- Ana sayfa
- Yargı kararı
Danıştay 8. Daire E. 2025/1573 K. 2026/1786
Karar tarihi: 30 Mart 2026
Atıf yapılan maddeler
- 3402 sayılı KADASTRO KANUNU, m. 22
- 2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU, m. 45
- 2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU, m. 49
- 6831 sayılı ORMAN KANUNU, m. Ek 16
Karar metni
T.C.
DANIŞTAY
SEKİZİNCİ DAİRE
- Esas No
- 2025/1573
- Karar No
- 2026/1786
- KARŞI TARAF (DAVALI)
- ... Valiliği
- İSTEMİN KONUSU
- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı tarafından, mülkiyeti Maliye Hazinesine ait Kahramanmaraş ili, Andırın ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak No:... adresinde (tapunun ... Köyü ... Mevki, ... ada ... sayılı parselinde kayıtlı) yer alan "konut" niteliğindeki taşınmaz ile ... adresinde (tapunun ... Mevki, ... ada ... sayılı parselinde kayıtlı) yer alan "ahır" niteliğindeki taşınmazın 6831 sayılı Orman Kanunu'nun Ek 16. maddesi uyarınca orman sınırı dışına çıkarılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kahramanmaraş Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; konuya ilişkin mevzuat hükümlerinden; orman sınırları içerisinde yer alan bir taşınmazın, orman sınırları dışına çıkarılmasına ilişkin görevin Orman Genel Müdürlüğünce oluşturulacak orman kadastro komisyonuna verildiği, bu işlemlere karşı açılacak davalara bakma görevinin de adli yargı yerine ait olduğu, 6831 sayılı Orman Kanunu'nun Ek 16. maddesi uyarınca orman sınırı dışına çıkarılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemden kaynaklanan uyuşmazlığa ilişkin görevli mahkemenin belirlenmesinde 6831 sayılı Orman Kanunu hükümlerinin dikkate alınacağı, dolayısı ile bakılan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, dava konusu işlemin idari işlem olması nedeniyle görevli yargı kolunun idari yargı olduğu, orman dışına çıkarma işleminin idare tarafından yapılacağı belirtilerek kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Kahramanmaraş ili, Andırın ilçesi, ... Mahallesi adresinde yapılan orman kadastro çalışması neticesinde Kahramanmaraş ili, Andırın ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak No:... adresinde yer alan "konut" niteliğindeki taşınmaz ile Yeni Mahalle adresinde yer alan "ahır" niteliğindeki taşınmazın orman parseli sınırları içerisinde bırakıldığı, daha sonra davacı tarafından söz konusu taşınmazların 6831 sayılı Orman Kanunu'nun Ek 16. maddesi uyarınca orman sınırı dışına çıkarılması istemiyle 13/08/2021 tarihli dilekçe ile Kahramanmaraş Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne başvuruda bulunulduğu, başvurunun davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı işlemi ile reddedildiği, bunun üzerine davacı tarafından söz konusu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6831 sayılı Orman Kanunu'nun Ek 16. maddesinde; "Orman ve Su İşleri Bakanlığınca, bilim ve fen bakımından orman olarak muhafazasında hiçbir yarar görülmeyen ve tarım alanına da dönüştürülmesi mümkün olmayan yerler ile bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte üzerinde yerleşim yeri bulunan ya da yerleşim yeri oluşturulması mümkün olan taşlık, kayalık, verimsiz ve fiilen orman vasfı taşımayan alanlardan, sınırları Cumhurbaşkanlığınca belirlenen alanlar Cumhurbaşkanınca belirlenecek usul ve esaslara göre Orman Genel Müdürlüğünce orman sınırları dışına çıkartılarak tapuda hazine adına tescil edilir. Orman sınırları dışına çıkartılan alanın iki katından az olmamak üzere Devletin hüküm ve tasarrufu altında veya Hazinenin özel mülkiyetinde bulunan taşınmazlar Orman Genel Müdürlüğüne orman tesis etmek üzere tahsis edilir.
Birinci fıkrada belirtilen alanlarda, 21/06/1987 tarih ve 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 22 inci maddesinin kadastrosu yapılmış olan yerlerin ikinci defa kadastroya tabii tutulamayacağına ilişkin hükmü uygulanmaz.Birinci fıkra kapsamında orman sınırı dışına çıkarılacak yerlerin tespiti amacıyla, Orman ve Su İşleri Bakanlığınca yeteri kadar orman kadastro komisyonu görevlendirilir ve bu tespit sırasında ilan süresi bir hafta, itiraz süresi bir ay olarak uygulanır. Bu Kanunun 1 inci maddesine göre ilk defa yapılacak orman kadastrosu uygulamasındaki işlemlere ilişkin sürelerde de üçüncü fıkra hükümleri uygulanır.
Bu madde hükümleri bu Kanunun 16 ncı, 17 nci ve 18 inci maddelerine göre izin verilen orman alanları ile 23 üncü, 24 üncü ve 25 inci maddelerine göre belirlenmiş özel statülü orman alanlarında, 12/03/1982 tarihli ve 2634 sayılı Turizm Teşvik Kanunu kapsamında sınırları tespit ve ilan edilen kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri, turizm merkezleri, turizm bölgeleri ve turizm alanlarında, Orman Genel Müdürlüğünün bina ve tesislerinin bulunduğu orman alanlarında, tohum bahçesi, tohum meşceresi, gen koruma ormanlarında ve özel ağaçlandırma için tahsis edilmiş orman alanlarında uygulanmaz." hükmü yer almıştır.
6831 Sayılı Orman Kanununun Ek 16 ncı Maddesi Kapsamında Orman Sınırları Dışına Çıkarma İşlemlerine İlişkin Yönetmeliğin "Tanımlar ve Kısaltmalar" başlıklı 4. maddesinde, Devlet ormanlarında 28/4/2018 tarihinden önce yapılan; Devlet ormanı sınırına bitişik kısımlarında belde, köy veya mahallenin toplu yerleşim alanlarının kesintisiz devamı haline gelmiş bir ya da birden çok, Devlet ormanı sınırları içerisinde ise en az beş adet olmak üzere içerisinde sürekli ya da dönemsel ikamet edilen toplu yapılar, özel iş yerleri, kamusal binalar ile ahır, samanlık, ambar, avlu gibi müştemilat, yol ve tesisler gibi müşterek olarak kullanılan yerleri yerleşim yeri olarak belirtilmiş olup Yönetmeliğin 5/c maddesinde ise yerleşim yeri oluşturulması uygun olan taşlık, kayalık, verimsiz ve fiilen orman vasfı taşımayan yerler, orman sınırları dışına çıkarılabilecek yerler arasında sayılmıştır.
Aynı Yönetmeliğin "Uygulama şartları" başlıklı 7. maddesinde; "(1) Bu Yönetmelik kapsamında orman sınırları dışına çıkarma uygulaması yapılabilmesi için; belde, köy veya mahallelerde, orman kadastrosu ve 6831 sayılı Kanunun 3302 sayılı Kanunla değişik 2/B madde uygulamalarının yapılıp kesinleşmiş olması ve fenni hata içermemesi gerekir. Ancak 31/12/1981 tarihinden sonra tahsisen alınmış, fiilen orman olmayan, tapuda orman vasfı ile tescilli alanlarda, 6831 sayılı Kanunun 3302 sayılı Kanunla değişik 2/B madde uygulamasının yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın uygulanır. (2) Bu Yönetmelik hükümlerine göre yapılacak orman sınırı dışına çıkarma uygulamaları, diğer kadastro çalışmaları ile birleştirilerek yapılmaz. (3) Bu Yönetmelik kapsamındaki orman sınırı dışına çıkarılacak alanlarda, 3402 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin kadastrosu yapılmış olan yerlerin ikinci defa kadastroya tabi tutulamayacağına ilişkin hükmü uygulanmaz." düzenlemesine, "Talep ve işlemlere başlanması" başlıklı 8. maddesinde; "(1) Bu Yönetmeliğe göre yapılacak orman sınırları dışına çıkarma işlemlerine; ilgili valiliğin Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, Milli Emlak Dairesi Başkanlığı ve Milli Emlak Müdürlüğünün söz konusu sahanın bağlı bulunduğu Bölge Müdürlüğünden talepte bulunması üzerine başlanır. Her mahalle veya köy için talebin ayrı ayrı yapılması gerekir." düzenlemesine, "Talebin değerlendirmesi ve görevlendirme" başlıklı 9. maddesinde ise; "(1) Talep üzerine Bölge Müdürlüğünce inceleme heyeti oluşturulur. (2) İnceleme heyeti tarafından, talep ile diğer bilgi ve belgeler dikkate alınıp bu Yönetmelikteki esaslar çerçevesinde inceleme yapılarak, talep edilen alanla ilgili rapor düzenlenir. Bu rapora, yerleşim alanına ait harita mühendisi ya da harita teknikerince yapılan yersel ölçüler neticesi belirlenen sınır koordinat değerleri, ham datası ve haritası, amenajman, memleket ve orman kadastro haritaları, uydu görüntüsü ile bu haritaların sayısal olarak aktarıldığı CD/DVD ve benzeri eklenerek, Bölge Müdürlüğünün görüşü de belirtilmek suretiyle Genel Müdürlüğe gönderilir. (3) Genel Müdürlük, inceleme raporu ve eklerini dikkate alınarak bu Yönetmelik hükümlerine göre yapacağı değerlendirme sonucu; a) Talebin mevzuata uygun bulunmaması halinde, talebin uygun görülmediğini Bölge Müdürlüğüne bildirilir. Bölge Müdürlüğü de bu durumu talepte bulunana bildirir. b) Talebin mevzuata uygun bulunması halinde, orman dışına çıkarılacak alanların sınırlarının belirlenmesi amacıyla bu durumu Bakanlığa iletilir. Bakanlık tarafından bu talep, Cumhurbaşkanı Kararı alınması için inceleme raporu, sınır koordinat değerleri, amenajman, memleket ve orman kadastro haritaları ve uydu görüntüsü de eklenerek Cumhurbaşkanlığına gönderilir." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
6831 sayılı Orman Kanunu'nun Ek 16. maddesinde, belirli özellikteki alanların orman sınırları dışına çıkartılmasını mümkün kılan düzenlemeler bulunmaktadır. Buna göre, bilim ve fen bakımından orman olarak muhafazasında hiçbir yarar görülmeyen ve tarım alanına dönüştürülmesi de mümkün olmayan yerler ile Ek 16. maddenin yürürlüğe girdiği 28/04/2018 tarihinde üzerinde yerleşim yeri bulunan ya da yerleşim yeri oluşturulması uygun olan taşlık, kayalık, verimsiz ve fiilen orman vasfı taşımayan alanlar orman sınırları dışına çıkartılabilecek alanlar olarak kabul edilmektedir.
6831 Sayılı Orman Kanununun Ek 16 ncı Maddesi Kapsamında Orman Sınırları Dışına Çıkarma İşlemlerine İlişkin Yönetmelikte ise, bu alanların orman sınırları dışına çıkartılması talebi üzerine bölge müdürlüğünce inceleme heyeti oluşturulacağı, inceleme heyeti tarafından alanla ilgili rapor düzenleneceği, rapora haritalar da eklenerek bölge müdürlüğünün görüşü ile birlikte genel müdürlüğe gönderileceği ve genel müdürlük tarafından bir değerlendirme yapılarak başvuru hakkında bir karar alınacağı hüküm altına alınmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafından, Kahramanmaraş ili Andırın İlçesi ... Mahallesi ... yaylası yerleşim alanından satın almış olduğu yere 2009 yılında ahır, 2012 yılında ise ev yapıldığı, ancak Yeşilyurt mahallesinde orman kadastro çalışması tamamlandıktan sonra, 2012 yılında yapılan evin Kahramanmaraş ili Andırın İlçesi ... mahallesi ... ada ... nolu orman parselinde, 2009 yılında yapılan ahırın ise ... ada ... nolu orman parseli içinde kaldığından bahisle ev ve ahırın bulunduğu alanın Orman Kanunu'nun Ek 16. maddesi kapsamında yerleşim alanı olarak orman sınırı dışına çıkarılması için 13/08/2021 tarihli dilekçe ile Kahramanmaraş Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne başvuru yapıldığı, anılan başvurunun, söz konusu taşınmazların orman sınırları dışına çıkarılacak yerlerden olmadığı gerekçesiyle reddedildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığın düğümlendiği nokta, ek 16. maddenin işletilmesi yolunda yapılan başvurunun reddi işleminin niteliğinin belirlenmesi konusudur.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; 6831 sayılı Orman Kanunu'nun Ek 16. maddesinde yer verilen Orman ve Su İşleri Bakanlığınca, bilim ve fen bakımından orman olarak muhafazasında hiçbir yarar görülmeyen ve tarım alanına dönüştürülmesi de mümkün olmayan yerler ile bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte üzerinde yerleşim yeri bulunan ya da yerleşim yeri oluşturulması uygun olan taşlık, kayalık, verimsiz ve fiilen orman vasfı taşımayan alanların orman sınırı dışına çıkarılmasına ilişkin işlemlerin özel nitelikte bir işlem olarak düzenlendiği, bu işlemin tesisinde orman sınırları dışına çıkarılacak alanların tespiti maksadıyla işletilecek idari sürecin 6831 Sayılı Orman Kanununun Ek 16 ncı Maddesi Kapsamında Orman Sınırları Dışına Çıkarma İşlemlerine İlişkin Yönetmelik'te ayrıntılı olarak gösterildiği, bu sürecin sonucunda orman sınırı dışına çıkartılan alanın tapuda hazine adına tescil edileceğinin belirtildiği, bu yönleriyle 6831 sayılı Orman Kanunu'nun Ek 16. maddesi kapsamında yapılan başvurular sonucunda tesis edilecek işlemlerin idarenin tek yanlı, kamu gücüne dayanarak tesis ettiği icrai nitelikte olduğu ve bu işlemlere karşı açılacak davaların görüm ve çözümünün idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, uyuşmazlığın esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken davanın görev yönünden reddine karar verilmesine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 30/03/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
