mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

Bölge Adliye Mahkemesi İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi E. 2026/2386 K. 2026/2672

Karar tarihi: 5 Kasım 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

8. Hukuk Dairesi

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

ESAS NO
2026/2386
KARAR NO
2026/2672
İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ
İZMİR 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
NUMARASI
2025/361 Esas, 2026/666 Karar
MAHKEMESİ
İZMİR 5. SULH HUKUK MAHKEMESİ
NUMARASI
2024/2192 Esas, 2025/236 Karar
DAVA
MENFİ TESPİT

İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi ile İzmir 5. Sulh Hukuk Mahkemesi arasında oluşan görev uyuşmazlığının yargı yerinin belirlenmesi yoluyla giderilmesi, İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından istenilmekle, dosya heyetçe incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Dava; bonoya dayalı olarak başlatılan icra takibinde borçlu olmadığının tespiti istemidir.

Davacı vekili İzmir 5. Sulh Hukuk Mahkemesine verdiği dava dilekçesinde özetle; davacının kiraladığı araç ile seyir halindeyken ters yönden gelen başka bir sürücünün sevk ve idaresindeki araç sebebiyle kazaya karıştığı, kolluğun tuttuğu maddi hasarlı kaza tespit tutanağı ile karşı taraf sürücüsüne 8/8 kusur verilmekle aracın tüm masrafları sigorta ve kaskodan karşılandığı, 8 yıl sonrası aracın tüm masrafları karşılanmış olmasına rağmen davacı aleyhine haksız olarak usul ve yasaya aykırı icra takibi başlatıldığı, meydana gelen uyuşmazlık kira sözleşmesinden kaynaklandığından dava şartı olan zorunlu arabuluculuk süreci tamamlanarak dosya anlaşmama ile kapatıldığını, her ne kadar kazaya karışmış olsa da gerçekleşen olayın karşı taraf sürücüsünün petrol ofisi'den ters istikametten çıkması ile karşı taraf araç sürücüsünün kendi kusurundan kaynaklandığını, kaldı ki aracın yetkili serviste tamir edilmesi ile tüm masraflarının karşı taraf sürücüsünün sigortasından ve kaskodan karşılandığını ancak arabuluculuktan olumlu sonuç alınamadığını belirterek, davacının İzmir 25. İcra Dairesinde açılan 2024/7592 Esas sayılı icra dosyasında davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Davanın açıldığı İzmir 5. Sulh Hukuk Mahkemesince, davacının İzmir 25. İcra Dairesi 2024/7592 Esas Sayılı dosya ile" araç kiralama sözleşmesi içerisinde teminat olarak doldurulan bono sebebiyle" takip başlatıldığını iddia ederek icra dosyasında davalıya borcunun bulunmadığının tespiti talebinde bulunmuş ise de davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; icra takibine konu edilen bononun "araç kiralama sözleşmesi dışında" iş bu davadaki davacının, uygun fiyatla satılacağı vaat edilen aracın satışı konusunda ödenen 300.000,00 TL peşinat ve kapora karşılığı verildiği beyan edilmekle somut davada, uyuşmazlık kira ilişkisinden kaynaklanmamakta olup, kambiyo senedine dayalı menfi tespit davalarında görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu belirtilerek mahkemenin görevsizliğine ve dosyanın görevli İzmir Asliye Ticaret Mahkemelerine gönderilmesine karar verilmiş, karar 08.04.2025 tarihinde kesinleşmiştir.

Dosyanın gönderildiği İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesince de, tarafların iddia ve savunmaları, sundukları deliller, mahkememizce celp edilen bilgi ve belgeler, alınan bilirkişi raporları ile birlikte tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde; davacının davalıdan araç kiraladığı, bu kiralama ilişkisi kapsamında davalıya bono verdiği, araç ile kaza yaptığı ancak kaza sebebiyle davalının ya da üçüncü bir kişinin alacağının kalmadığı halde davalının dava konusu edilen bonoya dayanarak aleyhine takip başlattığından bahisle iş bu takip sebebiyle borçlu olmadığının tespitini talep ve dava ettiği, davalı yan ise bononun araç kiralama ilişkisi çerçevesinde alınmadığını beyanla davanın reddini savunmuştur. Tarafların iddia ve savunmaları kapsamında somut uyuşmazlık, menfi tespit davasına konu edilen senedin hangi ilişki çerçevesinde verildiği, kira ilişkisi kapsamında verilip verilmediği, davacı kiralayanın kira ilişkisi kapsamında davalıya borçlu olup olmadığı hususlarında toplanmaktadır. Burada tartışılacak olan husus davaya konu edilen senedin bedelsiz kalıp kalmadığı olup bedelsizlik iddiası taraflar arasındaki ilişkinin irdelenmesini gerektirdiğinden davacının dava konusu senedin kira ilişkisi kapsamında verildiğini beyan ettiği gözetilerek temel ilişkinin kira ilişkisi olduğu, davalının aksi yöndeki savunmalarının da yargılama gerektirdiği, bu iddiaları değerlendirmekle ve davaya bakmakla görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemesi olduğu gerekçesiyle mahkemenin görevsizliğine karar verilmiş ve karar 22.10.2026 tarihinde kesinleşmekle dosya Dairemize gönderilmiştir.

6102 Sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işlerinin tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılacağı hüküm altına alınmış, maddenin (a) bendinde, bu kanunda öngörülen hususlardan doğan hukuk davalarının ticari dava sayılacağı belirtilmiştir. Aynı Kanunun 5/1. maddesine göre, aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalara bakmakla görevli kılınmıştır. TTK'nın 5/3. maddesinde "Asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır" hükmüne yer verilmiştir. TTK'nın 776. ve devamı maddelerinde "bono ve emre yazılı senetler" konusu düzenlenmiştir.

Davanın konusunu, davacı tarafından davalı ismine düzenlenen İzmir 25. İcra Dairesi 2024/7592 Esas Sayılı dosyasına konu 01.09.2021 vadeli 300.000,00 TL'lik bonodan dolayı borçlu olunmadığının tespiti istemi oluşturmaktadır. Dava konusu senedin kambiyo senedi vasfına haiz olduğu, senet üzerinde açıkça teminat senedi olduğuna veya kiralama için verildiğine dair ibare bulunmadığı anlaşılmaktadır. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın kaynağının bono olması dikkate alındığında, ticari dava niteliğinde olan uyuşmazlığın İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesince çözümlenmesi gerekecektir. (Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2023/1474 Esas, 2023/6614 Karar sayılı ilamı ) Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2022/6925 Esas ve 2022/9242 Karar sayılı ilamında da, bonodan kaynaklı menfi tespit talebinin mutlak ticari dava niteliğinde bulunduğu ve davaya bakma görevinin asliye ticaret mahkemesine ait olduğu belirtilmiştir. (Dairemizin 2026/1713 E. 2026/1892 K. sayılı, 2026/1149 E. 2026/1260 K. sayılı kararları, Ankara BAM 13. HD'nin 2026/712 E. 2026/1596 K. sayılı, 2026/751 E. 2026/1205 K. sayılı kararları.)

Yukarıda açıklanan nedenlerle, HMK'nın 21. ve 22. maddeleri uyarınca İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine karar vermek gerekmiştir.

KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 21. ve 22. maddeleri uyarınca İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,

Dosyanın yargı yeri olarak belirlenen Mahkemeye gönderilmek üzere yargı yerinin belirlenmesini talep eden Mahkemeye gönderilmesine,

İlişkin, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 362/1-c. maddesi uyarınca kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 05.11.2026