mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

Bölge Adliye Mahkemesi Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E. 2025/551 K. 2026/1195

Karar tarihi: 29 Eylül 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

KONYA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

6. HUKUK DAİRESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ
Konya ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ
05/02/2025
NUMARASI
... Esas ... Karar İSTİNAF EDEN
DAVACILAR
1- ... : 2- ...
VEKİLLERİ
Av... Av...
DAVA
Menfi Tespit
İSTİNAF KARARININ KARAR TARİHİ
29/09/2026
YAZIM TARİHİ
29/09/2026

Davacılar tarafından davalı aleyhine Konya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası ile açılan menfi tespit davasında 05/02/2025 tarihinde tesis edilen davanın reddine ilişkin karara karşı, davacıların istinaf kanun yoluna başvurmaları üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

DAVA: Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilleri karı koca olup hayvancılıkla uğraşarak geçimlerini sağladıklarını, müvekkillerinin saf ve iyi niyetli anadolu köylüleri olduğunu, davalının ise müvekkillerinin eski komşuları olduğunu, davalının müvekkillerinin yanına gelerek oğlu ......' ın mafyaya bulaştığını ve mafyanın elinde olduğunu belirttiğini, kendisine senet vermeleri karşılığında yurt dışında yaşayan kardeşinden borç alarak oğullarını kurtaracağını belirttiğini, oğullarını aramalarına rağmen ulaşamayan davacıların oğullarının hayatından endişe ederek davalının yönlendirmesi üzerine apar topar ...... isimli iş yerine götürüldüklerini, burada müvekkillerine hile ile 08/08/2023 ödeme tarihli 1.400.000,00 TL bedelli bir senet imzalatıldığını, müvekkillerinin evlerine gittiğinde oğullarının mafyanın elinde olmadığını öğrenince şok olduklarını, daha sonra davalı ile yapılan görüşmelerde senet ile ilgili bir sorun yaşamayacaklarını düşündüklerini, senedin ödeme günü geldiğinde davalının müvekkillerinden parayı tahsil etmeye geldiğini, müvekkillerinin ödemeyeceklerini söylediğinde senedi mafyaya vereceğini ve evlerini tarattıracağını söyleyerek müvekkillerini tehdit ettiğini, tehdit altında olan müvekkillerinin senet borcunu ancak banka kredisi ile ödeyebileceklerini söyleyince hep beraber bankaya gittiklerini, banka personelinin ipotek vs işlemlerinin uzun süreceğini söylemesi üzerine bu kez 08/09/2023 ödeme tarihli 1.400.000,00 TL bedelli bir bono daha düzenlendiğini, müvekkillerinin düzenlenen bonoyu imzaladıklarını, bu olaylar üzerine müvekkillerinin polis merkezine başvurarak suç duyurusunda bulunduklarını, davalının 13/09/2023 tarihinde Konya .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası üzerinden 08/09/2023 ödeme tarihli 1.400.000,00 TL bedelli bonoya dayalı olarak icra takibi başlattığını, davanın irade bozukluğuna ilişkin olduğunu ve suç teşkil eden olaylara dayandığından bahisle öncelikle icra takibinin durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine, davalarının kabulü ile dava konusu 08/09/2023 ödeme tarihli 1.400.000,00 TL bedelli bono nedeniyle müvekkillerinin borçlu olmadığının tespitine, icra takibine konu alacağın %20 sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesindeki hususların gerçeği yansıtmadığını, müvekkilinin davacılar ile ilişkisinin komşuluk dönemlerine dayandığını, davacıların oğlunun; müvekkilinin oğlunu paranı ticaret için kullanıp para kazandırma ümidiyle kandırdığını, bunun üzerine müvekkilinin oğlu yakın çevresinin de hesaplarını kullanarak kredi ve borçlanma suretiyle parça parça toplamda 1.400.000,00 TL parayı davacıların oğlunun hesabına gönderdiğini, yaklaşık 3 aylık süreden sonra herhangi bir geri dönüş olmaması üzerine müvekkilinin oğlunun şüphelenmesi üzerine müvekkilinin durumdan haberdar olduğunu, müvekkilinin oğlunun aldığı borçları kapatabilmek adına müvekkilinin taşınır ve taşınmaz tüm mallarını satışa çıkardığını, bu durumun davacılar ile görüşülmesi sonucu olayın yayılmamasını talep ettiklerini ve ödemeyi kredi çekerek yapabilecekleri yönündeki yaklaşımları üzerine davacıların kredi başvurusunda bulunduklarını, kredinin çekilmesi için zaman gerektirdiğinin anlaşılması üzerine bu süreç tamamlanıncaya kadar senet verebileceklerini belirttiklerini ve 1.400.000,00 TL lik ilk senedi müvekkillerine teslim ettiklerini, kredi çekilme işlemi tamamlanınca senedi ödeyeceklerini söylemeleri üzerine tarafların ayrıldıklarını, ödeme günü geldiğinde bankaya müvekkilleri ile birlikte giderek kredi işleminin eksper değerinden dolayı uzayacağını söylemeleri üzerine eldeki senet iptal edilerek bir ay sonra ödemeli yeni senedin tanzim edildiğini, sonrasında ise davacıların müvekkilleri aleyhinde karakola giderek suç duyurusunda bulunduklarını, görüldüğü gibi müvekkillerinin zorla senet aldığı iddiasının gerçek olmadığını, davacıların müvekkilinin alacağını engellemek için Konya ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası ile takip başlatarak kesinleştirdiklerini, bunun üzerine taşınır ve taşınmaz mallarına haciz koydurduklarını, müvekkillinin de davacılar aleyhine iftira ve dolandırıcılıktan suç duyurusunda bulunduğunu, sonuç olarak dosyada hile veya zorla alınan bir senedin bulunmadığını, davacıların alacağı sürüncemede bırakmak için bu yollara başvurduklarından bahisle davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk derece mahkemesince; "...Davacılar aynı zamanda senet metninin talil edildiğini de ileri sürerek, ispat yükünün davalı tarafa geçtiğini iddia etmiştir. Bononun ihdas nedeninin senet metnine yazılması zorunlu değildir. Ancak, düzenlenme sebebinin yazıldığı hallerde, bunun aksini iddia eden ispat yükünü üzerine almış olacaktır. Bu noktalarda duraksama bulunmamaktadır. Davaya konu bono "malen" kaydını içermektedir. Bu yönüyle, ilk etapta ve şeklen bononun mal karşılığı tanzim edildiği anlaşılmaktadır. Ancak, somut olayda taraflar arasında bononun mal karşılığı düzenlenmediği konusunda bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. İspat yükünün yer değiştirmesine neden olan talil, tarafların bononun düzenlenme sebebi konusunda uyuşmazlık yaşadıkları hallerde söz konusu olur. Özellikle, davacıların bononun tehdit ve hile suretiyle temin edildiğini iddia ettikleri yerde, senet metninin talil edildiği gerekçesiyle ispat yükünün davalı tarafa yüklenmesi mümkün değildir. Ayrıca, davacıların hile ve tehdide dayalı olarak hukuki ilişkinin geçersiz olduğu yönündeki iddiaları ile senedin mal karşılığı tanzim edilmesi ve dolayısıyla talil nedeniyle aksinin davalı tarafça ispatlanması gerektiği yönündeki iddiaları birbiriyle çelişkili olup dinlenmesi de mümkün değildir. Anılan nedenlerle davacıların senet metninin talil edildiği gerekçesiyle ispat yükünün davalıda olduğu yönündeki iddiaları yerinde görülmemiştir.

Davacılar aynı zamanda yemin deliline de dayanmıştır. 6100 s. HMK'nın 226/1-c. bendi uyarınca, yemin edecek kimsenin namus ve onurunu etkileyecek veya onu ceza soruşturması ya da kovuşturması ile karşı karşıya bırakacak vakıalar yemine konu olamayacaktır. Davacıların hile ve tehdit iddiasında bulunmaları karşısında, konusu suç teşkil eden vakıalar hakkında yemin teklif edilemeyeceği kabul edilmiş ve davacılara yemin delili hatırlatılmamıştır. Anılan nedenlerle, davacıların bononun irade sakatlığı nedeniyle geçersiz ve bedelsiz olduğu yönündeki iddialarını usulünce ispatlayamadıkları sonucuna varıldığından davanın reddine karar vermek gerekmiştir. Her ne kadar davacılar aynı zamanda tazminat isteminde bulunmuş ise de, dava borçlu davacılar lehine neticelenmediğinden tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir.

Davalının tazminat istemi yönünden yapılan değerlendirmede ise, her ne kadar dava alacaklı davalı lehine neticelenmiş ise de, davalının alacağına geç kavuşmasına neden olacak bir tedbir kararı mevcut olmadığından, davalının tazminat isteminin şartlarının oluşmadığı kabul edilmiş ve istemin reddine karar verilmiştir...." gerekçesiyle davanın reddine, tarafların tazminat istemlerinin ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; irade bozukluğuna dair iddianın tanık dahil her türlü delil ile ispatı mümkün olup dosya kapsamında da irade bozukluğu halinin bulunduğunun son derece açık bir şekilde sübut bulduğunu, kovuşturmaya yer olmadığı kararının menfi tespit davasına etkisi bulunmamakta olup bu sebebe dayanılarak davanın reddine karar verilmesinin isabetsiz olduğunu, dava konusu bononun açıkça talil edilmiş olmasına rağmen Yargıtay kararlarının tümüne aykırı şekilde konunun dikkate alınmamasının açıkça hukuka aykırı olduğunu, bir an için irade bozukluğu iddiasının ispatlanmadığı düşünülse dahi tek başına talil hususu sebebiyle dahi davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, davalıca bono talil edildiğinden davalının alacak iddiasını ancak "kesin delil" ile ispat etmesi gerekmekte olup bu sebeple de davanın kabulü gerektiğini, davalının kesin delille ispat etmesi gereken hususun "davalının davacılardan alacaklı olup olmadığı" hususu iken davalıca sunulan dekontların davanın tarafları arasındaki bir işleme dair dahi olmadığının, davalıca alacak iddiasının ispatlanmadığının gözetilmesi ve davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, davaya konu bononun "malen" kaydı taşıdığını, davacıların yazılı delil ile ispatlamaları gereken, "davalının davacılardan dava konusu bono bakımından alacaklı olup olmadığı" hususunu ispat edemediğinin gözetilerek davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini beyanla istinaf başvurularının kabulü ile kararın kaldırılmasına, müvekkillerinin davalıya borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava; menfi tespit istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

Türk Medeni Kanunu'nun 6. maddesi uyarınca herkes iddiasını ispatla yükümlüdür.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 190. maddesine göre; “İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir.” şeklindedir.

Menfi tespit davasında da anılan Yasa hükümlerindeki ispat yüküne ilişkin kuralın uygulanması gerekir. Buna göre, menfi tespit davasında ispat yükü kural olarak alacaklı olduğunu iddia eden tarafa yani davalıya düşer. Ancak davalının alacağı senede dayanıyorsa ispat yükü yer değiştirerek senetten dolayı borçlu olmadığını iddia eden davacı tarafa düşer (Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 2017/3521 Esas 2019/1844 Karar sayılı ilamı).

Davacıların Konya .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasında takibe konu bonodan dolayı borçlu olmadıklarının tespiti talebinde bulundukları, davalının ise davanın reddini talep ettiği, bonoda yazılı bedel kaydının alacaklı tarafından talil edilmesi durumunda ispat yükünün alacaklıya geçeceği, bononun hem borçlu hem alacaklı tarafından talil edilmesi halinde ise ispat yükünün borçluda olduğu, takibe konu bonoda malen kaydının yazılı olduğu, davacıların dava konusu bonoyu davalının yanlarına gelerek oğullarının mafya tarafından kaçırıldığını söylemesi üzerine oğullarını kurtarmak amacıyla verdiklerini beyan ettikleri, davalının ise dava konusu bononun borç para nedeniyle düzenlendiğini beyan ettiği, bu durumda Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 10.09.2024 tarih ... Esas ... Karar sayılı ilamında belirtildiği gibi çift taraflı talil söz konusu olduğundan ispat yükünün davacılara düştüğü, davacıların irade sakatlığı nedeniyle bonoyu verdiklerini ispat edemedikleri, davacıların davalı hakkında şikayetçi oldukları Konya Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... sayılı soruşturma sayılı dosyasında takipsizlik kararı verildiği, 6100 sayılı HMK'nın 226/1-c. bendi uyarınca, yemin edecek kimsenin namus ve onurunu etkileyecek veya onu ceza soruşturması ya da kovuşturması ile karşı karşıya bırakacak vakıaların yemine konu olamayacağı, bu nedenle ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından davacıların istinaf başvuru taleplerinin HMK'nın 353/1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacıların istinaf başvuru talebinin ESASTAN REDDİNE,

2-Alınması gereken 732,00 TL harçtan peşin alınan 615,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 116,60 TL karar ve ilam harcının davacı ...'dan tahsili ile hazineye irad kaydına,

3-Alınması gereken 732,00 TL harçtan peşin alınan 615,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 116,60 TL karar ve ilam harcının davacı ...'dan tahsili ile hazineye irad kaydına,

4-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından ücret-i vekalet ile ilgili hüküm kurulmasına yer olmadığına,

5-İstinafa başvuran davacılar tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerlerinde bırakılmasına,

6-Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 359/4.maddesi gereğince kararın dairemiz tarafından tebliğe çıkarılmasına,

7-Dava dosyasının temyiz edilmeden kesinleşmesi halinde ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda verilen kararın HMK'nın 361/1 maddesi gereğince; taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde dairemize, temyiz edenin bulunduğu yer Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi'ne veya ilk derece mahkemesine verilecek dilekçe ile temyiz kanun yoluna başvurma talebinde bulunulabileceğine 29/09/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

Başkan ...

e-imzalıdır

Üye ...

e-imzalıdır

Üye ...

e-imzalıdır

Katip ...

e-imzalıdır

...

Kaynakta görüntüle ↗