mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

İlk Derece Mahkemesi Bursa 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2026/579 K. 2026/615

Karar tarihi: 15 Ekim 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. BURSA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2026/ KARAR NO : 2026/ HAKİM : KATİP : DAVACI : VEKİLİ : Av. DAVALI : VEKİLİ : Av. DAVA : İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) DAVA TARİHİ : 18/02/2026 KARAR TARİHİ : 15/10/2026 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 30/10/2026 Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; davacı sigortacı tarafından Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ile sigorta edilen ... Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş.'ne ait 9 konteyner ve 189 paletlik ... emtiası, ... isimli gemi ile ... Limanı'ndan yola çıkarak öncelikle ... Limanı ve sonrasında kara yolu taşıması ile 06-08.08.2024 tarihlerinde ... ulaşmış ancak ürünlerin kontrolü sırasında 3 palet ürünün hasarlı olduğunun anlaşıldığını, tanzim edilen tespit tutanakları ile mezkur olayın meydana gelmesinde taşıma işleminin tamamını organize eden ve aynı zamanda gemi acentesi olan ... Gemi Acenteliği A.Ş. tamamen kusurlu olduğunu ve meydana gelen zararın tamamından sorumlu olduğunu, sigortalı emtia üzerinde yapılan incelemeler neticesi belirlenen 814,90-EUR hasar bedeli sigortacı davacı tarafından 03.03.2025 tarihinde ödendiğini, davacının, TTK md.1472 gereğince sigortalısının haklarına halef olduğunu, davalının rücu sorumlusu olduğu ve borcu ödememesi sebebiyle ... İcra Dairesi 2025/... E. sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, davalının itirazı nedeniyle takibin durduğunu beyanla davanın kabulüne, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın pasif husumet ve esastan reddi gerektiğini, davacının işbu itirazın iptali davası ile ... numaralı konişmento tahtında ...'den İtalya'ya taşınan şişe emtiasının taşıma seferi sırasında 3 palet ürünün hasarlandığını iddia ettiğini, davalının asıl taşıyanın ... acentesi olduğunu, pasif husumet yöneltilemeyeceğini, yetkili mahkemede dava açılmadığını, TTK m.1185 gereği yasal süresi içinde hasar ihbarı yapılmadığını, davacı ödemesine mesnet sigorta ekspertiz raporu veya hasarı tespit eden başkaca delil bulunmadığını, konişmento kayıtlarına göre konteyner içeriği yükleme, istifleme, sabitleme ve sair risklerin taşıtan sorumluluğunda olduğunu, taşımada kullanılan konteynerde herhangi bir hasar bulunmadığını, hasar olsa bile davalının kusursuz olduğunu, sorumlu olunsa da sınırlı sorumluluk söz konusu olabileceğini, sovtaj hesabının zarar hesabında gözetilmesi gerektiğini, inkar tazminatı talebinin yerinde olmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. HUKUKİ DELİLLER: ... İcra Dairesinin 2025/... Esas sayılı dosyasının ... üzerinden celp edildiği, ... Sigorta A.Ş.'den hasar dosyasının dosya arasına alındığı, ... numaralı deniz yük senedi ve tercümesi, 18/07/2024 tarihli navlun faturası, taraflar arasındaki e-posta yazışmaları ile konteyner takip kayıtlarının dosyaya sunulduğu görüldü.Dosyanın 1 Deniz Ticareti ve Sigorta Hukuku alanında uzman bilirkişi ile 1 Lojistik ve Taşıma Hukuku alanında uzman bilirkişiden oluşan heyete tevdi ile rapor aldırıldığı görüldü.Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 24/08/2026 tarihli raporda özetle; "Davacının aktif, davalının ise pasif husumet ehliyetini haiz olduğu, zararın taşıma sürecinde ve davalı sorumluluğunda olduğunun sabit olmadığı, mahkemenin yetkili olduğu ve fakat bu hususta nihai takdirin mahkemeye ait olduğu, dosya münderecatından ne TTK m. 1184 anlamında bir incelemenin ne de m. 1185 anlamında hasar ihbarının yapıldığı, dava konusu hasarın deniz taşıması esnasında meydana geldiğinin ispat edilemediği, konteyner içerisindeki yükün taşıyanın muhafazası altında iken zarar gördüğü ispat edilemediğinden taşıyanın meydana gelen hasardan sorumlu olmadığı" hususlarının tespit edildiği bildirilmiştir.Taraf vekillerinin rapora karşı beyan ve itirazlarını içeren dilekçe sunduğu görüldü. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, deniz yoluyla taşınan emtianın hasarlanması nedeniyle sigortalısına tazminat ödeyen davacı sigorta şirketinin, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1472. maddesine dayalı halefiyet iddiasıyla başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı tarafından davalı aleyhine, ... Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş.'ye ait emtianın ...'ten İtalya'ya taşınması sırasında hasarlanması nedeniyle sigortalıya ödendiği ileri sürülen tazminatın rücuen tahsili amacıyla ... İcra Dairesinin 2025/... Esas sayılı takip dosyasından 814,90-EUR asıl alacak ve 16,67-EUR işlemiş faiz olmak üzere toplam 831,57-EUR üzerinden ilamsız icra takibi başlatıldığı, ödeme emrinin davalıya 30/07/2025 tarihinde tebliğ edildiği, davalı vekilinin 01/08/2025 tarihinde borca, takibe, faize, faiz oranına ve tüm fer'ilerine itiraz etmesi üzerine takibin durduğu, bunun üzerine davacı tarafından İİK'nın 67. maddesinde öngörülen bir yıllık süre içerisinde eldeki itirazın iptali davasının açıldığı anlaşılmıştır.Taraflar arasındaki uyuşmazlık; davalının milletlerarası yetki itirazının yerinde olup olmadığı, davalıya doğrudan husumet yöneltilip yöneltilemeyeceği ve taşıma sırasında meydana geldiği ileri sürülen hasardan davalının sorumlu bulunup bulunmadığı noktalarında toplanmaktadır.Davalının milletlerarası yetki itirazı yönünden yapılan değerlendirmede;Dava konusu taşıma işleminde yabancılık unsuru bulunduğundan uyuşmazlığa 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanması gerekmektedir. Taraflar arasında düzenlenen ... numaralı konşimentonun 10.3. maddesinde, taşıma sözleşmesinden doğacak uyuşmazlıklarda ... Yüksek Mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin yetki kaydı bulunduğu görülmüştür. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 105/2. maddesi uyarınca, yabancı tacirlerin ...'deki acentelerinin aracılığıyla yapılan sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarda acente, müvekkiline izafeten dava açabileceği gibi, müvekkiline izafeten acente aleyhine de dava açılabilir. Aynı maddede, bu hükme aykırı sonuç doğuracak sözleşme şartlarının geçersiz olduğu açıkça düzenlenmiştir. Somut olayda dava konusu taşımanın ...'deki davalı acente aracılığıyla gerçekleştirildiği, konşimentonun davalı tarafından taşıyan adına acente sıfatıyla düzenlendiği ve uyuşmazlığın ...'deki acentenin aracılık ettiği taşıma sözleşmesinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, konşimentoda yer alan uyuşmazlığın yabancı mahkemelerde görüleceğine ilişkin yetki şartı, TTK'nın 105/2. maddesiyle Türk mahkemelerine tanınan milletlerarası yetkiyi bertaraf edecek nitelikte olduğundan hukuken geçerli değildir. Bu itibarla, konşimentoda yer alan milletlerarası yetki kaydına dayanılarak ileri sürülen davalının yetki itirazına itibar edilmemiştir.Nitekim, ... 11.Hukuk Dairesinin 2019/3799 esas, 2020/3051 karar sayılı emsal ilamı;"Davaya konu taşıma işleminde yabancılık unsuru mevcut olmakla MÖHUK’un tatbiki gerekmekte olup, bu çerçevede taraflar arasında düzenlenen konişmentolardaki yetki şartının MÖHUK ve TTK kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklar bakımından taraflar yetki sözleşmesi yapabilirlerse de, MÖHUK 47/1 maddesi uyarınca, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisini ortadan kaldıran sözleşme yapılması mümkün değildir. Kanun koyucu MÖHUK 54/1-b maddesi ile, Türk mahkemelerinin milletlerarası münhasır yetkisine giren bir konuda verilen yabancı mahkemece karar verilmesini tenfiz engeli olarak kabul etmiştir.6102 sayılı TTK’nın 105/2 maddesi uyarınca, yabancı tacirlerin ...'deki acentelerinin aracılığıyla yapılan sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklar yönünden acente, müvekkiline izafeten onun nam ve hesabına dava açabileceği gibi, müvekkiline izafeten acente aleyhine de dava açılabilir. Kanun'da açıkça, sözleşmelerde, bu hükme aykırı sonuç doğuracak şartların geçersiz olduğu hükme bağlanmıştır. Aynı düzenlemeye mülga 6762 sayılı TTK'nın 119. maddesinde de rastlanmaktadır. Gerek Kanun'da yer alan düzenlemelerden, gerekse de Kanun gerekçelerinden, kanun koyucu tarafından, yabancı tacirlerin ...'deki acenteleri aracılığıyla yapılan sözleşmelerden doğacak ihtilaflar yönünden dava ister izafeten acente aleyhine açılsın, isterse sözleşmenin tarafı aleyhine açılsın, bu tarz uyuşmazlıklarda Türk mahkemelerine milletlerarası münhasır yetki tanındığı anlaşılmaktadır. Somut olayda taraflar arasındaki uyuşmazlık davalı şirketin ...'deki acentesi ... Denizcilik A.Ş aracılığıyla yapılan taşıma sözleşmesine ilişkin olup, konişmentonun da acente tarafından düzenlendiği dikkate alındığında, dava yerleşim yeri yurt dışında olan davalıya karşı açılmış olsa dahi ...'deki acentenin aracılık ettiği taşıma sözleşmesine istinaden düzenlenen konişmentoya konulan uyuşmazlığın yabancı mahkemede görülmesine dair yetki şartının Türk mahkemelerinin münhasır yetkisini ortadan kaldırır nitelikte olması nedeniyle geçersiz olduğundan mahkemece eksik ve hatalı değerlendirme sonucu yetkisizlik kararı verilmesi doğru olmamış ve kararın bu sebeple davacı yararına bozulması gerekmiştir. "şeklindedir.Yine, ... 11.Hukuk Dairesinin 2019/... esas, 2020/... karar sayılı emsal ilamında"Karar, asıl ve birleşen dava davacısı vekili tarafından temyiz edilmiştir. Asıl ve birleşen dava, uluslararası deniz yolu ile taşıma işinden dolayı uğranılan zarara bağlı tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece, asıl ve birleşen davada, davalı ... SA hakkında mahkemenin yetkisizliği sebebiyle usulden, ... Gemi Acenteliği A.Ş. hakkında pasif husumet yokluğundan, Marport Liman İşletmeleri San. ve Tic. A.Ş. hakkında ise davanın esastan reddine karar verilmiştir. Davaya konu taşıma işleminde yabancılık unsuru mevcut olmakla MÖHUK’un tatbiki gerekmekte olup, bu çerçevede taraflar arasında düzenlenen konişmentolardaki yetki şartının MÖHUK ve TTK kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Davalılardan ... Gemi Acenteliği A.Ş.’nin dava konusu uyuşmazlığı doğuran taşıma işinde davalı yabancı şirketin acentesi sıfatıyla hareket ettiği sabittir. Yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklar bakımından taraflar yetki sözleşmesi yapabilirlerse de, Türk mahkemelerinin MÖHUK 47. maddesine istinaden münhasır yetkisinin olduğu hallerde bu yönde bir sözleşme yapılması mümkün değildir. 6102 sayılı TTK’nın 105/2 maddesi son cümlesi uyarınca, yabancı tacirler hesabına acentelik yapanlar bakımından müvekkili adına ...’de dava açılması halinde sözleşmedeki yetki şartının MÖHUK gereğince geçersizliği öngörüldüğüne göre, madde hükmü ile bu nitelikteki uyuşmazlık bakımından Türk mahkemelerinin münhasır yetki taşıdığının kabul edilmesi gerekmektedir. Buna dayalı olarak, somut olayda taraflar arasında düzenlenen konişmentolardaki yetki şartı geçersiz olduğunda davalı ... SA hakkında yetkisizlik kararı verilmesi doğru olmamış, kararın bu sebeple temyiz eden asıl ve birleşen dava davacısı yararına bozulması gerekmiştir." şeklinde gerekçeye yer verilmiştir.Davalının pasif husumete yönelik itiraz yönünden yapılan değerlendirmede ise;Dosya kapsamındaki ... numaralı deniz konşimentosu incelendiğinde; taşıyanın İsviçre'nin ... kentinde mukim ... S.A. olarak belirtildiği, konşimentonun "Taşıyan ... S.A. adına acente olarak ... Gemi Acenteliği Anonim Şirketi tarafından imzalanmıştır" ibaresiyle taşıyan adına acente sıfatıyla imzalandığı, konşimentonun ek sayfasında da davalının "tanzim eden acente" olarak gösterildiği, taşımaya ilişkin 18/07/2024 tarihli ve ... numaralı navlun faturasında da 6.867,00-EUR tutarındaki navlun bedelinin "... S.A. ...'nin acentesi sıfatıyla ve ... S.A. ... ad ve hesabına havale edilmek üzere" tahsil edildiğinin açıkça belirtildiği anlaşılmakla, gerek konşimentoda gerekse navlun faturasında dava konusu taşımanın taşıyanının ... S.A. olduğu, davalı ... Gemi Acenteliği A.Ş.'nin ise taşıyan adına acente sıfatıyla işlem yaptığı, davalının kendi nam ve hesabına taşıma taahhüdünde bulunduğuna, taşıma sözleşmesinin tarafı olduğuna veya taşıyan sıfatını üstlendiğine ilişkin dosyaya sunulmuş herhangi bir belgenin bulunmadığı anlaşılmıştır.Bilirkişi heyet raporunda her ne kadar navlun faturasının davalı tarafından kendi adına ve hesabına düzenlendiği ve davalının akdi taşıyan sıfatıyla pasif husumet ehliyetini haiz olduğu belirtilmiş ise de, bu tespitin faturanın açık içeriğiyle çeliştiği, dosyaya sunulan e-posta yazışmalarında da davalı çalışanlarının rezervasyon onayı, ardiye girişi ve yükün takibi konularında yükleten ile taşıyan arasında aracılık ettiği, davalının taşımayı kendi nam ve hesabına üstlendiğine dair bir beyanın bulunmadığı anlaşılmakla raporun bu yöndeki değerlendirmesine itibar edilmemiştir.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 105/2. maddesi uyarınca acente, aracılıkta bulunduğu veya müvekkili adına yaptığı sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarda müvekkili adına dava açabileceği gibi kendisine karşı da aynı sıfatla dava açılabilir. Anılan düzenleme gereğince acenteye, aracılık ettiği sözleşme nedeniyle doğrudan ve asaleten husumet yöneltilemez; davanın acentenin müvekkiline izafeten açılması gerekir.Eldeki dosyada ise, davacı tarafından ... İcra Dairesinin 2025/... Esas sayılı dosyasında takip borçlusu doğrudan ... Gemi Acenteliği A.Ş. olarak gösterilmiş, icra takibi ... S.A.'ya izafeten başlatılmamıştır. Eldeki itirazın iptali davası da aynı şekilde doğrudan ... Gemi Acenteliği A.Ş. aleyhine açılmıştır.O halde, dava konusu taşımanın taşıyanının ... S.A. olduğu, davalı ... Gemi Acenteliği A.Ş.'nin ise taşıyanın ...'deki acentesi sıfatıyla hareket ettiği, yine acente tarafından düzenlenen navlun faturasında bedelin "... S.A. ... adına ve hesabına havale edilmek üzere tahsil edildiği" şeklinde açıklamanın bulunmasının da davalı acentenin kendi nam ve hesabına fatura düzenlemediğini, taşıyıcı komisyoncusu olarak hareket etmediğini, diğer bir ifade ile davalı şirketin taşıyıcı komisyoncusu veya taşıyan sıfatıyla değil, yalnızca acente sıfatıyla hareket ettiğini gösterdiği görülmüştür. Dolayısıyla, davalının pasif husumet ehliyetinin bulunmadığı, davacının TTK'nın 105/2. maddesi gereğince taşıyana, yani ... S.A.'ya izafeten ... Gemi Acenteliği A.Ş.'ye karşı takip başlatıp dava açması gerekirken TTK'nın 105/2. maddesine aykırı olarak doğrudan acenteye karşı ve onu hasım göstererek dava açtığı anlaşıldığından davacının davasının pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir. Nitekim, ... 11. Hukuk Dairesinin 05/11/2025 tarih, 2025/... Esas, 2025/... Karar, ... Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesinin 15/06/2026 tarih, 2026/... Esas, 2026/... Karar ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesinin 2023/... Esas, 2026/... Karar sayılı ilamlarında da, yabancı taşıyanın ...'deki acentesine doğrudan husumet yöneltilemeyeceği, davanın taşıyana izafeten açılması gerektiği kabul edilmiştir.Bununla birlikte, davacının kötü niyetli olarak takip yaptığı hususu ispat edilemediğinden davalının kötü niyet tazminat talebinin reddine karar verilmiştir. Öte yandan, karar tarihinde yürürlükte bulunan 4 Kasım 2025 tarihli ve 33067 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin "Görevsizlik, yetkisizlik, dava ön şartlarının yokluğu veya husumet nedeniyle davanın reddinde, davanın nakli ve açılmamış sayılmasında ücret" başlıklı 7. maddesinin ikinci fıkrasında; "Davanın dinlenebilmesi için kanunlarda öngörülen ön şartın yerine getirilmemiş olması ve husumet nedeniyle davanın reddine karar verilmesinde, davanın görüldüğü mahkemeye göre Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde yazılı miktarları geçmemek üzere üçüncü kısımda yazılı avukatlık ücretine hükmolunur." hükmüne, "Tarifenin üçüncü kısmına göre ücret" başlıklı 13. maddesinde ise; "Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde gösterilen hukuki yardımların konusu para veya para ile değerlendirilebiliyor ise avukatlık ücreti, davanın görüldüğü mahkeme için Tarifenin ikinci kısmında belirtilen maktu ücretlerin altında kalmamak kaydıyla (7 nci maddenin ikinci fıkrası, 9 uncu maddenin birinci fıkrasının son cümlesi ile 10 uncu maddenin üçüncü fıkrası, 12 nci maddenin birinci fıkrası ve 16 ncı maddenin ikinci fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla) Tarifenin üçüncü kısmına göre belirlenir. Ancak hükmedilen ücret kabul veya reddedilen miktarı geçemez." hükmüne yer verilmiştir.Tarifenin yukarıda belirtilen hükümler bir arada değerlendirildiğinde, tarifenin 7/2. maddesinde belirtilen hususlar ile ilgili verilecek kararlara yönelik olarak taktir olunacak vekalet ücretinin nispi olarak hesaplanacağı açıktır. Ancak söz konusu maddede nispi olarak hesaplanacağı düzenlenen vekalet ücretinin üst sınırının davanın görüldüğü mahkemeye göre belirlenen maktu tutarın aşamayacağı belirtilmiş, fakat bu tutarın altında olamayacağı yönünde ise bir düzenleme yapılmamıştır. Tarifenin 13. maddesi nispi vekalet ücretinin nasıl hesaplanacağı düzenlenmiş olup, nispi olarak hesaplanan vekalet ücretinin kabul edilen veya reddedilen miktarı geçemeyeceği, mahkemelerce hesaplanacak olan nispi vekalet ücretinin maktu vekalet ücreti tutarından az olamayacağı düzenlenmekle birlikte, bu kuralın istisnaları da aynı maddede belirtilmiştir. İstisnalarından biri de tarifenin 7. maddesinin 2. Fıkrasıdır. Buna göre, davanın dava tarihindeki ... Bankası Euro kuru olan 51,8545-TL üzerinden 43.120,65-TL değer üzerinden harçlandırılarak açıldığı anlaşılmakla, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 7/2 ve 13. maddeleri uyarınca davalı lehine hükmedilecek vekâlet ücretinin, dava değerinin %16'sı üzerinden hesaplanan 6.899,30-TL olarak belirlenmesine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ; 1-Davacının davasının pasif husumet yokluğu nedeniyle REDDİNE, 2-Davalının kötü niyet tazminat talebinin koşulları oluşmadığından REDDİNE, 3-Harçlar Yasası gereğince alınması gereken 732,00-TL harç başlangıçta peşin olarak alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, 4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 5-Davalı tarafından yapılan herhangi bir yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT hükümlerine göre hesaplanan 6.899,30-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 7-HMK madde 333 gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine, 8-Dava şartı arabuluculuk kapsamında hazine tarafından ödenen 4.600,00-TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 9-Gerekçeli kararın talep halinde taraflara tebliği ile tebliğ giderinin eksik olması halinde giderin talepte bulunandan alınmasına, Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı HMK’nın 341. maddesi uyarınca, miktar itibarıyla kesin olmak üzere karar verildi. 15/10/2026 Katip ¸e-imzalıdır Hakim ¸e-imzalıdır

Kaynakta görüntüle ↗