- Ana sayfa
- Yargı kararı
Yargıtay 12. Ceza Dairesi E. 2022/8421 K. 2026/6438
Karar tarihi: 22 Haziran 2026
Atıf yapılan maddeler
- 7145 sayılı BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN, m. 12
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 361/1
- 5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU, m. 141
- 5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU, m. 142
- 5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU, m. 298/1
- 5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU, m. 302/2
- 5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU, m. 304/2-b
- 2709 sayılı TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI, m. 13
Karar metni
12. Ceza Dairesi 2022/8421 E. , 2026/6438 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Ceza Dairesi
SAYISI : 2021/2609 E., 2022/67 K.
DAVA : Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat
HÜKÜM : İstinaf başvurularının düzeltilerek esastan reddi
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama
İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; davacı vekili tarafından temyizi üzerine yapılan ön inceleme neticesinde 6100 sayılı HMK'nın 361/1. ve 5271 sayılı CMK'nın 298/1. maddesindeki temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle, işin esasına geçildi, gereği düşünüldü:
I. HUKUKÎ SÜREÇ
İlk Derece Mahkemesince davacının haksız gözaltı, tutuklama, arama, el koyma, makul sürede yargılanmama, uzun süre uygulanan adli kontrol tedbiri nedenlerine dayanarak 149.000,00 TL maddi ve 200.000,00 TL manevi tazminatın gözaltı tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile ödenmesine ilişkin talebinin kısmen kabulü ile 90,98 TL maddi tazminatın ve 1.000,00 TL manevi tazminatın gözaltı tarihinden işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince maddi tazminat miktarının "303,52 TL"ye yükseltilmesi suretiyle davacı vekilinin ve davalı vekilinin istinaf başvurularının düzeltilerek esastan reddine karar verilmiş, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca davacının vekilinin temyiz isteminin esastan reddi ile hükmün onanmasına karar verilmesi görüşünü içeren Tebliğname ile dava dosyası Daireye tevdi edilmiştir.
II. TEMYİZ SEBEPLERİ
Davacının temyiz sebepleri; kararın usul ve yasaya aykırı olduğuna, eksik inceleme ile hüküm kurulduğuna, gerekçeli kararda taleplerinin değerlendirilmediğine, haksız gözaltı nedeniyle haklarının ihlal edildiğine, arama ve el koyma kararlarının ölçüsüz ve hukuksuz olduğuna, el konulan tabanca, tüfek, cep telefonu ve bilgisayarlarının iade edilmediğine maddi ve manevi tazminat miktarının eksik olduğuna, talep edilen maddi ve manevi tazminat miktarlarının tamamına hükmedilmesi gerektiğine ilişkindir.
III. DAVANIN KONUSU
İlk Derece Mahkemesince, tazminat talebinin dayanağı olan Tekirdağ 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 2018/33 Esas, 2020/108 Karar sayılı ceza dosyası kapsamında, davacının "silahlı terör örgütüne üye olma" suçundan yargılandığı, 16.08.2016 - 23.08.20165 tarihleri arasında 7 gün gözaltında kaldığı, yapılan kovuşturma sonucunda davacının beraatine karar verildiği, kararın 04.09.2020 tarihinde kesinleştiği, kesinleşme şerhli gerekçeli kararın davacıya tebliğ edilmediği, kesinleşme tarihinden itibaren gözaltı tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı CMK'nın 142. maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye davanın açıldığı, davacı tarafından aynı konuda açılan davanın bulunmadığı, gözaltı süresinin infaz gördüğü ve mahsuba konu yapılmadığı, el konulan silahlara ilişkin idari dava devam etmekte olup, haksız el koymanın mevcudiyetinden bahsedilemeyeceği, avukatlık ücret sözleşmesine ilişkin taleplerin dosya içerisinde makbuz olmaması nedeniyle reddi yönünde karar verilmesi gerektiği, olası müvekkil kayıplarının ise maddi tazminatta dikkate alınamayacağı kabulü ile kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu belirlenerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince kısmen kabul edilen davada, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından istinaf başvurularının düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.
IV. GEREKÇE VE KARAR
Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP) üzerinden yapılan incelemede; davacı tarafından; hakkında yürütülen adli kovuşturmadan beraat ettiği ve bu kararın kesinleştiğinden bahisle elkonulan ruhsatlı .. marka, 9 mm çap ve .. seri no.lu tabancanın kendisine iade edilmesi istemiyle 10.08.2020 tarihinde yapılan başvurunun reddedilmesine ilişkin .. Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünce tesis edilen 07.09.2020 tarih ve 67617 sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada Tekirdağ 1. İdare Mahkemesinin 12.10.2021 tarihli ve 2021/2 Esas, 2021/783 Karar sayılı kararı ile; "davacının "Görevi Kötüye Kullanma, Zimmet, Kamu Görevlisinin Resmi Belgede Sahteciliği, 3628 Sayılı Kanuna Muhalefet, 237 Sayılı Kanuna Aykırılık, Özel Belgede Sahtecilik" suçlarından yargılandığı davada, Manisa 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 14.07.2016 tarihli ve E:2014/521, K:2016/258 sayılı kararı ile "Özel Belgede Sahtecilik" suçundan davacının 10 ay hapis cezası ile cezalandırıldığı ve Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmelik'in 16. maddesinin 1/d bendinde sayılan suçlardan biri olan sahtecilik suçundan mahkum olanlara ateşli silahlarla mermilerini taşıma ve bulundurma izni verilmeyeceğinin açıkça belirtildiği anlaşıldığından, davacının başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine" karar verildiği ve kararın 03.03.2022 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.
Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre davacı vekilinin sair temyiz sebeplerinin reddine, ancak;
1-Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP) üzerinden yapılan incelemede; davacı tarafından; hakkında yürütülen adli kovuşturmadan beraat ettiği ve bu kararın kesinleştiğinden bahisle el konulan silahlarının kendisine iade edilmesi istemiyle 10.08.2020 tarihinde yaptığı başvurunun reddedilmesine ilişkin Tekirdağ Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün 07.09.2020 tarihli ve 67617 sayılı işlemi ile bildirilen .. marka, 12 cal. çap ve .. seri no.lu ve .. marka, 12 cal. çap ve .. yivsiz av tüfeklerinin mülkiyetlerinin kamuya geçirilmesine ilişkin 06.09.2019 tarihli .. Valiliği Oluru'na karşı açtığı davada Tekirdağ 1. İdare Mahkemesinin 12/10/2021 tarihli ve E:2021/3, K:2021/784 sayılı davanın reddine ilişkin kararının İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Onuncu İdari Dava Dairesinin 22/12/2022 tarihli ve E:2021/3, K:2021/784 sayılı kararıyla kaldırılarak işlemin iptaline karar verildiği, buna karşın tüfeklerin iade edilmemesi nedeniyle zarara uğradığı belirtilerek açılan davanın Tekirdağ 1. İdare Mahkemesinin 18.08.2023 tarihli ve 2023/678 Esas, 2023/724 Karar sayılı kararı ile davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği ve kararın 25.10.2023 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.
3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'na 25.07.2018 tarihli ve 7145 sayılı Kanun'un 12. maddesi ile eklenen Ek 4. maddesinde yer alan "26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan mahkûm olanlar ile (…) Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara (…) iltisakı yahut bunlarla irtibatı nedeniyle kamu görevinden çıkarılanların silah ruhsatları iptal edilir, (…) Müsadere hükümleri saklıdır.
Birinci fıkrada belirtilen sebeplerin ortadan kalkması hâlinde, mülkiyeti kamuya geçirilen silahlar sahibine iade edilir. İadesinin mümkün olmaması hâlinde rayiç değeri tespit edilerek sahibine ödenir." şeklindeki düzenleme uyarınca beraat eden davacıya ait ve mülkiyeti kamuya geçirilmesi kararı verilen silahlar bakımından mükerrer ödemeye sebebiyet verilmemesi bakımından idarece davacıya silahların ya da rayiç bedellerinin iade edilip edilmediği sorularak sonucuna göre silahların el koyma anındaki rayiç bedellerinin bilirkişi marifetiyle tespit edilerek maddi tazminat miktarının faiz başlangıç tarihinin el koyma tarihi olarak belirlenmesi gerektiği gözetilmeksizin eksik araştırmayla yazılı şekilde hüküm kurulması,
2-5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141 inci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde; hakkındaki arama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen ve (j) bendinde; suç soruşturması veya kovuşturması sırasında eşyasına veya diğer malvarlığı değerlerine, koşulları oluşmadığı halde elkonulan veya korunması için gerekli tedbirler alınmayan ya da eşyası veya diğer malvarlığı değerleri amaç dışı kullanılan veya zamanında geri verilmeyen, kişilerin maddî ve manevî her türlü zararlarını, Devletten isteyebileceği hüküm altına alınmıştır. Davacı vekilinin dava dilekçesinde haksız arama ile cep telefonuna, bilgisayarlarına ve bilgisayar harddisklerine el konulması, el konulan eşyaların zamanında iade edilmemesi nedenine dayalı olarak da tazminat talebinde bulunduğu ancak mahkemece davacının belirtilen tazminat talebi hakkında olumlu ya da olumsuz bir değerlendirme yapılmadan hüküm kurulduğu anlaşılmakla; el koyma işlemleri esnasında davacıya ait telefon ve dijital materyallerden imaj alınması suretiyle işlem yapılabilecekken el konulmasının CMK'nın 141/1-j maddesi kapsamında değerlendirilebileceği, tazminata konu dava dosyasının incelenerek, bu hususta tazminat koşullarının oluşup oluşmadığının tartışılması suretiyle davacı vekilinin taleplerine dayanak tüm bilgi ve belgeler Yargıtay denetimine elverişli olacak şekilde dosya arasına alınarak yapılacak değerlendirme neticesinde karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması,
3-Adli kontrol koruma tedbiri nedeniyle açılan tazminat davasında, davacının durumunun 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre değerlendirilmesi gerekmektedir. Zira koruma tedbirleri nedeniyle tazminat istemini düzenleyen Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141/1. maddesi tazminat ödenmesini kabul ettiği tedbir işlemlerini şu şekilde göstermiştir. Bunlar: a-Yakalama, b- Tutuklama, c- Arama, d- El koyma, e- Kanuni gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmama, f- Yakalama veya tutuklama işlemine karşı kanunda öngörülen başvuru imkanlarından yararlandırılmama,
Maddedeki açık düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere, adli kontrol, telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi, gizli soruşturmacı ve teknik araçlarla izleme gibi koruma tedbirleri için tazminat ödenmesi kabul edilmemiştir.
Adli kontrol tedbiri uygulamada genel olarak sıkça başvurulan bu tedbirlerden bir tanesidir. 5271 sayılı CMK’nın 109. ve devamı maddelerinde tutuklama tedbirinin oranlılık (ölçülülük) kriteri çerçevesinde (CMK’nın 101/1. vd) uygulamasını sağlamak amacıyla tutuklama koruma tedbirine alternatif bir koruma tedbiri olarak düzenlenen adli kontrol kurumu ile kişi özgürlüğünün en az şekilde sınırlandırılması yoluyla tutuklamanın sonuçlarına ulaşılması amaçlanmıştır. Kısaca, adli kontrolün amacı tutuklama koruma tedbirinde de genel olarak öngörülen, şüpheli veya sanığın kaçmasını, saklanmasını veya delilleri karartmasını önlemek, tanık ve mağdur veya başkaları üzerinde baskı yapılması girişimine engel olmak ve yargılamanın sağlıklı şekilde yapılmasını sağlamaktır. Tutuklama koruma tedbiri yönünden, başvurulan bu tedbirin ne kadar süreceği konusunda yasada azami bir kısım süreler belirlenmesine karşın, kanunda adli kontrol tedbirinin uygulanması açısından her ne kadar bir üst sınır belirtilmemiş ise de, bir koruma tedbiri olması nedeniyle, adli kontrol tedbiri de geçici olup, bunu haklı kılan şartlar ortadan kalkınca bu tedbirin de kaldırılması gerektiği kuşkusuzdur. Zira burada amaç, kural olarak kişi hürriyetini tam manasıyla sınırlandırmamak suretiyle veya daha geniş bir ifade ile kişinin belirlenen yükümlere uymak kaydıyla toplumsal ve bireysel yaşamını olağan şekilde sürdürmesine olanak sağlanmasıdır.
Davacı hakkında uygulanan adli kontrolün Anayasanın 13. maddesinde öngörülen temel hakların sınırlandırılmasında geçerli olan ölçülülük ilkesinin ihlal edildiği anlaşılmaktadır. Ölçülülük ilkesi, genel bir ilke olup, adli kontrol tedbiri kapsamında yer alan yükümler açısından da geçerli olan bir ilkedir. Adli kontrol kararının verildiği hallerde, tutuklama kararının niteliğine ve somut olayın koşullarına göre; şüpheli veya sanık, birey hak ve özgürlüklerine en az müdahaleyi gerektiren yükümlere ve soruşturma ve kovuşturma konusu suçun niteliğine uygun düşen tedbirlere tabi kılınmalıdır. Kısaca ölçülülük ilkesi, temel hak ve özgürlüklere müdahale söz konusu olduğunda sınırlamada başvurulan aracın, amacı gerçekleştirmeye yetecek ölçüde olmasını gerektirir.
Tüm açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde, Tekirdağ 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 23.08.2016 tarihli ve 2016/248 Sorgu nolu kararı ile davacı hakkında "imza atmak" ve "Yurt dışına çıkamamak" şeklinde adli kontrol yükümlülüğü uygulandığı, Tekirdağ Cumhuriyet Başsavcılığının 05.09.2017 tarihli ve 2015/7498 Sayılı kararı ile davacı hakkında "imza atmak" şeklinde uygulanan adli kontrol yükümlülüklerinin resen kaldırılmasına karar verildiği, Tekirdağ 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 23.01.2021 tarihli ve 2018/33 Esas sayılı kararı ile davacı hakkında "Yurt dışına çıkamamak" şeklinde uygulanan adli kontrol yükümlülüklerinin kaldırılmasına karar verildiği, davacı hakkında (378 gün) 1 yıl 13 gün süre ile uygulanan "imza atmak" ve (1645 gün) 4 yıl 6 ay süre ile uygulanan "Yurt dışına çıkamamak" şeklindeki adli kontrol yükümlülüklerinden dolayı davacının manevi olarak zarar gördüğü ve görmesi hayatın olağan akışına göre, tartışmasız ve aşikardır. Davacı hakkında uygulanan adli kontrol tedbiri nedeniyle oluştuğu anlaşılan zararın CMK'nın 141/1. maddesi kapsamında açıkça lafzi olarak belirtilmediği, ancak 18.06.2014 tarih ve 6546 sayılı Kanunun 70. maddesiyle CMK'nın 141. maddesine eklenen 3. fıkradaki "Birinci fıkrada yazan hâller dışında, suç soruşturması veya kovuşturması sırasında kişisel kusur, haksız fiil veya diğer sorumluluk hâlleri de dâhil olmak üzere hâkimler ve Cumhuriyet savcılarının verdikleri kararlar veya yaptıkları işlemler nedeniyle tazminat davaları ancak Devlet aleyhine açılabilir" şeklindeki düzenleme nazara alındığında, davacı hakkında uzun süre uygulanan adli kontrol tedbiri açısından tutuklama ile serbest bırakma arasında düşünülen ve serbest bırakmanın oluşturabileceği zararları gidermek için uygulanan adli kontrolün bir aşamadan sonra seyahat özgürlüğünün sınırlandırıldığı, bu sınırlama ile kişi özgürlüğünün kısıtlanması olan tutuklama ile arasında bir derece ve yoğunluk farkı olduğu, davacıya uygulanan tedbirin seyahat özgürlüğünü kısıtlama tedbirini aştığı ve davacıyı özgürlükten yoksun bıraktığı, oranlılık ilkesinin ihlal edildiği, kanun ile belirlenen amacın dışına çıkıldığı ve uygulanan tedbirin ölçüsüz hale geldiğinin anlaşılması karşısında, davacı hakkında uygulanan adli kontrol tedbiri nedeniyle davacı yararına (hak ve nesafet ilkelerine uygun) makul oranda manevi tazminata hükmedilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile davacı lehine manevi tazminata hükmedilmemesi,
4- Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, gözaltına alınmasına neden olan olayın cereyan tarzı, gözaltında kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda eksik manevi tazminata hükmolunması,
5- Gerekçeli karar başlığında dava tarihinin gösterilmemesi,
Hukuka aykırı olup, açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 19. Ceza Dairesinin 18.01.2022 tarihli ve 2021/2609 Esas, 2022/67 Karar sayılı kararının 5271 sayılı CMK'nın 302/2. maddesi gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,
Dava dosyasının, 5271 sayılı CMK'nın 304/2-b maddesi uyarınca Bakırköy 24. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilamının bir örneğinin ise İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 19. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE
22.06.2026 tarihinde karar verildi.
