- Ana sayfa
- Yargı kararı
Danıştay 13. Daire E. 2025/389 K. 2026/184
Karar tarihi: 21 Ocak 2026
Atıf yapılan maddeler
- 6112 sayılı RADYO VE TELEVİZYONLARIN KURULUŞ VE YAYIN HİZMETLERİ HAKKINDA KANUN, m. 8
- 2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU, m. 49
Karar metni
T.C.
DANIŞTAY
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
- Esas No
- 2025/389
- Karar No
- 2026/184
- TEMYİZ EDEN (DAVACI)
- ... Radyo Televizyon ve Dijital Yayıncılık A.Ş.
- KARŞI TARAF (DAVALI)
- ... Kurulu
- İSTEMİN KONUSU
- ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı şirkete ait "..." logosuyla yayın yapan televizyon kanalında ... tarihinde yayınlanan "..." programında 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun'un 8. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde yer alan, "...kişi ya da kuruluşları eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü, aşağılayıcı veya iftira niteliğinde ifadeler içeremez." şeklindeki yayın ilkesinin ihlal edildiğinden bahisle aynı Kanun'un 32. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 85.738,00-TL idari para cezası verilmesine ve aynı maddenin beşinci fıkrası uyarınca işlem tesis edileceğinin bildirilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (Üst Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... gün ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu sunuculuğunu N.K.'nin yaptığı ve Ö.İ.'nin konuk olarak katıldığı "..." adlı yorum programında geçen diyaloglarda, düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti kapsamında program konuğu tarafından kendi bakış açısıyla yapılan yorum, değerlendirme ve eleştiriler nedeniyle 6112 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde yer alan "...kişi ya da kuruluşları eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü, aşağılayıcı veya iftira niteliğinde ifadeler içeremez." ilkesinin ihlal edilmediği görüldüğünden, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; davaya konu programın CD'sinin, deşifre metinlerinin ve Yayın Hizmetleri İzleme ve Değerlendirme Raporu'nun birlikte irdelenmesinden, yayın akışı içerisinde, program konuğu ve sunucu tarafından “Dünyada başka bir halk, ekonomiyi kim batırsa o düzeltsin diye yine aynı kişiyi seçer mi?...Az önce söyledik ya hani İstanbul'a ihanet edeni, o halk yeniden seçer mi? Türkiye'de seçiyorlar maalesef, maalesef seçiyorlar. Dünyada var mıdır yani? Bu duruma getirmişsin bir ülkeyi. İşte ... çizmiş tabloyu."Hangi ülkede böyle bir iktidara oy verilir?" diyor. Bu çok çarpıcı bir soru. Zaten her şeyin sırrı bu soruda. Sorgulayamayan, şuursuz bir seçmen kitlesi mi var bu ülkede? Karşılaştıramıyor mu insanlar?...Televizyonların, maçların, bu cep telefonlarının bulunduğu yerde toplumlar dinselleşmek yerine dinden uzaklaşıyorlar. İnsanların dinden uzaklaşmasını engel olacak hiçbir kuvvet yoktur. İstediğin kadar imam hatip okulu aç, istediğin kadar bilmem ne yap, Türkiye'de ancak suni Müslüman yaratırsın, gerçek Müslüman yaratamazsın, iki yüzlü Müslümanlar yaratırsın...Yani hak, hukuk, adalet vicdan...Yok öyle, sorduğu zaman Müslüman'ım namaz kılıyorum falan... Elhamdülillah... Elhamdüllillah, falan fıstık. Yani ciddi bir Müslüman samimi bir Müslüman devlet zoruyla...Zaten şu yeni dünya düzeninde çok zor onu yaşamak, yaşatmak...Ya mümkün değil.” şeklinde sözler sarf edildiği, bu sözlerin, toplumun dini hassasiyetlerini zedeleyici, manevi değerlerini küçük düşürücü ve aşağılayıcı nitelikte olduğu, ayrıca izleyicileri yanlış bilgilendirecek içerikler taşıdığı sonuç ve kanaatine varıldığı,
Bu durumda, davaya konu programda geçen konuşmalarda ifade edilen sözlerin, anılan yayın ilkesinin ihlali sonucunu doğurduğu anlaşıldığından, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık, istinafa konu İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davalının istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, programda sarf edilen söylemlerde kullanılan ifadelerin ağır eleştiri olarak nitelendirilebileceği, düşüncelerini toplumla paylaşma ve ifade özgürlüğü sınırları kapsamında yapılan yorum ve ağır eleştirilerden ibaret olan söylemlerin, Anayasa ile güvence altına alınan düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti kapsamında kaldığı, bu haliyle kişi ya da kuruluşları eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü aşağılayıcı veya iftira niteliğinde ifadeler olarak değerlendirilemeyeceği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, davaya konu programda kullanılan ifadeler ile belirli bir oy ve siyasi tercihte bulunan vatandaşların, seçme ve seçilme, siyasal tutum ve görüşlerini açıklama gibi Anayasal haklarının görmezden gelinerek zan altında bırakıldığı ve eleştiri sınırlarının aşıldığı, aşağılayıcı ve küçük düşürücü ve iftira niteliği taşıyan bu suçlamaları temellendirecek açıklama yapmaktan kaçınıldığı, dava konusu yaptırımın düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin ihlali olarak değerlendirilemeyeceğinin AİHM içtihatlarıyla da sabit olduğu belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacı şirkete ait "..." logosuyla yayın yapan televizyon kanalında 09/12/2023 tarihinde yavınlanan "..." adlı sunuculuğunu ...'ın yaptığı ve konuk olarak ...'nin katıldığı programda yer alan diyaloglarda, "Dünyada başka bir halk, ekonomiyi kim batırsa o düzeltsin diye yine aynı kişiyi seçer mi?...Az önce söyledik ya hani İstanbul'a ihanet edeni, o halk yeniden seçer mi? Türkiye'de seçiyorlar maalesef, maalesef seçiyorlar. Dünyada var mıdır yani? Bu duruma getirmişsin bir ülkeyi. İşte ... çizmiş tabloyu. "Hangi ülkede böyle bir iktidara oy verilir?" diyor. Bu çok çarpıcı bir soru. Zaten her şeyin sırrı bu soruda. Sorgulayamayan, şuursuz bir seçmen kitlesi mi var bu ülkede? Karşılaştıramıyor mu insanlar?...Televizyonların, maçların, bu cep telefonlarının bulunduğu yerde toplumlar dinselleşmek yerine dinden uzaklaşıyorlar. İnsanların dinden uzaklaşmasını engel olacak hiçbir kuvvet yoktur. İstediğin kadar imam hatip okulu aç, istediğin kadar bilmem ne yap, Türkiye'de ancak suni Müslüman yaratırsın, gerçek Müslüman yaratamazsın, iki yüzlü Müslümanlar yaratırsın…Yani hak, hukuk, adalet vicdan...Yok öyle, sorduğu zaman Müslüman'ım namaz kılıyorum falan…Elhamdülillah…Elhamdüllillah, falan fıstık. Yani ciddi bir Müslüman samimi bir Müslüman devlet zoruyla...Zaten şu yeni dünya düzeninde çok zor onu yaşamak, yaşatmak…Ya mümkün değil." ifadelerinin sarf edildiği görülmüştür.
Anılan ifadelerin davalı idare tarafından incelenmesi sonucunda, ... tarih ve ... sayılı Üst Kurul kararıyla; ihlale konu programda, sunucu ve konuk tarafından sarf edilen ifade ve ithamlarla, "toptancı bir bakış açısı ile belirli bir oy ve siyasi tercihte bulunan vatandaşların, seçme ve seçilme, siyasal tutum ve görüşlerini açıklama gibi Anayasal haklarının görmezden gelinerek zan altında bırakıldığı ve eleştiri sınırlarının aşıldığı; bu ifadelerin aşağılayıcı, küçük düşürücü ve iftira niteliği taşıdığı, bireyleri siyasi düşüncesine ve yaşam biçimine göre sınıflandırmanın, her tür platformda tehlikeli sonuçların ortaya çıkmasına neden olabileceğinden bu tür yaklaşım ve söylemlerden uzak durulması, toplumsal barış açısından önemli bir husus olduğu değerlendirilmektedir. İfade özgürlüğü, yayın özgürlüğünün temeli olmakla beraber yayın kuruluşlarının, ekranları aracılığı ile izleyiciyle buluştuğu programlarında dikkatli bir dil ve üslup kullanmaları yasal yükümlülükleri arasında olduğundan yayıncılığın kamusal sorumluluk görevi olduğu, yayınların Basın Meslek İlkeleri çerçevesinde yürütülmesi gerektiği ve medya mensuplarının kişi ve/veya kuruluşları eleştirme haklarını kullanırken kişi kurum veya kuruluşların haklarının gözetilmesi gerektiği kanaatiyle, mezkûr yayında sarf edilen söz konusu ifadelerin kamusal sorumluluk anlayışı ile bağdaşmayan, genelleyici, zan altında bırakan ve toplumsal değerlere ilişkin hassasiyetleri dikkate almayan ve imam hatip okullarının toplum nezdindeki itibarını eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü nitelikte olduğu" kanaatine varılmak suretiyle 6112 sayılı Kanun'un 8. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde yer alan “...kişi ya da kuruluşları eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü, aşağılayıcı veya iftira niteliğinde ifadeler içeremez.” ilkesinin ihlal edildiğinden bahisle aynı Kanun'un 32. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 85.738,00-TL idari para cezası verilmesi ve fiilin tekrarlanması durumunda aynı maddenin beşinci fıkrası uyarınca işlem tesis edileceğine ilişkin dava konusu işlem tesis edilmiş ve işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa’nın "Cumhuriyetin nitelikleri" başlıklı 2. maddesinde, "Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir."; "Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti" başlıklı 26. maddesinde, "Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Bu hürriyet Resmi makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsar. Bu fıkra hükmü, radyo, televizyon, sinema veya benzeri yollarla yapılan yayımların izin sistemine bağlanmasına engel değildir. Bu hürriyetlerin kullanılması, milli güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği, Cumhuriyetin temel nitelikleri ve Devletin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğünün korunması, suçların önlenmesi, suçluların cezalandırılması, Devlet sırrı olarak usulünce belirtilmiş bilgilerin açıklanmaması, başkalarının şöhret veya haklarının, özel ve aile hayatlarının yahut kanunun öngördüğü meslek sırlarının korunması veya yargılama görevinin gereğine uygun olarak yerine getirilmesi amaçlarıyla sınırlanabilir. Haber ve düşünceleri yayma araçlarının kullanılmasına ilişkin düzenleyici hükümler, bunların yayımını engellememek kaydıyla, düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin sınırlanması sayılmaz. Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunla düzenlenir." kurallarına yer verilmiştir.
6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun'un "Yayın hizmeti ilkeleri" başlıklı 8. maddesinde, "Medya hizmet sağlayıcılar, yayın hizmetlerini kamusal sorumluluk anlayışıyla bu fıkrada yer alan ilkelere uygun olarak sunarlar. Yayın hizmetleri; ... (ç) İnsan onuruna ve özel hayatın gizliliğine saygılı olma ilkesine aykırı olamaz, kişi ya da kuruluşları eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü, aşağılayıcı veya iftira niteliğinde ifadeler içeremez. (...); "İdari yaptırımlar" başlıklı 32. maddesinin ikinci fıkrasında, "8. maddenin birinci fıkrasının diğer bentleri ile ikinci ve üçüncü fıkralarında ve bu Kanunun diğer maddelerinde belirlenen ilke, yükümlülük veya yasaklara aykırı yayın yapan ve/veya bu Kanun hükümleri kapsamında Üst Kurul tarafından belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmeyen medya hizmet sağlayıcıya ihlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı gözönünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadar idari para cezası verilir. İdarî para cezası miktarı, radyo kuruluşları için bin Türk Lirasından, televizyon kuruluşları ve isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcıları için onbin Türk Lirasından az olamaz."; beşinci fıkrasında, "...8. maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentleri dışındaki bentlerini, aynı maddenin ikinci fıkrasını ve bu Kanunun yayın hizmetlerinde ticari iletişimi düzenleyen hükümlerinden herhangi birini yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde yirmiden fazla ihlal eden medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayını beş güne kadar durdurulur. Bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının beş günden on güne kadar durdurulmasına; ihlalin ikinci tekrarı halinde ise yayın lisansının iptaline karar verilir. Programlarının yayını veya yayınları süreli durdurulan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yaptırım kararının tebliğine rağmen kararın gereklerine aykırı olarak yayınlarına devam etmesi halinde yayın lisansının iptaline karar verilir." kurallarına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin yerleşik hale gelen içtihadında, sadece toplumun ve devletin olumlu, doğru ya da zararsız gördüğü “haber” ve “düşüncelerin” değil, devletin veya toplumun bir bölümünün aleyhinde olan, onlara çarpıcı gelen, onları rahatsız eden haber ve düşüncelerin de serbestçe ifade edilebilmesi ve bireylerin bu ifadeler nedeniyle herhangi bir yaptırıma tabi tutulmayacağından emin olmaları gerektiği; ifade özgürlüğünün, çoğulculuğun, hoşgörünün ve açık fikirliliğin temeli olduğu ve bu özgürlük olmaksızın “demokratik toplumdan” bahsedilemeyeceği ifade edilmektedir (Handyside/Birleşik Krallık, B.No: 5493/72, 07/12/1976).
Başka bir anlatımla, ifade özgürlüğüne müdahalenin, demokratik bir toplumda gerekli olup olmadığının incelenmesi bakımından, Mahkemeye, bu müdahalenin toplumsal ihtiyaç baskısını karşılayıp karşılamadığı, meşru amaçla orantılı olup olmadığı, müdahaleyi haklı kılmak için ulusal makamlar tarafından gösterilen gerekçelerin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 10. maddesinin ikinci fıkrası açısından ilgili ve yeterli olup olmadığını araştırma görevi yükler (Sunday Times/Birleşik Krallık, (no1), B.No:6538/74, 26/05/1979).
Yukarıda anılan kural ve içtihatlara göre, ifade özgürlüğünün Anayasa, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Kanunlar tarafından teminat altına alındığı, bu özgürlüğün haber veya fikir alma ve verme özgürlüğünü de içerdiği açık olmakla birlikte, anılan düzenleme ve yerleşik içtihatlar uyarınca söz konusu özgürlüğün sınırsız olmadığı da kuşkusuzdur.
Uyuşmazlıkta, davaya konu programın yorum programı olduğu, programda gündeme ilişkin çeşitli konuların ele alındığı, sunucu ve konuğun Türkiye'de oy kullanan insanlarla ilgili yorum yaptığı sırada konuğun eleştirdiği hususun imam hatip okullarının açılması olmadığı, konuk tarafından "Televizyonların, maçların, bu cep telefonlarının bulunduğu yerde toplumlar dinselleşmek yerine dinden uzaklaşıyorlar. İnsanların dinden uzaklaşmasını engel olacak hiçbir kuvvet yoktur." ifadeleri ile konuşmaya başlandığı, dolayısıyla toplumun sanal ortamdan gelen bilgiler nedeniyle dini inançlarının zarar gördüğü, dini inançlarının zayıfladığı ya da yok olduğu, imam hatip okullarında verilen eğitimin sanal ortamdan sürekli gelen bu yozlaşmayı düzeltemeyeceği, insanların dini şekil olarak yaşamaya devam etmesine rağmen televizyon ve cep telefonları nedeniyle maruz kaldıkları yozlaşmanın gerçek müslüman olmalarına engel olduğu hususunun eleştirildiğinin anlaşıldığı, söz konusu yayında kullanılan ifadelerin program konuğunun kendi bakış açısı ile sarf ettiği yorum ve eleştiri niteliğinde olduğu görülmektedir.
Bu durumda, davaya konu programda konuk tarafından sarf edilen ifadelerin eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü ve aşağılayıcı ifadeler olarak değerlendirelemeyeceği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 21/01/2026 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
