- Ana sayfa
- Yargı kararı
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E. 2026/799 K. 2026/2744
Karar tarihi: 23 Haziran 2026
Atıf yapılan maddeler
- 6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU, m. 237
- 4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU, m. 706
- 1512 sayılı NOTERLİK KANUNU, m. 89
Karar metni
T.C.
YARGITAY
6. HUKUK DAİRESİ
- MAHKEMESİ
- İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi
- SAYISI
- 2023/438 E., 2025/1489 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı birleşen dava yönünden davacı vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 23.06.2026 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.
Belli edilen günde birleşen davada davacı vekili Avukat ... geldi. Tebligata rağmen karşı taraftan gelen olmadığı anlaşılmakla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatın sözlü açıklamaları dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1. Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalının yetkilisi olduğu ...İnş. San. ve Tic. A.Ş. arasında 01.12.2009 tarihinde arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi düzenlendiğini, davalının sözleşmeye konu taşınmaz üzerindeki kısıtlamaları kaldırmak için paraya ihtiyacı olduğunu bildirerek, müvekkilinden 450.000,00 TL ödünç para aldığını, gönderilen ihtara rağmen davalının borcunu ödememesi üzerine, bu alacağın 50.000,00 TL'lik kısmının tahsili amacıyla icra takibine giriştiklerini, davalının takibe haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek, itirazın iptali ile icra inkâr tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
2. Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesine; müvekkili ile davalı şirket arasında 01.02.2009 tarihinde arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi düzenlendiğini, müvekkilinin inşaatın başlaması için plan, proje ve diğer hazırlık işlemlerini yaptığını, davalı arsa sahibi şirket yetkilisi ...’in hesabına avans olarak 450.000,00 TL para gönderdiğini, davalı arsa sahibi şirketin, sözleşmeye konu arsayı müvekkiline teslim etmediğini, başka bir şirket ile yeni bir anlaşma yaptığını, bu şirketin inşaatı tamamladığını, böylelikle müvekkili ile yaptığı sözleşmenin ifâsını imkânsız hale getirdiğinden ortaya çıkan zararı gidermekle yükümlü olduğunu ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, zararlarına karşılık 10.000,00 TL'nin ve davalı şirkete avans olarak verilen 450.000,00 TL'nin tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
1. Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesinde; dava dilekçesindeki iddianın aksine, davacının müvekkiline borçlu olduğunu ve banka yoluyla gönderdiği paranın bu borcun ödenmesine ilişkin olduğunu, havale dekontlarında aksi yönde bir açıklama bulunmadığını, davacının ödünç sözleşmesini kanıtlamakla yükümlü olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
2. Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasındaki sözleşmenin, resmi şekilde yapılmadığından geçersiz olduğunu, dava dilekçesinde bahsi geçen ve asıl davaya da konu olan bedelin, davalı şirket yetkilisi ...'in davacı şirket yetkilisinden olan şahsi alacağı için gönderildiğini, davacı tarafın bu konuya ilişkin asıl ve birleşen davadaki taleplerinin çelişkili olduğunu, geçersiz sözleşme nedeniyle tazminat talep edilemeyeceğini, davacının herhangi bir zararı bulunmadığını savunarak, birleşen davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl ve birleşen davada davacı şirketin banka hesabından, asıl davada davalı ... hesabına toplam 450.000,00 TL para gönderildiği, davalı ...'in aynı zamanda birleşen davada davalı arsa sahibi şirketin yetkilisi olduğu, banka dekontlarında bu paraların ne için gönderildiğine dair bir açıklama bulunmadığı, davacı tarafın bu ödeme ile ilgili yemin deliline de dayanmadığı, havalenin bir ödeme vasıtası olup, var olan bir borcun ödendiğini gösterdiği, bu kârinenin aksinin havaleyi gönderen tarafça ispatlanması gerektiği, davalı tarafın gönderilen paranın ödünç ya da avans olarak gönderildiğini kabul etmediği ve havaleye ilişkin belgelerde bu yönde bir açıklama bulunmadığı, bu nedenle davacının gönderdiği paraya ilişkin asıl ve birleşen davadaki taleplerinin yerinde görülmediği, öte yandan taraflar arasındaki arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin resmi şekilde yapılmadığından geçersiz olduğu belirtilerek, geçersiz sözlemeye dayalı olarak tazminat talep edilemeyeceği gerekçesiyle, asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, asıl ve birleşen davada davacı vekilleri tarafından ayrı ayrı istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvuruların esastan karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1. Birleşen davada davacı vekili temyiz dilekçesinde;
a. Sözleşmeden sonra arsa sahibi şirket yetkilisi ... hesabına 450.000,00 TL avans gönderildiğini, davalı şirket yetkilisinin bu ödemeye karşılık 300.000,00 TL'lik çek verdiğini, ancak çekin karşılıksız olduğunu, bu ödemenin avans olarak yapıldığının sözleşme ile sabit olduğunu, zira sözleşmede yatırımcı-yüklenici olarak tanımlanan müvekkilinin, arsa sahibine işin başında nakit avans vereceğinin kararlaştırıldığını, sözleşmenin bu açık hükmü karşısında banka dekontlarında bu hususta bir açıklama bulunmamasının bir önemi olmadığını, sözleşmeye konu taşınmaz üzerindeki rehinlerin kaldırılması amacıyla bu avansın verildiğini, ...'in arsa sahibi şirket adına tahsilat yapmaya yetkili olduğunu, nitekim bu paraların gönderilmesinden sonra ... tarafından şirketin bazı borçlarının ödendiğini, şirket ortaklarının şirketin ödemeleri için şahsi hesaplarını kullandıklarını, davalıların tüzel kişilik kavramının arkasına sığınarak bu ödemeyi inkâr etmelerinin dürüstlük kuralına aykırı olduğunu, müvekkili şirketin ...'e bir borcu olmadığını, hem asıl hem birleşen davada yapılan ödemenin sözleşme kapsamında yapıldığının açıklandığını, bu nedenle talepler arasında bir çelişki bulunmadığını,
b. Sözleşmenin hasılat paylaşımı ve inşaat sözleşmesi olduğunu, bu nedenle resmi şekilde yapılması gerekmediğini, taşınmaz devrinin amaçlanmadığını, inşa edilecek bağımsız bölümlerin satış gelirlerinin paylaşılmasının amaçlandığını,
c. Davalının sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerini ihlal etmesi nedeniyle müvekkilinin uğradığı zararlardan sorumlu olduğunu, arsayı süresinde teslim etmediğini, sözleşmeye aykırı olarak üçüncü kişi ile yeni bir sözleşme yaptığını, kusuru ile sözleşmenin ifâsını imkânsız hale getirdiğini, müvekkilinin sözleşmenin ifası kapsamında davalıya avans verdiğini, projeyi hazırlattığını, buna ilişkin faturaları dosyaya sunduğunu, pano hazırlatarak reklam ve pazarlama işlerine giriştiğini, bu nedenle müvekkilinin uğradığı müspet zarar tespit edilerek hüküm altına alınması gerektiğini beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, birleşen davada taraflar arasında düzenlenen arsa payı karşılığı inşaat ve hasılat paylaşımı sözleşmesine dayalı tazminat ve alacak istemine ilişkindir.
1. Tapuda tescilli taşınmazların satışı ve bu husustaki taahhüdün geçerliliği, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 706. maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 237. maddesi, Tapu Kanunu'nun 26. maddesi ve 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 89. maddesi uyarınca resmî şekilde yapılmasına bağlıdır.
Taraflar arasında adi yazılı olarak düzenlenen 01.12.2009 tarihli “Gayrimenkul Satış Vaadi ve Arsa Payı Karşılığında İnşaat ve Hasılat Paylaşımı Sözleşmesi” isimli sözleşmenin 4.6. maddesinde; "Arsa sahibi arsayı, arsa üzerinde projesine uygun olarak yatırımcı tarafından veya 5.1.5 maddesine uygun olarak inşa ettirilecek bağımsız bölümler ile sosyal ve ticari tesislerin inşası için, kat irtifakı kurulmasından önce ve en erken 01.01.2010 tarihinde sözleşmede belirlenen koşullarda yatırımcıya satmayı vaat ve taahhüt etmiş ve yatırımcı da bu sözleşmede yer alan şartlarla devir almayı vaad ve taahhüt etmişlerdir” düzenlemesine yer verilmiştir. Bu hüküm ve sözleşmenin ilgili diğer hükümleri nazara alındığında, taşınmaz devri de taahhüt edildiğinden, yukarıda anılan yasal düzenlemeler uyarınca, sözleşmenin noterde düzenleme şeklinde yapılması gerekmekte olup, adi yazılı olarak düzenlenen sözleşme bu nedenle geçersizdir. Geçersiz sözleşmeye dayalı olarak tarafların menfi ve müspet zarar talep etmeleri mümkün olmayıp, ancak birbirlerine verdiklerini geri isteyebilirler. İlk Derece Mahkemesince bu gerekçelerle, birleşen davada davacı tarafın tazminat isteminin reddine karar verilmesi isabetli olmuştur.
Bu açıklamalara, tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, birleşen davada davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Birleşen davada davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince;
Birleşen davada davacı vekili, tazminat istemi yanında, sözleşme kapsamında avans olarak verdiğini ileri sürdüğü 450.000,00 TL’nin de davalıdan tahsiline hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Türk Borçlar Kanunu'nun 555 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olan havale, hukuksal niteliği itibariyle (tıpkı onun özel biçimlerinden biri olan çek gibi) bir ödeme vasıtasıdır. Başka bir anlatımla, havalenin, mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla yapıldığı yolunda yasal karine mevcuttur. Bu yasal karinenin tersini (havalenin borcun ödenmesinden başka bir amaçla yapıldığını) ileri süren havaleci (muhil) bu iddiasını kanıtlamakla yükümlüdür (Prof. Dr. Arif B. Kocaman, Türk Borçlar Hukukunda Havale, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü Yayını, Ankara 2001; Hukuk Genel Kurulu'nun 12.03.2003 tarihli ve 2003/3-118 Esas, 2003/158 Karar sayılı kararı).
Somut olayda, birleşen davada davacı şirket tarafından, 21.04.2010 tarihinde 300.000,00 TL, 25.05.2010 tarihinde 150.000,00 TL olmak üzere, davalı şirket yetkilisi ...’in banka hesabına toplam 450.000,00 TL havale edilmiştir. Havale dekontlarında herhangi bir açıklama bulunmamakta ise de davacı şirket bu ödemelerin sözleşme kapsamında yapılmış avans ödemeleri olduğunu ileri sürmüş olup, taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin 5.1.10. maddesinde; “Yatırımcı, arsa sahibine bu sözleşmenin imza tarihinde 3.500.000,00 TL net satış hasılatında arsa sahibinin payına düşen miktara mahsuben avans olarak nakit ödeme yapacaktır” düzenlemesine yer verilmiştir. Bu durumda, davalı yüklenici/yatırımcı şirket adına para tahsil etme yetkisine sahip olduğu anlaşılan ... hesabına gönderilen bu havalelerin, sözleşme kapsamında gönderilmiş avans ödemeleri olarak kabulü gerekir. Geçersiz sözleşme nedeniyle taraflar birbirlerinden aldıklarını iade ile yükümlü olduklarından, birleşen davada davacının 450.000,00 TL’nin davalıdan tahsiline ilişkin talebinin kabulü gerekirken, yanılgılı gerekçe ile reddi doğru olmamış, kararın birleşen davada davacı yararına bozulması gerekmiştir.
VI. KARAR
Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan sebeplerle, birleşen davada davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
(2) numaralı bentte açıklanan sebeplerle, diğer temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının, birleşen dava yönünden ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının, birleşen davada davacı yararına BOZULMASINA,
Dairemizdeki duruşmada vekille temsil olunan birleşen dava yönünden davacı yararına takdir olunan 40.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin, birleşen davada davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
23.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
