- Ana sayfa
- Yargı kararı
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E. 2025/5604 K. 2026/3776
Karar tarihi: 9 Eylül 2026
Atıf yapılan maddeler
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 203
- 4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU, m. 683
- 492 sayılı HARÇLAR KANUNU, m. 16
Karar metni
T.C.
YARGITAY
7. HUKUK DAİRESİ
- MAHKEMESİ
- Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
- SAYISI
- 2024/1749 E., 2025/1457 K.
- İLK DERECE MAHKEMESİ
- Trabzon 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
- SAYISI
- 2023/164 E., 2024/241 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı arasında görülen boşanma davası sonucunda boşanma kararı verildiğini ve verilen kararın 09.09.2022 tarihinde kesinleştiğini, davalının boşanma kararının kesinleşmesinden sonra da müvekkiline ait 27 91... parsel 4 numaralı bağımsız bölümde oturmaya devam ettiğini, müvekkilinin 08.03.2023 tarihinde davalıya ihtar çekerek davalıdan taşınmazın tahliyesini istediğini ve davalıya 30 günlük süre verildiğini, ihtarın 09.03.2023 tarihinde davalıya bizzat tebliğ edildiğini, ihtarnamenin tebliğinden itibaren geçen 30 günlük süreye rağmen davalı tarafın taşınmazı hâlen tahliye etmediğini belirterek davalının dava konusu taşınmaza el atmasının önlenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı ile davacı arasındaki kira sözleşmesi olduğunu, kira sözleşmesinin varlığının tanık beyanları ile ispat edileceğini, kira sözleşmesinde yazılılık şartı olmadığından ve davacıya duyulan güven dolayısıyla yazılı kira sözleşmesinin imzalanmadığını, çocukları vasıtasıyla kiracılık ilişkisi kurulduğundan, müşterek çocukların da örf ve adet gereğince babalarını yazılı kira sözleşmesi yapmaya zorlayamadıklarını, ancak sözlü olarak anlaşma sağlanmak suretiyle annelerinin kendilerine verdiği kira bedelini davacıya elden ödediklerini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; taraflar arasında kira ilişkisi bulunduğu, davalı tarafın fuzuli şagil olmayıp kiracı olduğu, mülkiyet hakkına dayalı haksız işgal nedeniyle el atmanın önlenmesi istenemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yıllık kira bedelinin 24.000,00 TL olduğu ve değerin senetle ispat sınırı üzerinde olması nedeniyle davalının kira ilişkisini yazılı delille ispat etmesi gerektiği, davalının yazılı delil sunamadığı, davalı tarafça cevap dilekçesinde kira ilişkisinin ihtardan sonra başladığı belirtildiğinden ve bu tarihte taraflar evli olmadığından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 203. maddesi kapsamında tanık delilline de dayanamayacağı, davalı tarafın kira ilişkisini ispat edemediği dolayısıyla davalının taşınmazda fuzuli şagil olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurularak davanın kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde; cevap dilekçesindeki savunmalarını tekrarla, ayrıca istinaf mahkemesince verilen karar usul ve yasaya aykırı olduğunu, kiracılık ilişkisi henüz boşanma kararı verilmeden önce kurulmuş olduğunu, ayrı yaşanılan bu dönem 3-4 yıl kadar sürdüğünü ve sonradan boşanma kararı verildiğini, duruşmada müşterek çocukların buna dair açık şekilde beyan da bulunduklarını, bu dönem içinde yapılan sözlü kira sözleşmesinin ispatı da 6100 sayılı Kanun'un 203. maddesi gereğince tanıkla mümkün olduğunu, taraflar henüz boşanmadığı evli olunan dönem içinde yapılan kira anlaşmaları, borç alıp vermenin ispat edilmesinin tanıkla mümkün olduğunu,verilen karar usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek hükmün bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dosya içeriğine göre; taraflar arasındaki uyuşmazlık, el atmanın önlenmesi istemine ilişkindir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun "mülkiyet hakkının içeriği" başlıklı 683. maddesinde; "Bir şeye malik olan kimse, hukuk düzeninin sınırları içinde, o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir. Malik, malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı istihkak davası açabileceği gibi, her türlü haksız el atmanın önlenmesini de dava edebilir." şeklinde düzenleme mevcuttur.
492 sayılı Harçlar Kanunu'nun "Değer" başlıklı 16/1 hükmünde; "Değer ölçüsüne göre harca tâbi işlemlerde (1) sayılı tarifede yazılı değerler esastır. Müdahalenin men'i, tescil ve tapu kayıt iptali gibi gayrimenkulün aynına taalluk eden davalarda gayrimenkulün değeri nazara alınır."
Müdahalenin men'i ve ecrimisil talepli davaların taşınmazın aynına ilişkin dava olduğu, bu tarz davalarda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 120. ve 492 sayılı Kanun’un 16. maddesi uyarınca, dava değerinin ve buna göre alınacak harcın el atılan yerin değeri ile talep edilen ecrimisil bedelinin toplamından (04.03.1953 tarihli ve 10/2 sayılı İ.B.K.) ibaret olduğu, Dairemizin yerleşik içtihatlarında da el atmanın önlenmesi davalarının taşınmazın aynına ilişkin dava olarak nitelendirildiği ve bu davalar yönünden 492 sayılı Kanun'un 16. maddesi uyarınca taşınmazın değeri üzerinden nispi harca ve vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiği kabul edilmiştir.
Bununla birlikte; müdahalenin men'i davalarının tamamının kategorik olarak taşınmazın aynına ilişkin dava olarak kabul edilmesi doğru olmayıp, taraflar arasındaki ihtilafın, niteliğine göre taşınmazın aynına ilişkin olup olmadığının her somut uyuşmazlıkta saptanması gerekir.
Buna göre; gayrimenkulün aynına taalluk eden davalarda harcın gayrimenkulün değeri nazara alınarak belirleneceği açıktır. Bir başka ifadeyle; yukarıda anılan hükümle taşınmazın değerinin esas alınacağı davalar tek tek sayılmak suretiyle değil, bazı örnekler verilmek suretiyle, ancak sonuç olarak temel kıstas gayrimenkulün aynına taalluk eden dava olarak belirlenmiştir. Burada dikkat edilecek husus, hükümde müdahalenin men'i davası bir belirleyeci kriter olarak değil, belirleyici kriter olan taşınmazın aynına ilişkin dava esasının bir örneği olarak gösterilmiştir.
Gerçekten de; müdahalenin men'i davalarının önemli bir kısmına bakıldığında, davacı taraf mülkiyet hakkına dayanmakta, karşı taraf davalı da taşınmazda davacının değil kendisinin mülkiyet hakkının bulunduğu, davacının mülkiyet kaydının yolsuz veya hukuka aykırı olarak oluştuğu yönünde ihtilaf çıkarmaktadır. Bu çerçevede bu nevi müdahalenin men'i davalarının taşınmazın aynına ilişkin olduğu hususunda hiçbir kuşku bulunmamaktadır.
Ancak el atma davalarının tamamı bu niteliğe sahip olmayıp bazılarında davacı taraf mülkiyet hakkına dayanmakta iken, davalı taraf ise evlilik, kira ilişkisi vb. şahsi hakka dayanmakta, bu bağlamda taşınmazın mülkiyetinin davacıya ait olduğunu davalı da kabul etmekte, taraflar arasında taşınmazın mülkiyeti üzerinde bir ihtilaf bulunmamaktadır. Bir başka ifadeyle; taşınmazın kime ait olduğu hususunda taraflar arasında bir uyuşmazlık, dolayısıyla bir dava bulunmamaktadır. Bu nedenle bu davaların da taşınmazın aynına ilişkin olduğu kabul edilerek, harcın taşınmazın toplam değeri üzerinden hesaplanması, taraflara dava nedeniyle ölçüsüz biçimde harç yükleyeceğinden, bu durum gerek hakkaniyetle ve gerekse de mevzuatımızın bu konuyla ilgili genel sistemiyle bağdaştırılması mümkün olmayan sonuçlar doğurabilecektir.
Bu çerçevede; her iki tarafın da taşınmaz mülkiyetinin davacıya ait olduğunu benimsediği, dolayısıyla taşınmazın mülkiyeti konusunda aralarında uyuşmazlığın/ihtilafın bulunmadığı davalarda, dava konusunun taşınmazın aynına müteallik olmadığının kabul edilmesi gerekir. Söz konusu Kanun maddesinin de yorum yapmaya elverişli olması karşısında, kanun koyucunun buradaki muradının sadece taşınmazın aynına ilişkin olan davalara yönelik müdahalenin men'i davasına örnek göstermek olduğu, yoksa taşınmazın aynının ihtilaflı olmadığı müdahalenin men'i davalarında, ihtilaf konusu ne ise onun dava değeri olarak belirlenmesini amaçladığı söylenebilir.
Somut olayda; davacı mülkiyet hakkına dayanarak dava konusu taşınmaza yapılan müdahalenin men'i talebinde bulunmuş, davalı taraf ise taşınmazda kira sözleşmesine dayalı olarak oturduğunu, kira bedellerini ödediğini savunmuştur. Yukarıda anılan hususlar göz önüne alındığında, taşınmazın mülkiyetinin davacıya ait olduğu hususunda bir ihtilaf bulunmadığı gibi davalının bu yönde bir savunması da mevcut değildir. Bu itibarla; yargılama harç ve giderlerinin, davacının tarafından gönderilen ihtarnamede gözetilerek, davacının taşınmazdan yoksun kaldığı dönemde yoksun kaldığı gelir tespit edilerek bu miktar üzerinden harcın hesaplanması gerekirken, el atılan taşınmazın değeri üzerinden harca hükmedilmesi doğru olmayıp hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
09.09.2026 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
