mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

İlk Derece Mahkemesi Konya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2026/177 K. 2026/816

Karar tarihi: 4 Kasım 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

"

KONYA

4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

DAVA
MENFİ TESPİT

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesiyle özetle; müvekkili ... ’in... ile kurduğu iş ilişkisi kapsamında kırma-eleme tesisinde kullanılacak 6.060.000,00 TL bedelli makinelerin finansal kiralama (leasing) yoluyla temini için yalnızca bu işlemle sınırlı olmak üzere kefil olmayı kabul ettiğini, ancak 23.05.2025 tarihinde davalı bankanın ... Şubesinde kendisine imzalatılan belgelerde yer alan 20.000.000,00 TL tutarın banka görevlilerince hesap üst limiti ve prosedür olarak açıklandığını, buna rağmen aynı tutarda düzenlenen bonoya avalist sıfatıyla imza attırılarak müteselsil kefalet/garanti taahhüdü altına sokulduğunu, eşinin de aynı tutarlı rıza belgesini imzaladığını, diğer avalist ... ’ın bonoyu 26.05.2025 tarihinde imzaladığını, müvekkilinin Ağustos 2025’te sorumluluğunun leasing işlemini aştığını öğrenmesi üzerine banka görevlileriyle yaptığı görüşmelerde sorumluluğunun yalnızca leasing ile sınırlı olduğunun kendisine bildirildiğini, Aralık 2025’te leasing konusu makinelerin tesis sahasından kaldırıldığını tespit ederek bankaya bildirmesine rağmen gerekli koruyucu tedbirlerin alınmadığını, bu hususa ilişkin Konya Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma dosyası ile Konya . Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D.İş sayılı dosyasında deliller bulunduğunu, davalı bankanın 01.01.2026 tarihinde 20.000.000,00 TL bedelli bonoya dayanarak Konya . İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında kambiyo takibi başlattığını ve takibin haciz aşamasına geldiğini, takip sonrasında şube müdürüyle yapılan ve ses kaydına alınan görüşmede müvekkilinin asıl sorumluluğunun yaklaşık 6.000.000,00 TL tutarındaki leasing işleminden kaynaklandığının, 20.000.000,00 TL tutarındaki teminatın ise banka prosedürü gereği alındığının ifade edildiğini, bu nedenle müvekkilinin iradesinin hile ile sakatlandığını, bankanın aydınlatma yükümlülüğünü ihlal ettiğini, imzalatılan sözleşme hükümlerinin genel işlem koşullarına aykırılık taşıdığını, bononun teminat amacıyla düzenlendiğini ve temel ilişkiyi aşan kısmının bedelsiz olduğunu, ayrıca leasing konusu makinelerin korunmaması nedeniyle bankanın özen yükümlülüğünü yerine getirmediğini, arabuluculuk sürecinin anlaşamama ile sonuçlandığını, müvekkilinin işsizliği, sağlık sorunları, ailevi yükümlülükleri ve birikmiş kamu borçları nedeniyle yargılama giderlerini karşılayabilecek ekonomik gücünün bulunmadığını, öncelikle hile nedeniyle iptal hakkının kullanıldığının kabulüyle, aksi halde genel işlem koşulları, teminat senedi ve bedelsizlik iddiaları ile bankanın özen yükümlülüğünü ihlal etmesi nedenleriyle müvekkilinin takip konusu bono/aval ve kefalet/garanti ilişkilerinden dolayı davalı bankaya borçlu olmadığının tespitine, adli yardım talebinin kabulüne, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesiyle özetle; müvekkili bankanın dava dışı ... ’dan olan kredi alacağının ödenmesi amacıyla 23.05.2025 düzenleme, 30.10.2025 vade tarihli, 20.000.000,00 TL bedelli bononun düzenlendiğini, davacı ... ile ... ve ... Ticaret Ltd. Şti.‘nin bonoya avalist sıfatıyla imza attıklarını, bononun vadesinde ödenmemesi üzerine Konya . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... D.İş sayılı dosyasından ihtiyati haciz kararı alınarak Konya . İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını, davacının bono üzerindeki imzasını inkar etmediğini ve avalist sıfatıyla bonoyu düzenleyen asıl borçlu gibi sorumlu olduğunu, takip konusu bononun TTK’nın 776. maddesinde düzenlenen tüm unsurları taşıdığını, kredi borçlarının ödenmesi amacıyla düzenlendiğini ve teminat senedi niteliğinde olmadığını, senet üzerinde teminat amacıyla verildiğine ilişkin herhangi bir kayıt bulunmadığını, davacının teminat ve bedelsizlik iddialarını yazılı delillerle ispatlamakla yükümlü olduğunu, ayrıca Genel Kredi Sözleşmesinin 28.1.4. maddesi uyarınca bankanın açık bonoları doldurma ve takibe koyma yetkisinin bulunduğunu, davacıya Üsküdar . Noterliğinin 12.12.2025 tarih ve ... yevmiye numaralı hesap kat ihtarnamesinin gönderildiğini, davacının ihtarnameye, ihtiyati haciz kararına ve icra takibine itiraz etmediğini, bu suretle borcunu kabul ettiğini, alacak rehinle teminat altına alınmış olsa dahi İİK’nın 45 ve 167. maddeleri uyarınca kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip yapılabileceğini, ayrıca mevcut rehinlerin dava dışı asıl borçlu Hacer Yılmaz’ın borçlarına ilişkin olduğunu, davacının avalist sıfatından kaynaklanan borcunu teminat altına almadığını, davacının genel işlem koşullarına ve kefalet ilişkisine yönelik iddialarının genel kredi sözleşmesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini ve bonoya dayalı mevcut takip bakımından geçerli olmadığını, davacının iddialarının aksine finansal kiralama konusu menkullere ilişkin sigorta poliçesinin bulunduğunu, 04.06.2025 tarih ve ... yevmiye numaralı finansal kiralama sözleşmesi ile 02.10.2025 tarih ve ... yevmiye numaralı ek ve tadil sözleşmesinin iptali istemiyle Konya . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında dava açıldığını, davacının ekonomik durumunun adli yardımdan yararlanmasına elverişli olmadığını, adına kayıtlı ... plakalı ... marka çekici aracın bulunduğunu ve Konya ili ... ilçesi ... Mahallesi ... ada ... parselde bulunan taşınmazını 16.10.2025 tarih ve ... yevmiye numaralı işlemle 4.100.000,00 TL bedelle üçüncü kişiye sattığını, bu nedenle adli yardım kararının kaldırılması gerektiğini, davacının borçlu olmadığına ilişkin iddialarını ispatlayamadığını ve davanın alacağın tahsilini geciktirmek amacıyla kötü niyetle açıldığını, öncelikle adli yardım kararının kaldırılarak eksik harçların tamamlatılmasına, davanın ve davacının tazminat taleplerinin reddine, İİK’nın 72. maddesi uyarınca davacı aleyhine tazminata hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, menfi tespit isteminden ibarettir.

Dava dilekçesindeki anlatımlar tereddüte neden olduğundan 08/04/2026 tarihli tensip tutanağı ile davacı vekilinden,

a)Menfi tespit isteminin sadece Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı takibi ve takibe dayanak bonoya yönelik mi olduğunu, kefalet sözleşmesine ilişkin menfi tespit istemlerinin bulunup bulunup bulunmadığını, dava dilekçesinin talep sonucu kısmında yer alan "... aynı işlem setine dayalı müteselsil kefalet/garanti taahhütleri nedeniyle kefil sıfatıyla borçlu gösterilmesine dayanılarak yürütülen icra işlemleri karşısında, davacının anılan bono/aval ve kefalet/garanti ilişkilerinden kaynaklı borcu bulunmadığının tespitine, ..." ifadesi ile anlatılmak istenilenin ne olduğunu açıklaması ve

b)Hangi sözleşme hükmünün genel işlem koşulu niteliğinde olduğunu iddia ettiklerini açıklaması için süre verilmiştir.

Davacı vekili verilen süreye istinaden 10/04/2026 tarihli beyan dilekçesi ile, taleplerinin Konya . İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı takip dosyasına dayanak kambiyo senedi nedeniyle davalı bankaya borçlu olunmadığının tespitine ilişkin olduğunu, takibe konu senedin bankaca önceden tek taraflı olarak hazırlanmış, içeriği bireysel olarak müzakere edilmeyen ve bu yönüyle genel işlem koşulu niteliği taşıyan kefalet/teminat ilişkisine ait yaklaşık 30 sayfalık matbu işlem seti içinde imzalatıldığını, bu yönüyle senedin genel işlem koşulu niteliğinde olduğunu belirtmiştir.

Taraflar arasındaki ihtilaf; davaya ve takibe konu keşidecisi ... , lehtarı ... Bankası A.Ş. olan, 23/05/2025 tanzim tarihli, 30/10/2025 vade tarihli, 20.000.000,00 TL bedelli bononun irade sakatlığı nedeniyle davacı yönünden geçersiz olup olmadığı, bono metninin genel işlem koşulu niteliğinde olup olmadığı, bonoya 6098 s. TBK'nın genel işlem koşullarına ilişkin hükümlerin uygulanmasının mümkün olup olmadığı, bononun teminat senedi olup olmadığı, teminat senedi ise neyin teminatı olduğu ve takibe konulması için gereken şartların gerçekleşip gerçekleşmediği, bankanın finansal kiralamaya konu malın güvenliği için önlem almasının gerekip gerekmediği, bankanın zararın oluşmasına veya artmasına neden olan bir davranışının mevcut olup olmadığı, sonuç itibariyle davaya konu bono ve bu bonoya dayalı olarak başlatılan takip nedeniyle davacının borçlu olup olmadığı hususlarından ibarettir.

Davacının öncelikli iddiası hile nedeniyle senedin geçersiz olduğudur. Davacının aynı iddialarla şikayetçi olduğu, soruşturmanın Konya Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... S. sayılı dosyasında yürütüldüğü, soruşturma neticesinde KYOK kararı verildiği ve kararın kesinleştiği anlaşılmıştır. Mahkememiz KYOK kararı ile bağlı olmamakla birlikte, soruşturma dosyasındaki kayıtların ve ifadelerin delil olarak dikkate alınması mümkün olduğu gibi KYOK kararı aynı zamanda hile iddiası yönünden güçlü bir delil niteliğindedir.

Soruşturma aşamasında dinlenen davacı tanıklarından ... , davacının finansal kiralama sözleşmesini imzaladığı esnada yanında olduğunu, banka görevlisinin 30 sayfalık sözleşmeyi rutin şeyler diyerek imzalattığını, 6 milyon TL tutarında borçlandıkları zannıyla hareket ettiklerini, 20 milyon TL yazan sayfaları gördüklerini, banka görevlisinin sayfaları okumaya engel olmadığını, ... ve ... bilgileri dışında 20 milyon TL kredi çektiklerini ve bu şekilde dolandırıldıklarını ifade etmiştir.

Tanık ... ifadesi dikkate alındığında banka çalışanlarının gerçeği gizlemeye yönelik bir davranışlarının bulunmadığı, sözleşmenin okunmasına engel bir davranışın bulunmadığı anlaşılmakta olup, tanık ifadesi hile iddiasını destekler mahiyette değildir.

... , davacının oğlu olduğunu, 20 milyon TL tutarındaki sözleşmeye kefil olduğunu çevreden duyduğunu, sonrasında olayın peşine düştüğünü, bir kaç kez banka şubesine gittiğini, banka görevlisinin 6 milyon TL'nin ödenmesi halinde oğlunun başka borcunun kalmayacağını belirttiğini ifade etmiştir.

Tanık ... , olaya sonradan dahil olduğundan sözleşmenin ve bononun imzalandığı sürecin içinde yer almadığı, hile iddiasını destekler bilgi ve görgüsünün bulunmadığı anlaşılmıştır.

... , davacı ile birlikte ortak iş yapmaya karar verdiklerini, finansman için kredi çekmeye karar verdiklerini, davacı banka şubesine giderek kredi sözleşmesini imzaladıklarını, kredi evraklarının tamamını okuyarak imzaladıklarını, dolandırma gibi bir gayesinin olmadığını ifade etmiştir.

Tanık ... kredi evraklarının tüm kefiller tarafından okunduğunu ifade etmiştir. Banka çalışanlarının gerçeği gizlemek suretiyle hareket ettikleri yönünden herhangi bir beyanda bulunmamıştır.

... , ... ... ile birlikte iş makinası alabilmesi i,çin kefil olduklarını, banka çalışanının 6 milyon TL tutarındaki leasing işlemine karşılık 20 milyon TL kefalet imzası aldığını, ... ile 20 milyon TL'ye kefil olduklarını bildiklerini ifade etmiştir.

Tanık ... da hile iddiasını destekler bir beyanda bulunmamıştır.

Senede karşı hile iddiasının tanık delili ile ispatı mümkündür. Bununla birlikte tanık beyanlarının diğer delillerle de desteklenmesi gerekir. Somut olayda, dava dilekçesinde davacının imza aşamasında 20 milyon TL ibaresini görüp banka görevlisine sorduğunun, banka görevlisinin limit/prosedür diyerek geçiştirdiğini ifade etmiştir. Eylemin bu suretle gerçekleştiği kabul edilse dahi gerçekleştirilen eylemin hile niteliğinde olmadığı açıktır. Zira, davacı 20 milyon TL tutarındaki evraklara imza attığını bilmektedir. Bununla birlikte davacının eşi ifadesinde banka görevlilerinin kredi evraklarının incelenmesine engel olmadıklarını belirtmiş, diğer tanıklar ... ve ... da tüm kredi evraklarının davacı tarafından okunduğunu belirtmiştir. Dolayısıyla, senedin hile suretiyle imzalatıldığı usulünce ispatlanamamıştır.

Davacının bir diğer iddiası ise senedin genel işlem koşulu niteliğinde olduğundan bahisle geçersiz olduğudur.

Taraflardan birinin ileride birden fazla sözleşmede kullanılmak üzere önceden tek başına hazırlayıp düzenleyerek, sözleşmenin kurulması esnasında karşı tarafa sunduğu standartlaştırılmış sözleşme hükümlerine genel işlem koşulu denir. Genel işlem koşulları ileride birden fazla sözleşmede kullanılmak amacıyla hazırlanır(... ., Borçlar Hukuku Genel Hükümler Özel Borç İlişkileri, İstanbul-2015 24. Baskı s.48.; ... ., Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Ankara-2021 26. Baskı s.228.; Antalya, O.G., Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Cilt: I, İstanbul-2016 s.414.).

Davacı herhangi bir sözleşme hükmüne karşı genel işlem koşulu iddiasında bulunmamaktadır. İddia davaya konu senedin genel işlem koşulu nedeniyle geçersiz olduğu iddiasıdır. Bankanın kredi ilişkilerinde teminat teşkil etmek üzere senet alması senedi genel işlem koşulu niteliğinde yapmaz. Zira, her senet kredi sözleşmesinin kendi özelliğine göre farklı farklı ve sonradan (kredi sözleşmesi imzalanırken) tanzim edildiğinden genel işlem koşulu niteliğinde değildir. Bununla birlikte senet kredi sözleşmesinden ayrı olarak varlığını sürdürmekte olup, kredi sözleşmesi ile aynı anda imzalanması da senedi sözleşme hükmü haline getirmeyecektir. Dolayısıyla senedin standartlaştırılmış sözleşme hükmü olarak görülmesi mümkün değildir. Bu nedenle, davacının senedin genel işlem koşulu nedeniyle geçersiz olduğu iddiası yerinde görülmemiştir.

Davacının diğer iddiası senedin teminat amacıyla verildiği ve bedelsiz olduğudur. Senedin teminat amacıyla verilmesi mümkündür. Tek başına bu husus senedi geçersiz hale getirmez. Ancak senedin işleme konulabilmesi için teminat şartının gerçekleşmiş olması gerekir. Senedin kredi sözleşmesi kapsamında verilmesi karşısında davacı bankanın kredi sözleşmesinde istinaden alacaklı olması halinde senedi takibe koyması mümkündür.

Dosya kapsamına uygun olduğundan hükme esas alınan 27/09/2026 tarihli bilirkişi raporu ile, davalı banka tarafından dava dışı ... ’a davacının kefil olduğu kredi sözleşmesine istinaden icra takip tarihine kadar ... ... ... ve ... nolu 5 adet işletme kredisi, ... ... ... ... ... ve ... nolu 6 adet taşıt kredisi ve ... Nolu 1 adet finansal kiralama kredisi kullandırıldığı, bu kredilerden ... ... ... ve ... nolu taşıt kredileri davacının kefil olarak imzaladığı sözleşmeden önce kullandırıldığı, banka ile dava dışı ... arasında 04.06.2025 tarihli ve ... nolu finansal kiralama sözleşmesi düzenlendiği; satıcı ... Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen 23.05.2025 tarihli ve ... sayılı proforma fatura muhteviyatındaki 1 adet 3 katlı mobil malzeme eleğinin, 6.060.000,00 TL bedel karşılığında davacı banka tarafından davalıya kiralanmak ve borç bittiğinde devredilmek şartıyla teslim koşulu ile sipariş edildiği anlaşılmıştır. 21.07.2025 tarihinde ... Tic. Ltd. Şti. tarafından ... numaralı e-faturanın davacı banka adına düzenlendiği, 04.06.2025 ve 02.10.2025 tarihli Finansal Kiralama Ek/Tadil Sözleşmesi'nin eki olarak düzenlenen Tesellüm Makbuzu ile finansal kiralamaya konu mahcuzların davalı ... ’a teslim edildiği ve dava dışı ... ’a 6.000.000,00 TL tutarlı Finansal Kiralama Kredisi kullandırıldığı, davacı kefilin 07.01.2026 icra takip tarihi itbairyle; 26.05.2025 tarihli GKS’den önce 5.829.676,73 TL asıl alacak, 214.158,71 TL yoksun kalınan kar, 10.707,94 TL bsmv olmak üzere toplam 6.054.543,38 TL, 26.05.2025 tarihli GKS’den sonra 14.141.353,65 asıl alacak, 486.497,05 TL yoksun kalınan kar, 24.069,35 TL bsmv olmak üzere toplam 14.652.175,25 TL, 101.862,10 TL masraf alacağı olmak üzere toplam 20.808.325,53 TL sorumlu olduğu borç tutarı bulunduğu, Finansal Kiralama Sözleşmelerinde Kiralanan malın tüm sorumlulukları kiracıya ait olduğu, malın zayi olmasına engel olunması yönünde bankanın koruma yükümlülüğü bulunmadığı mütalaa edilmiştir.

Davacının kefaletten kaynaklı borcunun bono bedelinin üstünde olması karşısında bononun takibe konulmasında herhangi bir sorun bulunmamaktadır. Dolayısıyla davacının senedin bedelsiz olduğu yönündeki iddialarını usulünce ispatlayamadığı kabul edilmiştir.

Davacı, bankanın finansal kiralamaya konu malın zayi olmasına engel olmadığını iddia etmiş ise de, bankanın bu yönde bir yükümlülüğü bulunmamaktadır. Finansal kiralama sözleşmesinin ayakta olduğu dönemde mal üzerindeki riskin tamamı kiracıya aittir. Bankanın, kiracının zilyetliğinde bulunan mal üzerinde koruma yükümlülüğü yoktur. Yine bankanın sigorta ettirme gibi bir yükümlülüğü de yoktur. Bu yükümlülüklerin tamamı kiracıya aittir. Bu kapsamda davacının bankanın koruma yükümlülüğünü yerine getirmediği iddiasına dayalı menfi tespit isteminin yerinde olmadığı kabul edilmiştir.

Anılan nedenlerle davacının menfi tespit iddiasının usulünce ispatlayamadığı sonucuna varıldığından davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Her ne kadar davalı tazminat isteminde bulunmuş ise de davalının alacağına geç kavuşmasına neden olacak bir tedbir kararı verilmediğinin davalının tazminat isteminin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle ;

1-DAVANIN REDDİNE,

2-Davalının tazminat isteminin REDDİNE,

3-Dava açılırken peşin harç alınmadığından 732,00 TL harcın davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

4-Arabuluculuk görüşmelerinden dolayı Hazine tarafından (suçüstü ödeneğinden) yapılan 6.000,00 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, bu amaçla 492 s. Harçlar Kanunu'nun 28/a maddesi gereğince harç tahsil müzekkeresi yazılmasına,

5-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihi itibariyle yürürlükte olan A.A.Ü.T. uyarınca, tayin ve takdir olunan, 1.560.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

6-Davacının yaptığı yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

7-Davalı tarafından yapılan herhangi bir yargılama gideri olmadığından bu konuda bir karar verilmesine yer olmadığına,

8-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısmının 6100 sayılı HMK 333.maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,

Dair ; davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 6100 s. HMK'nın 345. maddesi gereğince ( 2 ) hafta içerisinde, ilgili BAM Hukuk Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile istinaf yolu açık olmak üzere ve oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.04/11/2026

BaşkanÜyeÜyeKatip