mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

Danıştay 8. Daire E. 2025/2884 K. 2026/1841

Karar tarihi: 31 Mart 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

DANIŞTAY

SEKİZİNCİ DAİRE

Esas No
2025/2884
Karar No
2026/1841
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR
1- (DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ
Av. ... 2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ... Odası
VEKİLİ
Av. ... 3- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ... Derneği
KARŞI TARAF (DAVACI)
... Konfederasyonu
İSTEMİN KONUSU
... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:

Dava konusu istem: Davacı tarafından, servis taşımacılığı yapılan araçlar ile ilgili düzenlemeler içeren İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin (UKOME) ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davalı idare tarafından her ne kadar davaya konu UKOME kararının 86/10553 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı kapsamında olmadığı ve söz konusu Karar'da geçen tahdit uygulamasının değil, bu kelimenin sözlük anlamı olan “sınırlama” ifadesinin kastedildiği ve dolayısıyla söz konusu karar kapsamında ihale ile değil UKOME kararı çerçevesinde karar alınmasının yetkileri dahilinde olduğu, karar dayanak verilerin yer aldığı 31/05/2021 tarihli Toplu Ulaşım Hizmetleri Raporun bulunduğu iddia edilmişse de; Türk Dil Kurumu sözlüğüne göre "tahdit" ifadesi "sınırlama" anlamını taşımakta olduğu, davaya konu kararda 86/10553 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'na yer verilmeden güncel mevzuat üzerinden değerlendirme yapıldığından ve süresiz bir şekilde ve mevcut kullanıcılar lehine sayı sınırlanarak yapılan plaka tahsisi işleminin nasıl yapılması gerektiği açıkça anlatıldığından, her ne kadar sayı sınırlama ve belirleme yetkisinin UKOME'de olduğu Kanun'da belirtilmişse de, süresiz bir biçimde plaka tahsisinin yapılma usulü mevzuatta yer almadığından davaya konu UKOME kararında ise Kanun'da tanınan yetkinin aksine servis plakası sayısına sınırlama getirilmek suretiyle yetki sınırı aşıldığından ve hangi plaka sayılı araçların bu tahdit kapsamında kalacağının asıl olarak ihale mevzuatının konusuna girdiğinden ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'na göre öğrenci ve personel servis hizmetine ilişkin haklar büyükşehir belediyesine aitse de, Belediyeye ait olan bu hakkın, yasal düzenleme çerçevesinde ihale yoluyla rekabetin ve saydamlığın sağlandığı ve hakkın kulanım süresinin belirli olduğu ihalelerle verilmesi gerekmekteyken, ihale yapılmadan rekabetsiz bir şekilde öğrenci ve personel taşıma imtiyazının plakaların süresiz ve belli plaka kodu ile tahditli şekilde tanınmasına yönelik kararda hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:

1-Davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, dava konusu işlemin usul ve hukuka uygun olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

2-Davalı Yanında Müdahil ... Derneği tarafından, eksik inceleme ile verilen kararın hatalı olduğu bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

3-Davalı Yanında Müdahil İstanbul Umum Servis Aracı İşletmecileri Esnaf Odası tarafından, dava konusu UKOME kararı usul ve hukuka uygun olduğu, Mahkemece verilen kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından, haksız ve mesnetsiz olduğu belirtilerek istemlerin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının ehliyet yönünden bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY:

Davacı tarafından, servis taşımacılığı yapılan araçlar ile ilgili düzenlemeler içeren İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin (UKOME) ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin (a) bendinde, idari işlemler hakkında; yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar, iptal davaları olarak tanımlanmıştır.

İdarenin hukuka uygun davranmasını sağlayan en önemli denetim araçlarından olmakla birlikte, her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunmasını öngören yasa koyucu, iptal davaları için "menfaat ihlali"ni, subjektif ehliyet koşulu olarak getirmiştir.

İptal davasının içtihat ve doktrinde belirlenen hukuki nitelikleri göz önüne alındığında, idare hukuku alanında tek yanlı irade açıklamasıyla kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tesis edilen işlemlerin, ancak bu idari işlemle doğrudan meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisi kurulabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceğinin kabulü zorunludur. Aksi halde, her idari işlemle dolaylı da olsa bir menfaat ilgisi kurulmak suretiyle dava açılmasını kabul etmek, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunması şartının ihlali sonucunu doğurur.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 96. maddesinde, federasyonların, kuruluş amaçları aynı olan en az beş derneğin, amaçlarını gerçekleştirmek üzere üye sıfatıyla bir araya gelmeleri suretiyle kurulacağı, her federasyonun bir tüzüğünün bulunacağı; 5253 sayılı Dernekler Kanunu'nun 2. maddesinde ise, üst kuruluşun, derneklerin oluşturduğu tüzel kişiliği bulunan federasyonları ve federasyonların oluşturduğu konfederasyonları ifade edeceği belirtilmiştir.

Benzer bir düzenleme 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu'nun 3/(g) maddesinde de yer almaktadır. Anılan maddede sendika, kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve mesleki hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar; konfederasyon ise, değişik hizmet kollarında bu Yasaya tabi olarak kurulmuş en az beş sendikanın bir araya gelerek oluşturdukları tüzel kişiliği olan üst kuruluşlar olarak tanımlanmış olup; aynı Yasa'nın 19. maddesinde de, üyelerin idare ile ilgili doğacak ihtilaflarında, ortak hak ve menfaatlerinin izlenmesinde veya hukuki yardım gerekliliğinin ortaya çıkması durumunda üyelerini veya mirasçılarını her düzeyde ve derecedeki yönetim ve yargı organları önünde temsil etmek veya ettirmek, dava açmak ve bu nedenle açılan davalarda taraf olmak sendika ve konfederasyonların görevleri arasında sayılmıştır.

Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 03/03/2006 tarih ve E:2005/1, K:2006/1 sayılı kararında da belirtildiği gibi, 4688 sayılı Kanun'un 19/f maddesi, sendika ve üst kuruluşlara, bizzat taraf oldukları hukuki ilişkiler dolayısıyla davacı ve davalı oluş sıfatları ile ortak çıkarların korunması için tanınan davacı olabilme sıfatından başka, hukuki yardım gerekliliğinin ortaya çıkması durumunda üyelerini veya bunların mirasçılarını her derecedeki yargı organları önünde temsil etmek ve dava açma hakkı tanımaktadır. Yasa koyucu 19/f maddesi ile sendika ve üst kuruluşları, diğer tüzel kişiliklere genel hükümler uyarınca tanınan taraf olma ve dava açma ehliyetinin dışında, üyelerini ve bunların mirasçılarını temsil etme ve ettirme yetkisi ile donatmaktadır. Buna göre, söz konusu maddenin sendikalara ve üst kuruluşlarına tanıdığı yetkinin ehliyet değil, temsil bağlamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Başka bir anlatımla yasa koyucu, getirdiği bu düzenleme ile, idare tarafından sendika üyesi kamu görevlisi hakkında tesis edilen bireysel (subjektif) işlemler nedeniyle bu ilişkinin tarafı olmayan sendika ve üst kuruluşa, üyesinin isteğine bağlı olarak uyuşmazlığın çözümünde taraf olarak kendisini temsil etme yetki ve sorumluluğu vermektedir.

Aktarılan Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu kararından da anlaşılacağı üzere, 4688 sayılı Kanunun 19/f maddesiyle, yalnızca sendikalara üye kamu görevlisinin menfaatini ihlal eden bireysel işleme karşı, onu temsilen dava açma yetkisi tanınmaktadır. Konfederasyonun üyelerini, kamu görevlilerinin değil, sendikaların oluşturduğu dikkate alındığında; konfederasyonun, sendika üyesi kamu görevlilerine yönelik düzenleyici işlemlere karşı dava açamayacağının kabulü zorunludur. Zira konfederasyon, yasayla verilen özel yetki dışında, sadece kendi tüzel kişiliğine yönelen düzenlemelere karşı dava açmaya ehildir.

Nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun bu yönde verilmiş kararları mevcuttur.

Aynı yaklaşımın, yasal çerçevesi sendika konfederasyonlarına benzeyen bir üst kuruluş olan dernek konfederasyonları hakkında da uygulanması gerekmektedir. Diğer bir anlatımla, dernek konfederasyonlarının, yalnızca kendi üyesi olan federasyonların ortak menfaatini ihlal eden düzenlemelere karşı dava açma ehliyeti bulunmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) tarafından hazırlanan ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Dava konusu UKOME kararı davacının, kendi üyesi derneklere uygulanma olanağı bulunmayan, İstanbul'da servis taşımacılığı yapan kişilere ilişkin düzenlemeler içerdiğinden ve dosyada yer alan İç Tüzüğünde de söz konusu davayı açma noktasında davacının yetkili olduğuna dair herhangi bir düzenleme içermediği de anlaşıldığından, dava konusu işlemin iptalini istemekte doğrudan bir menfaati bulunmamaktadır.

Öte yandan, dava dilekçesinde davacı tarafın "tüketici şikayetleri federasyonu" olarak unvanını yazdığı ve vekil sıfatıyla Av. ... tarafından açılan davada; Dairemizce UYAP üzerinden ve fiziki dosya evraklarında yapılan kontrolde avukatın vekalet pulunu kendisi yatırdığı, fakat dosya içerisinde davacının vekaletnamesinin olmadığı, ayrıca İdare Mahkemesince ve Bölge İdare Mahkemesince yapılan yargılamada dosyada yer alan Tüzük uyarınca davacı hasımda "tüketici konfederasyonu" olarak yargılamaya devam edildiği anlaşılmakta olup, hem dava dilekçesinde yer alan "tüketici şikayetleri federasyonu"nun hem de "tüketici konfederasyonu"nun yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve Danıştay İçtihadı Birleştirme kararları uyarınca keza federasyonlara bağlı derneklerin de ikamet adreslerinin "Antalya ili" olarak belirtilmesi sebepleri ile söz konusu davada ehliyetleri olmadığı açık olmakla birlikte, bozma kararı üzerine yapılacak yeni yargılamada öncelikle asıl davacının tespiti ile varsa vekaletnamesinin temini suretiyle dosyanın tekemmül ettirileceği açıktır.

Bu durumda, öncelikle yukarıda bahsedilen usuli eksikliklerin tamamlanması ve davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;

1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,

2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,

3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,

4. Kesin olarak 31/03/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

Kaynakta görüntüle ↗