi altında ödemiş ise, ödemiş olduğu paranın kendisine verilmesi için alacaklıya karşı istirdat davası açabilir (... : İcra ve İflâs Hukukunda Menfi Tespit Davası ve İstirdat Davası, Ankara 2003, s. 233).

Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer; fakat, davacıya (borçluya) düştüğü hâller de vardır; davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukukî ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukukî ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 190; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.6). Fakat, alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer (Y.HGK; ... E, ... K, 10/06/2021 T).

İspat yükünün yer değiştirdiği istisnai hallerden biri de; davalının alacağının senede dayanıyor olmasısıdır. Buna göre, senetten dolayı borçlu olmadığını iddia eden davacı tarafa düşer. Kambiyo senetleri sebepten mücerret olduğundan borçlu olunmadığının ispat yükümlülüğü davacı borçluya aittir. Karine olarak bir kambiyo senedinin mevcut bir borcun ifası veya itfası amacıyla verildiği kabul edilir. Kambiyo senedinin ticari defterlere kaydedilmemiş olması kambiyo senedinin geçerliliğini etkilemez. Kambiyo senetleri birer ödeme aracıdır. 6098 Sayılı TBK'nın 207.maddesi gereğince sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça veya aksine bir adet bulunmadıkça satıcı ve alıcı borçlarını aynı anda ifa etmekle yükümlü olup, davacının yaptığı ödeme kural olarak mevcut bir borcun ifası anlamına gelir. Senede karşı senetle ispat kuralı gereği çekin ödendiği, teminat olarak verildiği vs...nedenlerle borçlu olmadığını iddia eden davacı, bu husustaki iddialarını ancak yazılı delillerle ispatlamak zorundadır. Bu konuda tanık dinletilmesi de mümkün değildir (Konya BAM . HD, ... E, ... K, 27/11/2025 T).

Tüm dosya kapsamı beraber değerlendirildiğinde; davalının davacıya yönelik kambiyo senedine dayalı icra takibine giriştiği, davacının sahtecilik ve dolandırıcılık iddiasıyla iş bu davayı dermeyan ettiği gibi bu yönden Konya Cumhuriyet Başsavcılığı nezdinde suç duyurusunda bulunduğu, ilgili soruşturmanın takipsizlikle sonuçlandığı ve kesinleştiği, dava konusunun kıymetli evraka dayalı olması sebebiyle ispat yükünün yukarıda belirtildiği üzere davacı borçlu üzerinde bulunduğu, davacının ilgili suç duyurusu haricinde başka herhangi bir delili de dosyaya sunmadığı, davacıya yemin delili hususunda hatırlatma yapıldığı, davacının bu delile başvurduğu, ilgili yeminin usule uygun davalı tarafından yerine getirildiği dikkate alındığında davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Menfi tespit talebinin reddine karar veren mahkeme, borçluyu alacaklının ihtiyati tedbir dolayısıyla alacağını geç almış bulunmasından doğan zararı oranında bir tazminata kendiliğinden mahkum eder. Menfi tespit davasının reddine karar veren mahkeme, alacaklının bir talebi olmasa bile, borçluyu kendiliğinden durdurulan icra takibi konusu alacağın yüzde yirmisi oranında bir tazminata mahkum etmekle yükümlüdür. Buradaki yükümlülük mutlak olup, kanun koyucu herhangi bir talepte bulunulmasını talp koşuluna bağlamamıştır. Ancak mahkeme ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar vermemiş ise, menfi tespit davasının alacaklının alacağını almasını gerektirdiğinden söz edilemez ve mahkeme borçluyu tazminata mahkum edemez (... ... ... : İcra ve İflas Hukuku, Ankara 2018, s.226).

Somut olayda; davacının tedbir talebinin mahkemece reddedildiği dikkate alındığında şartlarının oluşmadığı görülmekle davalı lehine tazminata hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

H Ü K Ü M: (Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere);

1-Davanın REDDİNE,

2-Davalı lehine şartları oluşmaması sebebiyle tazminata hükmedilmesine YER OLMADIĞINA,

3-Karar tarihi itibariyle alınması gereken harç olan 732,00 TL'den dava açıldığında alınan 5.702,78 TL'nin mahsubu ile kalan 4.970,78 TL'nin talep halinde davacı ...'e iadesine,

4-Davacı tarafça yapılan masrafların davacı üzerinde bırakılmasına,

5-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,

6-Karardan sonra yapılacak masrafların davacı tarafa yüklenmesine

7-Davalı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık asgari ücret tarifesine göre hesaplanan 62.000,00 TL vekalet ücretinin davacı ...'den alınarak davalı ...'a verilmesine,

8-Arabuluculuk görüşmelerinden dolayı Hazine tarafından (suçüstü ödeneğinden) yapılan 1.560,00 TL'nin davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, bu amaçla 492 s. Harçlar Kanunu'nun 28/a maddesi gereğince harç tahsil müzekkeresi yazılmasına,

Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın kendilerine tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize iletilmek üzere bulundukları yer Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne verecekleri dilekçe veya tutanağa kaydedilmek koşuluyla beyanda bulunmak suretiyle Konya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 03/11/2026

KatipHakim