- Ana sayfa
- Yargı kararı
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2026/2849 K. 2026/6145
Karar tarihi: 17 Eylül 2026
Atıf yapılan maddeler
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. Geçici 3
- 4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU, m. 713/1
- 3402 sayılı KADASTRO KANUNU, m. 17
- 492 sayılı HARÇLAR KANUNU, m. 13
Karar metni
T.C.
YARGITAY
1. HUKUK DAİRESİ
- MAHKEMESİ
- Asliye Hukuk Mahkemesi
- SAYISI
- 2019/241 E., 2023/627 K.
Mahkeme kararı davacı vekili ile davalılar Hazine,...Başkanlığı ve ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
-K A R A R-
Dava, tapusuz taşınmazın tescili isteğine ilişkindir.
Dava konusu taşınmaz bölümü, ... köyünde 1964 yılında yapılan tapulama çalışmalarında taşlık vasfıyla tescil harici bırakılmıştır.
Davacı vekili; dava konusu tescil harici taşınmaz bölümünün davacı ve babası ... tarafından imar ve ihya edilerek tarıma elverişli hale getirildiğini, taşınmazın 25-30 yıldır zilyet olarak davacının kullanımında bulunduğunu, söz konusu taşınmaz üzerinde üçüncü kişilerin herhangi bir hakkının mevcut olmadığını belirterek davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı Hazine vekili; dava konusu taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olması nedeniyle zilyetlikle kazanımının mümkün olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
Mahkemenin 17.10.2006 tarih ve 2004/ 61... /384 Karar sayılı kararıyla; dava konusu taşınmazın davacı tarafından taşlardan temizlenerek tarım arazisi haline getirildiği ve taşınmazın imar-ihyasının tamamlandığı belirtilerek davanın kabulüne karar verilmiş, kararın davalı Hazine vekili tarafından temyizi üzerine Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 09.04.2007 tarih ve 2007/19 72... /2160 Karar sayılı kararıyla eksik araştırma gerekçesiyle Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemenin 26.05.2010 tarih ve 2007/5 29... /411 Karar sayılı kararıyla; dava konusu taşınmazın dava tarihinden en az 20 yıl öncesinde imar ve ihya edilerek tarım arazisi haline getirildiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, kararın davalı Hazine vekili tarafından temyizi üzerine Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 28.03.2011 tarih ve 2010/46 51... /1732 Karar sayılı kararıyla; Mahkemece bozma gereklerinin yerine getirilmediği belirtilerek Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemenin 26.09.2013 tarih ve 2011/8 64... /942 Karar sayılı kararıyla; verilen kesin süre içerisinde gider avansının yatırılmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiş, kararın davacı vekili tarafından temyizi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 13.12.2018 tarih ve 2016/39 63... /7721 Karar sayılı kararıyla; davanın usulden reddine karar verilmesinin ve taraf teşkili sağlanmadan işin esasına yönelik değerlendirme yapılmasının isabetsiz olduğu belirtilerek Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dava konusu taşınmazın dosya kapsamında mevcut fen bilirkişi raporuna ek krokide (A) harfiyle gösterilen 54.992,30 metrekare yüz ölçümündeki kısmının dava tarihinden en az 20 yıl önce imar ve ihyasının tamamlandığı ve taşınmazın bu bölümünün kültür arazisi haline geldiği gerekçesiyle anılan bölüm yönünden davanın kabulüne, aynı raporda (B) harfiyle gösterilen 20553.59 metrekare yüz ölçümündeki kısım yönünden ise davacı yararına zilyetlikle iktisap koşullarının oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Hemen belirtmek gerekir ki, temyizen incelenen Mahkeme kararının, hükme esas alınan bilirkişi raporunda (B) harfi ile gösterilen taşınmaz bölümü yönünden bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; çekişme konusu (B) harfi ile gösterilen bölüm yönünden davacı yararına zilyetlikle iktisap koşullarının oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığından davacı vekilinin temyiz itirazları yerinde değildir.
Davalılar Hazine,... Belediye Başkanlığı ile ... vekillerinin temyiz itirazlarının incelenmesine gelince; davacı tarafça çekişmeli taşınmaz hakkında imar-ihya ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak tapu iptali ve tescili isteğinde bulunulmuş, Mahkemece davacı yararına zilyetlikle kazanım koşulları oluştuğu gerekçesiyle yazılı şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de varılan sonucun dosya kapsamına uygun düşmediği görülmektedir.
Bilindiği üzere; 4721 sayılı TMK'nın 713/1. ve 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. ve 17. maddelerinde; orman yahut kamu orta malı sayılmayan, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki tescil harici taşınmazlardan imar-ihya edilerek dava tarihine kadar 20 yıl süreyle çekişmesiz ve aralıksız olarak zilyet edilenlerin zilyetleri adına tescil edilebileceği hüküm altına alınmıştır. Terk edilmiş dere yatakları, kayalık, taşlık, yol ve yol boşluğu gibi taşınmazlar ancak imar-ihya yolu ile 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 17. maddesi uyarınca iktisap edilebilir. Taşınmazın zilyetlikle kazanılabilmesi için öncelikle zilyetlikle kazanılabilecek yerlerden olması, bundan sonra da 3402 sayılı Yasa'nın 14. ve 17. maddeleri uyarınca, emek ve para harcanmak suretiyle imar-ihya edilerek tarıma elverişli hale getirilmesi ve bu işlemlerin tamamlanmasından sonra kazanmayı sağlayacak zilyetlik süresinin geçmesi zorunludur.
Somut olaya dönüldüğünde; dava konusu taşınmaz bölümünün öncesinde taşlık olduğu nazara alındığında taşınmazın öncelikle imar-ihya edilip sonrasında 20 yıllık süre boyunca nizasız, fasılasız ve malik sıfatıyla zilyet olunması ve bu 20 yıllık sürenin davanın açıldığı 2004 yılına kadar doldurulmuş olması, diğer bir deyişle dava konusu taşınmazda imar-ihya çalışmasının en geç 1984 yılı itibariyle tamamlanmış olması gerekmektedir.
Eldeki davada, davacı tarafça çekişme konusu taşınmaz bölümünün davacının babası ... ile birlikte imar ve ihya edildiği iddia edilmek suretiyle taşınmazın müstakilen davacı adına tescili talep edilmiştir. Aşamalarda dinlenen tanık ve mahalli bilirkişi beyanlarından ise dava konusu taşınmazın öncesinde davacının babası ... tarafından ancak ...'ın dava tarihinden sonra 2005 yılındaki ölümüyle davacı tarafından kullanıldığı anlaşılmaktadır. Başka bir söyleyişle, 1984 yılı ve sonrasından 2005 yılına kadar geçen sürede davacı tarafça sürdürülen zilyetliğin malik sıfatıyla kendi nam ve hesabına olmadığı, asli zilyedin davacının babası ... olduğu görülmektedir. Bundan ayrı olarak dava konusu taşınmazda imar ihya çalışmasının en geç 1984 yılı itibariyle tamamlanmış olması gerektiği nazara alındığında, 10.10.1968 doğumlu davacının henüz 15 yaşındayken 75.545 metrekare yüz ölçümündeki taşınmaz bölümünü imar ve ihya ederek malik sıfatıyla zilyetliğinde bulundurduğu iddiası da hayatın olağan akışına aykırıdır. Öte yandan, bir an için davacının irsen intikal hukuki nedenine de dayandığı kabul edilse dahi, UYAP sisteminden alınan nüfus kayıtlarına göre davacının murisi ... dava tarihi itibariyle sağ olup davadan sonra 2005 yılında ölmüştür. Yine nüfus kayıtlarına göre muris ...'ın davacı dışında da mirasçıları bulunmaktadır. Bu halde, davacının herhangi bir hukuki nedene dayanmaksızın müstakilen kendi adına tescil talebinde bulunması mümkün olmadığı gibi taraflarca ileri sürülmeyen vakıaların hakim tarafından re'sen nazara alınmasına da olanak bulunmamaktadır.
Hal böyle olunca; davacı lehine zilyetlikle iktisap koşullarının oluşmadığı dikkate alınarak çekişme konusu (A) harfi ile gösterilen taşınmaz bölümü yönünden de davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.
Açıklanan sebeplerle; davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddine, davalılar Maliye Hazinesi, Kızıltepe Belediye Başkanlığı ve ... vekillerinin temyiz itirazlarının açıklanan nedenden ötürü kabulü ile hükmün, 6100 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesi yollaması ile 1086 sayılı HUMK'nın 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun değişik 13. maddesinin “j” bendi gereğince temyiz eden davalı Hazine harçtan muaf olduğundan bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, Peşin alınan temyiz harçlarının istek halinde temyiz eden davacı ve davalılar...Başkanlığı ve Mardin Büyükşehir Belediye Başkanlığına iadesine, Dosyanın... 1. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, 1086 sayılı HUMK'un 440/III-1 maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 17.09.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
