- Ana sayfa
- Yargı kararı
Danıştay 3. Daire E. 2024/117 K. 2026/1603
Karar tarihi: 3 Nisan 2026
Atıf yapılan maddeler
- 2709 sayılı TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI, m. 152
- 2709 sayılı TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI, m. 153
- 2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU, m. 45
- 213 sayılı VERGİ USUL KANUNU, m. 21
- 213 sayılı VERGİ USUL KANUNU, m. 30
- 213 sayılı VERGİ USUL KANUNU, m. 107/A
- 213 sayılı VERGİ USUL KANUNU, m. 149
Karar metni
Danıştay 3. Daire Başkanlığı 2024/117 E. , 2026/1603 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/117
Karar No : 2026/1603
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Vergi Dairesi Müdürlüğü/...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına yöneltilen istinaf başvurusuna ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı adına, yasal defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediğinden bahisle katma değer vergisi indirimlerinin reddi suretiyle yeniden oluşturulan beyan tablosuna göre 2015 yılının Ocak, Şubat, Nisan ila Ağustos, Ekim ila Aralık dönemleri için re'sen salınan üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin kaldırılması istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Davacı tarafından, işi bırakma bildirimi üzerine mükellefiyeti terkin edildiğinden, defter ve belge isteme yazısının elektronik tebligat yoluyla tebliğ edilmesinin usulüne aykırı olduğu iddia edilmiş ise de 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 107/A maddesinin 3. fıkrasında verilen yetki uyarınca Hazine ve Maliye bakanlığınca düzenlenen 456 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği'nin "Elektronik Tebligat Sisteminden Çıkış" başlıklı 7. fıkrasının 2. bendinde, gerçek kişilerde, ilgilinin ölümü veya gaipliğine karar verildiğinin idare tarafından tespit edildiği durumlarda ölüm/karar tarihi itibarıyla ilgilinin elektronik tebligat adresinin re’sen kapatılacağı belirtildiğinden söz konusu iddiaya itibar edilemeyeceği, bu durumda usulüne uygun şekilde istenilmesine karşın inceleme aşamasında ibraz edilmeyen ancak dava dilekçesinde dosyaya sunulabileceği belirtilen yasal defter ve belgelerin Mahkemelerince verilen ara kararıyla istenilmesine karşın verilen sürede ibraz edilmediği ve herhangi bir mücbir sebep hali ortaya konulmadığından yapılan tarhiyatta hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle dava reddedilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusunun, usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılan Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Vergi Mahkemesince 28/04/2022 tarihinde yasal defter ve belgelerin istenilmesine dair verilen ara kararının tebliğinin usulsüz olduğu ve 01/06/2022 tarihinde haberdar olunması üzerine 07/06/2022 tarihinde ibraz edildiği, düzenlenen görüş ve öneri raporunun tebliğ edilmediği ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Anayasa Mahkemesinin, 03/04/2026 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan 15/01/2026 tarih ve E:2025/94, K:2026/11 sayılı kararıyla, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na 23/7/2010 tarihli ve 6009 sayılı Kanun’un 7. maddesiyle eklenen 107/A maddesinin üçüncü fıkrasının “...tebliğe elverişli elektronik adres kullanma zorunluluğu getirmeye ve kendisine elektronik ortamda tebliğ yapılacakları ve elektronik tebliğe ilişkin diğer usul ve esasları belirlemeye...” bölümünün iptal edildiği dikkate alındığında, elektronik ortamda tebliğ edilen yasal defter ve belgelerin istenilmesine dair yazının gereği yerine getirilmediğinden bahisle yapılan tarhiyat, re'sen tarh nedeni bulunmaması nedeniyle hukuka aykırı düştüğünden temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı adına, yasal defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediğinden bahisle katma değer vergisi indirimlerinin reddi suretiyle yeniden oluşturulan beyan tablosuna göre dava konusu cezalı vergi salınmıştır.
Davacının, işi bırakma bildirimi üzerine 31/12/2018 tarihinde mükellefiyeti terkin edilmiş olup 2015 ila 2017 yıllarına ait defter ve belgelerin istenilmesine dair ... tarih ve ... sayılı yazının 24/06/2020 tarihinde elektronik ortamda tebligatı yapılmış olup dava dilekçesinde, dosyaya sunulabileceği belirtildiğinden defter ve belgelerin 15 günlük süre tanınarak istenilmesine dair Vergi Mahkemesince verilen ara kararı, davacı vekilinin adliyede olduğu şerhiyle 10/05/2022 tarihinde mahalle muhtarına bırakılarak tebliğ edilmiştir.
Vergi Dava Dairesince, Mahkemeye sunulduğu anlaşılan ve tutanak altına alınan defter ve belgeler dosyaya kazandırılarak inceleme yapılması için davalı idareye teslim edilmesi üzerine tanzim edilen ... tarih ve ... sayılı raporda, müfettişliğe gönderilen iş emri ekinde 2015 ve 2016 yıllarına ait birkaç fatura olduğu, defter ve belgelerin bir bütünlüğü olmadığından anılan yıllar için değerlendirme yapılamayacağı belirtilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 21. maddesinde, tebliğ, vergilendirmeyi ilgilendiren ve hüküm ifade eden hususların yetkili makamlar tarafından mükellefe veya ceza sorumlusuna yazı ile bildirilmesi olarak tanımlanmış, "Tebliğ esasları" başlıklı 93. maddesinde, tahakkuk fişinden gayri, vergilendirme ile ilgili olup, hüküm ifade eden bilumum vesikalar ve yazıların adresleri bilinen gerçek ve tüzel kişilere posta vasıtasiyle ilmühaberli taahhütlü olarak, adresleri bilinmiyenlere ilan yolu ile tebliğ edileceği, şu kadar ki, ilgilinin kabul etmesi şartiyle, tebliğin daire veya komisyonda yapılmasının caiz olduğu hüküm altına alınmış, 30. maddesinin 2. fıkrasının 3. bendinde ise bu kanuna göre tutulması mecburi olan defterlerin hepsi veya bir kısmının tutulmaması veya tasdik ettirilmemesi veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlara herhangi bir sebeple ibraz edilmemesi re'sen takdir sebebi olarak belirtilmiştir.
Sözü edilen Kanun'a 6009 sayılı Kanun'un 7. maddesiyle eklenen ve 01/08/2010 tarihinde yürürlüğe giren "Elektronik Ortamda Tebliğ" başlıklı 107/A maddesinin 1. fıkrasında, bu Kanun hükümlerine göre tebliğ yapılacak kimselere, 93. maddede sayılan usullerle bağlı kalınmaksızın, tebliğe elverişli elektronik bir adres vasıtasıyla elektronik ortamda tebliğ yapılabileceği, 2. fıkrasında, elektronik ortamda tebligatın, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılacağı, 3. fıkrasında, Maliye Bakanlığının, elektronik ortamda yapılacak tebliğle ilgili her türlü teknik altyapıyı kurmaya veya kurulmuş olanları kullanmaya, tebliğe elverişli elektronik adres kullanma zorunluluğu getirmeye ve kendisine elektronik ortamda tebliğ yapılacakları ve elektronik tebliğe ilişkin diğer usul ve esasları belirlemeye yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.
Söz konusu yetkiye, 213 sayılı Kanun'un 148 ve 149. maddelerine ve mükerrer 257.maddesinin 4. fıkrasında Maliye Bakanlığı'na tanınan yetkiye istinaden çıkarıldığı belirtilen ve 27/08/2015 tarih ve 29458 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 456 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile vergi dairelerince düzenlenen ve muhataplarına 213 sayılı Kanun hükümlerine göre tebliği gereken evrakın, Gelir İdaresi Başkanlığı aracılığıyla elektronik ortamda tebliğ edilmesine ilişkin usul ve esaslar belirlenmiş olup bu kapsamda elektronik tebligat yapılacak kişiler, bildirim yükümlülüğü, elektronik tebligat adresi edinme, elektronik tebligatın gönderilmesi ve muhatabına iletilmesi, elektronik tebligat sisteminden çıkış, muhatabın sorumluluğu ve uygulanması gereken ceza hükümleri ile ilgili düzenlemelere yer verilmiştir.
Öte yandan, Anayasa Mahkemesinin, 03/04/2026 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan 15/01/2026 tarih ve E:2025/94, K:2026/11 sayılı kararıyla, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na 23/7/2010 tarih ve 6009 sayılı Kanun’un 7. maddesiyle eklenen 107/A maddesinin üçüncü fıkrasının “...tebliğe elverişli elektronik adres kullanma zorunluluğu getirmeye ve kendisine elektronik ortamda tebliğ yapılacakları ve elektronik tebliğe ilişkin diğer usul ve esasları belirlemeye...” bölümü iptal edilmiş ve söz konusu iptal kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Anayasanın 153. maddesinin beşinci fıkrasında, Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının geriye yürümeyeceği kurala bağlanmış ise de Anayasa Mahkemesince bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin tümünün ya da belirli hükümlerinin Anayasaya aykırı bulunarak iptal edildiğinin bilinmesine karşın görülmekte olan davaların, Anayasaya aykırılığı saptanmış olan kurallara göre görülüp çözümlenmesinin, Anayasanın üstünlüğü ve hukuk devleti ilkelerine aykırı düşeceğinin kabulü gerekir.
Anayasa Mahkemesi kararlarının geriye yürümezliğine ilişkin kuralla, iptal edilen hükümlere göre kazanılmış olan hakları ve kamu düzeninin istikrarını korumak amaçlanmıştır. Aksi halde, Anayasanın 152. maddesinde yer alan "Bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakır....Anayasa Mahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını verir ve açıklar.... Anayasa Mahkemesi kararı, esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelirse, Mahkeme buna uymak zorundadır" yolundaki hükümlerin anlamı ve uygulanma olanağı kalmaz.
Öte yandan, iptal kararının gerekçesine uygun şekilde düzenleme yapması için yasama organına olanak tanımak ve ortada bir boşluk yaratmamak amacıyla iptal kararının dokuz ay sonra yürürlüğe gireceğine karar verilmiş olması, iptal edilen hükmün derdest olan davalarda uygulanmasına devam edileceği anlamı taşımamaktadır.
Bu durumda, tebliğin, hukuki bir işlemden ilgili kimsenin haber almasını sağlamak için yetkili makamın kanuni şekilde yazı veya ilan ile yapacağı belgelendirme işlemi niteliğini taşıdığı, amacının işlemin muhatabı açısından yasal haklarını kullanabilmesine imkan tanımak, işlemi tesis eden idare açısından da hakkında işlem tesis edilen kişilerin hukuki sorumluluklarının yerine getirilip getirmediğini tespit etmek olduğu dikkate alındığında ve Anayasa Mahkemesi iptal kararlarının, bu kararın yayımlanmasından önce açılmış ve bakılmakta olan davalarda uygulanması gerekliliği karşısında, Anayasa Mahkemesinin 15/01/2026 tarih ve E:2025/94, K:2026/11 sayılı iptal kararı nedeniyle, 456 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği'nin, 213 sayılı Kanun'un 107/A maddesinin 3. fıkrasının verdiği yetki kapsamındaki elektronik ortamda tebligat yapılmasına ilişkin düzenlemelerine dayanılarak gerçekleştirilen elektronik tebliğ işlemlerinin hukuki sonuç doğurduğundan söz edilemez.
Buna göre, defter ve belgelerin istenilmesine ilişkin yazının elektronik ortamda tebliğinin usulsüz olması nedeniyle ibraz yükümlülüğünün yerine getirilmediğinden dolayısıyla 213 sayılı Kanun'un 30. maddesinin ikinci fıkrasının 3. bendi uyarınca re'sen tarh nedeninin varlığından söz edilemeyeceğinden, sebep unsuru yönünden hukuka aykırı düşen dava konusu tarhiyata karşı açılan davanın yazılı gerekçeyle reddine dair Vergi Mahkemesi kararına yöneltilen istinaf başvurusunun reddine ilişkin Vergi Dava Dairesi kararın bozulması gerekmiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu Vergi Dava Dairesi kararının BOZULMASINA, 03/04/2026 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
