- Ana sayfa
- Yargı kararı
İlk Derece Mahkemesi Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2025/962 K. 2026/652
Karar tarihi: 3 Kasım 2026
Atıf yapılan maddeler
Karar metni
T.C.
SAKARYA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
Av.
DAVA: Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:
KARAR TARİHİ:
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH:
Mahkememizde görülmekte olan kamu ihale sözleşmesinden kaynaklanan davalı idarece tahsil edilen avans faizinin istirdadı davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
Davacı ...A.Ş. vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı SASKİ arasında 09.06.2022 tarihinde ... Alım Sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin 13. maddesi uyarınca sözleşme bedelinin %30'u olan 13.188.000,00 TL'nin avans olarak müvekkiline ödendiğini, bu avansın 2022 ve 2023 yıllarındaki hakedişlerden tamamen kesilerek (mahsup edilerek) kapatıldığını; ancak davalı idarenin yaklaşık 3 yıl sonra (25.06.2025 tarihli ihtarname ile) "Mevzuat gereği %10'dan fazla avans verilemeyeceğini, aşan %20'lik kısım için faiz ödenmesi gerektiğini" iddia ederek 809.900,11 TL faiz talep ettiğini, müvekkilinin teminat mektubunun nakde çevrilmesi tehdidi altında bu bedeli ihtirazi kayıtla ödemek zorunda kaldığını belirterek, sözleşmenin tek taraflı değiştirilmesi niteliğindeki bu haksız faiz tahsilatının istirdadına (iadesine) ve ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ...vekilleri cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin 5018 s. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümlerine tabi olduğunu, Yönetmeliğin 7. maddesi uyarınca mal alımlarında avans oranının %10 olduğunu, üst yönetici kararıyla bunun %30'a çıkarılabileceğini ancak %10'u aşan kısım için TCMB kısa vadeli avans faizi alınmasının yasal bir zorunluluk olduğunu, bu kamu zararından sözleşme serbestisiyle vazgeçilemeyeceğini, davacının basiretli bir tacir olarak bu mevzuatı bilmesi gerektiğini, avans anaparasının kapanmış olmasının faiz alacağını ortadan kaldırmayacağını ve idarenin herhangi bir baskı/tehdit uygulamadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.
Taraflar arasında imzalanan sözleşme, idari şartname, avans ödemesine ilişkin belgeler, mahsuba ilişkin ilgili hakediş raporları ve ihtarnameler dosya arasına alınmıştır.
Bilirkişi heyeti emekli Sayıştay denetçisi Fethi Dinçer, kamu ihale mevzuatında uzman bilirkişi Bahattin Özdemir'in 20/07/2026 tarihli bilirkişi heyeti raporunda özetle; verilen bütçe dışı avanslarda faiz alınıp alınmayacağının sözleşmede yer alması gerektiği ile ilgili mevzuat hükmü yer almadığı, dolayısı ile üst yöneticinin onayı ile verilen %30 oranında bütçe dışı avansta % 10 luk kısmı aşan % 20 lik bölüm için idare tarafından faiz istenilmesinin Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin "Bütçe Dışı Ön Ödemeler" başlıklı 7. maddesi hükmü gereği olduğu, uygulanan faiz oranlarınında T.C Merkez Bankası internet sayfasında yayınlanan avans işlemlerinde uygulanan faiz oranları ile uyumlu olduğu tespit edilmiştir.
Taraflar bilirkişi raporuna karşı itirazda bulunmuş, Mahkememizce bilirkişi raporu dosya içeriği ile uyumlu ve hüküm kurmaya elverişli olduğu değerlendirilmiştir
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava; kamu ihale sözleşmesinden kaynaklı davalı idarece tahsil edilen avans faizinin istirdadı istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki anlaşmazlık noktaları; ihale dokümanında ve sözleşmede açıkça düzenlenmemiş olmasına rağmen, idarenin 5018 s. Kanun ve Yönetmelik hükümlerini gerekçe göstererek %10'u aşan avans kısmı için sonradan TCMB avans faizi talep edip edemeyeceği, avans asıl alacağı hakedişlerden mahsup edilirken idarenin faiz hakkını saklı tutup tutmamasının faiz talep etme hakkını ortadan kaldırıp kaldırmayacağı, davacının ödemesinin istirdata konu edilip edilmeyeceği ussularıdır.
Somut olayda; taraflar arasında 09.06.2022 tarihli "..Hücreli ..WP Mono ...Paneli Mal Alımı" isimli sözleşmesi imzalandığı, sözleşme kapsamında davacıya Genel Müdürlük makam oluruyla %30 oranında; 22.06.2022 tarihinde 10.000.001,00-TL, 30.06.2022 tarihinde 1.500.000,00-TL ve 19.07.2022 tarihinde 1.687.999,00-TL olmak üzere toplam 13.188.000,00-TL avans ödendiği, ödenen avansın 1 ve 2 nolu hakedişlerden tamamen mahsup edilerek anapara yönünden hesabın kapatıldığı, daha sonra ...Genel Müdürlüğü tarafından yönetmelik hükümleri kapsamında verilen avansın % 10 ununu aşan % 20 lik kısmı olan 8.792.000,00-TL'nin 1.727.000,00-TL lik kısmı için avansın ödeme tarihi 22.06.2022 den 16.06.2025 tarihine kadar, 7.065.000,00-TL lik kısmı için de avansın ödeme tarihi 22.06.2022 den 16.06.2025 tarihine kadar toplam 809.900,12-TL faiz hesaplandığı ve dava konusu edilen bu avansın davacı tarafından ödendiği anlaşılmıştır.
Dosyaya dahil edilen emekli Sayıştay denetçisi bilirkişi ve kamu ihale mevzuatında uzman bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 20/07/2026 tarihli bilirkişiraporuyla; verilen bütçe dışı avanslarda faiz alınıp alınmayacağının sözleşmede yer alması gerektiği ile ilgili mevzuat hükmü yer almadığı, dolayısı ile üst yöneticinin onayı ile verilen %30 oranında bütçe dışı avansta % 10 luk kısmı aşan % 20 lik bölüm için idare tarafından faiz istenilmesinin Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin "Bütçe Dışı Ön Ödemeler" başlıklı 7. maddesi hükmü gereği olduğu, uygulanan faiz oranlarınında T.C Merkez Bankası internet sayfasında yayınlanan avans işlemlerinde uygulanan faiz oranları ile uyumlu olduğu tespit edilmiştir.
Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin "Bütçe Dışı Ön Ödemeler" başlıklı 7. maddesinde; "İlgili kanunların bütçe dışı avans ödenmesine ilişkin hükümleri saklı kalmak üzere aşağıda belirtilen hallerde bütçe dışı avans verilmek veya kredi açılmak suretiyle ön ödeme yapılabilir.
a) Sözleşmelerinde belirtilmek ve karşılığında aynı tutarda teminat alınmak koşuluyla yüklenicilere;
1) Mal ve hizmet alımlarında yüklenme tutarının yüzde 10’una, yapım işlerinde ise yüklenme tutarının yüzde 15’ine kadar bütçe dışı avans verilebilir.
2) Yukarıda belirtilen oranların üzerinde avans verilmesini zorunlu kılan durumlarda; genel bütçeli idareler için Bakanlığın uygun görüşü, kapsamdaki diğer idareler için ise üst yöneticinin kararı ile ve aşan kısım için T.C. Merkez Bankasının kısa vadeli avanslara uyguladığı oranda faiz alınmak kaydıyla, yüklenme tutarının yüzde 30’unu aşmamak üzere belirlenecek oranda bütçe dışı avans verilebilir.
3) Verilen avanslar karşılığında alınan teminatlar, yüklenicinin talebi halinde mahsup edilen tutarda serbest bırakılır veya iade edilir.
b) Özel kanunlarında hüküm bulunması durumunda bütçe dışı avans veya kredi şeklinde ön ödeme yapılabilir.
c) Özel kanunlarında öngörülen hükme göre peşin ödenmesi gereken maaş, ücret ve benzeri giderler ile bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesi birinci fıkrasının (a) bendinin 4 üncü ve 5 inci alt bentlerinde öngörülen giderlerin ertesi yıl bütçesini ilgilendiren kısmı için bütçe dışı avans verilebilir." düzenlemesi bulunmaktadır.
Netice itibariyle davacı şirketin; kamu tüzel kişiliğini haiz ... ile kamu ihale mevzuatı kapsamında sözleşme imzaladığı, işin başlangıcında Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin "Bütçe Dışı Ön Ödemeler" başlıklı 7. maddesi kapsamında davalıdan %30 oranında avans aldığı, % 10 luk kısmı aşan avans miktarına işletilen faizin yönetmelik amir hükmü gereği olduğu, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin çeşitli maddelerinde 4734 s. Kamu İhale Kanunu'na atıflar bulunduğu ve sözleşmenin 7.1.1. maddesinde taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin her türlü vergi, resim harç gibi mali yükümlülüklerin sözleşme bedeline dahil olacağı hususunda mutabık kaldıkları, kamu ihale mevzuatı kapsamında davalıdan iş alan davacının basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğü altında olduğu ve ihale mevzuatı kapsamında ön görülen faizin sözleşmeden ayrı bir yükümlülük olarak değerlendirilemeyeceği nazara alınarak, uygulanan faiz oranlarınında T.C Merkez Bankası internet sayfasında yayınlanan avans işlemlerinde uygulanan faiz oranları ile uyumlu olduğu tespit edilmekle davacının davasını ispatlayamadığı kanaatiyle davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
KARAR:
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 732,00-TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 14.353,92-TL harcın davacı tarafa iadesine,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 140.506,94-TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nın 333. maddesi uyarınca resen yatırana iadesine,
6-Gerekçeli Karar evrakının HMK 321/2. maddesi gereği taraflara tebliğine,
Dair; davacı vekili ve davalı vekilinin yüzüne karşı verilen kararın, davacı vekiline tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. ...
