mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

Bölge Adliye Mahkemesi Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E. 2026/328 K. 2026/2172

Karar tarihi: 3 Kasım 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

DENİZLİ

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

4. HUKUK DAİRESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

KARAR TARİHİ
03/11/2026
İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ
.... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ
03/10/2025
NUMARASI
... Esas- ... Karar
VEKİLİ
Av. ...- ...
DAVANIN KONUSU
Kıymetli Evraktan Kaynaklanan
G.KARAR YAZIM TARİHİ
04/11/2026

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vasisi tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:

Davacı vasisi dava dilekçesinde; Davalı ... Rent A Car'dan ...'un otomobil kiraladığını, kendisinden günlüğü 750,00 TL'den 7 günlük araç kiraladığını, davalıya peşin olarak 4.000 TL para verdiğini, davalıya 1.250 TL borcu kaldığını, davalının kalan borcunu getirdiğinde senedini alırsın dediğini, bu esnada borcunu ödeyemediğini, bunu fırsat bilen davalının boş senedi 300.000 TL doldurarak kendisini 77.500 TL borçlu gösterdiğini, bu borca istinaden icra takibi başlatıldığını, kendisinin böyle bir borcu olmadığını bu nedenlerle davacıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; Açılan davayı kabul etmediklerini, davacı tarafın bir gün davalı ile oturduklarında mevcut çalıştığı işten ayrılarak küçük bir market açma düşüncesinin bulunduğunu, bu marketi açabilmek için de 300.000,00 TL nakit paraya ihtiyacı olduğunu beirttiğini, bunun üzerine davalının, kendisinin de esnaf olduğunu, yüksek sermayesi olmadığını, bu bedeli ancak kısa süreliğine birkaç ay vadeli olacak şekilde senet şeklinde verebileceğini beyan ettiğini, davacının bunu kabul ettiğini, bunun üzerine 10.05.2023 tanzim tarihli senet düzenlendiğini, anlaşmaya istinaden 300.000,00 TL'lik borcun 222.500,00 TL'sini farklı zamanlarda davacıya ödendiğini, kalan bakiye 77.500,00 TL'yi tahsil edebilmek için müvekkilinin, davacıyı defalarca kez aradığını, davalının borcunu tahsil edemediğini ve bu sebeple icra takibi başlattığını, açılan davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu, tüm bu nedenlerle açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

İlk derece mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalının alacağının kambiyo senedine dayalı olmasına, kambiyo senedinin illetten mücerret olup, alacağın varlığı için temel ilişkinin kanıtlanmasına gerek bulunmadığı, somut olayda; davacı iddiasına göre hukuki fiil ve haksız fiil nitelikte bir hukuki ilişki bulunmadığı, yine yazılı delil başlangıcı olabilecek başka herhangi bir belgenin de davacı tarafından sunulmadığı, dava değerinin de senetle ispat sınırı üzerinde olduğu, yine davalının cevap dilekçesinde davacının tanık dinletme talebine muvafakatinin bulunmadığına dair beyanının bulunduğu (her ne kadar mahkememizce davacı tanıkları dinlenmiş ise de anılan tanıkların beyanı hükme esas alınmamıştır), işbu nedenle davacının tanık deliline dayanamayacağı, davacının dava dilekçesinde yemin deliline de dayanmadığı, davacının senedin teminat senedi olduğu, senedin boş olarak verildiği ve senedin anlaşmaya aykırı olarak doldurulduğu iddialarını yazılı delil ile ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davacı vasisi istinaf başvuru dilekçesinde; Vasisi bulunduğu davacı oğlu ...'un, davalı yandan araç kiraladığını, kiralama bedelinin büyük bir kısmını ödemiş ise de, 1.250 TL borcu kaldığını, davalı yan bu kalan borcu ödediğinde araç kiralama karşılığı kendisinden aldığı boş senedi vereceğini belirttiğini, ancak oğlu bakiye kalan 1.250 TL borcunu ödeyemeyince bunu fırsat bilen davalının bahsi geçen boş senedi 300.000 TL olarak doldurduğunu, bunun 77.500 TL'lik kısmının ödenmediğinden bahisle icra takibi başlatması üzerine taraflarınca iş bu menfii tespit davasının açıldığını, davalı yan bu iddiaları kabul etmeyip, söz konusu senedi oğlu ...'a borç olarak vermiş olduğu nakit para karşılığında alındığını, bunun bir kısmının ödendiğini ancak 77.500 TL'lik kısmının ödenmemesi nedeniyle icra takibine başladıklarını belirttiğini, Mahkemenin yargılama neticesinde davanın reddine karar verdiğini, bu red kararına gerekçe olarak "dava konusu bononun teminat senedi olduğu iddiasının ispat külfetinin davacıda olduğu, senetlere karşı ileri sürülen iddiaların yazılı delille kanıtlanmak zorunda olunduğunu, senede karşı tanık dinlenilemeyeceği, taraflar arasında hukuki fiil ve haksız fil nitelikte bir hukuki ilişki bulunmadığı, yine yazılı delil başlangıcı olabilecek başka herhangi bir belgenin de taraflarından sunulmadığı, dava değerinin de senetle ispat sınırı üzerinde olduğu, davacı tarafın senedin teminat senedi olduğu ve senedin boş olarak verilerek senedin anlaşmaya aykırı olarak doldurulduğu iddialarının yazılı delil ile ispatlanamadığı" hususlarının belirtildiğini, Mahkemece gerekçeli karar içeriğinde belirtildiği üzere, menfi tespit davalarında ispat yükümlülüğü kural olarak davalı alacaklıya düştüğünü, her ne kadar davanın konusunu kambiyo senedi oluşturmakta ve kambiyo senedinin illetten mücerret olup, alacağın varlığı için temel ilişkinin kanıtlanmasına gerek bulunmadığı belirtilmekte ise de, söz konusu eldeki davada davalı yan dava konusunu oluşturan senedin taraflar arasındaki araç kiralama olayından kaynaklanmadığını ispat etmesi gerektiğini, tarafların birbirlerini tanımadığını, aralarında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığını, taraflar arasında, birbirlerine 300.000 TL tutarında borç para verecek ne beşeri ne de ticari ilişki bulunmadığını, taraflar arasında iddia ettikleri gibi araç kiralama sözleşmesinin getirtilerek dosyaya konulmuş olması halinde, tarafların imzasını taşıyan bu sözleşme gereği tarafların iddia ettikleri gibi aralarında bir araç kiralama işleminin gerçekleştiği ve bunun karşılığında senet alışverişinin yapıldığını, bunun dışında taraflar arasında senet doğumunu, senet alışverişini gerektiren herhangi bir ilişki bulunmadığını, bu nedenlerle yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE:

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Dava; kambiyo senedinden kaynaklanan menfi tespit istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın reddine dair verilen karara karşı davacı taraf istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Menfi tespit davalarında genel ispat yükü alacaklı konumunda olan davalı tarafta olmakla birlikte, menfi tespit davasının kambiyo senedinden kaynaklanmış olması durumunda, ispat yükü yer değiştirerek Yargıtay HGK'nın 11/04/2018 T. 2017/19-819 E. 2018/771 K. sayılı içtihadında da açıkça belirtildiği üzere menfi tespit davacısının üzerine geçmektedir. Bu durumda bir kambiyo senedinin teminat amacıyla verildiğinin ve bedelsiz kaldığının iddia edilmesi suretiyle açılan menfi tespit davasında ispat külfeti, davacı borçluya düşmektedir.

Bono bağımsız borç ikrarını içeren bir senettir. Bu nedenle bir illete bağlı olması gerekmez ve kural olarak ispat yükü senedin bedelsiz olduğunu ileri süren tarafa aittir. Ancak senede "malen" veya "nakden" kaydı yazılmışsa, artık buna uyulması gerekir. Bu kayıtların aksinin savunulması, senedin talili (nedene, illete bağlanması) anlamına gelir ki; böyle bir durumda ispat yükü yer değiştirir. Senedi talil eden, iddiasını ispat yükümlülüğü altına girer. (YHGK 17.12.2003 gün, 2003/19-781 E, 2003/768 K.sy. ilamı)

Tüm bu açıklamalara göre somut olayda; davacı taraf takibe konu bonodaki imzayı inkar etmemiş, ancak bononun taraflar arasındaki araç kiralama sözleşmesinin teminatı olarak verildiğini, nakit borç almadıklarını ileri sürmüşlerdir. Bononun kambiyo senedi olması nedeniyle sebepten illi olduğu, borçlu olunmadığının yani borcu ödemesi lazım gelmediğinin davacı borçlu tarafından yazılı belgelerle ispatlanması gerektiği, buna ilişkin yazılı bir delil sunulup ispat yapılamadığı, yine bonoda "nakden" kaydı olduğu ve davacının ise "teminat" senedi olduğunu iddia ettiğine göre bu hususta da ispat yükünün davacı tarafa düştüğü ve yazılı bir delil ispat edilemediği anlaşılmıştır.

Buna göre; dosyadaki belgelere, mevcut delil durumuna, kararın dayandığı delillerle belirtilen gerekçelere, ilk derece mahkemesince ispat yükünün doğru tayin edilmiş olmasına, kararda yanlışlık bulunmamasına göre, ilk derece mahkemesi karar ve gerekçesinin usul ve yasaya uygun olduğu, kanunun olaya uygulanmasında hata edilmediği, ihtilafın doğru tanımlandığı anlaşmakla; davacı vasisinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 03/10/2025 tarih,... Esas ...Karar sayılı kararına karşı davacı vasisinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2-Alınması gerekli 732,00 TL karar harcından peşin alınan 615,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 116,60 TL harcın davacı taraftan alınarak hazineye irat kaydına,

3-Davacı tarafça yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

5-İstinaf karar tebliği, harç ve avans iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliği ile KESİN olarak karar verildi.03/11/2026

...

Başkan

...

...

Üye

...

...

Üye

...

...

Katip

...

Bu belge güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.