- Ana sayfa
- Yargı kararı
Yargıtay Ceza Genel Kurulu E. 2025/462 K. 2026/504
Karar tarihi: 30 Eylül 2026
Atıf yapılan maddeler
- 5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU, m. 53
- 5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU, m. 314
- 4483 sayılı MEMURLAR VE DİĞER KAMU GÖREVLİLERİNİN YARGILANMASI HAKKINDA KANUN, m. 3
- 1632 sayılı ASKERİ CEZA KANUNU, m. 144
- 1632 sayılı ASKERİ CEZA KANUNU, m. Ek 15
- 1632 sayılı ASKERİ CEZA KANUNU, m. Ek 21
Karar metni
Ceza Genel Kurulu 2025/462 E. , 2026/504 K.
"İçtihat Metni" YARGI YERİNİN BELİRLENMESİ
MAHKEMESİ :Asliye Ceza - YARGITAY 5. Ceza
SAYISI : 742-739 - 36-33
I. HUKUKÎ SÜREÇ
Edirne Cumhuriyet Başsavcılığının 17.11.2022 tarihli ve 5692-4206 sayılı iddianamesi ile sanıklar ..., ..., ..., ... ve ...; 13.11.2024 tarihli ve 6703-4961 sayılı iddianamesi ile de sanık ... hakkında görevde yetkiyi kötüye kullanma suçundan 1632 sayılı Askerî Ceza Kanunu'nun 144. maddesi delaletiyle 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 257/1, 43/1 ve 53. maddeleri gereğince cezalandırılmalarının talep edilmesi üzerine, her iki davanın birleştirilmesinden sonra Edirne 3. Asliye Ceza Mahkemesince 05.12.2024 tarih ve 742-739 sayı ile mahkemenin görevsizliğine ve dosyanın Yargıtay ilgili ceza dairesine gönderilmesine; Yargıtay 5. Ceza Dairesince de 10.06.2025 tarih ve 36-33 sayı ile Dairenin görevsizliğine ve oluşan görev uyuşmazlığının çözümü için dosyanın Ceza Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, yerinde görülmediği değerlendirilen Edirne 3. Asliye Ceza Mahkemesinin görevsizlik kararı kaldırılmak suretiyle uyuşmazlığın giderilmesi istekli 17.10.2025 tarihli ve 118505 sayılı görüş yazısıyla Ceza Genel Kuruluna gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve aşağıda açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.
II. UYUŞMAZLIK KONUSU
Yargıtay 5. Ceza Dairesi ile Edirne 3. Asliye Ceza Mahkemesi arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesine ilişkindir.
III. GEREKÇE
Asker kişiler hakkındaki yargılama usullerinin düzenlendiği 1632 sayılı Askerî Ceza Kanunu'nun "Soruşturma izni ve izin vermeye yetkili merciler" başlıklı ek 15. maddesinin on birinci fıkrası ile son fıkrası şöyledir; "General ve amiraller hakkındaki soruşturma Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya Başsavcıvekili tarafından yapılır... İddianame hazırlanması hâlinde kovuşturma Yargıtay ilgili ceza dairesince yapılır.
...
Bu maddede hüküm bulunmayan hâllerde 02.12.1999 tarihli ve 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun hükümleri uygulanır."
Anılan maddenin son fıkrasının atıf yaptığı 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun'un 3. maddesinin üçüncü fıkrası ise; "Yetkili mercilerin saptanmasında, memur veya kamu görevlisinin suç tarihindeki görevi esas alınır." hükmünü amirdir.
Maamafih, 28.06.2024 tarihli ve 32586 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7517 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile 1632 sayılı Kanun'a eklenen ek 21. maddede; "Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları ile general ve amiraller hakkında bu Kanun'un ek 15... . maddeleri kapsamında yürütülen işlemlerde soruşturma izni vermeye, soruşturma ve kovuşturma yapmaya yetkili mercilerin tayininde son rütbeleri ve görevleri esas alınır." düzenlemesine yer verilmiştir. Bu değişikliğin, sadece Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair herhangi bir intikal hükmünün ihdas edilmediği de vakıadır.
Suç tarihinde tuğgeneral rütbesiyle görev yapmakta olan sanıklar ... ve ..., 15.07.2016 tarihinde gerçekleştirilen darbe girişimi sonrasında çıkarılan 27.07.2016 tarihli ve 668 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile meslekten ihraç edilmişlerdir. Anılan KHK'nın 2. maddesinin ikinci fıkrasında; "Birinci fıkranın (a) bendi gereğince Türk Silahlı Kuvvetlerinden çıkarılan asker kişilerin, mahkûmiyet kararı aranmaksızın, askerî rütbe ve memuriyetleri alınır." hükmü mevcuttur. Söz konusu KHK, 08.11.2016 tarihinde 6755 sayı ile Kanunlaştırılmıştır. Aynı hüküm bu Kanun'da da yer almıştır.
Bununla birlikte benzer bir hüküm 667 sayılı KHK'nın kanunlaştırıldığı 6749 sayılı Kanun'un 4. maddesinin ikinci fıkrasına üçüncü cümle olarak 31.07.2018 tarihli ve 7145 sayılı Kanun'la eklenmiştir. Ancak bu düzenleme, Anayasa Mahkemesinin 30.06.2022 tarihli ve 2018/1 37... /86 Karar sayılı kararıyla özel hayata saygı hakkını ihlal ettiği gerekçesiyle iptal edilmiştir.
Yer verilen düzenlemelerin sarahati, hukuki mahiyet ve amaçları birlikte değerlendirildiğinde şu sonuçlara ulaşmak gerekir;
a. Görev suçu, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 17.02.2004 tarihli ve 10-40 sayılı kararında; "Görev sebebiyle işlenen suç kavramının, memuriyet görevinden doğan, görev ile bağlantılı ve görevden yararlanılarak işlenebilen suçları ifade eder." şeklinde tarif edilmiştir. Anayasa Mahkemesine göre de görev suçunun tespitinde geçerli olan iki kriter şunlardır; "İlk kritere göre görev bağlantısının kurulabilmesi için suç isnadına konu eylemin kamu görevlisinin mevzuatı uyarınca görevi kapsamında görülmesi gereken bir iş veya faaliyetle ilgili bulunması gerekir. İkinci kriter ise görevle bağı olan eylemin görevin yapılmasıyla ilgili mevzuatın dışına çıkılması suretiyle işlenmesidir." (26.01.2023 tarihli ve 2021/30753 başvuru numaralı kararı, bkz. § 129).
b. Kural olarak, yargılamaya konu fiillerin, görev sebebiyle işlenen bir suçu oluşturduğu iddia ve isnat edildiğinde, soruşturma izni vermeye yetkili mercilerin saptanmasında, memur veya kamu görevlisinin suç tarihindeki görevi esas alınır (1632 syk'nın ek 15. maddenin son fıkrası delaletiyle 4483 syk'nın 3. maddesinin 3. fıkrası).
7517 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile 1632 sayılı Kanun'a eklenen ek 21. maddedeki; "... soruşturma izni vermeye, soruşturma ve kovuşturma yapmaya yetkili mercilerin tayininde son rütbe ve görevlerin esas alınacağı" şeklindeki istisnai hükmün, son rütbe ve görevlerin verdiği yetkinin kötüye kullanılması ve/veya son rütbe ve görevler aşamasında işlenen suçlara işaret ettiğinin kabul edilmesi gerekir. Bunun dışında genel usul kurallarının tatbiki icap eder. Görev esnasında işlense de, TCK madde 314, 312, 302, 309 gibi suçların görevle ilgisinin bulunmadığında ve bu teminat kapsamında değerlendirilemeyeceğinde ise tereddüt edilmemelidir.
c. Kanuni hâkim ilkesi, İHAS'ın 6. maddesinin birinci fıkrasında ve Anayasamızın 37. maddesinde açıkça düzenlenmiş olup adil yargılanma hakkının bir unsuru mahiyetindedir. Hiç kimsenin kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamayacağı anlamına gelen bu ilke, haklarında özel soruşturma ve kovuşturma yöntemleri benimsenen kişiler açısından da uygulanma kabiliyetini haizdir. Zira kamu görevlilerinin gereksiz soruşturma ve kovuşturmaya maruz kalmalarını önleyen özel soruşturma ya da kovuşturma usulü ile getirilen teminatın, kamu görevlisinin şahsı ile değil doğrudan bulunduğu pozisyon ve icra edilen kamu görevi ile ilgili olduğu açıktır. Doktrinde de benzer görüş; "İstifa eden, emekli olan ya da başka bir göreve atanan kişi, vali unvanı haiz iken işlediği suç nedeniyle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca soruşturulacak ve muhakemesi Yargıtay 4. Ceza Dairesinde yapılacaktır." (Abdullah Ayhan Şan, Özel Soruşturma Usulleri, Adalet Bakanlığı Yayınları, 2008, s. 26) şeklinde kabul edilmiştir. (Yargıtay (Kapatılan) 16. Ceza Dairesinin 28.11.2017 tarihli ve 2035-5408 sayılı kararı)
Şu hâle göre; iddianamedeki anlatım değerlendirildiğinde sanıklar ... ve ...'na isnat edilen fiillerin, sanıkların görevleriyle bağlantılı ve görevlerinden doğan yetkinin kötüye kullanılması şeklinde gerçekleştirildiğinde kuşku bulunmamaktadır. Dolayısıyla somut uyuşmazlıktaki iddia konusu fiiller, görev suçu kapsamında değerlendirilmeli ve görevli mahkeme belirlenirken kanuni hâkim ilkesi de göz önünde bulundurulmalıdır.
Suç tarihinde tuğgeneral rütbesinde iken son statüleri/(rütbeleri) er olan sanıklar ... ve ... ile aralarındaki hukuki ve fiilî bağlantı nedeniyle de diğer sanıklar hakkında yargılama yapma görevinin, iddianamede isnat edilen fiillerin görev suçu kapsamında olması ve suç tarihi itibarıyla kovuşturma teminatının mevcudiyetini koruması karşısında 1632 sayılı Kanun'un ek 15. maddesinin on birinci fıkrasına göre Yargıtay Özel Dairesine ait bulunduğu anlaşılmakla Edirne 3. Asliye Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik kararının usul ve yasaya uygun olduğu kabul edilmelidir.
Bu itibarla Yargıtay 5. Ceza Dairesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmelidir.
Çoğunluk görüşüne katılmayan dört Ceza Genel Kurulu Üyesi; Edirne 3. Asliye Ceza Mahkemesinin görevsizlik kararının isabetli olmadığı düşüncesiyle karşı oy kullanmışlardır.
IV. KARAR
Açıklanan nedenlerle;
1.Edirne 3. Asliye Ceza Mahkemesinin 05.12.2024 tarihli ve 742-739 sayılı kararı usul ve yasaya uygun olduğundan Yargıtay 5. Ceza Dairesinin 10.06.2025 tarihli ve 36-33 sayılı görevsizlik kararının KALDIRILMASINA,
2.Dosyanın, Yargıtay 5. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 30.09.2026 tarihinde yapılan müzakerede oy çokluğuyla karar verildi.
