- Ana sayfa
- Yargı kararı
Bölge Adliye Mahkemesi İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi E. 2026/2501 K. 2026/2090
Karar tarihi: 2 Ekim 2026
Atıf yapılan maddeler
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 65
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 307
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 311
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 346/2
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 355
Karar metni
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
1. HUKUK DAİRESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
KARAR
- ESAS NO
- 2026/2501
- KARAR NO
- 2026/2090 İNCELENEN DOSYANIN
- MAHKEMESİ
- İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi
- NUMARASI
- 2026/270 Esas, 2026/241 Karar
- KARAR TARİHİ
- 30/03/2026
- DAVA
- Tapu İptali Ve Tescil
- DAVA TARİHİ
- 17/08/2023
- KARAR TARİHİ
- 02/10/2026
Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda ilk derece mahkemesince verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm asli müdahil vekilince yasal süre içerisinde istinaf edilmiş olmakla Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava; tacirler arasındaki ticari ilişkiden kaynaklanan tapu iptal ve tescil, olmadığı takdirde bedel isteğine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince; davanın feragat nedeniyle reddine, asli müdahale davasının ise hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.
Karar asli müdahale talebinde bulunan ... vekili tarafından usule ve esasa ilişkin nedenlerle istinaf edilmiştir.
Davacı ... adına Av. ... 24/03/2026 tarihli dilekçesi ile şirket adına vekaletnamesini ibraz etmiş ve davadan feragat ettiklerine ilişkin beyanda bulunduğu görülmüş, ayrıca vekaletnamenin incelenmesinde işbu avukatın feragat etmeye yetkisinin olduğu anlaşılmıştır.
... vekili Av. ... tarafından 25.03.2026 tarihli dilekçe ile hiç harç yatırmadan asli müdahale talebinde bulunmuştur.
Bilindiği üzere, davadan feragat, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 307 nci maddesinde davacının talep sonucundan kısmen ya da tamamen vazgeçmesi şeklinde tanımlanmış olup feragatin geçerliliği karşı tarafın muvafakatına da bağlı olmayıp, feragat beyanı, onu yapanın tek yönlü irade beyanı ile etkisini gösterir. Aynı Kanun'un 310. ve 311. maddelerine göre hükmün kesinleşmesine kadar davadan feragat etmek mümkün olup, davadan feragat kesin hükmün sonuçlarını doğurur.
Yine; davaya asli müdahaleyi düzenleyen 6100 sayılı Kanun'un 65 inci maddesine göre; yargılamanın konusu olan hak veya şey üzerinde kısmen ya da tamamen hak iddia eden üçüncü kişi, hüküm verilinceye kadar bu durumu ileri sürerek, yargılamanın taraflarına karşı aynı mahkemede dava açabilecektir. Başka bir anlatımla, asli müdahale davasının açılabilmesi için görülmekte olan bir ilk davanın olması ve asli müdahale davası açan kişinin bu ilk davanın taraflarına karşı hak ileri sürmesi gerekmektedir.
Somut olayda; davacı, 8 parça taşınmaz hakkında, mahkemenin 2023/534 Esas sayılı dava dosyasıyla dava açtıktan sonra, yargılama sırasında davasından 24.03.2026 tarihli dilekçesiyle feragat etmiş, bilahare 27.03.2026 tarihli ara karar ile mahkemece taşınmazalar hakkındaki davanın tefrik edilmesine karar verilmiş, asli müdahil de 25.03.2026 tarihli dilekçesiyle davaya müdahale talebinde bulunmuştur.
Bu durum karşısında; yukarıda zikredilen kanun maddelerinde açıklandığı üzere, asli müdahale talebinin, hüküm verilinceye kadar yapılabileceği, eldeki davada davacının taşınmazlar hakkındaki davasından, asli müdahale talebinden önce feragat ettiği, feragatin tek taraflı olarak hüküm ifade ettiği ve kesin hükmün sonuçlarını doğurduğu, bu nedenle davacının feragat beyanından sonra ortada, davaya müdahale talep eden ...'ın asli müdahil olarak katılabileceği bir davanın bulunmadığı gözetilerek; İlk Derece Mahkemesince, usulüne uygun bir müdahale talebi bulunmadığı gerekçesiyle, asli müdahilin talebi yönünden, karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken, asli müdahilin davasının yazılı gerekçe ile hukuki yarar yokluğundan usulden reddine karar verilmesi isabetsiz olduğundan hükmün kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
Yargıtay'ın yerleşik uygulamaları da bu yöndedir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 14.10.2020 tarih ve 2020/1-129 Esas - 2020/770 Karar sayılı ilamında;"..., Bilindiği gibi bir dava sonucunda ulaşılan kesin hüküm, kural olarak o davanın tarafları bakımından bağlayıcıdır. Bazı durumlarda ise yargılama sonucunda verilen karar üçüncü kişilerin haklarını da etkileyebilir. Bu nedenle, davanın tarafları dışındaki üçüncü kişilere yargılamaya müdahale hakkının verilmesi gerekir. Böyle bir hukuki imkanın tanınması özellikle yargılama hukukuna egemen olan adil yargılanma hakkı, hukuki dinlenilme hakkı ve usul ekonomisi ilkelerinin işlerlik kazanması açısından önemlidir.
Davanın tarafları dışındaki üçüncü kişilerin görülmekte olan bir davaya müdahalesi ise asli müdahale ve fer'i müdahale kurumları sayesinde mümkün olmaktadır.
Medeni yargılama hukukunda 6100 sayılı HMK'nın yürürlüğe girmesinden önce asli müdahaleyi düzenleyen bir kanun hükmü bulunmamasına karşın, gerek doktrin gerekse Yargıtay kararlarında bir davaya asli müdahalenin mümkün olduğu kabul edildiğinden yeni kanun çalışmaları sırasında bu husus dikkate alınmış ve asli müdahale kurumu yasal düzenlemeye kavuşturulmuştur.
Davaya asli müdahalenin düzenlendiği HMK'nın 65. maddesi; "Bir yargılamanın konusu olan hak veya şey üzerinde kısmen ya da tamamen hak iddia eden üçüncü kişi, hüküm verilinceye kadar bu durumu ileri sürerek, yargılamanın taraflarına karşı aynı mahkemede dava açabilir.
Asli müdahale davası ile asıl yargılama birlikte yürütülür ve karara bağlanır" hükmünü taşımaktadır.
Madde gerekçesinde ise; "...Aslî müdahale, çelişkili kararların önüne geçmek, gerçeğin ortaya çıkartılması, usul ekonomisi, hukukî dinlenilme hakkının tam gerçekleştirilmesi, muvazaalı yargılamaların önüne geçmek gibi amaçlara hizmet eden bir kurumdur.
Birinci fıkrada, öncelikle davaya aslî müdahale değil, yargılamaya müdahale ifadesi kullanılmıştır. Zira, fer’î müdahale çekişmesiz yargıda mümkün değilken, aslî müdahale çekişmesiz yargıda da mümkündür ve aslî müdahalede bulunulmasıyla çekişmesiz yargı işi kural olarak çekişmeli yargıya dönüşür. Zaman bakımından, hüküm verilinceye kadar aslî müdahalede bulunulması kabul edilmiştir. Özellikle konusu aynı olan davalardaki hak veya şeyle ilgili çelişkili kararların önüne geçmek bakımından, hükme kadar müdahalenin mümkün olduğu kabul edilmiştir.
Aslî müdahale davasını diğer davalardan ayıran temel özellik, aslî müdahalede bulunmakta hukukî yararı olan kimsenin, ilk davanın veya yargılamanın görüldüğü mahkemede, ilk davanın veya yargılamanın taraflarını davalı göstererek dava açması ve bu iki davanın birlikte görülmesidir. Bu sebeple, birinci fıkrada bu durum açıkça belirtilmiştir. Ancak, aslî müdahale şartları oluşsa da, hak iddiasında bulunan üçüncü kişi, yetkili ve görevli olmak kaydıyla ilgili mahkemede ilk davanın taraflarına karşı bağımsız bir dava da açabilir. Yani, aslî müdahale bir zorunluluk değil, üçüncü kişiye tanınan bir imkândır. Bu sebeple, üçüncü kişinin dava açacağı şeklinde mutlak ifade kullanılmayıp dava açabileceği belirtilmekle yetinilmiştir.
Maddenin ikinci fıkrasında, asıl yargılamayla, müdahale davasının birlikte görülüp karara bağlanacağı belirtilmiştir. Her iki yargılamaya ilişkin tahkikatın birlikte yürütülüp yürütülmeyeceği veya birinin diğeri için bekletici sorun yapılıp yapılamayacağına, yargılamanın özelliğine göre, mahkemece karar verilecektir. Ancak her hâlde yargılamaların birlikte yürütülmesi ve kararın da ayrı ayrı değil, aynı anda birlikte verilmesi gerektiği fıkrada açıkça belirtilmiştir" şeklindeki açıklamalarla asli müdahale kurumunun amacı, yapılabileceği zaman ile asli müdahale davasını diğer davalardan ayıran temel özelliklere değinilmiştir.
Yasa maddesinden açıkça anlaşılacağı üzere, asli müdahale davasında davacı, görülmekte olan ilk davanın konusu üzerinde kısmen veya tamamen hak iddiasında bulunan kişidir. Asli müdahale davası ilk davanın açıldığı mahkemede ve aynı dava dosyasında o davanın davacısı ile davalısına karşı açılan bağımsız bir dava çeşididir. Bu nedenledir ki asli müdahale davasının açılabilmesi için talepte bulunan üçüncü kişinin ayrıca dava harcını ödemesi gerekir. Aksi takdirde asli müdahale talebi mahkemece incelenemez. Asli müdahalede davasında, ilk davanın davacı ve davalısı zorunlu dava arkadaşıdırlar. Ancak, kendi aralarında devam eden asıl davadan dolayı menfaatleri birbiri ile çeliştiğinden birlikte hareket etme zorunlulukları bulunmamaktadır. Asli müdahalenin özelliğinden dolayı sadece davanın açılışı bakımından zorunlu dava arkadaşlığı vardır.
Asli müdahale davasının ilk davanın açıldığı mahkemede görülüp çözümlenebilmesi için o mahkemenin asli müdahilin açtığı dava bakımından da görevli ve yetkili olması gerekir. Birbirinden bağımsız iki dava bulunduğu için mahkemece davalar hakkında ayrı ayrı karar verilir.
Her davada olduğu gibi asli müdahilin de müdahale davası açmakta hukuki yararının bulunması gerekir. Bu ise ilk davada ileri sürülen iddia ve savunma ile çatışan bir talebin ileri sürülmesi, diğer bir anlatımla ilk davanın konusu olan hak veya şey üzerinde hak iddia edilmesiyle gerçekleşir.
Tüm bu hususlar dışında, asli müdahale davasının açılabilmesi için öncelikle görülmekte olan bir ilk dava bulunması gerektiği açıktır. Eldeki uyuşmazlıkta ise ilk davadan feragat edildikten sonra asli müdahale davası açılmıştır. Bu nedenle somut olayda ortada müdahale edilebilecek olan bir ilk davanın bulunup bulunmadığının belirlenmesi uyuşmazlığın çözümü için önem taşımaktadır.
Davadan feragat, davaya son veren taraf işlemlerinden biri olup, HMK'nın 307. maddesinde, davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesi olarak tanımlanmıştır. Hiç kimse kendi lehine olan bir davayı açmaya zorlanamayacağı gibi davacı da açmış olduğu bir davayı sonuna kadar takip etmek zorunda değildir. Davacı, tasarruf ilkesinin bir gereği olarak hüküm kesinleşinceye kadar davasından feragat edebilir.
Feragat, dilekçeyle veya yargılama sırasında sözlü olarak yapılır. Feragatin hüküm ifade etmesi, karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatine bağlı değildir. Davadan feragat, davacının tek taraflı irade beyanı ile tamamlandığından, geçerli olması için davalının veya mahkemenin kabulü gerekmez. Ancak feragatin açık, kesin ve koşulsuz olması yasa gereğidir.
HMK'nın 311. maddesine göre feragat, kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. Davadan feragat ile esas hakkın özünden vazgeçildiğinden, anılan madde gerekçesinde de maddi anlamda kesin hüküm gibi sonuç doğurduğu dile getirilmiştir. Davadan feragat ile uyuşmazlık tamamen sona ermiş olur. Davacının ileriki bir tarihte tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir davayı yeniden açması mümkün değildir. Maddi anlamda kesin hükmün oluşması için mahkemenin feragat hakkında bir karar vermesi ve bu kararın taraflara tebliğine gerek bulunmamaktadır.
Kanunun açık hükmüne göre asli müdahale davası ile asıl yargılamanın birlikte yürütülüp, karara bağlanması gerekir. Somut olayda ise davacıların tek taraflı feragat beyanı ile asıl dava sona ermiştir. Bu nedenle, ortada müdahale edilebilecek bir davanın varlığından söz edilemez. Asıl davanın konusu olan hak veya şey üzerindeki çekişme sona erdiğinden, asli müdahale davası ile birlikte yürütülecek bir yargılama konusu da kalmamıştır. Zaman bakımından, hüküm verilinceye kadar asli müdahalede bulunulması kabul edildiğinden, Hukuk Genel Kurulu çoğunluğu tarafından kesin hükmün sonuçlarını doğuran feragatten sonraki asli müdahale talebinin geçerli kabul edilemeyeceği, ortada usulüne uygun şekilde açılmış bir asli müdahale davası bulunmadığından tefrik edilerek ayrı bir esasta görülmesinin de mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. Asli müdahale talebi geçersiz olduğundan, Ufuk Kıran tarafından ileri sürülen feragat beyanının hükümsüz olduğu yönündeki iddianın dinlenilmemiş olması da sonuca etkili görülmemiştir." denilmek suretiyle davacının feragat beyanından sonra davaya müdahale imkanının bulunmadığı vurgulanmıştır. Nitekim, Hukuk Genel Kurulu'nun bahse konu ilamındaki görüş Yargıtay 8. Hukuk Dairesi'nin 17.01.2024 tarih ve 2023/2337 Esas - 2024/219 Karar sayılı ilamında da benimsenmiştir.
Esasen eldeki davada harcı yatırılarak usulüne uygun olarak açılmış bir asli müdahale davası da yoktur. Şöyle ki;
Asli müdahale kısaca, iki taraf arasında devam etmekte olan bir davada, üçüncü bir kişinin o davanın konusunu oluşturan hak veya şey üzerinde kısmen veya tamamen kendisinin hak sahibi olduğunu ileri sürmesi ve bu hakkını, harcını da ödeyerek bağımsız bir davanın konusu yapmasıdır. Başka bir ifadeyle, asli müdahale talebi, bir davanın konusunu oluşturan şey veya hakkın, tamamen veya kısmen o davanın taraflarına değil, tersine müdahale talebinde bulunana ait olduğu iddiasını içerir ve bağımsız bir dava niteliğinde olması nedeniyle de harca tabidir.(Bknz. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi'nin 18.06.2020 tarih ve 2016/18129 Esas - 2020/3678 Karar sayılı ilamı)
O halde, asli müdahale talebinde bulunan hiç harç yatırmadığına göre ortada harcı yatırılarak usulüne uygun olarak açılmış bir asli müdahale davasının varlığından da söz edilemez.
Bu nedenle de asli müdahale davası yönünden karar verilmesine yer olmadığına, karar vermek gerekirken farklı gerekçe ile hukuki yarar yokluğundan usulden red kararı verilmesi doğru değildir.
Açıklanan nedenlerle asli müdahil vekilinin istinaf başvurusunun reddine, resen gözetilen nedenlerle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/(1).b.2 maddesi gereğince incelenen mahkeme kararının kaldırılmasına, temyiz yolu açık olmak üzere karar verilmesi gerektiği kanaati ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
(İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Başkanlar Kurulu'nun görev uyuşmazlığına ilişkin incelemesi sonucunda verilen 18.09.2026 tarih ve 2026/235 M.T sayılı kararı üzerine istinaf incelemesi Dairemizce yapılmıştır.)
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle;
A-Asli müdahil vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/(1).b.2 maddesi gereğince kabulüne,
B- İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 30/03/2026 tarih ve 2026/270 Esas - 2026/241 Karar sayılı kararının yukarıda açıklanan nedenlerle kaldırılmasına, hükmün aşağıdaki şekilde yeniden kurulmasına,
''1-Davanın feragat nedeniyle REDDİNE,
-Asli müdahale davası yönünden karar verilmesine yer olmadığına,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 732,00-TL harcın peşin ve ıslah, tamamlama harçları ile alınan toplam 8.538,75-TL harçtan mahsubu ile bakiye 7.806,75-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde İlk Derece Mahkemesince davacıya iadesine,
3-Davalı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümleri uyarınca 45.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafça yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde İlk Derece Mahkemesince davacıya iadesine, ''
C-Yeniden hüküm kurulduğundan asli müdahil tarafınca yatırılan istinaf karar harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde İlk Derece Mahkemesince asli müdahile iadesine,
D-Asli müdahil tarafınca yapılan istinaf yargılama giderlerinin asli müdahil üzerinde bırakılmasına,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 346/2. maddesi uyarınca taraflara tebliğden itibaren iki (2) hafta içerisinde temyiz yasa yolu açık olmak üzere 02/10/2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
