- Ana sayfa
- Yargı kararı
Danıştay 8. Daire E. 2024/6096 K. 2026/1823
Karar tarihi: 30 Mart 2026
Atıf yapılan maddeler
- 3213 sayılı MADEN KANUNU, m. 7
- 2709 sayılı TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI, m. 169
- 2709 sayılı TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI, m. 170
- 2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU, m. 45
- 2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU, m. 49
- 6831 sayılı ORMAN KANUNU, m. 16
Karar metni
T.C.
DANIŞTAY
SEKİZİNCİ DAİRE
- Esas No
- 2024/6096
- Karar No
- 2026/1823
- TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI)
- ... Genel Müdürlüğü
- KARŞI TARAF (DAVACI)
- ... İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İSTEMİN KONUSU
- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Antalya ili, Demre ilçesi, ... Mahallesi/Köyü sınırları içerisindeki İR: ... ruhsat numaralı II-(b) grubu maden sahasında 53.804,99 m²'lik ormanlık alanın bir kısım maden işletme tesis ve alt yapı tesisi izinlerinin temdit edilmesi, bir kısım alanın iptali ve bir kısım alanın da kullanım amacının değiştirilmesine ilişkin talebinin reddine ilişkin Orman Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlığın çözümü teknik bilgiyi gerektirdiğinden, Mahkemelerinin 22/09/2022 günlü kararına istinaden 28/12/2022 tarihinde gerçekleştirilen keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda özetle; şirket tarafından temdit/izin talebinde bulunulan maden alanının Demre ilçesi, ... Mahallesi, ... mevkiinde yer aldığı, orman idaresi bakımından Antalya Orman Bölge Müdürlüğü, Finike Orman İşletme Müdürlüğü, Likya Orman İşletme Şefliği sınırları içinde kaldığı, ruhsat sahası ile izne konu yerlerin devlet mülkiyetinde orman vasıflı arazi içerisinde yer aldığı, dava konusu alan üzerinde verimli orman hiç bulunmadığı gibi asli orman ağacı türlerimizden de bulunmadığı, diğer bir deyişle izne konu edilen yerin önemli bir kısmının zaten ocak olarak işletilmiş yer olup geri kalan kısmının da makilik saha olduğu, ocak sahası Köşkerler Mahallesine 7100 metre, Gürses Mahallesine ise 3500 metre mesafede bulunduğu, Köşkerler Mahallesinden Demre Çayı boyunca ocağa doğru giderken karşı kenar boyunca mahallenin devamı şeklinde seralar ve az sayıda ev bulunduğu, evsel nitelikli atıksuların bertarafı için alınacak önlemlerin yeterli olduğu, bu atıksuların çevre üzerine olumsuz bir etkisinin beklenmediği, faaliyet kapsamında açık işletme yöntemi uygulanarak üretim yapılacağından dolayı, pasa malzemesi oluşması beklendiği, bu malzemenin dağılmasını, yayılmasını ve çevreye olumsuz etkilerini ortadan kaldırılması için pasa alanlarının çevresinin sınırlandırılması ve küçük taş duvarla örülmesi planlandığı, böylece pasadan kaynaklı çevresel riskin söz konusu olmayacağı, PTD’nda atık yönetimine ilişkin verilen bilgiler ve alınan önlemlerin yeterli olduğu, planlanan kırma eleme tesisinde, tesisteki toz kaynağı olan her bir ünitenin (bunker, kırıcılar, elekler, bantlar) kapalı ortam içerisine alınması ve kapalı ortam içerisine alınan üniteler için toz indirgeme sisteminin kurulması planlandığından dolayı oluşacak toz emisyonlarının proje etki alanında ve yerleşim yerlerinde olumsuz bir etki oluşturmasının beklenmediği, PTD’nda gürültü değerlerine ilişkin olarak “Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği” hükümlerine uyulacağının taahhüt edildiği, yapılan taahhütlere ve yönetmelikteki hükümlere uyulması ve yetkililerce denetimlerin yapılması durumunda yerleşim yerlerinde ve proje etki alanında gürültüden kaynaklı olumsuz bir etki beklenmediği, sahada herhangi bir korunan alan statüsü bulunmadığı, saha çok dik bir yamaçtan oluşmakta olduğu, kırmataş olarak da mermer blok olarak da üretim yapmaya elverişli olduğu, ocağın üst ve yan kesimlerdeki bitki örtüsünün çoğunlukla makilik olduğu tespit ve görüşlerine yer verildiği, rapora davalı idare tarafından yapılan itiraz yerinde görülmeyerek dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu alan üzerinde verimli orman bulunmadığı gibi asli orman ağacı türlerimizden de bulunmadığı, izne konu edilen yerin önemli bir kısmının zaten ocak olarak işletilmiş olduğu, geri kalan kısmının da makilik saha olduğu, sahada herhangi bir korunan alan statüsü bulunmadığından ve yaban hayatı açısından kritik bölge olma özelliği bulunmadığı, yerleşim yerine yakın mesafede bulunmadığı, evsel nitelikli atıksuların, katı atıkların, toz ve gürültü emisyonlarının bertarafı için gerekli önlemlerin alındığı anlaşıldığından, dava konusu maden işletme tesis ve alt yapı tesisi izinlerinin temdit edilmesi talebinin reddine ilişkin Orman Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, izin talebinde bulunulan sahanın yerleşim yerlerine yakın olduğu, verimli Devlet ormanı alanı kısmında kaldığı, maden türünün II-(b) grubu sınıfında yer aldığı, izin verilmesi halinde orman bütünlüğünün bozulacağı, diğer yandan çıkarılacak madenin stratejik özelliği bulunmadığından bu alana izin verilmesinde kamu yararı görülmediğinin tespit edildiği bu sebeple dava konusu işlemin tesis edildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı şirket tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacı şirket tarafından; Antalya ili, Demre ilçesi, ... Mahallesi/Köyü sınırları dahilinde ve uhdesinde bulunan İR: ... nolu maden işletme ruhsat sahasındaki ormanlık alanın 53.804,99 m²'lik ormanlık alanın bir kısım maden işletme tesis ve alt yapı tesisi izinlerinin temdit edilmesi, bir kısım alanın iptali ve bir kısım alanın da kullanım amacının değiştirilmesine ilişkin izin talebinde bulunulmuştur.
Anılan talep üzerine, Orman Kanunu'nun 16'ncı maddesi kapsamında değerlendirme yapılarak sakınca bulunmadığı kanaatine varıldığı görülmektedir. Orman Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile "söz konusu sahanın orman olarak kullanılmasında yarar görüldüğü, izin verilmesinde kamu yararı ve zarureti görülmediği." gerekçesiyle talebin reddedilmesi üzerine, söz konusu işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Ormanların korunması ve geliştirilmesi" başlıklı 169. maddesinde; "Devlet, ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli kanunları koyar ve tedbirleri alır. Yanan ormanların yerinde yeni orman yetiştirilir, bu yerlerde başka çeşit tarım ve hayvancılık yapılamaz. Bütün ormanların gözetimi Devlete aittir. Devlet ormanlarının mülkiyeti devrolunamaz. Devlet ormanları kanuna göre, Devletçe yönetilir ve işletilir. Bu ormanlar zamanaşımı ile mülk edinilemez ve kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamaz. Ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemez. Ormanların tahrip edilmesine yol açan siyasi propaganda yapılamaz; münhasıran orman suçları için genel ve özel af çıkarılamaz. Ormanları yakmak, ormanı yok etmek veya daraltmak amacıyla işlenen suçlar genel ve özel af kapsamına alınamaz. Orman olarak muhafazasında bilim ve fen bakımından hiçbir yarar görülmeyen, aksine tarım alanlarına dönüştürülmesinde kesin yarar olduğu tespit edilen yerler ile 31/12/1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman niteliğini tam olarak kaybetmiş olan tarla, bağ, meyvelik, zeytinlik gibi çeşitli tarım alanlarında veya hayvancılıkta kullanılmasında yarar olduğu tespit edilen araziler, şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu olarak bulunduğu yerler dışında, orman sınırlarında daraltma yapılamaz." hükmüne ve "Orman köylüsünün korunması
" başlıklı 170. maddesinde; "Ormanlar içinde veya bitişiğindeki köyler halkının kalkındırılması, ormanların ve bütünlüğünün korunması bakımlarından, ormanın gözetilmesi ve işletilmesinde Devletle bu halkın işbirliğini sağlayıcı tedbirlerle, 31/12/1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman niteliğini tamamen kaybetmiş yerlerin değerlendirilmesi; bilim ve fen bakımından orman olarak muhafazasında yarar görülmeyen yerlerin tespiti ve orman sınırları dışına çıkartılması; orman içindeki köyler halkının kısmen veya tamamen bu yerlere yerleştirilmesi için Devlet eliyle anılan yerlerin ihya edilerek bu halkın yararlanmasına tahsisi kanunla düzenlenir. Devlet, bu halkın işletme araç ve gereçleriyle diğer girdilerinin sağlanmasını kolaylaştırıcı tedbirleri alır." hükmüne yer verilmiştir.
3213 sayılı Maden Kanunu'nun (dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle) "Madencilik faaliyetlerinde izinler" başlıklı 7. maddesinde, "(1) Madencilik faaliyetlerinin yapılması ve ruhsatlandırma işlemlerinin yürütülmesi ile ilgili olarak yeni verilecek ruhsat alanlarına maden işletme yöntemi, faaliyetin yapıldığı bölge, madenin cinsi, yapılacak yatırımın çevresel etkileri, şehirleşme ve benzeri hususlar dikkate alınarak, temdit talepleri dahil ruhsat verilen alanlarda kazanılmış haklar korunmak kaydıyla, ilgili kurumların görüşleri alınarak Bakanlık tarafından kısıtlama getirilebilir. İlk müracaat veya ihale yolu ile yapılacak ruhsatlandırmalarda müracaatın yapılacağı alanlar diğer kanunlar ile getirilen kısıtlamalar gözönüne alınarak Bakanlıkça ruhsat müracaatına kapatılabilir. Kısıtlama gerekçesi ortadan kalkan alanlar ihale yoluyla aramalara açılır. Bu Kanun dışında madencilik faaliyetleri ile ilgili olarak yapılacak her türlü kısıtlama ancak kanun ile düzenlenir. (2) Özel çevre koruma bölgeleri, milli parklar, yaban hayatı koruma ve geliştirme sahaları, muhafaza ormanları, 4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanununa göre korunması gerekli alanlar, 1 inci derece askeri yasak bölgeler, 1/5000 ölçekli imar planı onaylanmış alanlar, 1 inci derece sit alanları ile madencilik amacı dışında tahsis edilen ve Genel Müdürlük tarafından uygun görüş verilen elektrik santralleri, organize sanayi bölgeleri, petrol, doğalgaz ve jeotermal boru hatları gibi yatırım alanlarına ait koordinatlar ilgili kurumlar tarafından Genel Müdürlüğe bildirilir. (...) (4) Devlet ormanları içinde yapılacak maden arama ve işletme faaliyetleri ile bu faaliyetler için zorunlu ve ruhsat süresine bağlı olarak yapılan geçici tesislere 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu hükümlerine göre izin verilir. (...) (7) Madencilik faaliyeti yapılan alanların, izne tabi alan olmaları halinde, ilgili olduğu kanun hükümlerine göre gerekli izinlerin alınması zorunludur. Ancak, Genel Müdürlükçe işletme ruhsatı verildikten sonra, işletme ruhsat alanının diğer kanunlara göre izne tabi alan haline gelmesi durumunda ilgili kanunların öngördüğü yükümlülüklerin yerine getirilmesi suretiyle kazanılmış haklar korunarak faaliyetler sürdürülür. Diğer kanunlara göre izne tabi alanlar, Genel Müdürlüğün görüşü alınarak belirlenir. (...) (11) Çevresel etki değerlendirmesi işlemleri Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından, diğer izinlere ilişkin işlemler de ilgili bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca çevresel etki değerlendirmesi sürecinde en geç üç ay içinde bitirilir. Bakanlık ve diğer bakanlıkların mevzuatının gerektirdiği maddî yükümlülükler ruhsat sahibi tarafından karşılanır. (...) (17) Bakanlık tarafından verilecek kararlarda; görünür rezerv alanı ile diğer yatırımın çakışması halinde öncelikle madenin makul bir sürede üretilebilme imkanının olup olmadığı, ara ve uç ürüne yönelik madenciliğe dayalı sanayi tesislerinin hammadde ihtiyacını karşılayan ruhsatlı sahalarda, tesisin hammadde ihtiyacını karşılayacak şekilde alternatif alanların bulunup bulunmadığı dikkate alınarak değerlendirme yapılır." hükmüne yer verilmiştir.
21/6/2005 tarih ve 258520 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliği'nin "Müktesep haklar" başlıklı 18. maddesinin 1. fıkrasında; "Kanunun 7 nci maddesinde ve bu Yönetmelikte belirtilen yerlerde yapılan madencilik faaliyetleri ile bu faaliyetlere bağlı tesisler için verilmiş olan izinler, müktesep hak olarak ruhsat hukuku devam ettiği sürece geçerlidir. Alınan izinler, ruhsatın temdit edilmesi halinde uzatılır. İşletme ruhsatı sınırları dahilinde işletme izni alınan diğer alanlar için de izin verilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
6831 sayılı Orman Kanunu'nun, dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olduğu haliyle, 16. maddesinin 1. fıkrasında; "Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir. Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz." hükmüne yer verilmiştir.
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan ve (mülga) 18/04/2014 tarih ve 28976 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Kanununun 16 ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin "Müracaat" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında; Ruhsat sahiplerinin, madenin adının belirtildiği talep yazısına; a) Ruhsatını, b) 1/25000 ölçekli haritasını veya krokisini, c) Meşcere haritasını, ç) 1/1000 veya uygun ölçekli vaziyet planını, d) Koordinat listesini, e) Orman kadastro haritasını, f) ÇED belgesini, g) Hammadde üretim, maden işletme, pasa döküm alanı, atık barajı, liç, atık kazanma ve atık bertaraf tesis izin taleplerinde rehabilitasyon projesini veya kademeli kapatma planını, ğ) Tesis ve altyapı tesis izin taleplerinde avan projesini dört takım ekleyerek kesin izin için veya (a), (b), (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinde belirtilen belgeleri ekleyerek ön izin için bölge müdürlüğüne müracaatta bulunacakları, 3. fıkrasında; muhafaza ormanlarındaki ruhsat görüş taleplerinde; talep yazılarına 1/25000 ölçekli haritasını veya krokisini, meşcere haritasını, 1/1000 veya uygun ölçekli vaziyet planını, koordinat listesini, orman kadastro haritası ile Maden İşleri Genel Müdürlüğüne ruhsat müracaatında bulunduğuna ve hak sağladığına dair belgesi ile birlikte müracaat edecekleri, 4. fıkrasında; mevzuat gereği alınması gereken ilgili kurum görüş yazıları, talep sahibi tarafından müracaat evrakına ekleneceği, kamu kurum ve kuruluşları hariç müracaat sahibinin talebi halinde, ilgili kurum görüş yazıları orman idaresi tarafından isteneceği, "İnceleme ve değerlendirme" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında; Bölge müdürlüğünün yapılan müracaatı öncelikle evrak üzerinde inceleyeceği, eksiklikler varsa, on işgünü içinde müracaat sahibine bildireceği, eksiklikler tamamlanıncaya kadar talebin değerlendirmeye alınmayacağı, evrakın tam olması halinde heyet tarafından arazi üzerinde gerekli incelemelerin yapılarak, talebin Devlet ormanlarına isabet eden kısımları için ön izin veya kesin izin raporunun düzenleneceği, 3. fıkrasında; Değerlendirme Komisyonunun görev alanındaki; muhafaza ormanları, gen koruma alanları, tohum meşcereleri, orman içi dinlenme yerleri ile endemik ve korunması gereken nadir ekosistem alanlarına isabet eden maden işletme, tesis ve altyapı tesisi izin müracaatları ile muhafaza ormanlarındaki ruhsat taleplerinin bölge müdürlüğünce müracaat evrakı ve düzenlenen tutanak ile birlikte Genel Müdürlüğe gönderileceği, talebin bir kısmının Değerlendirme Komisyonunca değerlendirilmesi gerektiği durumlarda talebin bir bütün olarak ele alınacağı belirtilmiş; "Kesin İzin" başlıklı 7. maddesinde; "(1) Bakanlıkça uygun görülenlere (Değişik ibare:RG-6/7/2018-30470) ruhsat/rödövans süresi dikkate alınarak izin verilir. Ormanlık alandan verilen izin, müracaat sahibine tebliğ edilir. Tebligat tarihinden itibaren üç ay içerisinde izin sahibinden teminat, bedeller ve onaylı taahhüt senedi istenir. Tebligat tarihinden itibaren üç ay içerisinde bedellerin ödenmemesi, teminatın veya onaylı taahhüt senedinin verilmemesi halinde ise saha teslimi yapılmaz, her hangi bir bildirime gerek kalmaksızın izin iptal edilir. İptal işlemi ilgiliye bildirilir. Aynı yerle ilgili yeniden izin talep edilmesi yeni izin talebi olarak değerlendirilir. (2) Maden işletme izinlerinde, izin sahibi; izne konu alanı kapsayan işletme izin belgesini orman idaresine vermeden saha teslimi yapılmaz. (3) (Değişik:RG-19/4/2015-29331) Madencilik faaliyetine başlanılmadan önce izin sahibine, maden işletme ile tesis izin alanları, maden stok alanı, pasa döküm alanı, verimli toprak depolama alanı ve atık barajı izin sahasının sınırlarının köşe noktalarına zeminden en az iki metre yükseklikte koordinat değerleri belirli sabit işaretler tesis ettirilir. İki nokta arası 25 metreden fazla olamaz. Sabit işaretler izin süresi ve rehabilite izleme sürecinde muhafaza edilir. Aksi halde madencilik faaliyetine müsaade edilmez. (4) İzin verilmemesi halinde durum ilgiliye tebliğ edilir. (5) Ruhsat alanında maden arama, maden işletme veya hammadde üretimi için ormanlık alanlarda Bakanlıkça veya ormanlık alan dışında ilgili kurumlarca izin verilmiş ise, bu ruhsata dayalı olarak madencilik faaliyetleri için gerekli ve orman alanı içinde yapılması zorunlu tesislere ve altyapı tesislerine ruhsat alanı içinde, talep edilen altyapı tesislerinin ruhsat alanı içinde yapılması için uygun alan bulunulmadığının heyet tarafından tespit edilmesi halinde ruhsat alanı bitişiğinde izin verilebilir. (6) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile kamu kurum ve kuruluşlarınca yol, köprü, baraj, gölet, liman gibi projelerin inşasında kullanılacak yapı ve inşaat hammaddelerinin üretimi için hammadde üretim izin belgesine dayanarak orman alanları içinde bu amaçla yapılacak işletme faaliyetleri, tesis ve altyapı tesislerine bu Yönetmelik hükümlerine göre izin verilir. (7) İzin başlangıç tarihi; izin olurunda izin başlangıç tarihi belirtilmemiş ise izin olurunun verildiği tarihtir. İzin süresinin tamamen veya kısmen uzatıldığı izinlerde izin başlangıç tarihi ilk iznin verildiği tarihtir. Farklı tarihlerde verilen izinlerin birlikte uzatılması halinde izin başlangıç tarihi yeni izin tarihi olur." düzenlemesi yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Anayasa'nın 169. maddesinde ormanların ülke yönünden taşıdığı büyük önem gözetilerek, korunmaları ve geliştirilmeleri konusunda ayrıntılı düzenlemelere yer verilmiştir. Anayasa'nın 169. maddesinin gerekçesinde de belirtildiği gibi maddenin birinci fıkrası doğal kaynaklarımızın en önemlilerinden biri olan ormanların korunması ve sahaların genişletilmesi için Devlete gereken tedbirleri alıp kanun koymayı ve bütün ormanların gözetimi ödevini getirmektedir. (AYM., 13/09/2000 tarih ve E:2000/14, K:2000/21 sayılı kararı) Ormanlık alanda verilen izne konu edilen kamu yararı ile ormanın muhafazasındaki kamu yararının karşılaştırılmasının yapılması zorunluluğu Anayasa'nın 169. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "Ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemez." hükmünden kaynaklanmaktadır. Yine Anayasa Mahkemesi'nin 22/11/2007 tarih ve E:2004/67, K:2007/83 tarihli kararında; zaruret halinin, talep edilen faaliyetin orman ekosistemi dışında gerçekleştirilmesi imkanı bulunmaması durumu olarak anlaşılması gerektiği vurgulanmaktadır.
Yine Anayasanın 170. maddesinde, ormanlar içinde veya bitişiğinde yaşayan köylülerin korunması, işletme araç ve gereçleriyle diğer girdilerinin sağlanmasını kolaylaştırıcı tedbirleri alacağı hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda aktarılan mevzuatın incelenmesinden; işlem tarihinde, henüz temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile devlet ormanları sınırları içindeki verimli orman alanlarında maden aranma ve işletme faaliyetlerinin, Tarım ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlı olacağı yönünde açık bir kanun hükmü bulunmamakla birlikte, bulunmasa da Anayasanın yukarıda zikredilen hükümleri ile diğer mevzuat birlikte değerlendirildiğinde amaçsal yorumu ile ülkenin orman varlığının korunması ve geliştirilmesi ve orman köylülerinin desteklenmesi konusunda idarenin görev ve sorumluluğunda olduğu, bu kapsamda verimli orman alanlarında yürütülecek faaliyetler bakımından idareye takdir hakkı verildiği anlaşılmaktadır.
Ayrıca dava konusu uyuşmazlığın çözümü için, kamu yararı sağlayan iki durumdan hangisinde “kamu yararının” daha çok olduğunun, hukuksal anlamda “üstün kamu yararının” hangisinde yer aldığının belirlenmesi ve madencilik faaliyetinin ormanlık alanda gerçekleştirilmesinde zaruret hali bulunduğunun tespit edilmesi gerekmektedir.
Antalya İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporunda özetle; ''...şirket tarafından temdit/izin talebinde bulunulan maden alanının Demre ilçesi, ... Mahallesi, ... mevkiinde yer aldığı, orman idaresi bakımından Antalya Orman Bölge Müdürlüğü, Finike Orman İşletme Müdürlüğü, Likya Orman İşletme Şefliği sınırları içinde kaldığı, ruhsat sahası ile izne konu yerlerin devlet mülkiyetinde orman vasıflı arazi içerisinde yer aldığı, dava konusu alan üzerinde verimli orman hiç bulunmadığı gibi asli orman ağacı türlerimizden de bulunmadığı, diğer bir deyişle izne konu edilen yerin önemli bir kısmının zaten ocak olarak işletilmiş yer olup geri kalan kısmının da makilik saha olduğu, ocak sahası Köşkerler Mahallesine 7100 metre, Gürses Mahallesine ise 3500 metre mesafede bulunduğu, Köşkerler Mahallesinden Demre Çayı boyunca ocağa doğru giderken karşı kenar boyunca mahallenin devamı şeklinde seralar ve az sayıda ev bulunduğu, evsel nitelikli atıksuların bertarafı için alınacak önlemlerin yeterli olduğu, bu atıksuların çevre üzerine olumsuz bir etkisinin beklenmediği, faaliyet kapsamında açık işletme yöntemi uygulanarak üretim yapılacağından dolayı, pasa malzemesi oluşması beklendiği, bu malzemenin dağılmasını, yayılmasını ve çevreye olumsuz etkilerini ortadan kaldırılması için pasa alanlarının çevresinin sınırlandırılması ve küçük taş duvarla örülmesi planlandığı, böylece pasadan kaynaklı çevresel riskin söz konusu olmayacağı, PTD’nda atık yönetimine ilişkin verilen bilgiler ve alınan önlemlerin yeterli olduğu, planlanan kırma eleme tesisinde, tesisteki toz kaynağı olan her bir ünitenin (bunker, kırıcılar, elekler, bantlar) kapalı ortam içerisine alınması ve kapalı ortam içerisine alınan üniteler için toz indirgeme sisteminin kurulması planlandığından dolayı oluşacak toz emisyonlarının proje etki alanında ve yerleşim yerlerinde olumsuz bir etki oluşturmasının beklenmediği, PTD’nda gürültü değerlerine ilişkin olarak “Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği” hükümlerine uyulacağının taahhüt edildiği, yapılan taahhütlere ve yönetmelikteki hükümlere uyulması ve yetkililerce denetimlerin yapılması durumunda yerleşim yerlerinde ve proje etki alanında gürültüden kaynaklı olumsuz bir etki beklenmediği, sahada herhangi bir korunan alan statüsü bulunmadığı, saha çok dik bir yamaçtan oluşmakta olduğu, kırmataş olarak da mermer blok olarak da üretim yapmaya elverişli olduğu, ocağın üst ve yan kesimlerdeki bitki örtüsünün çoğunlukla makilik olduğu...'' yönünde tespitlere yer verildiği görülmektedir.
Davalı idarece hazırlanan izin raporunun incelenmesinden; davacı şirket tarafından talep edilen temdit, kullanım amacı değişikliği ve bir kısım alanın iptaline ilişkin izin kapsamında 53.804,99 m²'lik alanın tamamının orman sayılan alanda, mevcut meşcere işletme şeklinin koru, meşçere tipinin bir kısmının Oc, bir kısmının SIDyab3 olduğu, saha içerisinde diğer yapraklı ve sandal türlerinde ağaçların bulunduğu, kesilmesi öngörülen ağaç sayısının ise yaklaşık 72 adet olduğunun belirtildiği görülmekte olup keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen bilirkişi raporunda yer alan fotoğraflar üzerinde yapılan incelemede izin talep edilen ocak ve çevresinde ormanlık alanlarının olduğu anlaşılmaktadır.
Bu kapsamda, Antalya İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporu ile davalı idare yetkililerince tanzim edilen izin raporu, değerlendirme formu ve sahaya ilişkin fotoğraflar ve dosyadaki diğer tespitleri içerir belgelerin tamamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde dava konusu alanın kullanımında üstün kamu yararının korunmasının esas olduğu bu çerçevede tesis edilen dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu anlaşılmaktadır. Buna karşın dava konusu işlemin iptaline ilişkin verilen ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak 30/03/2026 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY:
(X)- Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden anılan kararın onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyoruz.
