mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

Bölge Adliye Mahkemesi Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E. 2025/1016 K. 2026/1276

Karar tarihi: 8 Ekim 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

KONYA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

6. HUKUK DAİRESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ
Konya .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ
11/02/2025
NUMARASI
... Esas - ... Karar
DAVA
Menfi Tespit
İSTİNAF KARARININ KARAR TARİHİ
08/10/2026
YAZIM TARİHİ
09/10/2026

Davacı tarafından davalı aleyhine Konya .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası ile açılan menfi tespit davasında 11/02/2025 tarihinde tesis edilen davanın reddine ilişkin karara karşı davacının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı-alacaklı tarafından 10.000 TL, 15.750 TL, 17.000 TL ve 15.000 TL bedelli dört bonoya dayanılarak Konya .... İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyasında müvekkili hakkında icra takibi başlatıldığını, ancak söz konusu bonolar nedeniyle davalıya herhangi bir borcunun bulunmadığını, müvekkilinin davalıdan faiz karşılığında borç para aldığını ancak borçlarını ödediğini ve senetlerin bir kısmını geri aldığını; takip konusu senetlerin bedelsiz kalmasına rağmen davalının bunları iade etmediğini, senetlerdeki yazıların davalıya ait olduğunu, davalının, senetleri iade edeceğini söyleyerek kendisini oyaladığını, daha sonra faiz borcu bulunduğunu belirterek senetleri vermediğini, davalı hakkında Konya Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı soruşturması kapsamında tefecilik nedeniyle soruşturma yürütüldüğünü ve Konya .... Asliye Ceza Mahkemesinin ... E. sayılı dosyasında tefecilik suçundan ceza verildiğini; bu süreçte davalının, senetlere savcılıkça el konulduğunu ve sonradan iade edileceğini söylediğini, ayrıca davacıdan faizle borç aldığından bahsetmemesini ve yalnızca ...... plakalı aracın alım satımından söz etmesini istediğini, ancak taraflar arasında gerçekte böyle bir araç alım satımı bulunmadığını, davacının borcu olmadığını ifade etmesi üzerine davalı hakkında Konya Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı soruşturmasında takipsizlik kararı verildiğini, takip konusu senetlerin bedelsiz olduğunu, bu senetlerin takibe konulması nedeniyle davalı hakkında bedelsiz senedi kullanma ve tefecilik suçlarından Konya Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı dosyasında suç duyurusunda bulunulduğunu ve soruşturmanın devam ettiğini, arabuluculuğa başvurulduğunu ancak taraflar arasında anlaşma sağlanamadığını belirterek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, dava sonuna kadar Konya .... İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı icra takibinin teminatsız olarak durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine, davanın kabulü ile söz konusu icra takibinin iptaline ve davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, davalı-alacaklının %20’den az olmamak üzere tazminata mahkûm edilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; menfi tespit davalarında ispat yükünün davacının dayandığı vakıaya göre belirlenmesi gerektiğini; davacının taraflar arasındaki hukuki ilişkiyi ve bonoların düzenlenmesini kabul edip borcun sonradan ödendiğini savunması nedeniyle, borcun sona erdiğini usulüne uygun yazılı ve kesin delillerle ispat yükünün davacıda bulunduğunu, davacının soruşturma dosyasındaki beyanlarının da değerlendirilmesi gerektiğini, elektronik ortamdaki WhatsApp yazışmalarının HMK'nın 199. maddesi kapsamında belge niteliğinde olduğunu, müvekkilinin davacıya faizle para vermediğini, aralarındaki uzun süreli arkadaşlık ilişkisi nedeniyle borç para verdiğini; taraflar arasındaki WhatsApp yazışmalarında davacının aldığı paralar nedeniyle teşekkür ettiği, ödeme zamanı geldiğinde müvekkili sürekli ertelediği ve 05.08.2022 tarihli mesajında halen borcu bulunduğunu kabul ederek kalan borç miktarını sorduğunun görüldüğünü, davacının ticari ilişkinin varlığını ve bonoların düzenlenmesini inkâr etmediğini, yalnızca borcun ödendiğini savunduğunu; buna rağmen dava konusu bonoların ödendiğini gösteren herhangi bir somut veya yazılı delil sunmadığını, bu nedenle Konya .... İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı takibinin haklı ve hukuka uygun olduğunu ve davacının borcunun devam ettiğini, Konya Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı soruşturması ile Konya .... Asliye Ceza Mahkemesinin ... E., ... K. sayılı dosyasında davacının taraf olmadığını, yalnızca soruşturma aşamasında bilgi amaçlı beyanının alındığını, davacının tefecilik iddiasını destekleyen delil sunmadığını belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Somut olayda; Konya .... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasında takibi yapılan bonolar nedeniyle borçlu olunmadığında bahisle mahkememizde menfi tespit davası açıldığı, mahkememizce davacı ve davalı tarafından bildirilen delillerin toplandığı, ceza dosyaları ve soruşturma dosya örneklerinin uyap üzerinden dosyamıza kazandırıldığı, davacının iddiasına konu davalıya teslim edilen bonolar nedeniyle soruşturma ve mahkeme dosyalarında davalı aleyhine bir karar bulunmadığı, Konya Cumhuriyet Başsavcılığının ... S. Nolu dosyasında takipsizlik kararı verildiği, davaya konu bonolar nedeniyle borçlu olunmadığı yönünde yeterli delilin davacı tarafından dosyaya sunulmadığı anlaşılmakla, davacının davasının reddine karar verilmiş, 6100 sayılı HMK'nın 226/1-c maddesi uyarınca konusu suç teşkil eden vakıalar yemine konu olamayacağından, davacı tarafa yemin teklifi hatırlatılmamış ve oluşan vicdani kanaat ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle; davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk terece mahkemesi kararında delillerin eksik ve hatalı değerlendirildiğini, davaya konu bonolara el konulan Konya .... Asliye Ceza Mahkemesinin ... E. sayılı dosyasında davalının tefecilik suçundan mahkûm edildiğini, dosyada dinlenen kişilerin de davalıdan faizle para aldıklarını ve baskı nedeniyle senetlerin araç satışından kaynaklandığını söylemek zorunda kaldıklarını beyan ettiklerini, buna rağmen ceza dosyasındaki bu tespitlerin dikkate alınmadığını, Konya Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı soruşturmasındaki 23.07.2024 tarihli araştırma tutanağında, davalı hakkında tefecilik suçundan ..., ..., ..., ..., ... ve ... sayılı soruşturmalarda işlem yapıldığının belirlendiğini, bu hususların davalının tefecilik faaliyetine ilişkin iddiaları desteklemesine rağmen mahkemece değerlendirilmediğini, dava dilekçesinde davalının ticari defterlerine delil olarak dayanılmasına rağmen davalının bu defterleri dosyaya sunmadığını, mahkemenin gerekçeli kararında bu hususa hiç değinmediğini; ayrıca 03.01.2023 tarihli dilekçe ekinde sunulan ödeme dekontlarının incelenmediğini, davacının savcılık ifadesinde sözünü ettiği ...... plakalı aracın gerçekten taraflar arasındaki borç ilişkisinin sebebi olup olmadığı konusunda araştırma yapılmadığını, dosyaya sunulan ödeme belgelerinin göz ardı edildiğini, davacı tanıklarının dinlenmediğini ve yemin deliline başvurma hakkının kullandırılmadığını, buna karşılık davalının da dava konusu borcun gerçek sebebini açıklayamadığını belirterek; ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, menfi tespit istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve re'sen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

Davacı, davalıdan faiz karşılığında borç para aldığını, borçlarını ödedikten sonra senetlerinin bir kısmını aldığını, takibe konu senetleri istediğinde davalının kendisini oyaladığını, sonrasında faiz borcu olduğunu söyleyerek senetleri vermediğini, davalının tefecilikten ceza aldığını ileri sürerek menfi tespit talep etmekte, davalı ise ispat yükünün davacıda olduğunu, davacının borcu bulunmadığını yazılı delillerle ispatlaması gerektiğini, davacıya faizle borç para vermediğini, aralarındaki arkadaşlık ilişkisi nedeniyle borç para verdiğini, verilen borç nedeniyle takibe konu senetlerin düzenlendiğini, davacının borcunu ödemediğini savunarak davanın reddini talep etmektedir.

Menfi tespit davalarında ispat yükü kural olarak alacaklıdadır. Ancak davalının alacağı senede dayanıyorsa ispat yükü yer değiştirerek senetten dolayı borçlu olmadığını iddia eden davacı tarafa düşer. Kambiyo senetleri sebepten mücerret olduğundan borçlu olunmadığının ispat yükümlülüğü davacı borçluya aittir. Karine olarak bir kambiyo senedinin mevcut bir borcun ifası veya itfası amacıyla verildiği kabul edilir.Kambiyo senetleri birer ödeme aracıdır. Borçlu, bononun bedelsiz olduğu yönündeki iddiasını yazılı delil ile ispatlamalıdır.Bu konuda tanık dinletilmesi de mümkün değildir. (Yargıtay 19.Hukuk Dairesi'nin 2018/2939 Esas, 2019/4786 Karar sayılı 2017/3521 Esas, 2019/1844 Karar sayılı kararları)

Dava konusu somut olayda davacı, dava konusu bonoları davalıdan faiz karşılığı almış olduğu borç karşılığında verdiği ve bono bedellerini ödediği yönündeki iddiasını ispatlayacak yazılı bir delil sunmamıştır. Her ne kadar davacı, davalının tefecilik yaptığının ceza mahkemesi kararı ile tespit edildiğini ileri sürmekte ise de dosyada mevcut bilgi ve belgelere göre davalı hakkında Konya ....Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında tefecilik yapmak suçundan açılan davada davacının katılan olarak yer almadığı ve takibe konu bonoların ceza dosyasında değerlendirilmediği, davacının 30/11/2018 tarihinde KOM Şube Müdürlüğü Mali Suçlar Büro Amirliği'nde verdiği ifadesinde davalıdan kamyonet aldığını, bir miktarını peşin verdiğini, kalan borcu için de takibe konu 4 adet bonoyu verdiğini, aracı çalıştıramadığı için iade ettiğini, borcu ve alacağı bulunmadığını, davalının arkadaşı olduğunu, senetleri herhangi bir baskı, tehdit ve zorlama olmadan imzaladığını beyan ettiği görülmüştür.

Davacı daha sonra Konya Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma sayılı dosyası ile davalı hakkında bedelsiz senedi kullanma ve tefecilik suçlarından şikayette bulunmuş ise de, soruşturma dosyasında kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, karara yapılan itirazın da Sulh Ceza Hakimliği'nce reddedildiği görülmüştür.

Açıklanan nedenlere ispat yükü üzerinde olan davacı, takibe konu bonoların faiz karşılığı para alındığı için düzenlendiğine ve ödendiğine ilişkin iddiasını ispatlayamamıştır. Her ne kadar davacı yemin deliline dayanmış ise de HMK 226/1.c maddesindeki düzenleme gereği yeminin eda edilmesi davalıyı ceza soruşturmasıyla karşı karşıya bırakabileceğinden mahkemece davacıya yemin delilinin hatırlatılmaması da yerindedir. Bu nedenlerle ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu, davacı tarafından ileri sürülen istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından davacının istinaf başvuru talebinin HMK'nın 353/1.b.1 maddesi gereğince esastan reddi gerektiği sonuç ve kanaatiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacının istinaf başvuru talebinin ESASTAN REDDİNE,

2-Alınması gereken 732,00 TL harçtan peşin alınan 615,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 116,60 TL karar ve ilam harcının davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,

3-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti ile ilgili hüküm kurulmasına yer olmadığına,

4-İstinaf başvurusunda bulunan davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

5-Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 359/4. maddesi gereğince; kararın tebliği işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yapılmasına,

6-Dava dosyasının ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 08/10/2026 tarihinde oybirliği ile HMK'nın 362/1.a maddesi gereğince kesin olarak karar verildi.

Başkan ...

e-imzalıdır

Üye ...

e-imzalıdır

Üye ...

e-imzalıdır

Katip ...

e-imzalıdır

...

Kaynakta görüntüle ↗