mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

İlk Derece Mahkemesi Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2023/431 K. 2026/944

Karar tarihi: 4 Kasım 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

KONYA

3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

DAVA
Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARARIN MAHİYETİ
KISMEN KABUL, KISMEN RED

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekilinin mahkememize ibraz ettiği dava dilekçesinde özetle; davacı ile davalı taraf arasında 10.01.2023 tarihinde ekte belirtilen sözleşme başlık formu başlıklı konusu vinç alım-satımına ilişkin sözleşme her iki tarafça mutabık kalınarak imzalandığını ve onaylandığını, sözleşmenin yerine getirilmemesi nedeniyle davacının uğradığı zararın tazmin talebi, fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla davalının sebep olduğu menfi, müspet ve munzam zararların tazmini için bilirkişi raporuyla tespit edilene kadar şimdilik 30.000-TL’nin davacıya ödenmesini, davanın belirsiz alacağa ilişkin olduğu için, fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla davalının sebep olduğu menfi, müspet ve munzam zararların tazmini için bilirkişi raporuyla tespit edilene kadar şimdilik 30.000 TL’nin davacıya ödenmesini, dava masrafları ve ücret-i vekaletin karşı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; davanın belirsiz alacak davası olarak açılması mümkün olmadığını, davacının zararlarını somutlaştırması gerektiğini, ispat yükü davacı taraf üzerinde olup yargılamanın bu seyirde devam ettirilmesini talep ettiklerini, davacı tarafın ileri sürdüğü bir sözleşme bulunmadığını, taraflar 2.750.000,00-TL üzerinden anlaşmış bulunduklarını, davalının son derece iyiniyetli olduğunu, bu nedenlerle açılan davanın usul ve esastan ayrı ayrı sebeplerle reddini, tüm yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

Mahkememizin ara kararı doğrultusunda Bolu . Asliye Hukuk Mahkemesi' nin ... Talimat sayılı dosyasından mahkememiz dosyasına kazandırılan SMMM Bilirkişi ... ' un hazırladığı 14/07/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Davacı ... Tic. Ltd. Şti 'nin ticari defter ve kayıtları üzerinden yapılan incelemelere ilişkin Dava konusu ile ilgili 6102 sayılı T.T.K 'nun 64.Maddesinde sayılan tacir tarafından tutulması zorunda olan tüm ticari belgeler üzerinde inceleme yapılarak T.T.K hükümlerine göre usulüne uygun tutulup tutulmadığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken çıkartılan tebliğe uygun olup olmadığı ve Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığı 19 Aralık 2012 çarşamba tarih ve Resmi gazete 28502 sayılı Ticari Defterlere ilişkin Tebliğ hükümlerine istinaden yapılan incelemeler neticesinde uygun olduğu tespit edilmiştir. Davacı firmanın T.T.K.’nun ilgili hükümlerine göre tutulan yasal defterler (yevmiye-defteri kebir ve envanter) defterler üzerinde yapılan inceleme, ve davacı firmanın muhasebe hesaplarında davalı firma adına takip ettiği muavin kayıtları incelendiğinde, yapılan ödemeler ve iade dekontları ile birlikte değerlendirildiğinde bütün iş ve işlemlerin birbirini tamamlayıcı ve doğrulayıcı nitelikte olduğu, sahibinin lehine delil olma özelliğine haiz olduğu görülmüştür. Davacı ... Tic. Ltd. Şti. ile Davalı ... Tic.Ltd.Şti. arasında 10.01.2023 tarihinde TLG 54000 YK6 + K4 Çift Kırmalı Vinç satışına konu bir sözleşme imzalamış oldukları görülmüş olup, Sözleşme Tutarı 1.750.000,00 TL + KDV olduğu, sözleşme bedelinin ödemesinin “Sözleşme avans ödemesi 750.000,00 TL, Makine Teslimine Kadar Kamyon Tesliminde ödenecek tutar 250.000,00 TL, Kalan miktar ise makine tesliminde KDV ile birlikte nakit ödenecektir.” Şeklinde olduğu, Ürünün İmalatçının adresinde telsim tutanağı ile teslim edilecek olup Müşteri sözleşme avans ödemesinden itibaren 95 gündür. Araç ve ödeme gecikirse teslimat tarihinde gecikir. İmalat gecikmelerine karşı teslim süresi 10 gün opsiyonludur.) Teslim tarihi : 2023 YILI NİSAN AYI 15.günüdür.Teslimat süresinden sonra gecikmelerde her ay günü süresince (30 gün bitiminden) sonra gecikmeden dolayı İmalatçı müşteriye 20.000,00TL fark ceza ödemeyi kabul eder. Aynı şekilde teslimat mart ayı İçinde herhangi bir tarihte olursa müşteri İmalatçıya ödeme yapacaktır.”hükiümlerinin yer aldığı, Dava konusu sözleşmenin kapsamında muhtelif tarihlerde avans ödemesi olarak Davalı firmaya toplamda 750.000,00 TL ödendiği, 20.06.2023 tarihinde Davalı İmalatçı firma tarafından avans ödemesi olan 750.000,00 TL ödemenin Davacı Müşteri hesabına iade edildiği görülmüştür. Söz konusu TLG 54000 YK6 + K4 Çift Kırmalı Vinç ‘in teslimatı gerçekleşmediği için Faturanın düzenlenmediği, bu nedenden ötürü BA ve BS Formlarının olmadığı ve iade faturasının bu nedenle mevcut olmadığı şeklinde bilirkişi raporu sunduğu anlaşılmıştır.

Mahkememizin ara kararı doğrultusunda SMMM Bilirkişi ... ve sözleşmeler hukuku konusunda uzman ... ' dan oluşan bilirkişi heyetinin 20/10/2025 tarihli bilirkişi raporundan özetle; Dava konusu uyuşmazlığın çözülebilmesi için öncelikle taraflar arasında bir sözleşme ilişkisinin var olup olmadığının takdir edilmesinin gerektiği; Geçerli bir sözleşmenin varlığının kabulünde, davacının talepleri yönünde (cezai şart, yoksun kalınan kâr ve fiyat farkı) hesaplama yapılabileceği, buna göre; 10.01.2023 tarihindeki dava konusu sözleşme emsalindeki vinç fiyatları ile günümüz tarihindeki vinç fiyatları arasında bariz fark olduğundan bu fark bedelinin de hesaplanması gerektiği hususunda; Vinç fiyatlarındaki farktan dolayı oluşacak bedelin hesaplaması, vinç fiyatlarının tespiti konumuz uzmanlık alanımız dışında olduğundan bu hususta bir tespit yapılamamıştır. Bu konuda tespit için alan uzmanı bilirkişi değerlendirmesi gerekmektedir. Cezai şartla ilgili olarak, sözleşmede belirtilen teslim süresinin 15.04.2023 olması ve gecikilen her gün için 20.000,00 TL cezai şart sözleşmede yer aldığı dikkate alındığında 90 gün için toplam 1.800.000,00 TL gecikmeden dolayı cezai şartın oluşacağınnin hesap edildiği, bu cezai şartın davacıya ödenmesi gerektiği: Sözleşmede teslim tarihi olarak 15 Nisan 2023 belirtilmiş olup, imalat gecikmelerine karşı 10 gün opsiyon bulunmaktadır. Bu durumda gecikme 26.04.2023’de başlamaktadır. Dava tarihi 14.07.2023’tür. Bu durumda 26 Nisan 2023 ile 14.07.2023 tarihleri arasında geçen süre 79 gündür. Sözleşmede “teslimat süresinden sonra gecikmelerde her ay günü süresince (30 gün bitiminden) sonra gecikmeden dolayı imalatçı müşteriye 20.000,00 TL fark ceza ödemeyi kabul eder” denilmektedir. Buna göre; ceza tutarı= 79 gün x 20.000,00 TL/gün = 1.580.000,00 TL olmaktadır. Sözleşme konusunun teslim edilmemesi nedeniyle iş kaybına uğranması ve kar kaybı oluşması konusunda da, uğranılan iş kaybı ve oluşan kar kaybına maruz kalınması, sözleşmeye güvenilerek fırsatların kaçırıldığı, iş alınamaması iddiasına ilişkin olarak; Vinç işletmeciliği uzmanlık alanımız dışında olduğundan, vincin teslim edilmemesi nedeniyle kaçırılan işler, uğranılan iş kaybı ve buna bağlı olarak oluşan kar kaybı ile ilgili bir tespit yapılamamıştır. Bu konuda tespit için alan uzmanı bilirkişi değerlendirmesi gerekmektedir. Aksinin kabulünde yani taraflar arasında geçerli bir sözleşme ilişkisinin olmadığı takdir edilirse davacı tarafından yapılan ödemeler de geri alındığına göre davacının diğer taleplerine yönelik bir hesaplamanın söz konusu olmayacağı şeklinde bilirkişi raporu sunmuşlardır.

Bilirkişi raporlarının usulüne uygun bir şekilde taraflara tebliğ edildiği anlaşılmıştır.

Davalı vekilinin ıslah dilekçesi sunduğu ve ıslah harcını mahkememiz veznesine yatırdığı anlaşılmıştır.

Davanın "Alacak" davası olduğu anlaşıldı.

Tüm dosya kapsamı ve deliller birlikte değerlendirildiğinde; Davacı vekili davalı aleyhine Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davası açmıştır.

Mahkememizin ara kararı doğrultusunda SMMM Bilirkişi ... ve sözleşmeler hukuku konusunda uzman ... ' dan oluşan bilirkişi heyetinin 20/10/2025 tarihli hükme esas alınan bilirkişi raporundan özetle; Dava konusu uyuşmazlığın çözülebilmesi için öncelikle taraflar arasında bir sözleşme ilişkisinin var olup olmadığının takdir edilmesinin gerektiği; Geçerli bir sözleşmenin varlığının kabulünde, davacının talepleri yönünde (cezai şart, yoksun kalınan kâr ve fiyat farkı) hesaplama yapılabileceği, buna göre; 10.01.2023 tarihindeki dava konusu sözleşme emsalindeki vinç fiyatları ile günümüz tarihindeki vinç fiyatları arasında bariz fark olduğundan bu fark bedelinin de hesaplanması gerektiği hususunda; Vinç fiyatlarındaki farktan dolayı oluşacak bedelin hesaplaması, vinç fiyatlarının tespiti konumuz uzmanlık alanımız dışında olduğundan bu hususta bir tespit yapılamamıştır. Bu konuda tespit için alan uzmanı bilirkişi değerlendirmesi gerekmektedir. Cezai şartla ilgili olarak, sözleşmede belirtilen teslim süresinin 15.04.2023 olması ve gecikilen her gün için 20.000,00 TL cezai şart sözleşmede yer aldığı dikkate alındığında 90 gün için toplam 1.800.000,00 TL gecikmeden dolayı cezai şartın oluşacağınnin hesap edildiği, bu cezai şartın davacıya ödenmesi gerektiği: Sözleşmede teslim tarihi olarak 15 Nisan 2023 belirtilmiş olup, imalat gecikmelerine karşı 10 gün opsiyon bulunmaktadır. Bu durumda gecikme 26.04.2023’de başlamaktadır. Dava tarihi 14.07.2023’tür. Bu durumda 26 Nisan 2023 ile 14.07.2023 tarihleri arasında geçen süre 79 gündür. Sözleşmede “teslimat süresinden sonra gecikmelerde her ay günü süresince (30 gün bitiminden) sonra gecikmeden dolayı imalatçı müşteriye 20.000,00 TL fark ceza ödemeyi kabul eder” denilmektedir. Buna göre; ceza tutarı= 79 gün x 20.000,00 TL/gün = 1.580.000,00 TL olmaktadır. Sözleşme konusunun teslim edilmemesi nedeniyle iş kaybına uğranması ve kar kaybı oluşması konusunda da, uğranılan iş kaybı ve oluşan kar kaybına maruz kalınması, sözleşmeye güvenilerek fırsatların kaçırıldığı, iş alınamaması iddiasına ilişkin olarak; Vinç işletmeciliği uzmanlık alanımız dışında olduğundan, vincin teslim edilmemesi nedeniyle kaçırılan işler, uğranılan iş kaybı ve buna bağlı olarak oluşan kar kaybı ile ilgili bir tespit yapılamamıştır. Bu konuda tespit için alan uzmanı bilirkişi değerlendirmesi gerekmektedir. Aksinin kabulünde yani taraflar arasında geçerli bir sözleşme ilişkisinin olmadığı takdir edilirse davacı tarafından yapılan ödemeler de geri alındığına göre davacının diğer taleplerine yönelik bir hesaplamanın söz konusu olmayacağı şeklinde düzenlenen rapor da dikkate alındığında;

I.KAVRAM:

1-)Alacaklı, borçlunun edimi hiç veya gereği gibi ifa etmeme ihtimaline karşı alacağını güvence altına alma, kuvvetlendirme yolları arayabilir. Bu yollar arasında alacaklı rehin ve kefalet gibi teminat sözleşmelerine başvurulabilir; sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi hâlinde borçluya belirli miktar para ödeme taahhüdünü de kabul ettirebilir. Bu son halde ceza koşulu söz konusu olur.

2-) Ceza koşulu, borçlunun alacaklıya karşı mevcut bir borcu hiç veya gereği gibi ifa etmemesi halinde ödemeyi üstlendiği, hukukî işlem ile belirlenmiş ekonomik değeri olan bir edimdir . Ceza koşulu zararı tazmin amacı değil, sözleşmeden doğan borcun ifasını sağlama amacı güder. Ceza koşulunda kararlaştırılan ceza miktarı ilke olarak tazminat miktarından yüksek tutulduğu için borçlu sözleşmeden doğan borcunu ifa etmek için daha çok çaba sarfeder. Ceza koşulunun bir diğer yararı da ifa etmeme halinde alacaklının uğramış olduğu zararı ispat etme zorunda kalmamasıdır. Bu bakımdan ceza koşulu çoğu zaman borçlunun borçlandığı aslî edime eklenen veya onu çoğaltan bir borçtur.

3-)Ceza koşuluna ilişkin hükümler emredici nitelikte değildir. Taraflar bunların aksini kararlaştırabilirler. Tek istisna cezanın indirilmesiyle ilgili hükümdür.

4-)Ceza koşulu ekonomik değer taşıyan bir edimdir. Bu edim genel olarak bir miktar paradan ibarettir . Ceza koşulunun miktarı taraflarca TBK. m. 182’nin sınırları içinde serbestçe tayin edilir. Para dışındaki mameleki edimler de ceza koşulunun konusu olabilir. Manevî değerlerin ceza koşulu olarak kararlaştırılması söz konusu olmaz. Zira manevî değerlerin cebri icra yoluyla takibi mümkün değildir. Ceza koşuluyla kuvvetlendirilen borç, para borcu olabileceği gibi diğer bir borç da olabilir.

II. HUKUKÎ NİTELİĞİ:

1-) Ceza koşulu, asıl alacağı kuvvetlendirme amacı güder. Bu bakımdan ceza koşulu, kuvvetlendirilecek asıl borcun mevcut olmasım gerektirir. Asıl borç yoksa ceza koşulu da söz konusu olmaz. Bu niteliği itibariyle ceza koşulu asıl borca bağlı bir yan borçtur . Asıl borç hukukî işlemden doğabileceği gibi, haksız fiilden, sebepsiz zenginleşmeden ve hatta nafaka borçlarında olduğu gibi aile hukukundan doğması da mümkündür. Asıl borcu içeren hukukî işlem ilke olarak bir sözleşmedir. Bu nedenle, ceza koşuluna “sözleşme cezası” da denilmektedir . Bununla birlikte, asıl borcun yer aldığı hukukî işlem tek taraflı bir hukukî işlem veya bir ortaklık ya da dernek tüzüğü de olabilir. Bu sonuncu halde “dernek cezası” söz konusu olur . Ticarî veya sınaî işletmelerin yönergeleri de ceza koşulu içerebilir. Buna karşılık ölüme bağlı tasarruflarda ceza koşulu kararlaştırılamaz. Aynı şekilde, kanunla da ceza koşulunun düzenlenmesi mümkün değildir. Bunun sebebi, ceza koşulunun taraf iradelerine dayanmasıdır. Ayrıca ceza koşulu, sağlararası hukukî işlemlerde ve özellikle sonuçlarını hayatta doğuran sözleşmelerde kararlaştırılır.

Asıl borç geçerli olarak meydana gelmemişse veya sonradan ifa, ibra, takas veya yenileme yoluyla ortadan kalkmışsa, yan nitelikteki ceza koşulu da meydana gelmez veya ortadan kalkar. Örneğin asıl borcu içeren sözleşme tarafların irade beyanlarının birbirine uygun olmaması nedeniyle kurulamamışsa, böyle bir sözleşmede yer alan borcu teminat altına alan ceza koşulu da meydana gelmez. Keza sözleşmenin hukuka veya ahlâka aykırılık başlangıçtaki imkânsızlık,tarafların fiil ehliyetsizliği veya şekil noksanlığı nedeniyle geçersiz olması halinde de böyle bir sözleşmeden doğan borç için öngörülen ceza koşulu da geçersiz olur .

2-) Ceza koşulu, borçlunun asıl edimi hiç veya gereği gibi ifa etmemesi hali için kararlaştırılır. Bu bakımdan ceza koşulu, koşula bağlı bir edim taahhüdüdür. Burada geciktirici koşul söz konusudur. Şart, muaccel bir aslî edimin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesidir . Bu nedenle, asıl edim hiç veya gereği gibi ifa edilmediği takdirde koşul gerçekleşir ve kararlaştırılan ceza koşulu, yani yan edim (fer’i borç) muaccel hale gelir. Ceza koşulunun yan borç niteliği, muaccel olduğu ana kadar devam eder; ceza koşulu muaccel olduktan sonra bağımsız bir alacak niteliği kazanır. Ceza koşulunun teminata bağlanması mümkündür.

III. CEZA KOŞULUNUN BAĞLI OLDUĞU ŞEKİL:

Ceza koşulu ya asıl sözleşmenin yapıldığı sırada onun bir parçası olarak onun içinde yer alır ya da sonradan bağımsız bir sözleşme ile kararlaştırılır. Asıl sözleşme içinde kararlaştırılan ceza koşulu, sözleşmenin bir parçası olduğu için buna “sözleşme kaydı=Sözleşme şartı” da denilmektedir . Kanun ceza koşulunun tâbi olduğu şekil hakkında herhangi bir hüküm içermemekle birlikte, asıl borcun tâbi olduğu şeklin burada da geçerli olması gerekir. Örneğin taşınmaz satışını kuvvetlendirmek için öngörülen ceza koşulu da satış sözleşmesinin tabi olduğu resmi şekilde yapılmalıdır. Taşınmaz satış vaadi de resmi şekle bağlı olduğundan böyle bir borcu sağlama amacı güden ceza koşulunun da resmi şekilde yapılması gerekir. Buna karşılık asıl borç şekle tabi değilse, ceza koşulu da şekle bağlı değildir.

IV. CEZA KOŞULUNUN AMACI VE ÇEŞİTLERİ:

Ceza koşulunun başlıca üç amacı vardır. Bunlar ; teminatla birlikte ceza amacı, tazminat amacı ve sözleşmeden dönme amacıdır. Ceza koşulu, seçimlik ceza koşulu ifaya eklenen ceza koşulu ve ifayı engelleyen ceza koşulu olmak üzere üçe ayrılır. Bunda yukarıdaki amaçlar rol oynamaktadır.

1-) Seçimlik ceza koşulu : TBK. M. 179/I seçimlik ceza koşulu düzenlenmiştir. Buna göre sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi halinde ödenmek üzere bir ceza kararlaştırılmışsa , aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça alacaklı, ya borcun ya da cezanın ifasını ödenmesini isteyebilir. Seçimlik ceza koşulunda alacaklı seçimlik bir yetkiye sahiptir. Buna göre o, koşulun gerçekleşmesi yani borçlunun asıl edimi hiç veya gereği gibi ifa etmemesi halinde ya asıl edimin ifasını ister ya da bundan vazgeçerek ceza koşulunun ödenmesini talep eder. Seçimlik ceza koşulunda alacaklı hem asıl edimin ifasını hem de ceza koşulunun ödenmesini isteyemez.

2-) İfaya eklenen ceza koşulu : TBK. M. 179/II ifaya eklenen ceza koşulunu düzenlemiştir. Buna göre borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi haline ödenmek üzere ceza kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkça vazgeçmiş ya da ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte kararlaştırılan cezanın ödenmesini de isteyebilir. İfaya eklenen ceza koşulunda koşul gerçekleştiği takdirde alacaklı hem ifayı hem de cezayı talep eder. Burada taleplerin yığılması (toplanması) söz konusudur. İfaya eklenen ceza koşulu uygulamada özellikle rekabet yasağında görülür. İfaya eklenen ceza koşulu tarafların özel bir anlaşmasına veya bir kanun hükmüne dayanır. İfaya eklenen ceza koşulu taraflarca yapılan özel bir anlaşmaya dayanıyorsa alacaklının bunu ispat etmesi gerekir. İfaya eklenen ceza koşulu kanun hükmüne de dayanabilir. TBK. M.179/II bu anlamda özel bir hükümdür. Buna göre önce, asıl borcun ifa zamanı veya ifa yeri belirlenmiş olup da borçlu borcu bu zamanda ya da yerde hiç veya greği gibi ifa etmemelidir. Sonra da alacaklı, ceza koşulundan vazgeçmemiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmemiş olmalıdır. Alacaklı ifayı bir çekince koymadan kabul ederse, ceza koşulundan vazgeçmiş sayılır. Böylece alacaklının asıl edimin ifasını çekince koymadan kabul etmesini, ceza koşulunun ödenmesini istemekten vazgeçme yönünde, aksi katıllanabilir bir karine değil , kesin bir delil saymak gerekir. Alacaklının çekince koyma yetkisi, ceza koşulunun ödenmesini isteme hakkını saklı tutması demektir. Dolayısıyla, alacaklının asıl edimin ifasını bir çekince koyarak kabul etmesi halinde, ceza koşulunun ödenmesini talep hakkı da devam eder.

3. İfayı engelleyen ceza koşulu (Wandelpön =dönme cezası ) :

TBK. M.179/III'te ifayı engelleyen ceza koşulu hükme bağlanmıştır. Buna göre, borçlunun kararlaştırılan cezayı ödeyerek sözleşmeyi, dönme veya fesih suretiyle sona erdirmeye yetkili olduğunu ispat etme hakkı saklıdır. Bu suretle borçlu alacaklı ile yaptığı anlaşmada dilerse sözleşmeden dönmeyi ve alacaklıya sadece belirlenen cezayı ödemeyi kararlaştırabilir. Buna 'ifayı engelleyen ceza koşulu' veya 'dönme cezası' da denilmektedir. (Borçlar hukuku genel hükümler- Prof. Dr. ... .)

TBK MADDE 97

Karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmenin ifası isteminde bulunan tarafın, sözleşmenin koşullarına ve özelliklerine göre daha sonra ifa etme hakkı olmadıkça, kendi borcunu ifa etmiş ya da ifasını önermiş olması gerekir.

TBK MADDE 179

Bir sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi durumu için bir ceza kararlaştırılmışsa, aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça alacaklı, ya borcun ya da cezanın ifasını isteyebilir.

Ceza, borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir.

Borçlunun, kararlaştırılan cezayı ifa ederek sözleşmeyi, dönme veya fesih suretiyle sona erdirmeye yetkili olduğunu ispat etme hakkı saklıdır.

TMK MADDE 2

Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.

"Somut olayda; taraflar arasındaki hukuki ilişkinin varlığını- yokluğu üzerinde bir değerlendirme yapmak gerekir. Taraflar arasındaki yazışmalar, ticari defter kayıtları, banka dekontları, tarafların beyanları, davalı yanın tevilli ikrar-ı beyanı karşısında dosya kapsamına göre taraflar arasında bir hukuki ilişkinin varlığı sabittir. Bu durumda hangi sözleşmenin varlığı dikkate alınmalıdır; ilk sözleşme tarihi, banka dekont tarihi, gönderilen para miktarı dikkate alındığında taraflar arasındaki ilk hukuki ilişkiye (sözleşme varlığına) itibar etmek gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır. Zira "herkes hak ve borçlarını ifada dürüstlük kurallarına uymakla yükümlüdür. Diğer taraftan, davacı yan müspet zarar talep etmiştir. (21.04.2024 tarihli dilekçe ile) Bu nedenle davalının sözleşmeden dönme savunmasına itibar edilmemiştir."

Davacı vekili sair taleplerinin değerlendirilip rapor alınmasıyla istinkaf etmiştir. Bu nedenle talepleri yönünden reddine karar verilmiştir. (22.05.2026 tarihli dilekçe ile)

Yargıtay . HD 01/11/2007 tarih, ... Esas, ... Karar sayılı ilamı özü;

"Sözleşmelerde işin teslim süresinin geçmesi üzerine cezai şart uygulanmasının kabul edilmesi halinde yüklenicinin zamanında teslimi gerçekleştirememesi durumunda iş sahibinin ceza isteme hakkı doğmaktadır. Tacir olan davalı da kararlaştırılan ceza miktarını hiçbir indirime tabi olmadan ödemekle yükümlüdür. "

TMK 1/3. Maddesinde; "Hâkim, karar verirken bilimsel görüşlerden ve yargı kararlarından yararlanır."

Anayasa'nın 138/1. Maddesinde; " Hakimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanı kanaatlerine göre hüküm verirler." şeklinde düzenlemeler olduğu,

Somut olayımızda; tüm dosya kapsamı, dosyadaki tüm bilgi - belgeler, tüm deliller, alınan bilirkişi rapor/ları, tarafların iddia - savunmaları, yukarıda yapılan açıklamalar, bir bütün halinde değerlendirildiğinde, Mahkememizce benimsenen hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli olduğu sonuç ve kanaatine varılarak, TMK 1/3 ve 6100 Sayılı HMK 297. Maddesi kapsamında Anayasa'nın 138/1 maddesi atfı ile davacının davasının kısmen kabul kısmen reddi ile; Davacının, davalı aleyhine açtığı ceza-i şart davasının kısmen kabulü ile 1.579.998,00-TL' nin temerrüt tarihi olan 25/06/2023 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan alınıp, davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,

dair mahkememizde oluşan vicdani kanaate göre aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

HÜKÜM: GEREKÇESİ YUKARIDA AÇIKLANDIĞI ÜZERE

1-DAVACININ DAVASININ KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE;

Davacının, davalı aleyhine açtığı ceza-i şart davasının kısmen kabulü ile 1.579.998,00-TL' nin temerrüt tarihi olan 25/06/2023 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan alınıp, davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,

2-Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 107.929,66-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 512,33-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 107.417,33-TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,

3-Davacı tarafından yapılan sarfına mecbur kalınan ilk yargılama harcı olan 820,50-TL ile ıslah harcı olan 26.473,00-TL' nin toplamı olan 27.293,50-TL' nin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

4-Davacı tarafından yapılan; 13.254,00-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar olmak üzere 13.253,87-TL' sinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, bakiye yargılama giderinin davacı üzerine BIRAKILMASINA,

5-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden AAÜT'ne göre hesaplanan 244.999,70-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,

6-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden AAÜT' ne (reddedilen miktara göre hesaplanan) 2,00-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,

7-Davacı tarafından dava başında yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde davacıya İADESİNE,

8-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine YER OLMADIĞINA,

9-6102 sayılı TTK'nun 5/A maddesi kapsamında arabuluculuğa başvurulduğundan 3.120,00-TL' arabulucu ücretinin 6325 sayılı Kanunu 18/A-13.maddesi gereğince 3.119,97-TL' lik kısmının davalıdan alınarak, geri kalan kısmının davacıdan alınarak hazine'ye gelir KAYDINA,

Dair, davacı ve davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesi'ne verilecek dilekçe ile Konya Bölge Adliye Mahkemesi'ne İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 04/11/2026

KatipHakim