- Ana sayfa
- Yargı kararı
İlk Derece Mahkemesi Konya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2026/115 K. 2026/800
Karar tarihi: 3 Kasım 2026
Atıf yapılan maddeler
Karar metni
T.C.
KONYA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
- VEKİLİ
- Av. ...-
- DAVA
- Alacak (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
BEYANLAR:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle şu hususları belirtmiştir; müvekkili şirket ile davalı arasında 01.08.2023 tarihinde, müvekkili şirket tarafından üretilen unlu mamuller ve ekmeğin davalı tarafından komisyon karşılığında dağıtım ve nakliyesinin yapılmasına ilişkin “Satım Komisyon Sözleşmesi” imzalandığını, sözleşme kapsamında davalının dağıtım ve nakliye faaliyetlerini sürdürmekte iken 16.06.2025 tarihinde müvekkili şirkete herhangi bir bildirimde bulunmaksızın ve haklı bir sebep göstermeksizin dağıtım için bekleyen ürünleri teslim almaya gelmediğini, diğer nakliyecilere ve şirket çalışanlarına işi bıraktığını ve sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini artık yerine getirmeyeceğini bildirdiğini, bu suretle sözleşmeyi eylemli ve haksız olarak feshettiğini, taraflar arasındaki sözleşmenin 5. maddesinde komisyoncunun sözleşmeyi haksız sebeplerle tek taraflı feshetmesi hâlinde üretici firmaya 100.000,00 TL cezai tazminat ödemesinin kararlaştırıldığını, 16. maddesinde ise komisyoncunun işi bırakmadan iki ay önce üretici firmaya yazılı bildirimde bulunması ve bu süre içerisinde yeni komisyoncu veya personelle birlikte çalışarak dağıtım, nakliye ve satış işini öğretmesi gerektiğinin düzenlendiğini, davalının bu yükümlülüklere uymadan sözleşmeyi feshetmesi nedeniyle 100.000,00 TL cezai şart ödemekle yükümlü olduğunu, ayrıca davalının ani ve bildirimsiz şekilde işi bırakması sonucunda müvekkili şirketin dağıtım zincirinin aksadığını, bazı ürünlerin bozulup bayatladığını, müşteri siparişlerinin karşılanamadığını ve müşteri kayıpları yaşandığını, bu nedenle müvekkili şirketin kâr mahrumiyetine uğradığını, uğranılan kâr kaybının belirlenmesi amacıyla tarafların 01.08.2023 tarihinden dava tarihine kadar olan ticari defter ve kayıtlarının, faturalarının ve ödeme belgelerinin incelenmesi, tanıkların dinlenmesi ve bilirkişi incelemesi yapılarak davalının haksız feshi sonrasında benzer bir dağıtım sözleşmesi yapılabilecek makul sürenin ve bu sürede elde edilebilecek muhtemel kârdan yapılması gereken giderlerin düşülmesi suretiyle kâr mahrumiyetinin hesaplanması gerektiğini, müvekkili şirket tarafından Konya . Noterliğinin 22.08.2025 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle davalıdan cezai şart ve kâr kaybının talep edildiğini, ihtarnamenin 27.08.2025 tarihinde davalıya tebliğ edildiğini ve davalının Konya . Noterliğinin 29.08.2025 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle cevap verdiğini, dava açılmadan önce başvurulan zorunlu arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamadığını belirterek fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla davanın kabulüne, 01.08.2023 tarihli sözleşmenin davalı tarafından haksız feshedilmesi nedeniyle 100.000,00 TL cezai şart alacağının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, aynı haksız fesih nedeniyle uğranılan kâr mahrumiyetine karşılık HMK'nın 107. maddesi uyarınca belirsiz alacak davası kapsamında bilirkişi incelemesi sonucunda artırılmak üzere şimdilik 100,00 TL kâr kaybı alacağının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
MAHKEMEMİZCE TOPLANAN DELİLLER VE YAPILAN İŞLEMLER:
Bilirkişi ... 23.04.2026 tarihli raporunda özetle şu hususları belirtmiştir; davacının 2023, 2024 ve 2025 yılı Kasım ayına kadar olan yevmiye ve defter-i kebir kayıtlarının e-defter olarak tutulduğu, açılış tasdiklerinin usulüne uygun ve süresinde yapıldığı, defterlerin Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine yasal süreleri içerisinde yüklendiği, kayıtların Türk Ticaret Kanunu, Vergi Usul Kanunu ve muhasebe usul ve esaslarına uygun olması nedeniyle davacının ticari defterlerinin kendi lehine delil olarak kullanılabileceği, taraflar arasındaki ticari ilişkinin 03.08.2023 tarihinde başladığı ve 30.09.2025 tarihinde sona erdiği, davalının davacıya düzenlediği son faturanın 09.06.2025 tarihli ... numaralı fatura olduğu, davalı tarafından herhangi bir iade faturası düzenlenmediği, taraflar arasında cari hesap ilişkisi bulunduğu ve davacının ticari defter kayıtlarına göre 30.09.2025 tarihi itibarıyla davalıya herhangi bir borcunun bulunmadığı, davalının ticaret siciline kayıtlı bir şirketinin bulunduğu, esnaf kaydının olmadığı, işletme hesabı esasına göre defter tuttuğu ve 2024 yılında zarar beyan ettiği, taraflar arasında 01.08.2023 tarihli sözleşmenin bulunduğu, sözleşmede komisyoncunun sözleşmeyi haksız feshetmesi hâlinde 100.000,00 TL cezai şart ödemesinin öngörüldüğü, ayrıca işi bırakmadan iki ay önce bildirimde bulunma ve bu süre içerisinde birlikte çalışma yükümlülüğünün düzenlendiği, ancak davalının sözleşmeyi ve sözleşmedeki imzanın kendisine ait olduğunu kabul etmediği, bu hususun teknik imza incelemesi gerektirdiği, davacının 2024 yılı Haziran-Aralık dönemi KDV hariç hasılatının 431.428,55 TL olduğu, sonraki karşılaştırma döneminde hasılatın yaklaşık %10,9 artarak 478.452,55 TL'ye ulaştığı, sözleşmenin feshi sonrasında satışlarda düşüş meydana geldiği, davacının 2024 yılı verilerine göre net kâr oranının %2,56 olarak hesaplandığı, sözleşmede öngörülen iki aylık makul süre esas alınarak yapılan hesaplamalarda 2025 yılı genel dönem verilerine göre iki aylık kâr kaybının 8.389,20 TL, 2025 yılının son iki aylık dönemine ilişkin karşılaştırmaya göre ise iki aylık kâr kaybının 6.825,00 TL olarak tespit edildiği, davacının talep ettiği 100.000,00 TL cezai şartın uygulanıp uygulanmayacağı ile sözleşmenin feshinin haklı veya haksız olup olmadığı hususlarının hukuki değerlendirme gerektirdiği ve bu konulardaki nihai takdirin mahkemeye ait olduğu yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Alacaklı, borçlunun edimini hiç veya gereği gibi ifa etmeme ihtimaline karşı alacağını güvence altına alma, kuvvetlendirme yolları arayabilecektir. Bu yollar arasında rehin ve kefalet gibi teminat sözleşmelerine başvurulabileceği gibi belirli bir miktar paranın ödenmesinin taahhüt edilmesi şeklinde düzenleme de yapılabilecektir. İşte bu son hale ceza koşulu söz konusu olacaktır (... : Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 23. Baskı, Ankara 2018, s.1209).
Ceza koşulu sözleşmedeki zararı tazmin etme amacı bulunmamakta, bunun yerine ifanın sağlanması yolunda borçlunun zorlanması amacı güder. Ceza koşulunun bir diğer avantajı herhangi bir ispat yüküne ihtiyaç duyulmamasıdır. Hukuki niteliği bakımından ise, asıl alacağı kuvvetlendirme amacı hedeflemesi sebebiyle her şeyden önce asıl borcun mevcut olması gerekli olup asıl borcun olmaması halinde ceza koşulundan da bahsetme imkanı ortadan kalkacaktır (... .1209-1210).
Ceza koşulu kanunu düzenleme de dikkate alındığında üç ayrı şekilde düzenlenebileceği görülmüştür. Buna göre;
Seçimlik ceza koşulu; sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi halinde ödenmek üzere kararlaştırılması durumunda karşımıza çıkacak olup, aksi anlaşılmadığı durumda alacaklı, ya borcun ya da ifanın ödenmesini isteyebilecektir. Kanunu koyucu, burada alacaklıya seçimlik yetki hakkı tanımış olup, alacaklının hem ceza koşulu hem de ifayı istemesi imkanını ortadan kaldırmış olup, alacaklının yargı içi ya da yargı dışı yolla ceza ödemesinin yapılması talebinde bulunması durumunda asıl edimin istenemeyeceği hususunda vazgeçme yönünde iradenin ortaya çıktığı kabul edilecektir (... ,s.1212).
İfaya eklenen ceza koşulu; borcun belirlenen zamane veya yerde ifa edilmemesi halinde ödenmek üzere ceza kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkça vazgeçmiş ya da ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte kararlaştırılan cezanın ödenmesini de isteyebilecektir. İfaya eklenen koşulda, koşulun gerçekleşmesi halinde alacaklının hem ifayı hem de cezayı talep hakkı bulunmaktadı ... ,s.1213).
İfayı engelleyen ceza koşulu; tarafların aralarında yaptıkları anlaşmada borçlu konumunda olan tarafın belirlenen cezayı ödemek suretiyle sözleşmenin feshine ya da dönme hakkını kullanmaya ilişkin beyan hakkına sahip olmasıdır(... s.1214).
Tüm dosya kapsamı beraber değerlendirildiğinde; taraflar arasında "SATIM KOMSİYON SÖZLEŞMESİ" başlıklı yazılı anlaşma akdedildiği, davacının sözleşmede üretici konumunda, davalının ise komisyon karşılığında nakliye satışı yüklendiği, davacının davalının yapılan işi sözleşmeye aykırı olarak ve herhangi bir bildirim yapmamak suretiyle üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmemek suretiyle haksız şekilde feshettiği, bu nedene dayalı olarak 22/08/2025'de mahrum kalınan kar ve cezai şartı talep ettiği ihtarnameyi davalıya gönderdiği, davalının ise verilen unlu mamullerin sözlü anlaşmaya aykırı olarak üretilmesi sebebiyle ödeme yapılamaycığını belirttiği cevabı sunduğu, yargılama aşamasında davalının "davacıya sözlü olarak birden fazla kez uyardığını ekmeğin kötü olup şikayet aldığını, haksız fesih olmadığı" şeklinde beyanda bulunduğu, tarafların defterlerini sunmaları için süre verildiği, davacının ilgili kararı yerine getirdiği, davalının iade faturası düzenlemediği, taraflar arasındaki ilişkinin 03/082023-09/06/2025 arası olduğu, davalının beyanları diğer belgelere istinaden davalının nedensiz ve haksız olarak sözleşmeyi ifa yükümlülüğünü yerine getirmeyerek feshettiği, davacının hem ceza koşulunu hem de menfi feshe dayalı menfi zararını talep ettiği, taraflar arasındaki sözleşmede "...Komisyoncu haksız sebeplerle sözleşmeyi tek taraflı olarak feshettiği takdirde üretici firmaya 100.000,00 TL cezai tazminat ödemeyi kabul ve taahhüt eder" şeklinde düzenleme bulunduğu, ilgili ceza koşulunun düzenleme şeklinde göre, seçimlik ceza koşulu kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, davacının bu bağlamda hem ceza koşulunu hem de kar mahrumiyet bedelini istemesinin imkan dahilinde bulunmadığı, davacıya bu konuda açıklama yapması istendiği, verilen beyanda ceza koşulu yönünden tercih hakkının kullanıldığı görülmekle davanın bu yönden kabulüne, kar mahrumiyeti talebi yönünden ise reddine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M: (Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere);
Davanın KISMEN KABULÜ ile;
1-100.000,00 TL cezai şarta ilişkin maddi tazminatın temerrüt tarihi olan 01/09/2025'den itibaren işleyecek yasal avans faizi ile beraber DAVALIDAN TAHSİLİ İLE DAVACIYA ÖDENMESİNE,
2-Davacının kar mahrumiyet bedeli olarak talep ettiği 100,00 TL maddi tazminat talebinin REDDİNE,
3-Kabul miktarı üzerinden hesaplanan toplam 6.831,00 TL karar ilam harcından davacının ödediği peşin ve ıslah harcı toplamı olan: 1.709,46 TL'nin masubu ile bakiye 5.121,54 TL'nin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafça yatırılan peşin ve ıslah harcı toplamı olan: 1.709,46 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafça ödenen 732,00 TL başvuru harcının kabul ret oranı nazara alınarak 731,27 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı tarafça yapılan 7.077,90 TL masrafın kabul/ ret oranına göre 7.070,83 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Davalı tarafça masraf yapılmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
8-Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâllerinde iki saatlik ücret tutarı tarifenin birinci kısmına göre Adalet Bakanlığı bütçesinden ödendiğinden ve bu ücret ve ayrıca adliye arabuluculuk bürosu tarafından yapılmış zaruri giderler de Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılandığından ve bu giderler de yargılama gideri sayıldığından buna göre 4.600,00 TL arabuluculuk ücretinin (kabul/talep oranına göre) 4.595,40 TL'sinin davalıdan; 4,60 TL'sinin davacıdan alınarak Hazine’ye gelir kaydına (harç tahsil müzekkeresi yazılmasına).
9-Karardan sonra yapılacak masrafların % 99,90 oranında (kabul oranı) davalıya; % 0,10 oranında (ret oranı) davacıya yüklenmesine,
10-Artan gider/delil avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
11-Davacı taraf kendisi vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık asgari ücret tarifesine göre hesaplanan 62.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Dair; davacı vekili ve davalı asilin yüzüne karşı gerekçeli kararın kendilerine tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize iletilmek üzere bulundukları yer Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne verecekleri dilekçe veya tutanağa kaydedilmek koşuluyla beyanda bulunmak suretiyle Konya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 03/11/2026
