- Ana sayfa
- Yargı kararı
Danıştay 5. Daire E. 2025/3456 K. 2026/1091
Karar tarihi: 23 Şubat 2026
Atıf yapılan maddeler
- 5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU, m. 223/2-e
- 2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU, m. 20
- 2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU, m. 45
- 2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU, m. 49
Karar metni
T.C.
DANIŞTAY
BEŞİNCİ DAİRE
- Esas No
- 2025/3456
- Karar No
- 2026/1091
- KARŞI TARAF (DAVALI)
- ... Bakanlığı - ANKARA
- İSTEMİN KONUSU
- ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: 679 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılan davacı tarafından, göreve iade talebiyle OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonuna yapılan başvurunun reddine dair ... tarih ve ...sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; UYAP'tan temin edilen bilgilere göre; davacı hakkında 'silahlı terör örgütüne üye olma' suçundan yapılan yargılama sonucunda ...Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla CMK 223/2-e maddesi gereğince davacının beraatine karar verildiği, istinaf başvurusunun esastan reddedildiği ve dosyanın temyiz aşamasında olduğu; söz konusu kovuşturma dosyasında davacının; "FETÖ/PDY terör örgütünün toplantılarına katıldığı, evinde örgüt toplantılarının düzenlendiği şeklinde tanık beyanlarının bulunduğu, MASAK raporunun incelenmesinden haklarında FETÖ/PDY terör örgütü kapsamında işlem yapılan şahıslar ile para transferinin bulunduğu" yolunda bulgulara ulaşıldığı, ceza kovuşturması sürecinde elde edilen bu bilgi ve bulguların davacının FETÖ/PDY terör örgütüyle iltisak ve irtibat gerekçesi olarak değerlendirilmesi gerektiği; ayrıca, davacı hakkında FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne üye olma suçlamasıyla Hatay Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen ...sayılı soruşturma dosyası kapsamında kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği; bahse konu soruşturma kapsamında; "Davacının HTS kayıtlarının incelenmesinden, 2009 yılı Komiser Yardımcılığı sınavı şüphelileri ile sınav öncesi ve sonrası irtibatının olduğu, sınava girecek diğer kursiyerlerle sınav öncesinde 60 dakikayı aşan sürelerde çok sayıda ortak baz bilgisinin tespit edildiği, bahse konu sınav ile ilgili olarak yapılan incelemeler sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda davacının şüpheli olduğu tespitinin yapıldığı"nın anlaşıldığı, ceza soruşturması sürecinde elde edilen bu bilgi ve bulguların da davacının FETÖ/PDY terör örgütüyle iltisak ve irtibat gerekçesi olarak değerlendirilmesi gerektiği; Emniyet Genel Müdürlüğünün 18/04/2018 tarihli Olur'u ile yürütülen soruşturma kapsamında “2009 yılında düzenlenen komiser yardımcılığı sınavına ait soruların FETÖ/PDY silahlı terör örgütü mensuplarınca sınav öncesi ele geçirilerek, aynı örgüte mensup şahıslara verildiğine ilişkin listede davacının isminin de yer aldığı"nın anlaşıldığı; yukarıda açıklanan ve davacının FETÖ/PDY ile iltisakını ve irtibatını gösterdiği kanaatine ulaşılan tespitleri destekleyici nitelikte görüldüğü, söz konusu bulgunun da iltisak ve irtibat gerekçesi olarak değerlendirilmesi gerektiği; dolayısıyla, davacının FETÖ/PDY ile iltisak ve irtibat düzeyinde bir ilişkisinin olduğu ve Anayasaya sadakat yükümlülüğünü ihlal ettiği kanaatine varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve dilekçede ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, savunma hakkı tanınmadan tesis edilen kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin işlemin hukuka aykırı olduğu, veri inceleme raporundaki örgütsel kodlamanın fişleme niteliğinde olduğu, bu verilerin içeriğinin ve elde edilme yönteminin hukuka aykırı olduğu, ayrıca hakkında düzenlenen söz konusu rapordaki "CC" şeklindeki kodlamanın "güncel olarak irtibat kurulamayan" ve "kazanılması üçüncü derecede yakın olan kişi" anlamına geldiği ve bu kodlamanın lehine delil teşkil ettiği, ceza soruşturması sonucunda verilen kovuşturma yapılmasına yer olmadığına ilişkin kararın aleyhine değerlendirilmiş olmasının hukuka aykırı olduğu, Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi hükümlerinin ihlal edildiği ileri sürülmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY ve İLGİLİ MEVZUAT:
Türkiye'de 15 Temmuz 2016 gecesi, kendilerini “Yurtta Sulh Konseyi” olarak isimlendiren bir grup Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) mensubu tarafından, demokratik biçimde halk tarafından göreve getirilen Türkiye Büyük Millet Meclisini (TBMM), Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini ve Cumhurbaşkanı'nı devirmek ve anayasal düzeni ortadan kaldırmak amacıyla darbe teşebbüsünde bulunulmuş, bu teşebbüs Türk Milleti tarafından akamete uğratılmıştır.
Anayasa'nın olay tarihinde yürürlükte bulunan 118. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Milli Güvenlik Kurulu (MGK) tarafından 20/07/2016 tarihli toplantıda yapılan değerlendirmede, darbe teşebbüsünün TSK içindeki Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) mensupları tarafından başlatıldığı, bu örgütün kuruluş aşamasından itibaren etkisi altına aldığı eğitim kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, medya kuruluşları, ticari kuruluşlar ve kamu görevlileri aracılığıyla Milleti ve Devleti kontrol altında tutmayı amaçladığı belirtilmiştir.
MGK'nın anılan toplantısında "demokrasinin, hukuk devleti ilkesinin, vatandaşların hak ve özgürlüklerinin korunmasına yönelik tedbirlerin etkin bir şekilde uygulanabilmesi amacıyla" Hükûmete olağanüstü hâl ilan edilmesi tavsiyesinde bulunulması hususu kararlaştırılmıştır. Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu 20/07/2016 tarihinde, ülke genelinde 21/07/2016 Perşembe günü saat 01.00'den itibaren geçerli olmak üzere doksan gün süreyle olağanüstü hâl ilan edilmesine karar vermiştir. Anılan karar 21/07/2016 tarih ve 29777 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve aynı gün TBMM tarafından onaylanmıştır.
06/01/2017 tarih ve 29940 sayılı (Mükerrer) Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 679 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Kamu personeline ilişkin tedbirler" başlıklı 1. maddesinde, "(1)Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya (Anayasa Mahkemesinin 09/11/2022 tarih ve E:2018/79, K:2022/135 sayılı kararıyla, 7084 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 1. maddesinin 1. fıkrasının birinci cümlesinde yer alan "... üyeliği, mensubiyeti veya ..." ibaresinin iptaline karar verilmiştir.) iltisakı yahut bunlarla irtibatı olan ve ekli (1) sayılı listede yer alan kişiler kamu görevinden başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın çıkarılmıştır. Bu kişilere ayrıca herhangi bir tebligat yapılmaz. Haklarında ayrıca özel kanun hükümlerine göre işlem tesis edilir." kuralına yer verilmiştir.
Davalı idare bünyesinde komiser yardımcısı olarak görev yapmakta iken 679 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin eki listede ismine yer verilmek suretiyle kamu görevinden çıkarılan davacı tarafından, kamu görevine iade edilmesi talebiyle Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonuna yapılan başvuru, ... tarih ve... sayılı işlem ile reddedilmiştir.
Bunun üzerine, anılan işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
Diğer yandan, UYAP kayıtlarının incelenmesinden; davacı hakkında, "silahlı terör örgütüne üye olma" suçundan yapılan yargılama sonucunda ...Ağır Ceza Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davacının beraatine karar verildiği, kararın kanun yoluna başvurulmadan kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Ayrıca, davacı hakkında, "silahlı terör örgütüne üye olma" suçundan yürütülen ceza soruşturması sonucunda ... Cumhuriyet Başsavcılığının... tarih ve Soruşturma No:..., Karar No:... sayılı kararıyla kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği görülmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
679 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca terör örgütlerine veya MGK'ca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen kamu görevlilerinin, “meslekten veya kamu görevinden çıkarılmasına" ilişkin kararlar, adli suç veya disiplin suçu işlenmesi karşılığında uygulanan yaptırımlardan farklı olarak terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapıların kamu kurum ve kuruluşlarındaki varlığını ortadan kaldırmayı amaçlayan “olağanüstü tedbir" niteliğindedir.
AİHM, "demokratik bir devletin, memurlarından Anayasal prensiplere sadakat göstermesini isteme hakkı bulunduğunu" belirtmektedir (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 52; Volkmer/Almanya (k.k.), B. No: 39799/98, 22/11/2001; Petersen/Almanya, B. No: 39793/98, 22/11/2001). AİHM'e göre "kamu çalışanlarının devlete sadık kalmaları genel yararı korumakla ve güvence altına almakla yükümlü devlet otoriteleri ile çalışmalarının doğasında bulunan bir şarttır." (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 57; Žičkus/Litvanya, B. No: 26652/02, 07/04/2009, § 28).
Terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapılara iltisak veya bunlarla irtibat, kamu görevlilerinin devlete sadakat yükümlülüğünü yitirildiğini ortaya koyan ve bahse konu olağanüstü tedbirin uygulanmasını gerektiren hâllerdir.
Anayasa Mahkemesi 14/11/2019 tarih ve E: 2018/89, K:2019/84 sayılı kararında iltisaklı kavramını ''kavuşan, bitişen, birleşen'', irtibatlı kavramını ise ''bağlantılı'' olarak tanımlamıştır. Bu kavramlar ile kişilerin cezai sorumluluğunu gerektiren örgüte üyelik ve mensubiyet kavramlarına nazaran terör örgütleri ile daha az yoğun ve atipik bir bağlantının vurgulandığı açıktır. Bu kapsamda kişilerin terör örgütleri ile irtibat ve iltisaklarının ortaya konulabilmesi için, örgütün amaçlarının gerçekleştirilmesi ya da örgütten yarar sağlamak maksadıyla gerek örgütten gelen talimatlar doğrultusunda gerekse inisiyatif alarak bulundukları hal ve hareketler neticesinde örgüte veya kendilerine yarar sağladıkları ya da örgüt ile amaç birliği veya sosyal birliktelik görünümü içinde oldukları yönünde kanaat oluşması yeterli olacaktır.
Bununla birlikte iptal davaları idarî işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalardır. İdari işlem ise idarenin kamu gücü kullanarak tek taraflı olarak tesis ettiği hukuki sonuç doğuran işlemdir. İdareyi işlem yapmaya sevk eden maddi ve hukuki etkenler ise idari işlemin sebep unsurunu oluşturmaktadır.
Bu kapsamda davacı hakkındaki terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut bunlarla irtibatının bulunup bulunmadığının tespit edilmesi gerekmektedir.
Dava konusu işlemin sebep unsuru yönünden hukuki denetiminin yapılabilmesi; bu değerlendirmeyi haklı kılan maddi sebeplerin yargılama esnasında davalı idarece ortaya konulmasına ve izah edilmesine bağlıdır. Bu konudaki yükümlülük şüphesiz öncelikle dava konusu işlemi tesis eden davalı idareye aittir. Bununla birlikte idari yargı mercilerince 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20. maddesinde öngörülen resen araştırma ilkesi uyarınca uyuşmazlığın çözümü için her türlü inceleme ve araştırmanın yapılması da mümkün hatta olayın niteliğine göre gereklidir.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararıyla hukuka uygun bulunan İdare Mahkemesi kararında, dava konusu OHAL Komisyon kararında yer alan; davacı hakkında yürütülen ceza yargılaması sonucunda verilen beraat kararındaki (davacının; "FETÖ/PDY terör örgütünün toplantılarına katıldığı, evinde örgüt toplantılarının düzenlendiği şeklinde tanık beyanlarının bulunduğu, MASAK raporunun incelenmesinden haklarında FETÖ/PDY terör örgütü kapsamında işlem yapılan şahıslar ile para transferinin bulunduğu) ve ceza soruşturması sonucunda verilen kovuşturma yapılmasına yer olmadığına ilişkin karardaki (Davacının HTS kayıtlarının incelenmesinden, 2009 yılı Komiser Yardımcılığı sınavı şüphelileri ile sınav öncesi ve sonrası irtibatının olduğu, sınava girecek diğer kursiyerlerle sınav öncesinde 60 dakikayı aşan sürelerde çok sayıda ortak baz bilgisinin tespit edildiği, bahse konu sınav ile ilgili olarak yapılan incelemeler sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda davacının şüpheli olduğu tespitinin yapıldığı) yönündeki tespitler ile idari soruşturma raporundaki (2009 yılında düzenlenen komiser yardımcılığı sınavına ait soruların FETÖ/PDY silahlı terör örgütü mensuplarınca sınav öncesi ele geçirilerek, aynı örgüte mensup şahıslara verildiğine ilişkin listede davacının isminin de yer aldığı) şeklindeki tespitler doğrultusunda davanın reddine karar verildiği, anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine İdare Dava Dairesince de herhangi bir araştırma yapılmaksızın istinaf başvurusunun reddine karar verildiği görülmüştür.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı hakkında, "silahlı terör örgütüne üye olma" suçundan yapılan yargılama sonucunda verilen ...Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; "...sanık ...'un...Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı'nın 14/07/2017 tarihli Masak Rapor içeriği itibariyle haklarında FETÖ soruşturmaları kapsamında inceleme istenilen S.Ş, R.K, M.K, R.A ve A.U isimli kişilerle parasal ilişkisinin tespit edildiği..." şeklindeki tespite yer verildiği görülmekte olup, bu kararda sözü edilen kişilerle davacı arasındaki para transferlerinin ve bu kişilerin anılan örgütle bağlantısı olup olmadığının araştırılması gerektiği anlaşılmıştır.
Diğer yandan, davacı hakkında "silahlı terör örgütüne üye olma" suçundan yürütülen soruşturma sonucunda, ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... tarih ve Soruşturma No:..., Karar No:... sayılı kararında, 2009 yılında yapılan Komiser Yardımcılığı Sınavına ilişkin yapılan incelemede, davacının örgütten soruları alarak komiser olduğuna ve üzerine atılı suçu işlediğine dair her türlü şüpheden uzak makul delil bulunmadığı gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği görülmektedir.
Öte yandan; kişi hakkındaki örgüt kodlama verileri, hukuka uygun ve kişinin örgütle iltisak ve irtibatı bulunup bulunmadığını ortaya koymaya tek başına yeterli olabilecek nitelikte somut bir veri niteliğindedir.
Dosyada bulunan, davacı hakkındaki 04/03/2021 tarihli veri inceleme raporunun incelenmesinden, davacının "DERECE 1" ve "DERECE 2" kısmında "CC" olarak olarak kodlandığı görülmektedir. Ayrıca, Dairemizce temyiz aşamasında temin edilen davacı hakkındaki 21/03/2025 tarihli Veri Analiz Raporunun incelenmesinden, davacının raporun "2012/2" ve "2013 TEMMUZ" kısmında "A4" şeklinde, "2013 KASIM" ve "2014 NİSAN" kısmında "B5" şeklinde, "2014 KASIM" kısmında "CC" şeklinde, "2014 EŞ DERECE" kısmında ise "B4" şeklinde kodlandığı görülmektedir.
Bu itibarla, sözü edilen 21/03/2025 tarihli Veri Analiz Raporunun davacıya tebliğ edilip, cevap hakkını kullanabilmesi için ara kararı ile makul bir süre tanınması, belirlenen süre içerisinde cevap verilmesi ya da cevap verme süresi geçtikten sonra, davacı hakkındaki Veri Analiz Raporunda yer alan kodların ve bu kodların içerisinde yer aldığı kategorinin karşılığı olarak tanımlanan aşama ve faaliyetler ile yukarıda belirtilen hususlarda yapılacak araştırma sonucundaki bilgi ve belgelerin değerlendirilmesi suretiyle, davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile iltisak veya irtibatının bulunup bulunmadığının karara bağlanması gerektiğinden, salt dava konusu Komisyon kararındaki tespitler göz önünde bulundurularak verilen davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 23/02/2026 tarihinde oybirliğiyle, kesin olarak karar verildi.
