- Ana sayfa
- Yargı kararı
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2025/6656 K. 2026/4475
Karar tarihi: 2 Haziran 2026
Atıf yapılan maddeler
Karar metni
T.C.
YARGITAY
1. HUKUK DAİRESİ
- MAHKEMESİ
- Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
- SAYISI
- 2023/1701 E., 2025/1509 K.
- İLK DERECE MAHKEMESİ
- Bozüyük 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
- SAYISI
- 2021/589 E., 2023/165 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
-K A R A R-
Dava, vekalet görevinin kötüye kullanılması ve muris muvazaası hukuki nedenlerine dayalı tapu iptali ve tescil, olmadığı takdirde bedel istemine ilişkindir.
Davacı vekili; davacının murisi ...'in 6 91... parsel sayılı taşınmazın devri amacıyla davacının kardeşleri olan davalılar ... ve ...’i vekil tayin ettiğini, taşınmazın vekaleten 21.08.2017 tarihinde ... ve ...'in eşleri olan davalılar ... ve...'ye temlik edildiğini, murisin dava konusu taşınmazı gelinlerine satması için hiçbir makul nedeni bulunmadığını, davalıların alım gücü de bulunmadığını, satış bedelinin ödenmediğini vekalet görevinin kötüye kullanıldığını, temlikin mirasçılardan mal kaçırmak amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacının miras payı oranında davacı adına tesciline, olmadığı takdirde bedelin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalılar vekili; ... ve ...'e husumet yöneltilemeyeceğini, taşınmazın 1/2 payının 38.750,00 TL bedelle vekil ... tarafından vekaleten satıldığını, satış bedelinin elden ve nakden murise ödendiğini, murisin davalılar... ve ...’nin yanında kaldığını, davalıların, murisin bakımı ve tedavisi ile ilgilendiklerini, murisin dava konusu taşınmazı minnet duygusu ile devrettiğini, vekilin murisin iradesi doğrultusunda hareket ettiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; muris ile davacı kızı arasında mesafeli bir ilişki olduğu, murisin davalılarla birlikte yaşadığı, davalı tarafça her ne kadar ziynetlerle paranın elden verildiği ileri sürülmüş ise de tanıkların ödemeye ilişkin görgü ve bilgilerinin olmadığı, mirasbırakanın taşınmaz satışını gerektirecek ekonomik bir sıkıntısının bulunmadığı, davalı kayıt maliklerinin taşınmaz alımı esnasında bedel ödediklerini ispatlayamadığı, satışın mirasçıdan mal kaçırmak amacı ile yapıldığı gerekçesi ile davalılar ... ve ... aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, diğer davalılar yönünden açılan davanın kabulüne karar verilmiş, karara karşı taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; tüm dosya kapsamı ve murisin oğlu olup davanın kabulünde menfaati bulunan tanık ...'in beyanlarından muris tarafından verilen vekaletname ile dava konusu taşınmazın gelinleri olan davalılara devrinin amaçlandığı, vekilin murisin iradesine aykırı hareket etmediği, murisin minnet duygusu ile hareket ettiği ayrıca terekesinde dava konusu taşınmazdan başka taşınmazları da olduğu, murisin mal kaçırma kastının bulunması halinde tüm taşınmazları devretme imkanı bulunduğu gözetildiğinde vekalet görevinin kötüye kullanılmadığı ve devrin mirasçılardan mal kaçırma amaçlı olmadığı gerekçesi ile davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.
Dosya içeriği ve toplanan delillerden; muris ...’in 18.01.2021 tarihinde öldüğü, geride mirasçı olarak eşi ..., davacı kızı ..., davalı oğulları ..., ... ile dava dışı oğlu ...’in mirasçı olarak kaldığı, murisin eşi ...’in 19.08.2021 tarihinde öldüğü, diğer davalılar ... ve...’nin davalılar ... ve ...’in eşleri olduğu, murisin davalı oğulları ... ve ...’i satış yetkisi içeren vekaletname ile vekil tayin ettiği, davalılardan ...’in 21.08.2017 tarihinde 6 91... parsel sayılı taşınmazı davalılar ... ve...’ye satış suretiyle temlik ettiği anlaşılmaktadır.
Hemen belirtmek gerekir ki, murisin ölüm tarihine göre terekesi elbirliği mülkiyetine tabi olup davacı dışında başkaca mirasçıların bulunduğu dosya kapsamı ile sabittir. Terekeye karşı yapılan mülkiyetten kaynaklanan haksız fiil niteliğindeki muris muvazaası ve el atmanın önlenmesi gibi davaların dışında ehliyetsizlik, vekalet görevinin kötüye kullanılması gibi davalarda terekeyi temsil eden tüm mirasçıların bir arada hareket etmek suretiyle davayı birlikte açmaları ayrıca mirasçılardan bir tanesinin terekeye iade şeklinde dava açması halinde de tüm mirasçılarının davada muvafakatlarının sağlanması, aksi takdirde terekenin atanacak temsilci marifetiyle davada temsil edilmesi ve yürütülmesi gerekeceği tartışmasızdır. O halde, vekalet görevinin kötüye kullanılması hukuki sebebine dayalı olarak davacının miras payı oranında tapu iptali ve tescil talep edilen eldeki davanın dinlenme olanağının bulunmadığı gözetilerek vekalet görevinin kötüye kullanılması iddiası yönünden davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Davacı vekilinin bu yöne ilişkin temyiz itirazı yerinde değildir.
Davacı vekilinin muris muvazaası iddiasına yönelik temyiz itirazlarına gelince;
Bilindiği üzere, uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.
Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 01.04.19 74... /2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanunu'nun 706., Türk Borçlar Kanunu'nun 237. (Borçlar Kanunu 213.) ve Tapu Kanunu'nun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.
Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alım gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.
Somut olayda dava konusu taşınmazda davalıların muris ile birlikte yaşadıkları, dava dışı mirasçı ve davalı tanığı ...’in beyanlarında murisin davacı kızı ile arasının davacının yaptığı evlilikten dolayı açık olduğunu, bir süre sonra muris ve davacının yeniden görüşmeye başladıkları ancak murisin dava konusu taşınmaz üzerindeki bina için davacının davalılar ... ve ...’a sorun çıkaracağından endişe duyduğunu bu nedenle taşınmazı gelinleri olan diğer davalılara temlik edeceğini belirttiği, diğer tanık beyanlarından ise murisin bakım karşılığı taşınmaz temlik etmesini gerektirir ölçüde bir rahatsızlığı bulunmadığı, bakımı ile eşinin ilgilendiği, kaldı ki murise yapılan bakım ve emeğin devre konu taşınmaza oranla semen özelliği arz etmesinin mümkün olmadığı, diğer bir deyişle bir çocuğun anne ve babasına karşı göstermesi gereken ahlaki ödev kapsamında kaldığı, bu ödevi aşacak şekilde bir bakımın bulunmadığı ve murisin ikamet ettiği taşınmazını satmasını gerektirir bir ihtiyacının da bulunmadığı anlaşılmakta olup yukarıda yer verilen olgular ile açıklanan ilkeler birlikte değerlendirildiğinde; murisin aynı binada birlikte yaşadığı oğulları lehine diğer mirasçılardan mal kaçırmak amacı ile hareket ettiği sonucuna varılmaktadır.
Hâl böyle olunca; davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru değildir.
Davacı vekilinin temyiz itirazlarının açıklanan nedenden ötürü kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacıya iadesine, Dosyanın kararı veren Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesine gönderilmesine, 02.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
