- Ana sayfa
- Yargı kararı
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2025/3516 K. 2026/6002
Karar tarihi: 15 Eylül 2026
Atıf yapılan maddeler
- 5737 sayılı VAKIFLAR KANUNU, m. 30
- 5737 sayılı VAKIFLAR KANUNU, m. 80
- 12466 sayılı VAKIFLAR YÖNETMELİĞİ, m. 178
Karar metni
T.C.
YARGITAY
1. HUKUK DAİRESİ
- MAHKEMESİ
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi
- SAYISI
- 2023/2266 E., 2025/979 K.
- İLK DERECE MAHKEMESİ
- İstanbul 31. Asliye Hukuk Mahkemesi
- SAYISI
- 2022/342 E., 2023/28 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
-KARAR-
Dava, yolsuz tescil hukuki nedenine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.
Davacı ... vekili; dava konusu 3 37... parsel sayılı taşınmazın yol sahasında kaldığından bahisle 10.10.1985 tarihinde kamulaştırılmasına karar verildiğini, dava dışı ... ...ve ... ...nün paylarının kamulaştırma bedelleri davacı Belediyece ödenerek anılan payların istimlak suretiyle davacı adına tescil edildiğini, taşınmazın toplam 1559/1632 payı davacı ... adına kayıtlı iken 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun 30. maddesi kapsamında davalı “...Vakfı" adına tescil edildiğini, ancak taşınmazın vakıf ile ilişkisinin bulunmadığını, eski eser özelliğinin bulunmadığını ve vakıf yoluyla meydana gelmediğini, davalı Vakıf adına oluşan tescilin yolsuz olduğunu, Vakıflar Yönetmeliği'nin 178. maddesi ve 5737 sayılı Vakıflar Kanunu’nun 30. maddesinde belirtilen şartların oluşmadığını ileri sürerek anılan payın tapu kaydının iptali ile davacı ... adına tescilini istemiştir.
Davalı ... İdaresi vekili; dava konusu taşınmazın ...Vakfından olduğunu, taşınmazdaki vakıf şerhinin terkin edilmesinin vakfa ait olduğunu değiştirmeyeceğini, taşınmazın tapu kayıtlarında “korunması gerekli kültür varlığıdır” şerhinin de bulunduğunu, 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun 30. maddesi uyarınca taşınmazın vakfı adına tescilinin yasaya uygun olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu taşınmazın vakıf kültür varlığı olduğu, 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun 30. maddesi uyarınca taşınmazın.... ve ...Vakfı adına tescil edilmesinde hukuka aykırı yön bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, davacı vekilinin istinafı üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince; dava konusu taşınmazın yirmi senelik taviz bedelinin ödenmesi nedeniyle taşınmaz üzerindeki vakıf şerhinin 1/2 hissenin 28.03.1968 tarihli işlem ile terkin edildiği, dava konusu taşınmazın 1935, 19 36... yıllarına ait eski tapu kayıtlarından ......Vakfına icareli olarak şerhli olduğu ancak taviz bedelinin ödenmesi sonucu vakıf şerhinin tapudan terkin edildiği ve vakıf şerhinin hukuki kıymetinin kalmadığı, bir başka deyişle taviz bedeli ödenmekle taşınmaz mutasarrıfına geçerek özel mülk haline gelerek artık vakıfla ilgisinin kalmadığı, 5737 sayılı Yasa'nın 30. maddesindeki koşulların davalı lehine oluşmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile hüküm ortadan kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmiştir.
Dosya içeriğinden; ... Vakfından icareli dava konusu 3 37... parsel sayılı 46, 20... miktarlı dükkanlı kargir ev vasıflı taşınmazın çekişme konusu 39168/78336 payı ... ..., 25828/78336 payı ... ...adlarına alım suretiyle kayıtlı iken, ... ...adına kayıtlı payın 07.09.1989 tarihinde, ... ... adına kayıtlı payın ise 31.08.1987 tarihinde istimlak suretiyle davacı ... adına tescil edildiği, davalı ... adına kayıtlı toplam 1559/16 32... .05.2019 tarihinde 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun 30. maddesi gereğince devir işlemi ile .... ve ..... Vakfı adına tescil edildiği, İstanbul Vakıflar Başmüdürlüğünün 28.03.1968 tarihli yazısı üzerine taşınmazda yer alan vakıf şerhinin 08.04.1968 tarih ve 2185 y. nolu işlemle 20 yıllık taviz bedelinin ödendiğinden bahisle terkin edildiği, taşınmazın beyanlar hanesinde ise "korunması gerekli kültür varlığıdır" şerhinin bulunduğu anlaşılmaktadır.
Bilindiği üzere, 13.9.1957 tarihinde (yayımlandığı tarihte) yürürlüğe giren Aslında Vakıf Olan Tarihi ve Mimari Kıymeti Haiz Eski Eserlerin Vakıflar Umum Müdürlüğüne Devrine Dair 7044 sayılı Kanun’un 1. maddesinde aynen “Aslında vakıf yoluyla vücuda gelip de muhtelif kanunlar veya sair suretlerle Hazine, belediyeler veya hususi idarelerin mülkiyetine geçmiş bulunan muhafazası gerekli tarihi veya mimari kıymeti haiz eski eserlerin mülkiyeti tekrar Vakıflar Umum Müdürlüğüne devrolunmuştur.” hükmü öngörülmüş iken 27.2.2008 tarihinde yayımı ile yürürlüğe giren 5737 sayılı Kanun’un 80. maddesi hükmü gereğince 7044 sayılı Kanun iptal edilmiş olup 5737 sayılı Kanun’un 30. maddesi hükmü ile bazı farklılıklar dışında aynı düzenleme “Vakıf yoluyla meydana gelip de her ne suretle olursa olsun Hazine, Belediye, Özel İdareler veya köy tüzel kişiliğinin mülkiyetine geçmiş vakıf kültür varlıkları mazbut vakfına devrolunur.” şeklinde düzenlenmiş ve 20.11.2025 tarihli 7565 sayılı Kanun’un 11. maddesi ile 5737 sayılı Kanun’un 30. maddesi “(1)Vakıf yoluyla meydana gelip de her ne suretle olursa olsun Hazine, belediye, özel idareler, köy veya diğer kamu tüzel kişileri ile bunlara ait müessese, iktisadi işletme ve bağlı ortaklıklarının mülkiyetine geçmiş vakıf kültür varlıkları mazbut vakfına devrolunur. (2)Birinci fıkrada sayılan tüzel kişilerin mülkiyetinde olup doğrudan vakfedilen veya mevcut olup olmadığına bakılmaksızın vakıf kaynaklarından inşa edilmiş, onarılmış veya ilaveler yapılmak suretiyle katkı sağlanmış vakıf kültür varlıkları, vakıf yoluyla meydana gelmiş sayılır.” şeklinde değiştirilmiş ve maddeye 2. fıkra eklenmiştir.
Hemen belirtilmelidir ki, yasal düzenlemelerde diğer unsurların yanında taşınmazın vakfına dönmesi için sebep yönünden “kamulaştırma” gibi hususlar ayrık tutulmamış “her ne sebeple olursa olsun...” demek suretiyle kamulaştırma da dahil edilerek ikinci fıkrada da değinildiği üzere mevcut olup olmadığına bakılmaksızın sair unsurların varlığı ve gerçekleşmesi halinde taşınmazın mazbut vakfına devrolunacağı hüküm altına alınmıştır.
Somut olayda; her ne kadar Bölge Adliye Mahkemesince, taşınmazdaki vakıf şerhinin taviz bedeli ödenerek taşınmazın özel mülk haline geldiği, taşınmaz üzerinde vakıf şerhi bulunmadığından Vakıflar Kanunu 30. madde hükümlerinin uygulanamayacağı belirtilmiş ise de dava konusu taşınmazda yer alan vakıf şerhine ilişkin Vakıflar Genel Müdürlüğünden Ebubekir Vakfına ait vakfiye örneğinin dosya arasına alındığı, vakıf uzmanı bilirkişinin de yer aldığı bilirkişi raporunda dava konusu dükkanlı kargir ev nitelikli taşınmazın icareteyinli olarak vakfedildiğinin hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde tespit edildiğinin belirtildiği, vakfın sahih ve mazbut vakıf olduğunun bildirildiği, halihazırda taşınmaz üzerinde "Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığıdır" şerhinin bulunduğu, bir taşınmazın vakfına dönmesi için hali hazırda tapu kaydında vakıf şerhi bulunması şart olmayıp aslının vakıf olup vakıf kültür varlığı niteliğinde olduğu tespit edilen taşınmazın, taviz bedeli ödenerek vakıf şerhi terkin edildiğinden vakıfla ilişiğinin kalmadığına ilişkin gerekçeyle yazılı şekilde karar verilmiş olması doğru değildir.
Hâl böyle olunca, dava konusu taşınmazın davalı Vakıf adına tescilinde 5737 sayılı Kanun’un 30. maddesi şartlarının oluştuğu gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi isabetsizdir.
Davalı vekilinin temyiz itirazlarının açıklanan nedenden ötürü kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Temyiz eden davalı ... harçtan muaf olduğundan bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, Dosyanın kararı veren İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesine gönderilmesine, 15.09.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
