mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

İlk Derece Mahkemesi Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2024/617 K. 2026/996

Karar tarihi: 11 Kasım 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

KONYA

3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

DAVA
İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARARIN MAHİYETİ
KISMEN KABUL KISMEN RED

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalı şirket 29.03.2024 tarihli proje onaylı- stand prejesi sözleşmesi imzaladığını, Sözleşmenin konusu : 28-31 Mayıs 2024 tarihlerini kapsayan Rusya Moskova'da gerçekleşecek CTT 2024 Moscow Fuarı için stand kurulumu , yapımı, hizmet verilmesi ve sökümü olduğunu, Davalının katıldığı fuarlarda kurulacak stand işinin müvekkilince yapılması olduğunu , Müvekkili Moskova fuarı için ekli görselde yer alan stand işlerini yapmış iş bedeli olan 45.000 EUR nun 27.000 EUR si ödenmiş ve fakat bakiye kalan 18.000 EUR müvekkiline ödenmemiş olduğunu, Müvekkil davalı ya 11.06.2024 tarihli ... numaralı e-faturayı gönderdiğini fakat bakiye alacağını alamadığını, Borcun ödenmemesi nedeniyle 09.07.2024 tarihinde Konya . İcra Müd. ... E. Nolu dosya ile takip başlatmış olduğunu, Davalı yan takibe 19.07.2024 tarihli itirazı üzerine takip durduğunu, Konya . İcra Müd. ... E. Nolu takibe yapılan itirazın iptalini , 18.000 EUR ve ferileri üzerinden alacağa yönelik takibin devamına karar verilmesini, Davalının itirazları kötü niyetli olduğundan 18.000 EUR üzerinden %20’den az olmamak kaydı ile kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yana yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.

Davalı vekili cevap dilekçesinden özetle; Davacının davasının öncelikle usulden reddini, Sayın Mahkeme aksi kanaatte ise, davacının haksız ve mesnetsiz davasının esastan reddini, Kötüniyetli davacı aleyhine takip konusu alacak miktarının %20’sinden az olmamak kaydıyla tazminata hükmedilmesini, Yargılama gideri ve vekalet ücreti ile zorunlu arabuluculuk vekalet ücreti ile sair giderlerin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

Mahkememiz ara kararı gereğince dosyanın Bilirkişi Heyeti olarak ... ... ve ... tevdii ile düzenlenen bilirkişi heyeti raporundan özetle; "Taraflar arasında akdedilen 16.04.2024 tarihli 45.000 Eukor bedelli eser sözleşmesine konu stanttaki eksik eşler bedelinin 2.800 Euro olduğu; 10.07.2024 tarihli Konya İcra Müdürlüğünün ... E sayılı dosyası ile her ne kadar 18.000 Euro alacağı TL karşılığı 638.460,00 TL takibe konu edilmiş ise de; 45.000 Euro sözleşme bedelinden 27.000 Euro kısmi ödeme ve 2.800 Euro eksik iş bedeli düşülmekle davacı/yüklenicinin takip tarihi itibariyle bakiye alacağının 15.200 Euro olduğu;15.200 Euro alacağın TCMB Döviz Alış Kurundan (1) 10.07.2024 tarihindeki TL Karşılığı'nın 540.834,24 TL, (2) 19.08.2024 işbu dava tarihindeki TL karşılığının ise 564.675,44 TL olduğu" şeklinde görüş ve kanaat bildirir rapor tanzim etmişlerdir.

Mahkememiz dosyasına kazandırılan bilirkişi raporu taraflara usulüne uygun şekilde tebliğ edilmiştir.

Dava; İtirazın İptali davasıdır.

Tüm dosya kapsamı ve deliller birlikte değerlendirildiğinde; Davacı vekili davalı aleyhine İtirazın İptali davası açmıştır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan İİK.67. maddesinde; "Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir." şeklinde düzenlendiği,

Mahkememizin 15/10/2025 tarihli duruşma tutanağında Davacı şirket yetkilisi beyanında; "Ben şirketin tek ortağıyım, yetkilisiyim, beyanda bulunmak istiyorum; İngiltere merkezli fuar standı ve üretimi yapan bir firmadır, dünyadan 30 dan fazla ülkesine stant hizmeti sunmaktayız, Davalı ... firması ile başka bir firma referansı ile bir anlaşma yaptık, Rusya' da standın kurumunda gecikme yaşandı, ertesi gün standın kurulacağından fuar açılacağı için müşterimiz fuar alanını terk etmedi, alandaydı, ben şirket yetkilisi olarak İngiltere' de farklı bir stand kurulumundaydım ancak yaşanan gecikme ve müşterinin stresi nedeniyle müşterime yeni gelecek ekibe hızlı destek sağlamak için elimden geleni yaptım, sabah olduğunda standın genel kurulumu bitmişti, ancak bazı eksiklikler vardı, bu eksiklikler toplantı odasının kapısının öğleden sonra takılması ve ekrandaki teknik arızanın giderilmesi ve çalışması öğleden sonra saat 4' ü buldu, bu fuar 4 günlük bir fuardı, sonraki günler için stant çalışır ve eksiksiz olarak teslim edildi, hatta firma yetkililerinden ... bey yazılı olarak mesajında teşekkür etti, en azından yetişti, rezil olmadık tarzında bir mesaj attı, daha sonradan da standın tüm görselleri firma yetkilileri tarafından sosyal medyada paylaşıldı, standın fotoğrafları da avukatım tarafından size sunulmuştur, biz yaşattığımız stres ve gecikmeden dolayı öncelikle özür için bir çikolata gönderdik, stant kurulumda ekstra ücret gönderdim, ... Beyin banka transferleri ile gösterilebilir, ekibin gecikmesi ve standın kurulumunun sağlanması için ekstra ücreti ödendi, fuar bittikten sonra müşterilerimden online bir görüşme talep ettim, hem mahcubiyetimi ilettim, ekstra 2600 Euro ödedim, kendilerin de 3000-3500 Euro kesinti yapmaları adil bir çözüm olacaktı, ancak ben tüm özürlerimi ve mahcubiyetimi ilettiğime rağmen bana geri herhangi bir şekilde ödeme yapılmayacağını söylendi, bakiye alacağımız 18000 eurodan 3500 euro eksilterek neticeye gittiğimizde 14500 Euro gibi bir alacağımız olduğunu düşünüyorum, zira bende stant için hizmet verdim, bu stand fuarda kullanıldı, müşterimiz her yerde standın fotoğrafını paylaştı" şeklinde beyanda bulunmuş olduğu görüldü.

Taraflar arasında eser sözleşmesi vardır. Eser sözleşmesindeki karineler;

ESER (İSTİSNA) SÖZLEŞMESİ (Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri Prof Dr. ... - Prof Dr. ... )

Kavram

Türk Borçlar Kanunu'nun 470 vd. Maddelerinde yer alır. Türk Borçlar Kanunu'nun 470. Maddesine göre, yüklenicinin bedel karşılığında bir şeyi meydana getirme borcunu üstlendiği sözleşmeye eser sözleşmesi denir. Bu sözleşmeyle yüklenici, iş sahibi için bir iş görmeyi üstlenmektedir, fakat buradaki iş görmenin özelliği, yüklenicinin bu iş görmeyle belirli bir sonucu yaratmayı borçlanmış olmasıdır ki, bu sonuç Türk Borçlar Kanunu'nda eser terimiyle anılmıştır. Eser sözleşmesinin kendine özgü olan ve onu öteki işgörme amacını güden sözleşmelerden ayıran da işte bu özelliktir.(syf.463)

Öğeleri

A.Bir Eser Meydana Getirme

1.Eser Kavramı

Sözleşmenin temel kavramı eserdir. Eserin meydana getirilmesi eser sözleşmesinde yüklenicinin temel edimidir. Fakat tek başına eserin meydana getirilmesi yeterli değildir, eserin teslimi de gerekir. Eser sözleşmesine özelliğini veren de yüklenicinin meydana getirdiği eseri teslim etmesidir.(syf. 464)

2.Meydana Getirme Kavramı

Eserin meydana getirilmesine ilişkin faaliyet, niteliği itibariyle bir yapma edimidir. (Syf.468)

B. Bedel (Ücret)

Eser sözleşmesinin ikinci öğesi de, ortaya çıkarılacak eser karşılığında işsahibinin bir bedel ödeme borcu altına girmiş olmasıdır. Sözleşmenin aslî unsurlarından bir diğerinin işsahibinin bedel ödeme taahhüdü oluşturur. (Syf. 470)

C. Anlaşma

Eser sözleşmesinin üçüncü öğesi de, TBK'nın 470. Maddesinden anlaşılacağı üzere, yüklenicinin, işsahibi adına bedel karşılığında bir eser (sonuç) yaratacağı konusunda bunların anlaşmış olmalarıdır. Rızaî bir sözleşmedir Kural olarak bu sözleşme belirli bir biçime bağlı değildir. Eser sözleşmesi rızaî bir sözleşme niteliğini taşıdığından, işgörme sonucu üzerinde tarafların anlaşmış olmaları sözleşmenin kurulması için yeterlidir. İş sahibinin bedel ödemesine karşılık yüklenicinin bir edim sonucundan sorumlu olmasına ilişkin anlaşma, açıkça veya örtülü olarak yapılabilir. Bu sözleşme kural olarak şekle bağlı değildir. (syf. 473)

3. Sözleşmenin Tarafları

Yüklenici ve işsahibi sözleşmenin taraflarını oluşturur. İş sahibi eseri ısmarlayan, sipariş veren kişidir. Diğer işgörme sözleşmelerinde olduğu gibi eser sözleşmesinde de işin görülmesinin talep eden taraflra, ki bu işsahibidir, deyim yerindeyse işin efendisidir. Yüklenici ise ısmarlanan, sipariş verilen eseri meydana getirme borcu altına olan kişidir. Kural olarak hak elyietine sahip herkes eser sözleşmesinin tarafı olabilir. Gerçek kişiler gibi tüzel kişiler de işsahibi veya yüklenici sıfatını taşıyabilir. Taraflar kamu hukuku veya özel hukuk tüzel kişisi de olabilir. Özellikle işsahibinin bir kamu hukuk tüzel kişisi olmasına sık rastlanılır. Buna karşın, yüklenici ile yapılan bu gibi sözleşmeler de özel hukuk karakterlidir. Yüklenici eseri bütünüyle veya kısmen meydana getirme borcu altına girebilir. Yüklenici eserin meydana getirilmesinde kullanılan plan projelerin hazırlanmasını da üstlenebilir. Eserin bütününü tamamlayarak teslimini de borçlanan yükleniciye "genel yüklenici" de denilmektedir. (Syf. 476-477)

4. Eser Sözleşmesinin Hukukî Niteliği ve Benzer Sözleşmelerden Farkları

A. Eser Sözleşmesinin Hukukî Niteliği

Tarafların edimleri birbirlerinin karşılığını oluşturduğu için eser sözleşmesi tam iki tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir. Gerçekten eser sözleşmesinde yüklenicinin aslî edimi olan meydana getirilen eserin teslimi borcu ile, işsahibinin asl3ı edimi olan bedel ödeme borcu karşılıklılık ilişkisi içindedir. Fakat yüklenicinin aslî edimi yalnızca eserin meydana getirilmesi değil, aynı zamanda sözleşmeye uygun olarak meydana getirilen eserin teslim edilmesidir. Zira eser sözleşmesinde yüklenici sonuçtan sorumludur. Meydana getirme eylemi, sonucun elde edilmesine yönelik bir faaliyettir. Fakat meydana getirme, nitelikli bir işgörme faaliyetidir. Öğretide hakim olan görüşe göre eser sözleşmesi sürekli borç doğuran bir sözleşme değil, ani edimli bir sözleşmedir. (syf. 479)

5. Yüklenicinin Hak ve Borçları

A. Borçları

Yüklenicinin aslî edimi, meydana getirdiği eseri teslim etmektir. Buna bağlı olarak yüklenicinin borçları eserin meydana getirilmesi ve teslim edilmesiyle doğrudan ilgilidir. Aşağıda yüklenicinin borçları ayrı ayrı incelenmiştir. (Syf. 485)

1.Eseri Meydana Getirme ve Teslim Etme Borcu

a. Eseri Meydana Getirme Borcu

Bir eser sözleşmesinde, yüklenici, ıslanan eseri sözleşmedeki koşullara uygun biçimde meydana getirerek işsahibine teslim etme borcu altındadır. Yüklenicinin aslî borcu, eseri meydana getirerek işsahibine teslim etmektir. Bu, eser sözleşmesinde yüklenicinin sonuçtan sorumlu olmasının bir sonucudur. Asıl olan ısmarlanan eseri (sonucu) sözleşmeye uygun olarak meydana getirmektir. Eserin meydana getirilmesi yeterli olmayıp, ayrıca işsahibine tesliminin de ana borç olduğu kabul edilmektedir. Eser meydana getirme borcu TBK 470 hükmünde açıkça, eser sözleşmesinin esaslı unsuru olarak düzenlenmiştir. Fakat, yüklenicinin sonuçtan (ve dolayısıyla meydana getirilen eserin tesliminden) sorumlu olduğu ve sonuca ulaşılabilmesi için de eserin meydana getirilmesi gerektiği göz ardı edilemelidir.(syf. 485)

b. Eseri Teslim Borcu

Yüklenicinin eseri meydana getirerek teslim etme borcu, kanunda açıkça düzenlenmemiştir; ancak teslimden söz eden birçok maddede (TBK 473/I, 474/I, 475, 478, 479/I) bu borcun, yasakoyucu tarafından örtülü olarak (zımnen) kabul edildiği sonucu çıkmaktadır. Açıkça düzenlenmemiş olmasına rağmen, eser sözleşmesinde teslim borcunun yüklenicinin aslî borcu olduğu kabul edilmektedir. Zira işsahibinin sözleşmeye olan menfaati taamlanmış eserin teslimiyle gerçekleşir.

aa. Genel Olarak Eseri Teslim Borcu

Teslim, tamamlanmış eserin işsahibine ifa olarak sunulması, onun fiilî egemenliğine geçirilmesidir. Eserin meydana getirilmesinin ardından, eserin teslimi ile tamamlanır. Eser bütünüyle tamamlanmadan yaılan teslim önerisini iş sahibi kabul etmek zorunda değildir. Kural eserin bütün olarak tamamlanmasının ardından teslime elverişli hale gelmesidir. Teslimin ve teslim almanın önemli sonuçları vardır. Örneğin teslim ile birlikte ücret alacağı muaccel olur. (TBK 479), ayıptan sorumluluktan doğan zaman aşımı işlemeye başlar. (TBK 478), ayıp ihbarı ancak teslimden sonra yapılabilir vs. Teslimin iki unsuru bulunmaktadır. Bunlardan ilki eserin bütün olarak tamamlanması ve ikinci olarak da işsahibine arz edilmesidir. Kural larak sözleşmeye göre tarafların kararlaştırmış olduğu bütün işlerin bitirilmesi anlaşılır. Fakat eserin ayıplarının bulunması, tamamlanmış sayılmasına ve işsahibine sunulmasına engel değildir. Hatta tamamlanmamış olsa bile, eser, işsahibi tarafından ifa olarak kabul edildiği takdirde yine teslim edilmiş sayılır. Teslim alma kural olarak herhangi bir şekle bağlı değildir; açık örtülü ve farazî olarak gerçekleşebilir. Eserin teslim edildiğini yüklenici kanıtlamalıdır. Tamamlanmamış eserler, kural olarak teslim ve kabule konu olamaz, işsahibi tamamlanmamış eseri kabule zorlanamaz. Eserin bütünü dikkate alındığında küçük bazı işlerin henüz tamamlanmadığını ileri sürerek teslim almaktan kaçınma bazen dürüstlük kuralına (TMK 2) aykırı olabilir. Talî ve önemsiz sayılabilecek işlerdeki eksiklik ise eserin teslim edilmiş sayılmasına engel değildir. (Syf. 486-487-488-489)

bb. Teslim Borçlunun İfa Şekli

Taşınırlarda teslim borcu, eserin işsahibinin egemenlik alanına geçirilmesiyle yerine getirilir. Yüklenici işsahibinin esere doğrudan doğruya zilyet olmasını sağlamalı ve onun zilyetliğini engelleyici durumları ortadan kaldırmalıdır. (syf. 489)

cc. Teslim Borcunun İfa Zamanı

Eseri teslim borcunun ifa zamanını taraflar sözleşmede diledikleri gibi belirleyebilirler. Sözleşmede kararlaştırılmadığı takdirde teslim borcunun ifa zamanı TBK'nın 90. Maddesine göre belirlenir. TBK'nın 90. Maddesine göre teslim borcunun, eserin tamamlanması ile birlikte muaccel olduğu kabul edilir. Teslim borcunun ifa zamanı, eser sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların çözümünde de önem taşımaktadır. Özellikle ayıba karşı tekeffülle ilgili olarak gözden geçirme ve bildirim sürelerinin belirlenmesinde (TBK 474) ve zamanaşımının belirlenmesinde (TBK 478) ücret alacağının muaccelo lmasında (TBK 479) yarar ve hasarın işsahibine geçmesinde (TBK 483) kararlaştırılan ceza koşuluna etkisinde (TBK 179) teslim borcunun ifa zamanı önem taşır. (Syf. 493)

dd. Teslim Borcunun İfa Yeri

Konusu taşınmazlara ilişkin iş görme olan sözleşmelerde teslim borcunun ifa yeri doğal olarak taşınmazın bulunduğu yerdir. Teslim borcu aranılacak borç sayılır ve yüklenicinin bulunduğu yerde teslim edilmelidir. Fakat taraflar sözleşmeyle bunun aksini kararlaştırabilirler. (Syf. 493)

ee. Teslim Borcunu İfada Temerrüt

Teslim zamanının gelmesine rağmen eseri tamamlamayan veya tamamladığı halde teslim etmeyen yüklenici temerrüde düşer. Temerrüdün şartları bakımından TBK'nın 117 vd. Hükümleri eser sözleşmesinde teslim borcunu ifada temerrütte de uygulanır. Gerek fiili zarar gerek yoksun kalınan kâr, gecikme tazminatının kapsamına dahildir. Buna göre işsahibi, üretim veya kira kaybından, kredi faizlerinin artmasından veya daha fazla kredi faizi ödemekten doğan veya cezaî şartlar gibi üçüncü kişilere ödediği tazminatlardan kaynaklanan zararının yükleniciden talep edebilir. İşsahibi teslim borcunu ifada temerrüde düşen yükleniciye bir ihtar çekerek vereceği ek sürenin sonuçsuz kalması üzerine sözleşmeden dönerek menfi zararının tazminini de talep edebilir.

2. Eseri Sadakat ve Özenle Yapma Borcu

a. Sadakat Borcu

İşgörme sözleşmelerinde, kararlaştırılan işi yerine getirecek olan borçlu, işi görürken, alacaklının menfaatlerini de gözetmek zorundadır. Nitekim yüklenicinin, iş sahibinin haklı menfaatlerini gözetmek zorunda olduğu Türk Borçlar Kanununda açıkça hükme bağlanmıştır. (TBK 471/I). (Syf. 497)

b. Özen Borcu

aa. Genel Olarak

Eser sözleşmesindeki özen borcu, sözlemeye tümden egemen olan genel bir -niteliğe sahiptir ve sadakat borcunun somutlaştırılmış bir şeklidir. Yüklenici, sözleşmenin her safhasında ve yerine getirmesi gereken borçların tamamında işini özenle yapmalıdır.(Syf. 499)

bb. Yükleniciden Beklenen Özenin Ölçüsü

Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmeside, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır.

cc. Özen Borcunun Uygulanacağı Haller

aaa. Eserin Meydana Getirilmesinden Önceki Safhada Özen Borcu:

Yüklenici bir işi üstlenirken öncelikle, mesleki bilgi ve tecrübesinin uzmanlığın mali gücünün o iş için yeterli olup olmadığını iyice tartmalı ve kendisini yetersiz görürse işi almaktan kaçınmalıdır.(Syf. 501)

bbb. Eserin Meydana Getirilmesi Aşamasında Özen Borcu:

Yüklenici sadece işin başında gerekli tedbirler almakla yetinmemeli, eserin meydana getirilmesinde, hatta teslim aşamasına kadar, özen borcuna uygun hareket etmelidir.

ccc. Eserin Meydana Getirilmesinden Sonraki Aşamada Özen Borcu:

Eser tamamlanmış olsa bile, yüklenicinin özen borcu, eserin teslim edilmesine kadar devam eder.

dd. Özen Borcuna Aykırılığın Hukuki Sonuçları

Teslim edilen eserde bir bozukluk veya noksanlık söz konusu ise kural olarak özen borcuna aykırılık değil, ayıptan sorumluluk hükümleri uygulanır. (TBK 474 vd.). (Syf. 506)

3.Eser Bizzat Yapma veya Gözetimi Altında Yaptırma Borcu

A. Kural: Yüklenicinin Eseri Şahsen Meydana Getirmesi

Türk Borçlar Kanunu'nun83. Maddesinde göre, borçlu kural olarak edimini şahsen yerine getirmek zorunda değildir. Yüklenici işi bizat kendisi yapma ya da kendi yönetimi altında yaptırma borcuyla yükümlüdür. Ancak yapılacak iş, kişisel beceriyi gerektirmiyorsa, o zaman yüklenici işi bir başkasına yaptırabilir. (TBK 471/III). (Syf. 508)

B. Yüklenicinin Eseri Başkasına Yaptırma Yetkisi

İşin niteliğine göre kişisel yeteneklerin önemli olmadığı işleri yüklenici firma başkasına da yaptırabilir. (TBK 471/III,c.2) (Syf 511)

4. Araç, Gereç ve Malzemeye İlişkin Borçlar

A. Araç ve Gereci Sağlama Borcu

Aksine adet veya sözleşme yoksa, yüklenici eseri meydana getirmek için kullanağağı araç ve gereci, kendisi temin etmekle yükümlüdür. (TBK 471/ IV) (Syf. 513)

b. Malzemeyi Sağlama Borcu

Malzeme kavramı araç ve gereçten farklıdır. Eserin meydana getirilmesinde kullanılan ve onun bünyesine dahil olan maddeler malzemeyi oluşturur.

5. Genel Bildirim (ihbar) Borcu

Yüklenicinin, ortaya çıkan önemli hususları, işsahibine gecikmeksizin bildirme (ihbar) borcu da vardır. İşsahibinin sağladığı malzemenin veya eserin yapılması için gösterdiği yerin ayıplı olduğu anlaşılırsa veya eserin gereği gibi ya da zamanında meydana getirilmesini tehlikeye düşürecek başka bir durum ortaya çıkarsa -grev ya da ulaşımın, dolayısıyla malzeme gelişinin durması nedenlerle aksama ve gecikme- yüklenici bu durumu hemen işsahibine bildirmek zorundadır; bildirmezse bundan doğacak sonuçlardan sorumlu olur. (TBK 472/III). (syf. 516)

6. Eseri Meydana Getirme Zamanında Başlama ve Eseri Zamanında Bitirme Borcu

Yüklenici işe zamanında başlamaz veya sözleşme şartlarına aykırı olarak işi geciktirir ya da işsahibinin kusuru olmadan meydana gelen gecikme işin kararlaştırılan zamanda tamamlanmasına engel olacak derecede bulunursa, işsahibi teslim için kararlaştırılan zamanı beklemeye mecbur olmaksızın sözleşmeden dönebilir. (TBK473/I) (Syf. 519)

7. Ayıbı Üstlenme Borcu

Ayıbı üstlenme borcu, yüklenicinin eseri teslim borcunun tamamlayıcısıdır. Yükleyicinin eseri meydana getiri teslim etmesine ilişkin aslı yükümlülüğüne, eserin ayıpsız olarak meydana getirilmesi de dahildir. Nitekim bu düşünceyle , ayıbı üslenme borcu TBK'da özel olarak düzenlenmiştir. (TBK 474-478). (Syf. 522)

A. Ayıptan Doğan Sorumluluğun Koşulları

Ayıplı ifa, ifa edememe hallerinden birini oluşturur. Satış, kira gibi sözleşmelerde olduğu gibi, eser sözleşmesinde de sözleşme konusunun ayıpsız biçimde teslimi gerekir.

aa. Ayıplı Bir Eser Teslim Edilmiş Olmalıdır.

Yüklenicinin ayıptan sorumlu tutulabilmesi için, eser tamamlanarak işsahibine teslim edilmiş olmalıdır. Henüz bitmemiş bir eser teslim edilmiş sayılamayacağı için, mevcut haliyle beklenen nitelikleri taşımasa bile ayıp sebebiyle sorumluluk hükümleri de uygulanmaz. Nitekim TBK'nın 474. Maddesinde eserin teslim edilmiş olması gerektiği açıkça ifade edilmiştir. (syf. 522-523)

bb. Eser Ayıplı Olmalıdır.

Sözleşme ile kararlaştırılan niteliklerin bulunmaması veya bulunması gereken niteliklerdeki eksiklik ayıp olarak nitelendirilir.

cc. Ayıp İşsahibine Yüklenmemelidir.

Yüklenici seri meydana getirirken, işsahibi de genellikle aktif bir role sahiptir. Yasakoyucu TBK'nın 476. Maddesinde yüklenicinin sorumlu tutulabilmesi için, eserdeki ayıbın işsahibine yüklenememesini bir şart olarak hükme bağlamıştır. Başka bir ifadeyle eserdeki ayıp işsahibine yüklenebilecek bir sebepten kaynaklanıyorsa yüklenici sorumlu tutulmaz. (syf524)

dd. Eser Kabul Edilmemiş Olmalıdır

Açıkça veya örtülü olarak işsahibi eseri kabul ederse yüklenici sorumluluktan kurtulur. Buna karşılık işsahibi eseri kabul etmiş olmasına rağmen ayıp kasten gizlenmişse veya gizli ayıp söz konusu ise yüklenici yine sorumlu olur.(TBK 477/I) Hakim, ayıbın zamanında bildirili bildirilmediğini resen araştıramaz ise de ayıbın geç bildirilmediği sabit olunca bunun sonucunu resen uygular. (syf. 525)

ee. Gözden Geçirme ve Bildirim Külfeti Yerine Getirmiş Olmalıdır

Eserin ayıplı olması dolayısıyla sahip olunan hakların kullanılabilmesi için gözden geçirme ve bildirim külfetleri de yerine getirilmiş olmalıdır. Gözden geçirme ve bildirim külfetinin yerine getirilmesi öncelikle eserin tamamlanarak ifa amacıyla işsahibine teslimine bağlıdır. (Syf.526)

B. İşsahibinin Eserin Ayıplı Olmasından Doğan Hakları

TBK'nın 475. Maddesine göre, eserin ayıplı olması durumunda işsahibi sözleşmeden dönebilir ya da bedelin indirilmesini talep edebilir veya eserin ücretsiz onarılmasını isteyebilir. Seçilebilecek hakların her üçü de kullanılmakla tükenir, geri alınması mümkün değildir. Bu haklardan biriyle birlikte işsahibi zararının tazminini de talep edebilir hakların kullanılması için yüklenicinin kusurlu olması şart değilse de tazminat tale edilebilmesi için kusurlu olması şarttır.

aa. Sözleşmeden Dönme Hakkı

Yukarıda belirlenen koşulların yanında, meydana getirilen eser, kullanılamayacak veya hakkaniyete göre kabulü beklenemeyecek derecede ayıplı olursa işsahibi sözleşmeden dönebilir (TBK 475/I, b.1) (syf.529)

bb. Bedelin İndirilmesini İsteme Hakkı

İşsahibi eseri alıkoyup, bedelden indirim yapılmasını da isteyebilir (TBK 475/I, b.2) (Syf. 531)

cc. Eserdeki Ayıbın Giderilmesini Talep Hakkı

Türk Borçlar Kanunu'nun 475/Ib.3 maddesinde, aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde, masrafı yükleniciye ait olmak üzere eserin onarılmasının da istenebileceği düzenlenmiştir.

dd. Tazminat Talep Etme Hakkı

İşsahibi tazminat da talep edebilir TBK m.475/II hükmüne göre işsahibinin, genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır.

C. İşsahibinin Eserin Ayıplı Olmasından Doğan Haklarının Bağlı Olduğu Zaman Aşımı

Yüklenici ayıplı bir eser meydana getirmişse, bu sebeple açılacak davalar, teslim tarihinden başlayarak, taşınmaz yapılar dışındaki eserlerde iki yılın; taşınmaz yapılarda ise beş yılın ve yüklenicinin ağır kusuru varsa ayıplı eserin niteliğine bakılmaksızın yirmi yılın geçmesiyle zamanaşıman uğrar (TBK 478) yirmi yıl gibi uzun bir zamanaşımı süresinin kabul edilmesinde 1999 depreminden sonra karşılaşılan uyuşmazlıkların etkisi olduğu anlaşılmaktadır. Hükümde, adi iş - ticari iş ayrımı yapılmamıştır. Zamanaşımı kabulden itibaren değil, eserin işsahibi tarafından teslim alınmasından itibaren işlemeye başlar.(Syf. 534-535)

B. Hakları

Yüklenicinin ana talep hakkı, teslim ettiği eser karşılığında sözleşmeyle belirlenen ya da sözleşmeyle belirlenmemişse sonrada keşifle belirlenecek (bedelin) kendisine ödenmesini istemektir.

Bedel Ödeme Borcunun İfa Zamanı

TBK'nın 479/I. Maddesi hükmüne göre işsahibinin bedel ödeme borcu eserin teslim edildiği anda muaccel olur.

İşsahibinin ana hakkı, ısmarladığı eserin sözleşmeye uygun biçimde kendisine teslimini istemedir.(Syf. 567)

VII. Eserde Meydana Gelen Zararın (Hasarın) Geçişi

TBK'nın 483. Maddesinde, eserde meydana gelen zararın (hasarın) kime ait olacağı sorunu yanında, kusursuz imkansızlık nedeniyle eser sözleşmesinin sona ermesi de düzenlenmiştir. (Syf. 567)

Tamamlanınca ferdi ile belli olan (parça borcu haline gelen) bir eser söz konusu olmalıdır. (syf.568)

Hasarın tesliminden önce yükleniciye ait olması kuralının istisnaları mevcut olmamalıdır. (syf. 570)

VIII. Eser Sözleşmesinin Sona Ermesi

Eser sözleşmesi de diğer bütün sözleşmelerde olduğu gibi ifa ile sona erer. (syf. 572)

A.yaklaşık Keşif Bedelinin Aşılması Yüzünden Sözleşmeden Dönme

B.tam Tazminat Karşılığı Sözleşmenin Feshi.

C. Karşılıklı Anlaşma ile Sözleşmenin Sona Erdirilmesi

D. Haklı(yada önemli) Nedenle Sözleşmenin Feshi

Eser sözleşmesinin haklı(önemli) bir nedenle feshedilebileceğine ilişkin bir düzenleme TBK'da yer almamaktadır. Bununla birlikte öğretide taraflar için çekilmez, katlanılmaz hallerin ulunması durumunda, ileriye etkili olarak sözleşmenin sona erdirilebileceği kabul edilmektedir. Yargıtay'ın yerleşmiş uygulamasında da, eser sözleşmesinin haklı sebeple feshedilebileceği benimsenmektedir.

E. Kusursuz İfa İmkansızlığı Yüzünden Sözleşmenin Sona Ermesi.

ESER SÖZLEŞMESİNDE KARİNE:

Eser sözleşmesinde; "teslimden sonraki işlerin iş sahibi tarafından yapıldığı yada yaptırıldığı, teslimden önceki işlerin ve imalatların yüklenici tarafından yapıldığının karine olarak kabulü gerekir. "

ESER SÖZLEŞMESİNDE İSPAT:

Eser sözleşmesinde ispat yükümlülüğü; yapılan işin fen ve sanat kurallarına uygun olarak imal edildiğinin ispat yükümlülüğü YÜKLENİCİYE, iş bedelinin ödendiğinin ispat yükümlülüğü ise İŞ SAHİBİNE aittir.

Somut olayda; davacı yanın eser sözleşmesinde edimlerini eksikifa ettiği taraflar arasında ihtilafsızdır. (davacı şirket yetkilisinin 1. Celse beyanı) dolayısıyla eksik ifa bedelinin düşülmesi ile alacaklının alacağının tespiti mümkün olacaktır. Hesaplama yapılırkende yukarıdaki karineler çerçevesinde hesaplama yapılmıştır. Bu durumda bilirkişi raporunun Mahkememizce denetime elverişli bulunmuştur.

İİK.67/2.maddesi gereğince takibe konu alacağın takip tarihindeki TCMB efektif satış kuru üzerinden hesaplanan TL karşılığının (Yargıtay Hukuk Dairesi'nin 03/03/2016 tarih ve ... Es. ... Kar. Sayılı ilamı) %20'si oranında icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, harç ile vekalet ücretinin dava tarihindeki TCMB efektif satış kuru üzerinden hesaplanan TL karşılığı (15.200 EUROx37,05=563.160,00 TL) üzerinden (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 15/02/2023 tarih ve ... Es. ... Kar. sayılı içtihadı) emsal kararı da dikkate alınarak,

TMK 1/3. Maddesinde; "Hâkim, karar verirken bilimsel görüşlerden ve yargı kararlarından yararlanır."

Anayasa'nın 138/1. Maddesinde; " Hakimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanı kanaatlerine göre hüküm verirler." şeklinde düzenlemeler olduğu,

Somut olayımızda; tüm dosya kapsamı, dosyadaki tüm bilgi - belgeler, tüm deliller, alınan bilirkişi rapor/ları, tarafların iddia - savunmaları, yukarıda yapılan açıklamalar, bir bütün halinde değerlendirildiğinde, Mahkememizce benimsenen hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli olduğu sonuç ve kanaatine varılarak, TMK 1/3 ve 6100 Sayılı HMK 297. Maddesi kapsamında Anayasa'nın 138/1 maddesi atfı ile Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından yapılan İTİRAZIN İPTALİ ile 15.200€ üzerinden takip tarihinden itibaren işletilecek 3095 Sayılı Kanun'un 4/A maddesi gereğince T.C. Devlet Bankalarının bir yıl vadeli Euro cinsindeki dövize uyguladıkları en yüksek mevduat faizi ile birlikte fiili ödeme tarihindeki TCMB efektif satış kuru üzerinden TL karşılığının davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE , 15.200€'nun TL karşılığı olan (10/07/2024 takip tarihi itibariyle M.B Efektif Satış 35,54TL) 15.200€*35,54= 540.208,00TL üzerinden %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE dair mahkememizde oluşan vicdani kanaate göre aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

HÜKÜM: GEREKÇESİ YUKARIDA AÇIKLANDIĞI ÜZERE;

1-Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından yapılan İTİRAZIN İPTALİ ile 15.200€ üzerinden takip tarihinden itibaren işletilecek 3095 Sayılı Kanun'un 4/A maddesi gereğince T.C. Devlet Bankalarının bir yıl vadeli Euro cinsindeki dövize uyguladıkları en yüksek mevduat faizi ile birlikte fiili ödeme tarihindeki TCMB efektif satış kuru üzerinden TL karşılığının davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,

2-15.200€'nun TL karşılığı olan (10/07/2024 takip tarihi itibariyle M.B Efektif Satış 35,54TL) 15.200€*35,54= 540.208,00TL üzerinden %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

3-Harçlar kanunu gereğince kabul edilen değer üzerinden alınması gereken toplam 38.469,45-TL harçtan dava başında yatırılan 427,60-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 38.041,85-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad KAYDINA,

4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 90.105,60-TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 62.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

6-Davacı tarafından yapılan sarfına mecbur kalının ilk yargılama harcı 916,00-TL'nin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

7-Davacı tarafından yapılan sarfına mecbur kalınan bilirkişi ücretleri, tebligat, posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 17.565,00-TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak 14.831,88-TL'lik kısmının davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, bakiye yargılama giderinin ise davacı üzerinde BIRAKILMASINA,

8-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta hüküm kurulmasına YER OLMADIĞINA,

9-6102 sayılı TTK'nun 5/A maddesi kapsamında arabuluculuğa başvurulduğundan 3.600,00-TL arabulucu ücretinin 6325 sayılı Kanunu 18/A-13.maddesi gereğince 3.039,84TL'nin davalıdan, geri kalan kısmının davacıdan alınarak hazine'ye gelir KAYDINA,

10-Davacı tarafından dava başında depo edilen gider avansından kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde davacıya İADESİNE,

Dair, davacı ve davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesi'ne verilecek dilekçe ile Konya Bölge Adliye Mahkemesi'ne İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 11/11/2026

KatipHakim