- Ana sayfa
- Yargı kararı
Bölge Adliye Mahkemesi Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E. 2025/514 K. 2026/1122
Karar tarihi: 17 Eylül 2026
Atıf yapılan maddeler
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 353/1
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 355
- 6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU, m. 74
Karar metni
T.C.
KONYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
- İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ
- Konya .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
- TARİHİ
- 19/12/2024
- NUMARASI
- ... Esas - ... Karar
- DAVACILAR
- 1-... İSTİNAF EDENLER 2-... 3-...
- DAVA
- Menfi Tespit
- İSTİNAF KARARININ KARAR TARİHİ
- 17/09/2026
- YAZIM TARİHİ
- 18/09/2026
Davacılar tarafından davalı aleyhine Konya .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası ile açılan Menfi Tespit davasında 19/12/2024 tarihinde tesis edilen karara karşı davacılardan ...... ve ...'ın istinaf kanun yoluna başvurmaları üzerine üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendi;
DAVA: Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ...... ile imzalanan bayilik sözleşmesi kapsamında 30.000 TL teminat senedi verildiğini ve ayrıca davalının oğlu ......’in hesabına toplam 30.000 TL ödeme yapıldığını, ürünlerle ilaçlama yapılamayacağının anlaşılması üzerine bayilik ilişkisinin sona erdirildiğini, buna rağmen teminat senedinin iade edilmediğini, 30.000 TL bedelli senedin 130.000 TL’ye dönüştürülerek icra takibine konulduğunu, ...... ve ... yönünden borcun ödendiğini, ...’ın ise senet ve ticari ilişkiyle ilgisi bulunmadığını ve imzaların kendisine ait olmadığını belirterek; sahtecilik ve güveni kötüye kullanma nedeniyle yapılan ceza soruşturmasının bekletici mesele yapılmasına, imza ve tahrifat yönünden bilirkişi incelemesi yaptırılmasına, icra takibinin tedbiren durdurulmasına, müvekkillerinin borçlu olmadıklarının tespitine, davalının %20’den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkûm edilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili duruşmadaki beyanlarında davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Davacılar davalı ile bayilik sözleşmesi imzaladıklarını davaya konu bononun da bu bayilik sözleşmesi kapsamında davalıya teminat senedi olarak verdiklerini, davaya konu bonoya ait olduğu iddia olunan protokol incelendiğinde; teminat senedi verildiğine ilişkin herhangi bir ibarenin olmadığı, bayilik sözleşmesi tarihi ile bononun düzenleme tarihinin farklı olduğu, bononun kambiyo senedi olması nedeniyle illetten mücerret olduğu, davacı tarafından bononun neyin teminatı olduğuna ilişkin, taraflar arasında düzenlenmiş açık ve yazılı bir delilin dosyaya kazandırılmadığı, mevcut bayilik sözleşmesinin teminat hususunda mahkememizde yeterli kanaat oluşturmadığı, bononun karşılığının davalılara ödendiğine ilişkin bir belgenin de dosyaya sunulmadığı, davacı tarafça yemin deliline dayanıldığı, davalının da bononun teminat senedi olmadığı hususunda yemin ettiği anlaşılmıştır. Davacı taraf bono da tahrifat yapıldığı iddiasında bulunmuş ise de bu hususta alınan bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olduğu ve bonoda tahrifat yapılmadığı anlaşılmıştır. Davacı ... bonodaki imzanın kendine ait olmadığı yönünde itirazda bulunmuş ise de alınan bilirkişi raporuna göre davaya konu bonodaki imzanın davacı ...'a ait olmadığı anlaşılmıştır. Tüm bu anlatılanlar ışığından davacılar ...... ve ......'in davasını ispat edemediğinden reddine, diğer davacı ...'in davasının bonodaki imza iş bu davacıya ait olmadığından kabulüne karar vermek gerekmiş davacı tarafından davalının kötüniyeti ispatlanamadığından davacının kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir..." gerekçesiyle;
1-Davacılar ...... , ...... yönünden davanın reddine,
2-Davacılardan ......'ın Davasının Kabulü İle; Konya .... İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı takibi nedeniyle davacı ...'ın davalıya borçlu olmadıklarının tespitine, davacı ...'ın tazminat isteminin reddine, şeklinde karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacılar ... ve ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesince eksik inceleme yapıldığını, senedin bayilik sözleşmesinden kaynaklandığını ve 30.000 TL bedelli iken 130.000 TL’ye dönüştürüldüğünü gösteren WhatsApp yazışmalarının değerlendirilmediğini, davalının bu yazışmalara itiraz etmemesine rağmen yazışmaların delil başlangıcı sayılarak tanık dinlenmesi taleplerinin gerekçesiz reddedildiğini, senet bedelinin baskı altında ödendiğini gösteren banka dekontlarının da dikkate alınmadığını, ATK raporunda senetteki “1” rakamı ile “yüz” ibaresinin diğer yazı ve rakamlardan farklılık gösterdiğinin tespit edilmesine rağmen tahrifat iddiasının neden kabul edilmediğinin gerekçelendirilmediğini, ayrıca senedin tahrif edildiği, iade edilmediği ve tehditte bulunulduğu iddiaları nedeniyle yürütülen ceza soruşturmasının sonucu beklenmeden karar verilmesinin hatalı olduğunu, soruşturma dosyasının getirtilerek gerektiğinde bekletici mesele yapılması gerektiğini belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, menfi tespit istemine ilişkindir.
İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.
Somut olayda davalı tarafından davacılar ile dava dışı ...... aleyhine 15/02/2019 tanzim, 15/02/2022 vade tarihli 130.000,00 TL bedelli bonoya dayalı olarak kambiyo senetlerine mahsus yolla icra takibi başlatıldığı, davacılar ... ve ...'ın takibe konu bononun davalıyla yapılan bayilik sözleşmesine teminat olarak verildiğini, miktarının 30.000,00 TL olduğunu ve bu 30.000,00 TL'yi ödediklerini, davalının ise bonoyu iade etmediğini, bonoda tahrifat yaparak 130.000,00 TL miktarlı hale getirerek icra takibine konu ettiğini iddia ettikleri ,mahkemece Adli Tıp Kurumu'ndan ve 3 kişilik bilirkişi kurulundan bononun miktar hanesinde tahrifat olup olmadığı yönünde raporlar alındığı, alınan raporlarda miktar hanesine sonradan ekleme yapıldığına dair kesin bir kanaat bildirilmediği, davacıların dava konusu bonoyla ilgili Konya Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma sayılı dosyasında davalı hakkında resmi belgede sahtecilik, güveni kötüye kullanma, bedelsiz senedi işleme koyma ve dolandırıcılık suçlarından şikayette bulundukları, soruşturma dosyasının devam ettiği anlaşılmıştır
Menfi tespit ve istirdat davalarında ispat yükü kural olarak alacaklıdadır. Ancak davalının alacağı senede dayanıyorsa ispat yükü yer değiştirerek senetten dolayı borçlu olmadığını iddia eden davacı tarafa düşer. Kambiyo senetleri sebepten mücerret olduğundan borçlu olunmadığının ispat yükümlülüğü davacı borçluya aittir. Karine olarak bir kambiyo senedinin mevcut bir borcun ifası veya itfası amacıyla verildiği kabul edilir. Kambiyo senetleri birer ödeme aracıdır. Borçlu, bononun teminat bonosu olduğu, ödendiği veya bedelsiz kaldığı yönündeki iddiasını yazılı delil ile ispatlamalıdır. Bu konuda tanık dinletilmesi de mümkün değildir. (Yargıtay 19.Hukuk Dairesi'nin 2018/2939 E., 2019/4786 K. sayılı- 2017/3521 E., 2019/1844 K. sayılı kararları).
Bilindiği üzere Ceza ve Hukuk Mahkemeleri kararları arasındaki ilişkiyi düzenleyen 6098 sayılı TBK'nın 74. (818 sayılı BK 53) maddesi hükmü hukuk hakimini, ceza mahkemesinin kesinleşen kararı karşısında maddi hukuk bakımından kural olarak bağımsız kılmaktadır. Ancak hukuk hakiminin bu bağımsızlığı sınırsız değildir. Her mahkumiyet kararı o eylemin hukuka aykırılığını tespit etmesi bakımından hukuk hakimini bağlayıcı niteliktedir. Ceza hakiminin saptadığı maddi olaylar ve özellikle fiilin hukuka aykırılığı ve davalı tarafından işlenmiş olup olmadığı hukuk hakimini bağlar.
Somut olayda,. dava konusu bonoyla ilgili davalı hakkında kamu davası açıldığı takdirde mahkumiyet halinde TBK’nın 74. maddesi uyarınca ceza mahkemesinin maddi vakıanın tespitine ilişkin olayla ilgili verdiği karar, hukuk mahkemesini de bağlayacağından soruşturma dosyasının, kamu davası açıldığı takdirde ise ceza davasının sonucu beklenerek bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi yerinde olmadığından davacılar ... ve ...'ın istinaf başvuru taleplerinin kabulü ile HMK'nın 353/1.a.6 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine gönderilmesine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacılar ... ve ...'ın istinaf başvuru taleplerinin KABULÜ ile; Konya .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 19/12/2024 tarih, ... Esas - ... Karar sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
2-Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a maddesi gereğince dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
3-İstinaf başvurusunda bulunan davacı ... tarafından yatırılan toplam 1.230,80 TL istinaf karar harcının talep halinde davacı ...'a iadesine,
4-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından ücret-i vekalet ile ilgili hüküm kurulmasına yer olmadığına,
5-İstinaf başvurusunda bulunan davacılar ... ve ... tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,
6-Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 359/4 maddesi gereğince; kararın tebliğ işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yapılmasına,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 17/09/2026 tarihinde oybirliği ile HMK'nın 353/1-a maddesi gereğince kesin olarak karar verildi.
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır
...
