- Ana sayfa
- Yargı kararı
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E. 2024/1103 K. 2026/15
Karar tarihi: 28 Ocak 2026
Atıf yapılan maddeler
- 4458 sayılı GÜMRÜK KANUNU, m. 197
- 4458 sayılı GÜMRÜK KANUNU, m. 234
- 3065 sayılı KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU, m. 21
- 2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU, m. 20
Karar metni
T.C.
DANIŞTAY
VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULU
- Esas No
- 2024/1103
- Karar No
- 2026/15
- TEMYİZ EDEN (DAVALI)
- ... Bakanlığı adına ... Gümrük Müdürlüğü - ...
- İSTEMİN KONUSU
- ... Bölge İdare Mahkemesi .... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Hakkında düzenlenen cevaplı rapor uyarınca, davacı adına tescilli ...9 tarih ve ..., ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannameleri muhteviyatı eşyanın kıymetinin düşük beyan edildiğinden bahisle ek olarak tahakkuk ettirilen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergileri ile bu vergiler üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca hesaplanarak karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı:
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 21. maddesinde, ithalatta verginin matrahını, ithal edilen malın gümrük vergisi tarhına esas olan kıymeti, gümrük vergisinin kıymet esasına göre alınmaması veya malın gümrük vergisinden muaf olması hâlinde sigorta ve navlun bedelleri dahil (CIF) değeri, bunun belli olmadığı hâllerde malın gümrükçe tespit edilecek değeri, ithalat sırasında ödenen her türlü vergi, resim, harç ve paylar ile gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılan diğer giderler ve ödemelerden vergilendirilmeyenler ile mal bedeli üzerinden hesaplanan fiyat farkı, kur farkı gibi ödemelerin oluşturacağı belirtilmiştir. Aynı Kanun'un 48. maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun'a göre vergisi ödenmeden veya eksik ödenerek yurda sokulan eşyaların hiç alınmamış veya eksik alınmış katma değer vergileri hakkında Gümrük Kanunu'ndaki esaslara göre işlem yapılacağı düzenlenmiş, anılan Kanun'un 51. maddesinde, mükelleflerin ithalde beyan ettikleri matrahla tahakkuk veya inceleme yapanların veyahut teftişe yetkili kılınanların buldukları matrahlar üzerinden hesaplanan vergi farkları hakkında Gümrük Kanunu uyarınca gümrük vergisindeki esaslar dairesinde ceza uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 197. maddesinin (2) numaralı fırkasında, yapılan denetlemeler sonucunda hiç alınmadığı veya noksan alındığı belirlenen veya (1) numaralı fıkrada belirtilen şekilde tebliğ edilemeyen gümrük vergilerine ilişkin tebligatın, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihten itibaren üç yıl içinde yapılacağı belirtilmiştir. Aynı Kanun'un 234. maddesinin (1) numaralı fıkrasında (a) işaretli bendinde ise, serbest dolaşıma giriş rejimi veya kısmi muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda; 15. maddede belirtilen Gümrük Tarifesi'ni oluşturan unsurlarda veya vergilendirmeye esas olan sayı, baş, ağırlık gibi ölçülerinde aykırılık görüldüğü ve beyana göre hesaplanan ithalat vergileri ile muayene sonuçlarına göre alınması gereken ithalat vergileri arasındaki fark %5'i aştığı takdirde, ithalat vergilerinden ayrı olarak bu farkın üç katı para cezası alınacağı hükümlerine yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un 181. maddesinde, ithalatta gümrük yükümlülüğünün, gümrük beyannamesinin tescili tarihinde doğacağı hüküm altına alınmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığınca tanzim edilen ...tarih ve ... sayılı Cevaplı Rapor'da davacı adına tescilli ... tarihli ... ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannameleri kapsamında ...firmasından ithalatı gerçekleştirilen eşya karşılığında yurt dışına yapılan para transferleri incelendiğinde, transferlerin ... tarih ve .../... sayılı transfer bildirim formu kapsamında düşümlü olarak gerçekleştirildiği, söz konusu transfer bildirim formu 87.000 USD değerinde olmasına karşın ... tarih ve ... sayılı beyanname kapsamında 2.580,90 USD, ...tarih ve ... sayılı beyanname kapsamında 2.317,60 USD düşüm gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Bu kapsamda düşümlü olarak kullanılan transfer bildirim formunun aradan üç seneyi aşkın bir süre geçmesine rağmen bahse konu iki beyanname kapsamında kullanılmadığının müşahede edildiği, bu itibarla .../... sayılı transfer bildirim formu ile yurt dışına gönderilen 82.101,50 USD'nin üç seneyi aşkın bir süre geçmesine rağmen kullanılmadan günümüze kadar gelmesinin ve davacının hâlihazırda alacaklı olmasının ticari ve iktisadi icaplara uygun olmadığı kanaatiyle anılan beyannameler kapsamında gerçekleştirilen ithalatın 4.898,50 USD değerinde olmayıp 87.000 USD değerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu para, davacı adına tescilli... tarih ve ..., ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannameleri muhteviyatı eşyanın kıymetine oranlanmak suretiyle ilave edilerek, davacı adına ek tahakkuk ve para cezası kararlarının düzenlendiği ve tebliğ edildiği, söz konusu kararlara vaki itirazın reddi üzerine görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Olayda, beyan dışı bırakıldığı ileri sürülen transferin, muhatabı görünen firmaların mukim bulunduğu ülkedeki resmî makamlar nezdinde araştırmaya girişilmediği, hangi transferin hangi beyannameye ait olduğu, ithal edilen eşyanın bedeli dışında, satıcı yararına yapılan bir ödeme olup olmadığının tespit edilmediği, ithalat sırasında idareye sunulan ve fiyatı belgeleyen fatura, banka dekontu vb. belgelerin sahteliği ya da gerçeği yansıtıp yansıtmadığı yönünde yeterli araştırma yapılmadığı görülmüştür. Öte yandan alıcı ve satıcı firmalar arasında ithal konusu eşyaların bedelinin ödenmesi hususunda ya da para transferi noktasında bir muvazaanın varlığı düşünülüyorsa, ispat külfeti gereği anılan iddianın karşılanması bağlamında herhangi bir araştırma yapılmadığı gibi ithalatçı ve ihracatçı firmalar nezdinde transfer edilen tutarların gerçek satış bedelini yansıtmadığı ya da yapılan işlemlerin sahte olduğu noktasında da mahreç ülke makamlarından teyitli herhangi bir tespite de yer verilmediği anlaşılmıştır. Bu nedenle fazladan yapıldığı ileri sürülen transferlerin anılan ihracatçıdan yapılan ithalatlara ilişkin beyannamelere oransal olarak bölünmesi suretiyle hesaplanan kıymet farkları için davacı adına karara bağlanan ek tahakkuk ve para cezası kararlarına vaki itirazın reddine dair dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.
Mahkeme bu gerekçeyle dava konusu işlemi iptal etmiştir.
Davalının istinaf istemini inceleyen ... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı:
Vergi Dava Dairesi, istinaf istemine konu edilen kararın usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle istinaf istemini reddetmiştir.
Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Yedinci Dairesinin 20/02/2024 tarih ve E:2023/2107, K:2024/1136 sayılı kararı:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) işaretli bendinde; serbest dolaşıma giriş rejimine veya kısmi muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda; kıymeti üzerinden ithalat vergilerine tabi eşyanın beyan edilen kıymetinin, muayene ve denetleme sonucunda bu Kanun'un 23 ila 31. maddelerinde yer alan hükümler çerçevesinde belirlenen kıymete göre noksan bulunduğu takdirde, bu noksanlığa ait ithalat vergilerinden başka bu vergi farkının üç katı para cezası alınacağı hükme bağlanmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, Danıştay, bölge idare mahkemeleri ile idare ve vergi mahkemelerinin, bakmakta oldukları davalara ait her türlü incelemeyi kendiliklerinden yapacakları, mahkemelerin lüzum gördükleri evrakın, belirlenen süre içerisinde gönderilmesini ve her türlü belgelerin verilmesini taraflardan ve ilgili diğer yerlerden isteyebilecekleri düzenlemesine yer verilmiştir.
Mahkemece, beyan dışı bırakıldığı ileri sürülen tutara ilişkin olarak ihracatçı şirketlerin mukim bulunduğu ülkedeki resmî makamlar nezdinde ithalata ilişkin ibraz edilen fatura, banka dekontu ve benzeri belgelerin sahteliği ya da gerçeği yansıtıp yansıtmadığı yönünde araştırma yapılmadığı, hangi para transferinin hangi beyannameye ait olduğunun, ithale konu eşyanın satış bedeli dışında başkaca bir ödemenin veya muvazaanın varlığının idarece tespit edilmediği, fazladan ödendiği iddia edilen tutarların ihtilafa konu beyannamelere oransal olarak bölünmesi suretiyle hesaplanan kıymet farkı üzerinden tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir.
Ancak yukarıda belirtilen mevzuat hükmü ile maddi olay ve dosyadaki delillerin birlikte değerlendirilmesinden, beyan edilen fatura kıymeti dışında, herhangi bir ödemenin varlığı hâlinde, noksan beyan edilen kıymet farkı için ek tahakkuk yapılabileceği ve ceza koşullarının oluşması durumunda da ceza kararı alınabileceği açıktır. Dolayısıyla uyuşmazlığın çözümünde, davacının yurt dışına transfer ettiği tartışmasız bulunan 82.101,50 USD'nin ihtilaf konusu beyannamelerle ilgili olduğu yolundaki davalı idare iddiasının açıklığa kavuşturulması zorunludur.
Bu itibarla, davacının ... tarih ve ..., ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannameleri haricinde yurt dışına transfer ettiği 82.101,50 USD'lik tutardan bedel düşümü yapılan başkaca beyannameler ile ihracatçı firma tarafından davacı adına düzenlenmiş faturaların olup olmadığı, yurt dışında mukim dava konusu işlemlere esas ticari faaliyetini yürüttüğü firmayla alışverişinin ve dolayısıyla cari hesap ilişkisinin sona erip ermediği, inceleme dönemi sonrasında da ithalatların gerçekleşip gerçekleşmediği ve taraflar arasında sözleşmenin olup olmadığı, davacının anılan tutardan harcama yaptığını destekleyecek belge ve kaydının bulunup bulunulmadığının araştırılması suretiyle karar verilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, ek tahakkuk ve para cezası kararlarının miktar yönünden hukuka uygunluğunun denetlenebilmesi amacıyla davacının başka beyannameler ile aynı ihracatçıdan 23.040 USD tutarında eşya ithal ettiği, ek tahakkuk konusu tutarın ihtilafa konu beyannameler ile beyanname kalemleri arasında garameten paylaşımında ve vergilerin ek tahakkukunun hesabında maddi hata bulunduğu yönündeki iddiaların da araştırılması gerektiğinden, belirtilen hususlarda herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir.
Daire bu gerekçeyle kararı bozmuştur.
... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararı:
Vergi Dava Dairesi, aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle ilk kararında ısrar etmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Denetim sırasında davacı tarafından sunulan yazılı beyanda son üç yıla ilişkin yurt dışı tedarikçilere borç ve alacağının bulunmadığı hususunun bildirildiği, bu nedenle ithal edilen mal bedeli dışında, yurt dışına transfer edilen paranın, başka bir amaçla gönderildiğinin kanıtlanmaması durumda, bu paranın eşyanın kıymetine dahil edilmesi gerektiği belirtilerek ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ: Temyizen incelenen ısrar kararının, Danıştay Yedinci Dairesinin kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçe uyarınca bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay Yedinci Dairesinin yukarıda yer verilen kararının dayandığı aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle ısrar kararının bozulması gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1-Davalının temyiz isteminin KABULÜNE,
2-... Bölge İdare Mahkemesi.... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı ısrar kararının BOZULMASINA,
3-Yeniden verilecek kararda karşılanacağından, yargılama giderleri hakkında hüküm kurulmasına gerek bulunmadığına, 28/01/2026 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
