mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2026/198 K. 2026/483

Karar tarihi: 16 Eylül 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

YARGITAY

HUKUK GENEL KURULU

MAHKEMESİ
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI
2025/2309 E., 2025/2397 K.
ÖZEL DAİRE KARARI
Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 18.06.2025 tarihli ve 2025/3034 Esas, 2025/5185 Karar sayılı BOZMA kararı

Taraflar arasındaki işçilik alacağı davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılıp düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonucunda bozulmuş, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

Direnme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan inceleme sonucunda, davacı vekilinin temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı ... Bakanlığına (Bakanlık) bağlı... Eğitim ve Araştırma Hastanesinde tıbbi sarf depo görevlisi olarak çalıştığını, işyerinde yürürlükte bulunan toplu iş sözleşmelerinin ilgili maddelerine göre müvekkiline mali sorumluluk tazminatı ödenmesi gerektiğini, daha önce aynı istemle açtıkları davanın kabul edildiğini ileri sürerek mali sorumluluk tazminatı alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; alacağın zamanaşımına uğradığını, davacının bu tazminata hak kazanamayacağını, hak kazandığı kabul edilse bile toplu iş sözleşmesi hükümlerine göre geriye dönük ödeme yapılmasının mümkün olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 04.05.2023 tarihli ve 2021/896 Esas, 2023/206 Karar sayılı kararı ile; davacının tıbbi sarf depo görevlisi olarak görevlendirildiği, Ankara 26. İş Mahkemesinin 2019/ 10... /49 Karar sayılı kararı ile mali sorumluluk tazminatından yararlanabilecek işte çalıştığı ve mali sorumluluk tazminatına hak kazandığına karar verildiği, bu kararın davalının istinaf başvurusunun reddedilmesi sonucunda 31.12.2020 tarihinde kesinleştiği, süreç içerisinde görevinin değiştirildiğine ilişkin yazılı ve imzalı bir belge sunulmadığı, bu nedenle sendika üyesi olan davacının toplu iş sözleşmesi hükümleri kapsamında mali sorumluluk tazminatına hak kazandığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 17.12.2024 tarihli ve 2023/3853 Esas, 2024/4074 Karar sayılı kararı ile; davacının 29.01.2015 tarihinde işe başlaması nedeniyle 2011-2012 yürürlük süreli Toplu İş Sözleşmesinin (TİS) 52. maddesinden yararlanamadığı, 2015-2016 yürürlük süreli TİS hükümleri uyarınca daha önceden mali sorumluluk tazminatından yararlanması hâlinde aynı görevi yaptığı sürece yararlanmaya devam edeceği belirtildiğinden davacının mali sorumluluk tazminatı alacağının bulunmadığı, Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 07.03.2024 tarihli ve 2024/2330 Esas, 2024/4389 Karar sayılı kararında da bu hususa vurgu yapıldığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılıp düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacı işçinin toplu iş sözleşmelerinden kaynaklanan mali sorumluluk gerektiren bir işte çalışıp çalışmadığına ve buna göre mali sorumluluk tazminatına hak kazanıp kazanmadığına ilişkindir.

Davalı işverene ait işyerinde uygulanan 01.01.2011-31.12.2012 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinin 52. maddesi “Nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlularına aylık çıplak ücretlerinin %25'i oranında mali sorumluluk tazminatı verilir.” düzenlenmesini içermektedir.

01.01.2013-31.12.2014 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinin geçici 4. maddesinde “Süresi sona eren toplu iş sözleşmesinin, mali sorumluluk tazminatı, başlıklı 52. maddesi imza tarihinden itibaren Toplu İş Sözleşmesinden çıkarılmıştır. Ancak süresi sona eren toplu iş sözleşmesinin 52. maddesi gereğince mali sorumluluk tazminatı ödenen nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlularına, şahıslarına münhasır olarak bu görevi yaptıkları sürece süresi sona eren toplu iş sözleşmesine göre ödenen mali sorumluluk tazminatından yararlanmaya devam ederler.” düzenlemesi mevcuttur.

01.01.2015-31.12.2016 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinin geçici 2. maddesine göre “Süresi sona eren Toplu İş Sözleşmesinin geçici 4. maddesi gereğince mali sorumluluk tazminatından yararlanan nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumluları ile 17.09.2013-04.08.2015 tarihleri arasında her ne şekilde olursa olsun mali sorumluluk tazminatı ödenen nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlularına şahıslarına bağlı olarak bu görevi yaptıkları sürece sona eren toplu iş sözleşmesi döneminde ödenen mali sorumluluk tazminatından yararlanmaya devam ederler.” hükmünü içermektedir.

01.01.2017-31.12.2018 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinin geçici 2. maddesi ise "Süresi sona eren Toplu İş Sözleşmesinin geçici 2. maddesi gereğince mali sorumluluk tazminatından yararlanan nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlularına, şahıslarına bağlı olarak bu görevi yaptıkları sürece ödenen mali sorumluluk tazminatından yararlanmaya devam ederler. Ayrıca 31.12.2016 tarihi ile bu sözleşmenin imza tarihi arasındaki fiilen bu işi yapan nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlularına 01.01.2011- 31.12.2012 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinin mali sorumluk tazminatı başlıklı 52. maddesinde belirtilen oran tutarında geriye yönelik herhangi bir ödeme yapılmamak kaydıyla şahıslarına bağlı olarak bu görevi yaptıkları sürece bu sözleşmenin imza tarihinden itibaren mali sorumluluk tazminatından yararlandırılır." hükmünü içermektedir.

2019-2020 yıllarını kapsayan toplu iş sözleşmesinin geçici 2. maddesinde “Süresi sona eren toplu iş sözleşmesinin geçici 2. Maddesi gereğince mali sorumluluk tazminatından yararlanan nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlularına, şahıslarına bağlı olarak bu görevi yaptıkları sürece ödenen mali sorumluluk tazminatından yararlanmaya devam edecekleri” düzenlenmiştir.

2021-2022 yıllarını kapsayan toplu iş sözleşmesinin ek 2. maddesinde "01.01.2017-31.12.2018 yürürlük süreli işletme toplu iş sözleşmesinin geçici 2. maddesi gereğince mali sorumluluk tazminatından yararlanan nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlularına şahıslarına bağlı olarak bu görevi yaptıkları sürece ödenen mali sorumluluk tazminatından yararlanmaya devam ederler" hükmü mevcuttur.

Dosyada mübrez... Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 05.01.2022 tarihli ve E-33646832-659 sayılı yazısında, davacının Hastanenin tıbbi sarf biriminde çalıştığı, görevi ile ilgili herhangi bir görevlendirme yazısı bulunmadığı ve birim sorumlusunun gözetimi altında Hastane Bilgi Yönetim Sistemine ameliyatta kullanılan malzemelerin faturalarını girerek yardımcı personel olarak görev yaptığı ifade edilmiştir. Kurumun 08.04.2022 tarihli cevabında da davacının tıbbi sarf deposunda DMO-Sağlık Market KVC, anjiyo, nöroloji branşına ait hasta başı faturalarını Hastane Bilgi Yönetim Sistemine işlediğini ve birim amirinin verdiği görevleri yaptığı belirtilmiş ise de yukarıda yapılan açıklamalardan anlaşılacağı üzere; davacının mali sorumluluk tazminatına hak kazanıp kazanmadığının belirlenmesi için, nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlusu olup olmadığının ve öyleyse hangi tarihlerde bu görevi yaptığının tespiti önem arz etmekte olup bu konularda yapılan araştırmanın yetersiz olduğu anlaşılmaktadır.

Bölge Adliye Mahkemesince, davacının hangi tarihte, hangi birimde çalıştığı ve ne iş yaptığı, davacının yaptığı iş itibarıyla hatalı/yanlış iş yapması hâlinde mali sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, ücretinden kesinti yapılıp yapılmadığı, genel olarak hatalı işlem yapılması durumunda kimlerin sorumlu olduğu hususları gerekirse davalı Kurumdan buna dair bilgi ve belgelerin getirilmesi suretiyle açıklığa kavuşturulmalı ve bundan sonra toplu iş sözleşmelerinin ilgili maddeleri de dikkate alınıp değerlendirilmek suretiyle hükme esas alınan bilirkişi raporunda hesaplama yapılan dönem için davacının mali sorumluluk tazminatına hak kazanıp kazanmadığı konusunda bir karar verilmelidir. Bu noktada davacı lehine mali sorumluluk tazminatı hakkı doğması için yaptığı işin ünvanı değil, fiilî olarak niteliğinin mali sorumluluğu gerektirir mahiyette olması gerektiği de gözetilmelidir. Belirtilen yönler üzerinde durulmadan eksik araştırma ve inceleme ile sonuca gidilmesi hatalı olmuştur..." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; önceki gerekçeye ilaveten somut olayda öncelikle mali sorumluluk tazminatının düzenlendiği 2012-2013 yürürlük süreli TİS’ten davacının yararlanıp yararlanmadığının çözümlenmesi gerektiği, zira sonraki toplu iş sözleşmesinde bu hükmün kaldırıldığı ve geçici hükümle 2012-2013 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesine göre mali sorumluluk tazminatı alanlara bu kapsamda işi yapmaya devam etmesi hâlinde mali sorumluluk tazminatı ödenmesine devam edileceğinin kararlaştırıldığı, zincirleme şekilde sonraki toplu iş sözleşmelerinin de bu düzenlemeyi içerdiği, davacının 29.01.2015 tarihinde davalı nezdinde işe başladığı ve 2012-2013 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinden art etkisi dahil olmak üzere hiç yararlanmadığı, toplu iş sözleşmesi sona erdikten sonra işe başlaması nedeniyle 2011-2012 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinin 52. maddesinden yararlanmasının mümkün olmadığı, buna göre işe başladığı tarihte yürürlükte olan 2015-2016 yürürlük süreli TİS hükümleri uyarınca da daha önceden mali sorumluluk tazminatından yararlanması hâlinde aynı görevi yaptığı sürece yararlanmaya devam edeceğinin belirtilmesi nedeniyle sorumluluk tazminatı almaya hak kazanmadığı gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Direnme kararı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, gerekli araştırmalar yapılmadan davanın reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davacının gelir tahakkuk biriminde nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlusu olarak çalıştığının bilirkişi tarafından yerinde yapılacak inceleme ile de tespit edilebileceğini, aynı TİS maddesine dayalı olarak aynı görevi yapan işçilerin açtığı davalarda verilen kararların kesinleştiğini belirterek direnme kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Uyuşmazlık

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; davacının davalıya ait işyerinde çalışmaya başladığı tarih ve toplu iş sözleşmelerinin ilgili hükümleri dikkate alındığında mali sorumluluk tazminatından yararlanmasının mümkün olup olmadığı; buradan varılacak sonuca göre bozma kararında belirtilen araştırma ve incelemeler yapılarak karar verilmesinin gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

D. Gerekçe

1. İlgili Hukuk

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun (6356 sayılı Kanun) 36... . maddeleri.

2. Değerlendirme

1. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın (Anayasa) 51. maddesinde güvence altına alınan sendika kurma hakkı, demokratik toplumun temeli olan örgütlenme özgürlüğünün bir parçasıdır. Örgütlenme özgürlüğü, bireylerin kendi menfaatlerini korumak için kolektif oluşumlar meydana getirerek bir araya gelebilme özgürlüğüdür. Bu özgürlük, bireylere topluluk hâlinde siyasal, kültürel, sosyal ve ekonomik amaçlarını gerçekleştirme imkânı sağlar. Sendika hakkı da çalışanların, bireysel ve ortak çıkarlarını korumak amacıyla bir araya gelerek örgütlenme özgürlüğünün bir parçası olarak görülmektedir.

2. Toplu iş ilişkisinin temelini teşkil eden sendika hakkı (özgürlüğü), toplu iş sözleşmesi hakkı ve buna bağlı olarak grev hakkı birbirinden ayrılmaz nitelikte olup toplu iş ilişkisinin varlığından ancak bu üç müessesenin bir arada bulunması ile söz edilebilir (Ünal Narmanlıoğlu, İş Hukuku Toplu İş İlişkileri, İstanbul, 2013, s. 40).

3. Öte yandan Anayasanın “Toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı” başlıklı 53/1. maddesine göre “İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler”.

4. Toplu iş sözleşmesi hakkı çalışanlara, üyesi bulundukları sendikalar aracığıyla işverenle karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla görüşme ve anlaşma yapabilme yetkisi tanıyan sendikal bir haktır.

5. Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 2/1. maddesinin (h) bendindeki tanıma göre toplu iş sözleşmesi “İş sözleşmesinin yapılması, içeriği ve sona ermesine ilişkin hususları düzenlemek üzere işçi sendikası ile işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren arasında yapılan sözleşmeyi” ifade etmektedir.

6. Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 33/1. maddesinde toplu iş sözleşmesinin, iş sözleşmesinin yapılması, içeriği ve sona ermesine ilişkin hükümleri içereceği, 2. fıkrasında ise toplu iş sözleşmesinin, tarafların karşılıklı hak ve borçları ile sözleşmenin uygulanması ve denetimini ve uyuşmazlıkların çözümü için başvurulacak yolları düzenleyen hükümleri de içerebileceği belirtilmiştir.

7. Toplu iş sözleşmeleri tarafların hakları ve borçları yanında asıl ve ağırlıklı olarak iş sözleşmelerine uygulanacak, iş sözleşmesinin yapılması, içeriği ve sona ermesine ilişkin hususları düzenlemektedir. Bu hükümler toplu iş sözleşmesinin normatif hükümleridir.

8. Normatif hükümler, objektif ve genel hukuk kuralları olup toplu iş sözleşmesinin normatif hükümleri, sözleşmenin kapsamına giren iş sözleşmeleri üzerinde kanun hükümleri gibi doğrudan ve emredici etki doğurmaktadırlar. Bu itibarla 6356 sayılı Kanun’un 36. maddesinde de açıkça belirtildiği üzere toplu iş sözleşmesinde aksi belirtilmedikçe iş sözleşmeleri toplu iş sözleşmesine aykırı olamaz. İş sözleşmelerinin toplu iş sözleşmesine aykırı hükümlerinin yerini toplu iş sözleşmesindeki hükümler alır (Öner Eyrenci, Savaş Taşkent, Devrim Ulucan, Esra Baskan, İş Hukuku, Onuncu Baskı, İstanbul, 2020, s.616).

9. Toplu iş sözleşmesinin yer bakımından uygulanma alanı bir toplu iş sözleşmesinin uygulanacağı birimleri ifade etmektedir. Bu anlamda, işyeri toplu iş sözleşmesi söz konusu ise toplu iş sözleşmesine taraf işverene ait işyeri, işletme toplu iş sözleşmesi söz konusu ise toplu iş sözleşmesine taraf işverene ait aynı işkolundaki işyerleri toplu iş sözleşmesinin kapsamına dahil olacaktır.

10. Bir toplu iş sözleşmesinden yararlanabilmek için ise öncelikle sözleşmenin yer ve kişi bakımından uygulanma alanına dahil olmak gerekmektedir. Bu anlamda toplu iş sözleşmesine taraf olan işçi sendikasının yetkisi tespit edilirken hangi işverenin işçileri dikkate alınmışsa ancak o işverene iş sözleşmesi ile bağlı olan ve sözleşmenin kapsamına giren işyerinde çalışan işçiler Kanun'da öngörülen koşullarla toplu iş sözleşmesinden yararlanabileceklerdir (Ercüment Özkaraca, Toplu İş Sözleşmesinin Geriye Etkisi, Birinci Baskı, İstanbul, 2014, s.111).

11. Bir başka ifadeyle toplu iş sözleşmesi o sözleşme ile bağlı olan işverenin belirli bir işyerinde çalışan işçilerini kapsamına aldığına göre kapsamının belirlenmesi ve dolayısıyla yararlanma açısından belirtilmesi gereken, işyerinde çalışan işçinin sözleşmenin tarafı işverene iş sözleşmesi ile bağlı olmasıdır. İşverenin işçisi olmayan işçiler için bu bağ mevcut olmadığından kural olarak bu gibilerin işyerinde uygulanan toplu iş sözleşmesinden yararlanamayacaklarının kabulü gerekir (Fevzi Şahlanan, Toplu İş Hukuku, Birinci Baskı, İstanbul, 2020, s. 436).

12. Toplu iş sözleşmesinden yararlanma konusu ve şartları ise 6356 sayılı Kanun'un 39. maddesinde düzenlenmiştir. Maddeye göre;

“(1) Toplu iş sözleşmesinden taraf işçi sendikasının üyeleri yararlanır.

(2) Toplu iş sözleşmesinden, sözleşmenin imzalanması tarihinde taraf sendikaya üye olanlar yürürlük tarihinden, imza tarihinden sonra üye olanlar ise üyeliklerinin taraf işçi sendikasınca işverene bildirildiği tarihten itibaren yararlanır.

(3) Toplu iş sözleşmesinin imza tarihi ile yürürlük tarihi arasında iş sözleşmesi sona eren üyeler de, iş sözleşmelerinin sona erdiği tarihe kadar toplu iş sözleşmesinden yararlanır.

(4) Toplu iş sözleşmesinin imzası sırasında taraf işçi sendikasına üye olmayanlar, sonradan işyerine girip de üye olmayanlar veya imza tarihinde taraf işçi sendikasına üye olup da ayrılanlar veya çıkarılanların toplu iş sözleşmesinden yararlanabilmeleri, toplu iş sözleşmesinin tarafı olan işçi sendikasına dayanışma aidatı ödemelerine bağlıdır. Bunun için işçi sendikasının onayı aranmaz. Dayanışma aidatı ödemek suretiyle toplu iş sözleşmesinden yararlanma, talep tarihinden geçerlidir. (İptal dördüncü cümle:Anayasa Mahkemesinin 30/12/2020 tarihli ve E.:2020/57; K.:2020/83 sayılı Kararı ile)...".

13. Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 39/2. maddesi gereğince, toplu iş sözleşmesinin imzalanması tarihinde taraf sendikaya üye olan işçiler yürürlük tarihinden, imza tarihinden sonra üye olanlar ise üyeliklerinin taraf işçi sendikasınca işverene bildirildiği tarihten itibaren toplu iş sözleşmesinden yararlanacaktır. O hâlde toplu iş sözleşmesinin imzalanmasından sonra sendikaya üye olanların toplu iş sözleşmesinden yararlanması için sendikaya üye olması yetmemekte ayrıca üyeliğin işverene bildirilmesi gerekmektedir. Toplu iş sözleşmesinin imzası sırasında taraf işçi sendikasına üye olmayanlar, sonradan işyerine girip de üye olmayanlar veya imza tarihinde taraf işçi sendikasına üye olup da ayrılanlar veya çıkarılanların toplu iş sözleşmesinden yararlanabilmeleri ise toplu iş sözleşmesinin tarafı olan işçi sendikasına dayanışma aidatı ödemelerine bağlıdır.

14. Somut olayda, davacı vekili toplu iş sözleşmelerinin ilgili maddelerine göre müvekkiline mali sorumluluk tazminatı ödenmesi gerektiğini, daha önce aynı istemle açtıkları davanın kabul edildiğini ileri sürmüş, davalı vekili ise davacının mali sorunluluk tazminatından yararlanamayacağını savunmuştur.

15. Dosya kapsamına göre davacının 29.01.2015 tarihinde davalı ... Bakanlığına bağlı hastanede çalışmaya başladığı ve davanın açıldığı tarih itibarıyla çalışmasının devam ettiği, işyerinde yürürlükte olan Toplu İş Sözleşmelerinin tarafı olan sendikaya üye olduğuna dair kayıtların sunulduğu anlaşılmaktadır.

16. Toplu iş sözleşmeleri incelendiğinde, Sağlık Bakanlığının da üyesi bulunduğu ... Sanayii Hizmet Sektörü Kamu İşverenleri Sendikası (...) ile ... İşçileri Sendikası arasında imzalanan 01.01.2011-31.12.2012 yürürlük süreli (26.07.2011 imza tarihli) İşletme Toplu İş Sözleşmesinin (İTİS) "Mali Sorumluluk Tazminatı" başlıklı 52. maddesinde “Nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlularına aylık çıplak ücretlerinin %25' (Yüzde yirmi beş)'i oranında mali sorumluluk tazminatı verilir." hükmü mevcut iken,

... ile ... İşçileri Sendikası arasında imzalanan 01.01.2013-31.12.2014 yürürlük süreli (17.09.2013 imza tarihli) İTİS'in geçici 4. maddesinde “Süresi sona eren toplu iş sözleşmesinin "Mali Sorumluluk Tazminatı" başlıklı 52 inci maddesi imza tarihinden itibaren toplu iş sözleşmesinden çıkarılmıştır. Ancak, süresi sona eren toplu iş sözleşmesinin 52. maddesi gereğince mali sorumluluk tazminatı ödenen nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlularına, şahıslarına münhasır olarak bu görevi yaptıkları sürece süresi sona eren toplu iş sözleşmesine göre ödenen mali sorumluluk tazminatından yararlanmaya devam ederler” şeklinde düzenleme yapılmıştır.

... ile ... İşçileri Sendikası arasında imzalanan 01.01.2015-31.12.2016 yürürlük süreli (04.08.2015 imza tarihli) İTİS'in geçici 2. maddesinde “Süresi sona eren Toplu İş Sözleşmesinin Geçici 4. maddesi gereğince mali sorumluluk tazminatından yararlanan nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumluları ile 17.09.2013-04.08.2015 tarihleri arasında her ne şekilde olursa olsun mali sorumluluk tazminatı ödenen nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlularına, şahıslarına bağlı olarak bu görevi yaptıkları sürece sona eren toplu iş sözleşmesi döneminde ödenen mali sorumluluk tazminatından yararlanmaya devam ederler” hükmü bulunmaktadır.

... ile ... İşçileri Sendikası arasında imzalanan 01.01.2017-31.12.2018 yürürlük süreli (09.10.2017 imza tarihli) İTİS'in geçici 2. maddesinde "Süresi sona eren toplu iş sözleşmesinin Geçici 2. maddesi gereğince mali sorumluluk tazminatından yararlanan nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlularına şahıslarına bağlı olarak bu görevi yaptıkları sürece ödenen mali sorumluluk tazminatından yararlanmaya devam ederler. Ayrıca, 31.12.2016 tarihi ile bu sözleşmenin imza tarihi arasındaki fiilen bu işi yapan, nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlularına 01.01.2011-31.12.2012 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinin mali sorumluk tazminatı başlıklı 52 inci maddesinde belirtilen oran tutarında geriye yönelik herhangi bir ödeme yapılmamak kaydıyla şahıslarına bağlı olarak bu görevi yaptıkları sürece bu sözleşmenin imza tarihinden itibaren mali sorumluluk tazminatından yararlandırılır" düzenlemesi mevcuttur.

... ile ... ve Sosyal Hizmet İşçileri Sendikası (...-İş) arasında imzalanan 01.01.2019-31.12.2020 yürürlük süreli (10.08.2020 imza tarihli) İTİS'in geçici 2. maddesinde “Süresi sona eren toplu iş sözleşmesinin Geçici 2. maddesi gereğince mali sorumluluk tazminatından yararlanan nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlularına şahıslarına bağlı olarak bu görevi yaptıkları sürece ödenen mali sorumluluk tazminatından yararlanmaya devam ederler” ,

... ile ...-İş Sendikası arasında imzalanan 01.01.2021-31.12.2022 yürürlük süreli (08.09.2021 imza tarihli) İTİS'in ek 2. maddesinde "01.01.2017-31.12.2018 yürürlük süreli işletme toplu iş sözleşmesinin Geçici 2. maddesi gereğince mali sorumluluk tazminatından yararlanan nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlularına şahıslarına bağlı olarak bu görevi yaptıkları sürece ödenen mali sorumluluk tazminatından yararlanmaya devam ederler" düzenlemeleri yer almaktadır.

17. Davalı Bakanlığa bağlı... Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 05.01.2022 tarihli ve E-33646832-659-153 sayılı yazısında davacının hastanenin tıbbi sarf biriminde çalıştığı, görevi ile ilgili herhangi bir görevlendirme yazısı bulunmadığı ve birim sorumlusunun gözetimi altında Hastane Bilgi Yönetim Sistemine ameliyatta kullanılan malzemelerin faturalarını girerek yardımcı personel olarak görev yaptığı; 08.04.2022 tarihli cevabi yazıda da davacının tıbbi sarf deposunda DMO-Sağlık Market KVC, anjiyo, nöroloji branşına ait hasta başı faturalarını Hastane Bilgi Yönetim Sistemine işlediğini ve birim amirinin verdiği görevleri yaptığı belirtilmiştir.

18. Diğer taraftan davacının 09.01.2019 tarihinde davalı Bakanlık aleyhine mali sorumluluk tazminatı talebi ile açtığı davada yapılan yargılama sonucunda Ankara 26. İş Mahkemesinin 27.02.2020 tarihli ve 2019/10 Esas, 2020/49 Karar sayılı kararı ile 09.10.2017 tarihinden dava tarihine kadar hesaplama yapan bilirkişi raporuna itibar edilerek davanın kabulüne karar verilmiş, kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 31.12.2020 tarihli ve 2020/1751 Esas, 2020/3277 Karar sayılı kararı ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine kesin olarak karar verilmesi üzerine karar 31.12.2020 tarihinde kesinleşmiştir.

19. Yukarıda da belirtildiği üzere sonraki 01.01.2019-31.12.2020 yürürlük süreli (10.08.2020 imza tarihli) İTİS'in geçici 2. maddesinde “Süresi sona eren toplu iş sözleşmesinin Geçici 2. maddesi gereğince mali sorumluluk tazminatından yararlanan nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlularına şahıslarına bağlı olarak bu görevi yaptıkları sürece ödenen mali sorumluluk tazminatından yararlanmaya devam ederler” ,

01.01.2021-31.12.2022 yürürlük süreli (08.09.2021 imza tarihli) İTİS'in ek 2. maddesinde "01.01.2017-31.12.2018 yürürlük süreli işletme toplu iş sözleşmesinin Geçici 2. maddesi gereğince mali sorumluluk tazminatından yararlanan nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlularına şahıslarına bağlı olarak bu görevi yaptıkları sürece ödenen mali sorumluluk tazminatından yararlanmaya devam ederler" düzenlemeleri yer almakta olup sonraki toplu iş sözleşmelerinde de mali sorumluluk tazminatına ilişkin hükümlere yer verilmeye devam edilmiştir.

20. Buna göre davacının mali sorumluluk tazminatına hak kazanıp kazanmadığının belirlenmesi için nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlusu olup olmadığının ve öyleyse hangi tarihlerde bu görevi yaptığının tespiti önem arz etmekte olup dosya kapsamı itibarıyla bu konularda yapılan araştırmanın yetersiz olduğu anlaşılmaktadır.

21. Bu itibarla davacının hangi tarihte, hangi birimde çalıştığı ve ne iş yaptığı, davacının yaptığı iş itibarıyla hatalı/yanlış iş yapması hâlinde mali sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, ücretinden kesinti yapılıp yapılmadığı, genel olarak hatalı işlem yapılması durumunda kimlerin sorumlu olduğu hususları gerekirse davalı Bakanlığa bağlı hastaneden buna dair bilgi ve belgelerin getirilmesi suretiyle açıklığa kavuşturulmalı ve oluşacak sonuca göre toplu iş sözleşmelerinin ilgili maddeleri değerlendirilmek suretiyle hükme esas alınan bilirkişi raporunda hesaplama yapılan dönem için davacının mali sorumluluk tazminatına hak kazanıp kazanmadığı konusunda bir karar verilmelidir. Ayrıca davacı lehine mali sorumluluk tazminatı hakkı doğması için yaptığı işin ünvanı değil fiilî olarak niteliğinin mali sorumluluğu gerektirir mahiyette olması gerektiği de gözetilmelidir.

22. O hâlde Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken önceki hükümde direnilmesi doğru olmamıştır.

23. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple;

Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesi gereğince BOZULMASINA,

İstek hâlinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine,

Dosyanın Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 373/2. maddesi uyarınca kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

16.09.2026 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.

Kaynakta görüntüle ↗