- Ana sayfa
- Yargı kararı
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2025/2183 K. 2026/5803
Karar tarihi: 14 Ekim 2026
Atıf yapılan maddeler
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. Geçici 3
- 3402 sayılı KADASTRO KANUNU, m. 17
- 3402 sayılı KADASTRO KANUNU, m. 26
- 3402 sayılı KADASTRO KANUNU, m. Geçici 8
Karar metni
T.C.
YARGITAY
8. HUKUK DAİRESİ
- MAHKEMESİ
- Kadastro Mahkemesi
- SAYISI
- 2022/8 E., 2024/2 K.
İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1. Kadastro sırasında, ... ili ... ilçesi ... ... köyü çalışma alanında bulunan 2 47... parsel sayılı 1.532,82 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, Asliye Hukuk Mahkemesinde dava konusu olduğundan söz edilerek malik hanesi açık bırakılmak suretiyle tespit edilmiştir.
2. Davacı ... vekili Asliye Hukuk Mahkemesine sunduğu dava dilekçesinde; kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak, sınırları belirtilen taşınmazın müvekkili adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde; dava konusu taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan ve zilyetlikle iktisabı mümkün olmayan yerlerden olduğunu belirterek, davanın reddi ile taşınmazın Hazine adına tescilini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 13.11.2008 tarihli ve 2006/147 Esas, 2008/246 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne, teknik bilirkişinin 20.09.2007 tarihli rapor ve ekli krokisinde (A) harfi ile gösterilen 1.530,72 metrekare ve (B) harfi ile gösterilen 258,14 metrekarelik taşınmaz bölümlerinin davacı adına tesciline karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı Hazine vekili tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine Dairemizin 22.10.2009 tarihli ve 2009/3866 Esas, 2009/5095 Karar sayılı ilamıyla "Dava, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 713/1, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun (3402 sayılı Kanun) 14... . maddeleri uyarınca tescil isteğine ilişkindir. Kadastro Müdürlüğünün karşılık yazısına göre, dava konusu taşınmaz 1972 yılında yapılan kadastro çalışmalarında "... çayı yatağı" olarak tespit dışı bırakılmıştır. Uyuşmazlık konusu taşınmazın öncesinde anneannesine ait iken 1975 yılında davacı tarafından satın alınarak ve sera yapılmak suretiyle zilyet olunduğunun yerel bilirkişi ve tanıklar, tarım arazisi niteliğinde olduğunun ziraatçı bilirkişi, aktif dere yatağının dışında bulunduğunun jeolog bilirkişi tarafından bildirilmesi üzerine davanın kabulüne karar verilmiş ise de, Mahkemece yapılan araştırma ve inceleme hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır. Bir taşınmazın kazanmayı sağlayan zilyetlikle edinilmesi için zilyetlik koşullarının yanı sıra taşınmazın da kazanıma elverişli yerlerden olması gerekir. Teknik bilirkişiler tarafından hazırlanan 20.09.2007 tarihli krokiye göre davalı taşınmazın doğusunda ... çayı yer almaktadır. Dere yatakları Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdendir. Aktif dere yatakları ile derenin etki alanında kalan yerlerin kazanılması mümkün bulunmamaktadır. Dava konusu taşınmaz bölümünün dere yatağı veya derenin etkisindeki yerlerden olup olmadığı hususlarında yapılan inceleme yeterli değildir. DSİ’nin karşılık yazısına göre, dava konusu taşınmazın bulunduğu yerde ıslah çalışması yapılmadığı, ancak yatırım programında olup, proje çalışmalarının devam ettiği bildirildiği halde; teknik bilirkişi raporlarında ıslah çalışması yapıldığı belirtilmektedir. Dava konusu taşınmazın bulunduğu yerde ıslah çalışması yapılıp yapılmadığı hususunda tereddüt hasıl olmuştur. Öncelikle teknik bilirkişilerin krokisi eklenerek dava konusu taşınmazın bulunduğu yerde ıslah çalışmalarının yapılıp yapılmadığı DSİ Şube Müdürlüğünden tekrar ve ayrıntılı olarak sorulmalıdır. Dere yatağı olarak tespit dışı bırakılan yerler Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdendir. Bu tür bir yer de ancak taşınmazın aktif dere yatağı ve etki alanında bulunmaması ve 3402 sayılı Kanunda yazılı koşullar altında imar-ihya edilip kültür arazisi haline getirilmesi ve bu olgunun tamamlandığı tarihten itibaren 20 yıldan fazla süre ile tasarruf edilmiş olması halinde kazanılabilir. İmar-ihyanın koşulları 3402 sayılı Kanun'un 17. maddesinde belirtilmiştir. Yerel bilirkişi ve tanıklar tarafından kazanma süresinin oluştuğu açıklanmış ise de, bu tür uyuşmazlıklarda taşınmazın niteliği, üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıç ve sürecinin takdiri delil olan yerel bilirkişi ve tanık sözleri yanında hava fotoğrafları ve topografik haritalardan yararlanmak suretiyle de belirlenmesi gerekir. Mahkemece; uyuşmazlık konusu taşınmazın bulunduğu yere ait dava tarihinden geriye doğru en az 20 yıl ve daha önceki yıllara ait hava fotoğrafları ve topografik haritalar, komşu parsel kadastro tutanak ve dayanak belgeler ile varsa hüküm dosyalarının getirtilerek dosya arasına konulması, taşınmazın niteliğinin, imar-ihya ve zilyetliğin başlama ve sürecinin belirlenmesi bakımından yerel, teknik, ziraatçı bilirkişiler ve tanıklar ile birlikte keşif yapılması, hava fotoğrafları ve topografik haritaların yöntemine uygun şekilde uygulanması, bu uygulamalara göre taşınmazın niteliğinin ve zilyetlik süresinin kesin olarak belirlenmesi, ondan sonra uyuşmazlık hakkında hüküm kurulması gerekir.
Bundan ayrı, teknik bilirkişi rapor ve krokisinde (B) harfi ile gösterilen niza konusu taşınmaz bölümünün Hazinenin açtığı Anamur Asliye Hukuk Mahkemesinin 1985/ 179 Esas, 586 Karar sayılı dava dosyası ile feyezan sınırı içinde kaldığı gerekçesiyle tescil harici bırakıldığı bildirilmektedir. Mahkemece söz konusu dosya getirtilip keşifte uygulanmamıştır. Yukarıda tarihi ve sayısı yazılı dosyanın getirtilmesi, yapılacak keşifte uygulanması, davalı yere ilişkin olduğu belirlendiği takdirde, dava konusu teknik bilirkişi raporunda (B) harfi ile gösterilen taşınmaz bölümü için kesin hüküm, bunun doğusunda ve ... dere yatağı yönünde yer alan (A) harfi ile gösterilen taşınmaz bölümü yönünden güçlü delil teşkil edip etmediği hususları üzerinde durulması, ondan sonra tüm dosya kapsamı değerlendirilerek sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken eksik inceleme ile karar verilmiş olması doğru değildir." gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.
İlk Derece Mahkemesinin 13.11.2012 tarihli ve 2012/481 Esas, 2012/464 Karar sayılı kararı ile davacı ...'nın davasının reddine, davalı Hazinenin tescil talebinin kabülüne, fen bilirkişi tarafından hazırlanan 01.03.2012 tarihli rapor ve eki haritada (A) harfiyle gösterilen 15.293,73 metrekare yüzölçümündeki bölüm ile (B) harfiyle gösterilen 2.574,43 metrekare yüzölçümündeki bölümün sulu tarla vasfıyla Hazine adına tapuya tesciline karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 17.06.2014 tarihli ve 2014/7591 Esas, 2014/8563 Karar sayılı ilamıyla "Dava, kadastro sırasında tespit harici bırakılan ve hakkında tutanak düzenlenmeyen taşınmaz bölümüne ilişkin olarak açılmışsa da çekişmeli taşınmaz hakkında hüküm gününden sonra kadastro tutanağının düzenlendiği ve davalı olduğundan malik hanesinin Kadastro Mahkemesince belirlenmesi için tutanağın Kadastro Mahkemesine gönderildiği anlaşılmaktadır. 3402 sayılı Kanun'un 26. maddesi uyarınca, Kadastro Mahkemesinin görevi tutanağın düzenlenmesi ile başlar. Mahkemelerin görevi kamu düzenine ilişkin olup, re'sen gözetilmesi gerekir. Hal böyle olunca Mahkemece dosyanın Kadastro Mahkemesine aktarılması ve ihtilafın Kadastro Mahkemesince çözümlenmesi gerekir." gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.
İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyularak Kadastro Mahkemesine görevsizlik kararı verilmesi üzerine İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "mahallinde 11.10.2023 tarihinde keşif yapıldığı, mahalli bilirkişi ve tanıkların dinlendiği, dava konusu yerin davacı tarafından kullanıldığının anlaşıldığı, keşif sonrasında bilirkişi raporlarının mahkememize sunulduğu; sunulan 12.12.2023 havale tarihli bilirkişi raporunda taşınmazın orman, mera, otlak, yaylak, kışlak gibi kamu malları ile ilgisinin olmadığı, ziraat bilirkişileri tarafından verilen raporda taşınmazın yöresel ürünlerin yetiştirileceği toprak yapısına sahip, kimyasal, fiziksel ve biyolojik özellikleri sürekli üretim sağlayacak şekilde tarımda kullanılmaya elverişli yapıda olduğu, jeodezi bilirkişisi tarından verilen raporda; 1986 yıllarına ait hava fotoğraflarında (179-A-B-C) ile gösterilen alanlarda bazı kısımların aksaz çayı taşkın sahasında olduğu, herhangi bir imar ihya işleminin yapılmadığı, aktif bir tarımsal üretim gerçekleştirilmediğinin belirtildiği, 1990 yılına ait hava fotoğraflarında (179-A) ile gösterilen yerin 3/4 lük kısmında imar ve ihyanın yapılarak ekim ve dikim faaliyetlerine başlandığı geriye kalan 1/4 lük kısmın aksaz çayının taşkın sahasında kaldığı herhangi bir ekim dikim yapılmadığı, (179-B) ile gösterilen yerde ekim dikim yapıldığı ancak herhangi bir tarımsal tesisin olmadığı (179-C) ile gösterilen alanın ise aksaz çayının taşkın sahası içinde kaldığı herhangi bir ekim dikim ve tarımsal yapı olmadığının belirtildiği, 2009 yılı hava fotoğraflarında sınırı tamamen netleşmiş, taşınmazın imar ihyasının tamamlanmış ve üzerinde tarımsal faaliyet yapılıyor olduğu anlaşılarak dava konusu taşınmazın davacı tarafından nizasız ve fasılasız bir şekilde kullanıldığı, taşınmazın imar ihya işleminin 1990 yılı ila 2009 yılları arasında tamamlandığı, 1990 yılında imar ihyanın yapılıyor olduğu ancak tamamlanmadığı bu haliyle dava tarihinden geriye dönük imar ihya edilmiş taşınmaz üzerinde 20 yıllık zilyetlik süresinin tamamlanmadığı ve davacı yönünden 3402 sayılı Kanun'un 17... . maddelerindeki şartların gerçekleşmediği anlaşılarak dava konusu 2 47... parselin fen mühendisi bilirkişinin 12.12.2023 havale tarihli raporu ve ekli krokide belirtilen 179/A (622.06 m²) kısmı yönünden açılan davanın reddine karar verilmiştir.
Dava konusu 2 47... parselin fen mühendisi bilirkişinin 12.12.2023 havale tarihli raporu ve ekli krokide belirtilen 179/C (0910.75 m²) kısmın 3402 sayılı Kanun'un geçici 8. maddesine göre yapılan kadastro çalışmaları sırasında 2 47... parsele katılmasına rağmen dava devam ederken Belediyece yapılan imar uygulaması ile parselden ayrılıp önce 233 parsel adı altında tapuya tescil edilip daha sonra kamuya terk edildiği dikkate alındığında davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Dava konusu 2 47... parselin bitişiğinde bulunan fen mühendisi bilirkişinin 12.12.2023 havale tarihli raporu ve ekli krokide belirtilen 179/B (0257.44 m²) kısmın ise aksaz çayının fezeyan sınırında kaldığı gerekçesi ile eski 434 parselden iptal edilerek kadastro harici bırakıldığı, geçici 8.maddeye göre yapılan kadastro çalışmaları sırasında 2 47... parselin dışında bırakıldığı hakkında kadastro tespit tutanağı düzenlenmediği, 3402 sayılı Kanun'un 26. maddesine göre, kadastro mahkemesinin davaya bakma görevinin her taşınmaz hakkında kadastro tutanağının düzenlendiği günde başlayacağı, eğer dava konusu yapılan yere ilişkin kadastro tutanağı düzenlenmemiş, tescil harici ya da kadastro harici bırakılmışsa bu durumda kadastro mahkemesi değil genel mahkemelerin davanın çözümünde görevli olacağı anlaşılarak hakkında kadastro tespit tutanağı düzenlenmeyen 12.12.2023 havale tarihli bilirkişi raporunda (179/B) harfi ile gösterilen kısım yönünden mahkememizin görevsizliğine karar verildiği" gerekçesiyle davanın reddine, dava konusu 2 47... parsel sayılı taşınmazın 12.12.2023 havale tarihli bilirkişi raporuna ekli krokide (179/A) harfi ile gösterilen 622,06 metrekare yüzölçümlü kısmın tarla vasfıyla Hazine adına tapuya tesciline; taşınmazın aynı havale tarihli bilirkişi raporuna ekli krokide (179/C) harfi ile gösterilen 910,75 metrekare yüzölçümlü kısım yönünden davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına; dava konusu 2 47... parsel sayılı taşınmazın bitişiğinde yer alan ve çay yatağında olduğu gerekçesiyle kadastro harici bırakıldığı anlaşılan 12.12.2023 tarihli bilirkişi raporunda (179/B) ile gösterilen kısma yönelik davasına bakma görevinin genel mahkemede olduğu anlaşıldığından davacının 12.12.2023 havale tarihli bilirkişi raporuna ekli krokide (179/B) harfi ile gösterilen kısma yönelik davasının görev yönünden ve usulden reddine, karar kesinleştiğinde ve istek halinde dosyanın onaylı suretinin görevli ve yetkili Anamur Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; taşınmazın tarım arazisi olduğunu, taşınmazın imar-ihyasının 1986 yılında tamamlandığını, jeodezi ve fotogrametri bilirkişisinin imar-ihya ve ekim dikim yapılmadığına yönelik görüş bildirmesinin usule aykırı olduğunu, taşınmaz üzerinde imar-ihyanın tamamlanıp tamamlanmadığı hususunun ziraat bilirkişisinin bilgi ve görgüsüne dayandığını, önceki raporda ziraat bilirkişisinin taşınmazın imar-ihyasının tamamlandığı ve kadimden bu yana tarım arazisi olarak kullanıldığını beyan ettiklerini, dosya içerisinde bulunan bilirkişi raporlarının bu haliyle çelişkili duruma düştüğünü ve bu çelişkinin giderilmesi gerektiğini, taşınmaz bölümleri yönünden verilen görevsizlik kararı ve konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına dair kararın hatalı olduğunu, davalılar lehine tek vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, dava konusu taşınmaz üzerinde davacı yararına zilyetlikle iktisap koşullarının oluşup oluşmadığı, bilirkişi raporunda (B) harfi ile gösterilen bölüm yönünden mahkemenin görevli olup olmadığına ilişkindir.
Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyulan bozma ilamı doğrultusunda inceleme ve araştırma yapılarak, mevcut deliller takdir edilerek karar verildiğine, uygulanması gereken hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığına, bozmaya uyulmakla taraflar lehine ve aleyhine kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin yeniden incelenmesine hukukça imkan olmadığı gibi 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3. maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428. maddesi ile 439. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerin biri de var olmadığına göre, İlk Derece Mahkemesi kararında yazılı gerekçeler dikkate alındığında temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmediğinden usul ve kanuna uygun olan İlk Derece Mahkemesi kararının ONANMASINA,
427,60 TL peşin harcın onama harcına mahsubu ile kalan 304,40 TL'nin temyiz edenden alınmasına,
1086 sayılı Kanun'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yoluna başvurulabileceğine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
14.10.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
