- Ana sayfa
- Yargı kararı
Danıştay 5. Daire E. 2023/9204 K. 2026/1021
Karar tarihi: 19 Şubat 2026
Atıf yapılan maddeler
Karar metni
T.C.
DANIŞTAY
BEŞİNCİ DAİRE
- Esas No
- 2023/9204
- Karar No
- 2026/1021
- KARŞI TARAF (DAVALI)
- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı / ...
- İSTEMİN KONUSU
- ... Bölge İdare Mahkemesi...İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: 692 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılan davacı tarafından, göreve iade talebiyle OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonuna yapılan başvurunun reddine dair ...tarih ve... sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacının, FETÖ/PDY terör örgütüne müzahir Bank Asya isimli banka için ülke genelinde destek eylemlerinin yapıldığı dönemde Bank Asya'ya para yatırdığı, bahse konu hesap bakiyesi 31.12.2013 tarihinde 8.153,07 TL iken, mezkur hesaba 02.10.2014 tarihinde 2.100,00 TL para yatırdığı, ayrıca Bank Asya'da 27.03.2014 tarihinde 7.011,02 TL tutarlı 32 günlük ve 03.02.2015 tarihinde 12.057,45 TL tutarlı 34 günlük katılım hesapları açtığı, hesabında bulunan para miktarını FETÖ/PDY terör örgütü liderinin talimat verdiği tarih sonrasındaki dönemde arttırdığı, kurumu tarafından Komisyona intikal ettirilen personel bilgi dosyasında; davacının Kayseri Valiliği'nin ...tarih ve ...sayılı Kurul Kararında FETÖ/PDY terör örgütü ile bağlantısı-ilişkisi olduğu yönünde değerlendirmenin bulunduğu, ayrıca davacının FETÖ/PDY ile ilişkili TÜDEV, Koza Derneği ve MEVA gibi vakıf derneklerin faaliyetlerine katıldığı, örgütün iltisaklı yayınlarını dağıttığı, belediye içerisinde çalışanlardan öğrenci evleri için yardım adı altında para topladığı, belediyede çalışan bayanların FETÖ/PDY terör örgütünün toplantılarına katılımını sağladığı, örgüte müzahir şahıslarla irtibatlı olduğunun bildirildiği, UYAP sisteminden yapılan incelemede, davacının oğlu Y.E.'nin Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde astsubay olarak görev yapmakta iken 701 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarıldığı,... Ağır Ceza Mahkemesi'nin ...E., ...K. sayılı dosyasından FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne üye olma suçundan hapis cezası ile cezalandırıldığı, yine davacının diğer oğlu R.E. hakkında İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma nolu dosyasında FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne üye olma suçundan kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, söz konusu kararda R.E.'nin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'nın... hazırlık numaralı dosyası kapsamında ele geçirilen emniyet teşkilatı personeline ait örgüt arşivinde bulunan detay bilgisinde "CC" (Geçmişte FETÖ sohbetlerine dahil olan ancak güncel olarak irtibat kurulmayan kişilerden tekrar kazanılmaya üçüncü derecede yakın kişiler) olarak kodlandırılmış olduğu ve şüphelinin örgütün sohbet adı altındaki toplantılarına katıldığı yönünde tanık beyanı bulunduğu, bu durumda, yukarıda açıklanan tespitler bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile iltisak ve irtibat düzeyinde bir ilişkisinin olduğu sonucuna varılarak, davacının başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Komisyon kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve dilekçede ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Hakkında FETÖ silahlı terör örgütü üyeliği suçundan takipsizlik kararı verildiği, Bank Asya'da hesabını 1998 yılında açtığı, örgüt liderinin talimatından önceki süreçte de çeşitli tarihlerde katılım hesapları açtığı, 31/12/2013 tarihi itibariyle hesap bakiyesinin 8.153,07 TL olduğu, talimat dönemlerinde hesabında ciddi bir artış olmadığı, Mart/2014 ile Ocak/2015 dönemleri arasında ay sonu bakiyelerinin 15.797 TL ile 18.000 TL arasında değiştiği, hesabında örgüt liderinin talimatı doğrultusunda işlem gerçekleştirmediği, personel bilgi dosyasında yer alan tespitlerin somut verilere dayanmadığı, savunma hakkının kısıtlandığı, çocukları hakkındaki tespitlerin suç ve cezaların şahsiliği ilkesi gereği aleyhine değerlendirilemeyeceği, FETÖ/PDY ile iltisak ve irtibat noktasında dikkate alınan kriterlerin kendisinde bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Dava konusu işlemde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı ve temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY ve İLGİLİ MEVZUAT:
Türkiye'de 15 Temmuz 2016 gecesi, kendilerini “Yurtta Sulh Konseyi” olarak isimlendiren bir grup Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) mensubu tarafından, demokratik biçimde halk tarafından göreve getirilen Türkiye Büyük Millet Meclisini (TBMM), Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini ve Cumhurbaşkanı'nı devirmek ve Anayasal düzeni ortadan kaldırmak amacıyla darbe teşebbüsünde bulunulmuş, bu teşebbüs Türk Milleti tarafından akamete uğratılmıştır.
Anayasa'nın olay tarihinde yürürlükte bulunan 118. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Milli Güvenlik Kurulu (MGK) tarafından 20/07/2016 tarihli toplantıda yapılan değerlendirmede, darbe teşebbüsünün TSK içindeki Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) mensupları tarafından başlatıldığı, bu örgütün kuruluş aşamasından itibaren etkisi altına aldığı eğitim kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, medya kuruluşları, ticari kuruluşlar ve kamu görevlileri aracılığıyla Milleti ve Devleti kontrol altında tutmayı amaçladığı belirtilmiştir.
MGK'nın anılan toplantısında "demokrasinin, hukuk devleti ilkesinin, vatandaşların hak ve özgürlüklerinin korunmasına yönelik tedbirlerin etkin bir şekilde uygulanabilmesi amacıyla" Hükûmete olağanüstü hâl ilan edilmesi tavsiyesinde bulunulması hususu kararlaştırılmıştır. Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu 20/07/2016 tarihinde, ülke genelinde 21/07/2016 Perşembe günü saat 01.00'den itibaren geçerli olmak üzere doksan gün süreyle olağanüstü hâl ilan edilmesine karar vermiştir. Anılan karar 21/07/2016 tarih ve 29777 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve aynı gün TBMM tarafından onaylanmıştır. Olağanüstü hâl, daha sonrasında üçer aylık dönemler hâlinde Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu tarafından uzatılmış ve 18/07/2018 tarihinde kaldırılmıştır.
692 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin "Kamu Personellerine İlişkin Tedbirler" başlıklı 1. maddesinde, ''(1) Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti (Anayasa Mahkemesi'nin 22/09/2021 tarih ve E:2018/75, K:2021/61 sayılı kararıyla 7080 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Kamu Personeline İlişkin Alınan Tedbirlere Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 2. maddesinin 1. fıkrasının birinci cümlesinde yer alan "...üyeliği, mensubiyeti veya..." ibaresinin iptaline karar verilmiştir.) veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olan ve ekli (1) sayılı listede yer alan kişiler kamu görevinden başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın çıkarılmıştır. Bu kişilere ayrıca herhangi bir tebligat yapılmaz. Haklarında ayrıca özel kanun hükümlerine göre işlem tesis edilir. '' hükmüne yer verilmiştir.
Davalı idare bünyesinde temizlik işçisi olarak görev yapmakta iken, 692 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin eki listede ismine yer verilmek suretiyle kamu görevinden çıkarılan davacı tarafından, kamu görevine iade edilmesi talebiyle Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonuna yapılan başvuru, Komisyonun ... tarih ve... sayılı işlemi ile reddedilmiştir.
Bunun üzerine, anılan işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
692 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca terör örgütlerine veya MGK'ca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen kamu görevlilerinin, “meslekten veya kamu görevinden çıkarılmasına" ilişkin kararlar, adli suç veya disiplin suçu işlenmesi karşılığında uygulanan yaptırımlardan farklı olarak terör örgütleri ile milli güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapıların kamu kurum ve kuruluşlarındaki varlığını ortadan kaldırmayı amaçlayan “olağanüstü tedbir" niteliğindedir.
AİHM "demokratik bir devletin, memurlarından Anayasal prensiplere sadakat göstermesini isteme hakkı bulunduğunu" belirtmektedir (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 52; Volkmer/Almanya (k.k.), B. No: 39799/98, 22/11/2001; Petersen/Almanya, B. No: 39793/98, 22/11/2001). AİHM'e göre "kamu çalışanlarının devlete sadık kalmaları genel yararı korumakla ve güvence altına almakla yükümlü devlet otoriteleri ile çalışmalarının doğasında bulunan bir şarttır." (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 57; Žičkus/Litvanya, B. No: 26652/02, 07/04/2009, § 28).
Terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapılara iltisak veya bunlarla irtibat, kamu görevlilerinin devlete sadakat yükümlülüğünü yitirildiğini ortaya koyan ve bahse konu olağanüstü tedbirin uygulanmasını gerektiren hâllerdir.
Anayasa Mahkemesi anılan kararında iltisaklı kavramını ''kavuşan, bitişen, birleşen'', irtibatlı kavramını ise ''bağlantılı'' olarak tanımlamıştır. Bu kavramlar ile kişilerin cezai sorumluluğunu gerektiren örgüte üyelik ve mensubiyet kavramlarına nazaran terör örgütleri ile daha az yoğun ve atipik bir bağlantının vurgulandığı açıktır. Bu kapsamda kişilerin terör örgütleri ile irtibat ve iltisaklarının ortaya konulabilmesi için, örgütün amaçlarının gerçekleştirilmesi ya da örgütten yarar sağlamak maksadıyla gerek örgütten gelen talimatlar doğrultusunda gerekse inisiyatif alarak bulundukları hal ve hareketler neticesinde örgüte veya kendilerine yarar sağladıkları ya da örgüt ile amaç birliği veya sosyal birliktelik görünümü içinde oldukları yönünde kanaat oluşması yeterli olacaktır. Ancak bu kanaatin somut bilgi ve belgelere dayalı olması gerektiği de hukuk devleti ilkelerindendir.
Temyize konu kararda yer alan davacı hakkındaki tespit ve değerlendirmeler incelendiğinde; davacının Bank Asya'da 1998 yılında açılmış hesabının bulunduğu, hesap bakiyesi 31/12/2013 tarihinde 8.153,07 TL iken hesabına 02/10/2014 tarihinde 2.100,00 TL para yatırdığı, 27/03/2014 tarihinde 7.011,02 TL tutarlı ve 03/02/2015 tarihinde 12.057,45 TL tutarlı katılım hesapları açtığı görülmektedir.
FETÖ lideri tarafından talimatın verildiği 25/12/2013 tarihinden, Bank Asya'nın TMSF'ye devredildiği 29/05/2015 tarihine kadar, örgüt liderinin emri doğrultusunda mali olarak zor duruma düşen Banka'nın parasal yönden iyi durumda olduğunu göstermek amacıyla örgüt mensuplarınca, gerek birkısım malvarlıkları elden çıkarılarak, gerekse başka finans kuruluşlarından kredi çekilerek tasarruf ve kar amacı gözetilmeksizin, kendileri, eşleri, reşit olmayan çocukları ve bazen de anne-babaları adına para yatırılmış, katılım hesapları açılmış, döviz ve altın alım-satımı gibi işlemler yapılmıştır.
Bu kapsamda, FETÖ lideri tarafından talimatın verildiği 25/12/2013 tarihinden, Banka'nın TMSF'ye devredildiği 29/05/2015 tarihine kadar olan dönemdeki hesap hareketlerinin örgüt liderinin talimatıyla uyumluluk arz edip etmediğine yönelik bir inceleme yapılması gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, davacının, Bank Asya'da 1998 yılında açılmış olan hesabında 2013 yılı içerisinde 60.000 TL ile 70.000 TL arasında paranın mevcut olduğu, örgüt liderinin talimatından önceki süreçte hesabını aktif olarak kullandığı, hesaptaki paranın 2013 yılı Aralık ayında 8.153,07 TL, 2014 yılı Ocak ayında 8.978,04 TL olduğu, 2014 yılı Mart ayında söz konusu bakiyenin 15.797,16 TL'ye yükseldiği, 2014 yılı içerisinde diğer aylarda söz konusu bakiyenin 15.000 TL seviyelerinde olduğu, 2015 yılı Ocak ayında 18.057,27 TL olduğu, 2015 yılı Şubat ayı ve sonrasında ise bakiyenin 0,0 TL olduğu görülmüştür.
Bu itibarla, davacının Asya Katılım Bankası hesabında FETÖ lideri tarafından talimatın verildiği 25/12/2013 tarihinden, Banka'nın TMSF'ye devredildiği 29/05/2015 tarihine kadar olan dönemde olan hesap hareketlerinin örgüt liderinin talimatıyla uyumluluk arz etmediği, davacı adına açılmış olan Asya Katılım Bankası hesaplarında gerçekleştirilen işlemlerin, olağan bankacılık işlemleri kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, davacının salt Asya Katılım Bankası A.Ş. nezdinde hesabı bulunmasının veya 2014 ve 2015 yılına ilişkin hesap hareketlerinin olmasının, FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibatını ve/veya iltisakını ortaya koymaya yeterli bir delil olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.
Davacının çalıştığı birim tarafından, Kayseri Valiliği'nin ... tarih ve... sayılı Kurul Kararında FETÖ/PDY terör örgütü ile bağlantısı-ilişkisi olduğu yönünde değerlendirmenin bulunduğu, FETÖ/PDY ile ilişkili TÜDEV, Koza Derneği ve MEVA gibi vakıf derneklerin faaliyetlerine katıldığı, örgütün iltisaklı yayınlarını dağıttığı, belediye içerisinde çalışanlardan öğrenci evleri için yardım adı altında para topladığı, belediyede çalışan bayanların FETÖ/PDY terör örgütünün toplantılarına katılımını sağladığı, örgüte müzahir şahıslarla irtibatlı olduğu yönünde tespitlere yer verilmiş ise de; Bölge İdare Mahkemesince verilen ara kararları (iki kez) uyarınca davalı idare tarafından söz konusu hususlara ilişkin soruşturmanın yapılmadığından ara kararlara istinaden bilgi ve belgenin bulunmadığının bildirildiği, davacının çocuklarına ilişkin bilgilerin ise doğrudan hükme esas alınamayacağından söz konusu tespitlerin davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat ve iltisakına dair değerlendirmede esas alınamayacağı sonucuna varılmıştır.
Yukarıdaki tüm tespit ve değerlendirmeler dikkate alındığında, dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle BOZULMASINA,
3. Yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmediğinden, ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 19/02/2026 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
