mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

Bölge Adliye Mahkemesi Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E. 2026/1736 K. 2026/2620

Karar tarihi: 16 Ekim 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

KONYA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

3. HUKUK DAİRESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

KARAR TARİHİ
16/10/2026
İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ
Konya .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ
09/02/2026
NUMARASI
... Esas ... Karar
DAVA
Tespit
İSTİNAF KARAR TARİHİ
16/10/2026
İSTİNAF KARAR YAZIM TARİHİ
16/10/2026

Yukarıda bilgileri yazılı mahkemece verilen karara ilişkin istinaf talebi üzerine mahkemece dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderildiğinden yapılan ön inceleme ve incelemeyle heyete tevdi olunan dosyanın gereği görüşülüp aşağıdaki karar verilmiştir.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili tarafından söz konusu forkliftin satış bedeli ödenmiş olup, satış işlemi davalı tarafından fatura düzenlenmek suretiyle gerçekleştirilerek müvekkili olan şirket, bedeli nakden ödemiş ve zilyetlik devri tamamlandığını, davacı şirketin, satın aldığı forklift üzerinde zilyetlik kurduğu, bedelini ödediği ve davalının herhangi bir mülkiyet iddiasının bulunmadığı hususları açık olup; hukuken mülkiyetin davacı şirkete ait olduğunun tespiti gerekmediğini, satın alınan ........ marka, ........ tipli, 2012 model, dizel forkliftin (Seri No: ........) müvekkil ........’ye ait olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Cevap dilekçesi sunulmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:

İlk derece mahkemesi gerekçeli kararında özetle; "Tüm dosya kapsamı, iddia, savunma, dava dilekçesi, tarafların dayandıkları deliller, aşamadaki yazılı duruşmadaki beyanlar, emsal Yargıtay Kararları, HMK hükümleri, kül halinde değerlendirildiğinde 6100 sayılı HMK nın 266 (1) Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir. Hâkimlik mesleğinin gerektirdiği genel ve hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz.) hükmünün bulunduğunu, somut olayın özelliği itibariyle davacı vekilinin tespit talebine ilişkin ihtilafın çözümünün teknik ve özel bir bilgi gerektirdiği, davacı taraf bilirkişi delil avansını süresi içerisinde yatırmadığından HMK'nın 90. Maddesinde süreler, kanunlar belirtilir veyahut hakim tarafından tespit edilir, kanunda belirtilen istisnalar dışında hakim kanundaki süreleri artıramaz ve eksiltemez 6100 sayılı HMK nın 94. Maddesi kanunun belirlediği süreler kesindir, hakim tayin ettiği sürenin kesin olduğuna karar verebilir, kesin süre içerisinde yapılması gerekli işlemi süresinde yapmayan taraf o işlemi yapma hakkı ortadan kalkar hükümleri gereği kesin süre içerisinde gider avansı yatırılmadığından bilirkişi incelemesinden vazgeçilmiş ve mevcut durum itibariyle ispat edilemeyen davanın Yüksek Yargıtay'ın 11. Hukuk Dairesi'nin 2016/2955 Esas, 2017/5572 Karar sayılı ilamı da dikkate alındığında ispat edilememesi nedeniyle reddine dair oluşan vicdani kanaate göre" şeklinde davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; bilirkişi incelemesi için istenen delil avansının yatırılmamasının davanın reddi sonucunu doğuramayacağını, mahkemenin dosyadaki mevcut deliller çerçevesinde uyuşmazlığı çözmekle yükümlü olduğunu, dava konusu uyuşmazlığın forklift teslimi ve zilyetliğin devrine dayanan bir taşınır mülkiyeti tespiti istemine ilişkin olması sebebiyle teknik veya özel bir bilgi gerektirmediğini, İMBS kaydının bulunmamasının mülkiyetin yokluğu anlamına gelmeyeceğini, tarafların iddia ve savunmaları netleşmeden ön inceleme aşamasında davanın hızla reddedilmesinin usule aykırı bulunduğunu, bu durumun mahkemeye erişim hakkını, hak arama özgürlüğünü ve adil yargılanma hakkını açıkça ihlal ettiğini ve yerleşik yargı pratiğiyle bağdaşmadığını, kararın kaldırılmasını, dosya kapsamı değerlendirilerek davanın kabulüne, bu mümkün görülmez ise eksik incelemenin giderilmesi için dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341 ve devamı maddeleri uyarınca ve özellikle istinaf incelemesinin kapsamının öngörüldüğü 355. maddeye göre re'sen gözetilecek kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf incelemesi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır.

Dava, araç mülkiyetinin tespiti talebine ilişkindir.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, verilen kesin süre içerisinde davacı tarafından bilirkişi ücreti yatırılmadığından davanın reddine dair verilen karar davacı vekilince istinaf edilmiştir.

Dava şartları, davanın esası hakkında inceleme yapılabilmesi ve karar verilebilmesi için varlığı veya yokluğu mutlaka gerekli olan kamu düzeni ile ilgili zorunlu koşullardır.

HMK’nın 115/2. maddesindeki, “Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder” düzenlemesi gereğince, eksik olan bir dava şartı, belirli bir süre verilerek giderilebilecek ise hâkim tarafından eksikliğin giderilmesi için kesin süre verilmesi gerekir. Bu süre içinde dava şartı eksikliği tamamlanmaz ise dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilmelidir.

HMK’nın 120. maddesinde gider avansı düzenlenmiştir. Buna göre, “Davacı, yargılama harçları ile her yıl Adalet Bakanlığınca çıkarılacak gider avansı tarifesinde belirlenecek olan tutarı, dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır. Avansın yeterli olmadığının dava sırasında anlaşılması hâlinde, mahkemece, bu eksikliğin tamamlanması için davacıya iki haftalık kesin süre verilir”.

30.09.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 1. maddesinde, tarifenin amacının dava açılırken mahkeme veznesine yatırılacak olan gider avansının miktarı ile avansın ödenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek olduğu açıklanmıştır. Tarifenin 6. maddesinde “Bu Tarifenin yürürlüğe girmesinden önce açılmış olan davalarda, tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 120. maddesinin ikinci fıkrasına göre gider avansı ikmal ettirilir.” düzenlemesi getirilmiştir.

Anılan düzenlemelerden ve dava şartı müessesesinden, gider avansının davanın açılması sırasında alınmasının şart olmadığı, mahkemenin sonradan bu eksikliği kesin süre vererek ikmal ettirebileceği anlaşılmaktadır.

Davanın açıldığı tarihte eksik veya hiç gider alınmamış olsa bile gider avansı dava şartı olmakla hüküm verilinceye kadar ikmal ettirilebilir. İster gider avansı isterse tamamlama avansı olarak tanımlansın ikmal edilmesi gereken paranın hukuk yargılamasındaki nitelemesi dava şartı olarak gösterilen gider avansıdır. Gider avansının yatırılmaması veya ikmal edilmemesi halinde dava usulden reddedilecektir.

Bunun yanında HMK nın 324. maddesinde delil ikamesi avansı düzenlenmiştir.

HMK’nın 324.maddesinde ise; taraflardan her birinin ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen avansı, verilen kesin süre içinde yatırmak zorunda oldukları belirtilerek, tarafların birlikte aynı delilin ikamesini talep etmiş olmaları halinde gereken gideri yarı yarıya avans olarak ödeyecekleri ve taraflardan birisinin avans yükümlülüğünü yerine getirmemesi halinde diğer tarafın bu avansı yatırabileceği ve aksi hâlde talep olunan delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılacağı tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işler hakkındaki hükümlerin saklı olduğu ifade edilmiştir.

Delil avansına yönelik ara kararında mahkemece, hangi delil için ne miktarda avans yatırılacağı açıkça belirtilmeli ve avansın kesin süre içinde yatırılmaması halinde bu delilin ikamesinden vazgeçildiğinin kabulü ile dosya kapsamındaki delillere göre karar verileceğinin ihtar edilmesi gerekir.

Delil ikamesi avansının verilen kesin süre içinde yatırılmaması davanın dava şartı yokluğu ile reddine neden teşkil etmez. Taraf belirtilen sürede delil avansı giderini yatırmazsa dayandığı o delilden vazgeçmiş sayılır.

HMK’nın 120. maddesindeki gider avansı ile ilgili düzenlemenin 324. maddedeki delil ikamesi için avans kuralı ile birlikte değerlendirilmesi ve dava şartı olan gider avansının delillerin ikamesi dışındaki yargılama giderleri için dikkate alınması gerekir. Dolayısı ile delil ikamesi için alınacak avans ile dava şartı olan gider avansının birbirinden ayrılması, delillerin ikamesi için alınacak avansın gider avansı içinde yer almaması zorunludur.

Tanık dinlenmesi, bilirkişi raporu alınması ve keşif gideri gibi delil ikamesine yönelik giderlerin gider avansı içinde değerlendirilmesi olanağı HMK.’un 324. maddesi düzenlemesi karşısında yoktur. Ayrıca delil ikamesi avansının da ispat külfetine göre taraflara yükletilmesi gerekir.

Bu bakımdan yukarıda açıklandığı üzere, dava şartı olarak öngörülen müessesenin davanın reddine yol açması nedeniyle mahkemece gider avansı ile delillerin ikamesine yönelik avans ayrılmalı, gider avansının da nelerden ibaret olduğu net olarak belirlemeli ve tarafa da hem gider avansının hem de delil ikamesi avansının hukuki sonuçları konusunda uyarı yapılmalıdır.

Somut olayda; mahkemece, bilirkişi incelemesi için "HMK'nın 324.maddesi gereğince 11.000,00TL delil avansını Konya Mahkemeler Veznesine depo etmek üzere takdiren 2 haftalık kesin süre verilmesine," şeklinde kesin süre verilmiştir. Verilen kesin süre içerisinde yatırılmaması halinde ihtarat yapılmamıştır. Gerekçeli kararda ise gider avansı yatırılmadığından ispatlanamayan davanın reddine karar verildiği şeklinde gerekçe oluşturulmuştur. Gider avansı dava şartı şartı olup yatırılmaması halinde davanın dava şartı yokluğundan reddine; delil avansı ise dava şartı olmadığından yatırılmaması halinde avansı yatırmayan taraf o delile dayanmaktan vazgeçmiş sayılacağından mevcut delillere göre karar verilmesi gerekir.

Bu halde davacı tarafın delil avansını süresinde karşılamamış olmasının, yapılması gereken bilirkişi incelemesi delilinden vazgeçmiş olduğu anlamına geldiği, delil avansının yatırılması için kesin süreye uymamanın sonuçları açısından yasanın öngördüğü şekilde usulüne uygun bir ihtar yapılmadığı ve mahkemece, hangi delil için ne miktarda avans yatırılacağının açıkça belirtilmediği anlaşıldığından davacının itirazının kabulü gerekmiştir.

Kabule göre de; ticari defterlerin ibrazı hususunda Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ticari defterlerin ibrazı ve delil olması başlıklı 222. Maddesi, defter incelemesinden kaçınılması halinde karşı tarafın defterlerinin defter sahibi lehine delil olarak kabul edileceği yönünde ihtaratta bulunulması yine defterler fiziki olarak ibraz edilmese dahi e-defter bulunması halinde bilirkişi tarafından incelenebileceği hususları yeniden verilecek hükümde dikkate alınmalıdır.

Yukarıda anlatılan sebepler ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden yargılama yapmak üzere dosyanın ilk derece mahkemesine iadesine dair aşağıdaki hükmün kurulmasına karar vermek gerekmiştir.

H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan sebeplerle KABULÜ ile Yerel Mahkeme kararının HMK.m.353/1-a/6 hükmü uyarınca KALDIRILMASINA,

2-Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde değerlendirme ve işlem yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

3-İstinaf yasa yoluna başvuran davacı tarafından peşin olarak yatırılan, başvuru harcı dışında kalan, istinaf karar harçlarının talep halinde davacıya iadesine,

4-Dosya üzerinde inceleme yapılması nedeniyle avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,

5-İstinaf yasa yoluna başvuran davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,

6-Karar tebliği ve harç işlemlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,

HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle KESİN olarak karar verildi.16/10/2026

.....

Başkan

...

e-imzalı

.....

Üye

...

e-imzalı

.....

Üye

...

e-imzalı

.....

Katip

...

e-imzalı

Bu evrak 5070 sayılı Yasa kapsamında elektronik imza ile imzalanmıştır.

Kaynakta görüntüle ↗