mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

Danıştay 8. Daire E. 2023/1487 K. 2026/1299

Karar tarihi: 4 Mart 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

DANIŞTAY

SEKİZİNCİ DAİRE

Esas No
2023/1487
Karar No
2026/1299
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI)
... Müdürlüğü
KARŞI TARAF (DAVACI)
... Maden Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
İSTEMİN KONUSU
... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:

Dava konusu istem: Muğla ili, Köyceğiz ilçesi, ... Mahallesi Köyceğiz Orman İşletme Müdürlüğü dahilinde ve davacı şirketin uhdesinde bulunan ... ruhsat nolu sahada 24.141,45 m² işletme izni, 11.138,16 m² pasa döküm sahası izni, 288,64 m² şantiye sahası izni, 6.781,16 m² yol izni, 620,26 m² stok sahası izni ve 4.705,13 m² enh izni olmak üzere toplam 47.674,80 m²'lik ormanlık alanda izin verilmesi talebiyle 29/06/2020 tarihinde yapılan başvurunun reddine ilişkin Muğla Orman Bölge Müdürlüğünün ... tarih ve ...-... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararı ile; dosyadaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; ruhsat alanının etrafında veya yakınında zeytinlik alan olmadığı, faaliyet alanından etkilenmesi muhtemel yakın çevrede pınar, yeraltı su kaynağı, kuyu vb. bulunmadığı, sadece ruhsat sınırları yakınlarında dere yatağı olduğu, en yakın yerleşim birimine yaklaşık 2,5 km uzaklıkta olduğu, faaliyet sahası yakınlarında tekli ve seyrek konutlar olduğu, en yakın konut mesafesinin yaklaşık 200 metre olduğu, ruhsat sahasının tamamına yakın bir kısmının taşlık-kayalık kireçtaşı kayaçları ile kaplı durumda olduğu ve yer yer bitki örtüsü bulunmadığı, açık maden ocağı işletmesi olarak planlanan alanın etrafında veya yakınlarında benzer madencilik faaliyeti bulunmadığı, sahada üretim çalışmalarının başlamasıyla bölgede istihdam yaratılacak olduğu, dava konusu yerde davacı şirkete mülkiyet hakkı verilmediği için, maden işletilmesinin sona ermesi durumunda maden işletilmesinden dolayı bozulan orman bütünlüğünün rehabilitasyon projesi ile tekrar sağlanabileceği, izin talep edilen ormanlık alanlara alternatif alan bulunamadığı, dava konusu maden işletme ve altyapı tesislerine orman izni verilmesinin ve uygulamasının planlanan veya talep edilen yerde yapılmasının zorunlu olduğu, dava konusu yerde maden işletme sahası izni istenen alanın düşük verimli bozuk kızılçam ormanında kaldığı, yol, stok sahası, pasa döküm sahası, şantiye alanı olarak izin talep edilen yerlerin ise verimli devlet ormanında kaldığı, ancak bu alanların yürürlükte bulunan amenajman planında gençleştirme sahaları olarak planlandığı, bu sahalardaki ağaçların belirli bir plan dahilinde halihazırda ilgili işletme müdürlüğü tarafından kesilecek olması, hatta yol güzergahlarının yaklaşık %40 daki kızılçam ağaçlarının traşlama kesilmiş olmasının orman ekosisteminin ve orman bütünlüğünün bozulacağı yönündeki ikilemi kısmen ortadan kaldıracağı, bu haliyle dava konusu ormanlık alanda davacı şirkete maden işletme ve alt yapı tesisi izni verilmesinin alanın orman olarak muhafazasına göre daha fazla kamu yararına olacağı sonucuna varıldığından, davaya konu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, delil ve gerekçelerinin değerlendirilmediği, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY:

Muğla ili, Köyceğiz ilçesi, ... Mahallesi Köyceğiz Orman İşletme Müdürlüğü dahilinde ve davacı şirketin uhdesinde bulunan ... ruhsat nolu sahada 24.141,45 m² işletme izni, 11.138,16 m² pasa döküm sahası izni, 288,64 m² şantiye sahası izni, 6.781,16 m² yol izni, 620,26 m² stok sahası izni ve 4.705,13 m² enh izni olmak üzere toplam 47.674,8 m²'lik ormanlık alanda izin verilmesi talebiyle 29/06/2020 tarihinde yapılan başvurunun reddine ilişkin Muğla Orman Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:

Anayasa'nın 169. maddesinde; Devletin, ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli kanunları koyacağı ve tedbirleri alacağı, bütün ormanların gözetiminin Devlete ait olduğu, kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamayacağı,ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemeyeceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan 6831 sayılı Orman Kanunu'nun, 5995 sayılı Kanun'un 19. maddesi ile değişik 16. maddesinde; "Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir. Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunun ve 18/04/2014 tarih ve 28976 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren mülga Orman Kanunu'nun 16 ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin, "İnceleme ve Değerlendirme" başlıklı 5. maddesinde; "(1) Bölge müdürlüğü yapılan müracaatı öncelikle evrak üzerinde inceler, eksiklikler varsa, on işgünü içinde müracaat sahibine bildirir. Eksiklikler tamamlanıncaya kadar talep değerlendirmeye alınmaz. Evrakın tam olması halinde heyet tarafından arazi üzerinde gerekli incelemeler yapılarak, talebin Devlet ormanlarına isabet eden kısımları için ön izin veya kesin izin raporu düzenlenir. (...) (3) Değerlendirme Komisyonunun görev alanındaki; muhafaza ormanları, gen koruma alanları, tohum meşcereleri, orman içi dinlenme yerleri ile endemik ve korunması gereken nadir ekosistem alanlarına isabet eden maden işletme, tesis ve altyapı tesisi izin müracaatları ile muhafaza ormanlarındaki ruhsat talepleri bölge müdürlüğünce müracaat evrakı ve düzenlenen tutanak ile birlikte Genel Müdürlüğe gönderilir. Talebin bir kısmının Değerlendirme Komisyonunca değerlendirilmesi gerektiği durumlarda talep bir bütün olarak ele alınır." düzenlemesi, "Değerlendirme komisyonu" başlıklı 16. maddesinde ise; "... (3) "Değerlendirme Komisyonunun görevleri; a) Muhafaza ormanları, gen koruma alanları, tohum meşcereleri, orman içi dinlenme yerleri ile endemik ve korunması gereken nadir ekosistem alanlarına isabet eden maden işletme, tesis ve altyapı tesisi izin müracaatlarını, b) Muhafaza ormanlarındaki ruhsat taleplerini, c) Verilecek izinlerle ilgili mevzuatta açık hüküm bulunmayan hususları, değerlendirmektir. (4) "Değerlendirme Komisyonunca uygun bulunan müracaatlar Bakan onayına sunulur, onayı takiben bölge müdürlüğü tarafından izin raporu düzenlenerek izin verilir." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Anayasa'nın 169. maddesinde ormanların ülke yönünden taşıdığı büyük önem gözetilerek, korunmaları ve geliştirilmeleri konusunda ayrıntılı düzenlemelere yer verilmiştir. Bu özel ve ayrıntılı düzenlemenin ülkemizde orman örtüsünün sürekli yok edilmesi gerçeğinden kaynaklandığı kuşkusuzdur. Anayasa'nın 169. maddesinden gerekçesinde de belirtildiği gibi maddenin birinci fıkrası doğal kaynaklarımızın en önemlilerinden biri olan ormanların korunması ve sahaların genişletilmesi için Devlete gereken tedbirleri alıp kanun koymayı ve bütün ormanların gözetimi ödevini getirmektedir. (AYM., 13/09/2000 tarih ve E:2000/21, K:2000/16 sayılı kararı)

Ormanlık alanda verilen izne konu edilen kamu yararı ile ormanın muhafazasındaki kamu yararının karşılaştırılmasının yapılması zorunluluğu Anayasa'nın 169. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "Ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemez." hükmünden kaynaklanmaktadır.

Anayasa Mahkemesi'nin 22/11/2007 tarih ve E: 2004/67, K:2007/83 tarihli kararında; zaruret halinin, talep edilen faaliyetin orman ekosistemi dışında gerçekleştirilmesi imkanı bulunmaması durumu olarak anlaşılması gerektiği vurgulanmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; Mahkeme heyeti tarafından dava konusu alanda 08/12/2021 tarihinde keşif yapıldığı, keşif sonucunda düzenlenen ve hükme esas alınan 22/11/2021 tarihli bilirkişi raporunda; "dava konusu yerde maden işletme sahası izni istenen 24.141,45 metrekare alanın düşük verimli bozuk kızılçam ormanında kaldığı, E.N.H., yol, stok sahası, pasa döküm sahası, şantiye alanı olarak izin talep edilen yerlerin (23.533,35 metrekare) verimli devlet ormanında kaldığı, ancak bu alanların yürürlükte bulunan amenajman planında gençleştirme sahaları olarak planlandığı, bu sahalardaki ağaçların belirli bir plan dahilinde halihazırda Orman İşletme Müdürlüğü tarafından kesilecek olduğu, hatta E.N.H.ve yol güzergahlarının yaklaşık %40 daki kızılçam ağaçlarının traşlama kesilmiş olduğu, bu durumun orman ekosisteminin ve orman bütünlüğünün bozulacağı yönündeki ikilemi kısmen ortadan kaldıracağı"nın belirtildiği görülmektedir.

Davalı idare tarafından, 07/12/2021 tarihinde dosyaya sunulan bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi ekinde yer alan 30/11/2021 tarihli teknik inceleme raporunda ise; orman bilirkişisi tarafından, "bilirkişi raporunda meyilin %40-60 olduğunun belirtildiği, bu meyilli arazide yapılacak madencilik sırasında talep edilen sahanın dışına taşma olabileceğinden daha fazla alanın tahrip olacağı, talep edilen sahanın bozuk ormanlık alan olmasına rağmen sahanın rehabilite edilerek verimli orman haline getirilebileceği, orman durumunun mevcut haliyle değerlendirilmesinin yerinde olmadığı, sahada ... rumuzlu meşcere tipli alanların gençleştirmeye ayrılmış olmasının izin verilmesine gerekçe olamayacağı, bu sahaların gençleştirme tekniği uygulanarak daha kaliteli orman kurulacağı, ağaçların gençleştirme amaçlı kesilmesinin orman bütünlüğünü bozmayacağı daha da sağlamlaştıracağı, madencilik sonrasında sahanın rehabilitasyonu ile eski yapısını kazanmasının ve üst toprak ortadan kalkacağından tekrar aynı yapıda orman oluşturulmasının mümkün olmadığı, dava konusu madencilik faaliyetinin talep edilen sahada gerçekleştirilmesinin zorunlu olmadığı, mermer madeninin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 2-(b) grubu olarak sınıflandırıldığı ve ülkemizin pek çok yerinde bulunmakta olduğu, ender bulunan bir maden çeşidi olmadığı, bilirkişi raporunda da belirtildiği gibi talep edilen alanda verimli işletmeye müsait derecede mermer madeni olup olmadığının da belirsiz olduğu, madencilik faaliyeti ile elde edilecek istihdam ve parasal gelirlerin orman olarak sahanın kullanılmasına göre daha üstün kamu yararı kabul edilmesinin yerinde olmadığı, maden kalite ve miktarı belli olmadığından elde edilecek katkının belirsiz olduğu, civarında maden sahaları olmaması sebebiyle büyük ihtimalle ağaçların gereksiz yere kesileceği ve doğanın tahrip edileceği, rehabilite yoluyla da sahanın eski haline getirilmesinin uygun olmayacağı, ayrıca rehabilite için harcanan paranın elde edilen gelirden daha fazla olacağı" ifade edilmiştir.

Dava konusu uyuşmazlığın çözümü için, kamu yararı sağlayan iki etkinlikten hangisinde “kamu yararının” daha çok olduğunun, hukuksal anlamda “üstün kamu yararının” hangisinde olduğunun belirlenmesi gerekmektedir. Bu nedenle izin işleminde ormanların devamlılığının sağlayacağı Kamu yararı ile madencilik iznine ait Kamu yararı kıyaslamasında "üstün kamu yararı" kavramının değerlendirilmesi uygun olacaktır.

Bu haliyle, izne konu edilen maden türü de dikkate alındığında, ormanlık sahada izne konu edilen maden sahasının sağlayacağı kamu yararı ile ormanın muhafazasındaki kamu yararının karşılaştırılması yapıldığında; ormanın sadece üzerindeki ağaçların çapı ve kullanım amacı ile ölçülebilen ve değer takdir edilen bir varlık olmadığı, ormanın insan ve diğer canlıların temel yaşam kaynakları olan başta oksijen ve temiz su kaynağı olması, erozyon ve sel gibi afetlerin oluşmasını önleme, tarımsal faaliyetlere destek olma, bölgedeki hayvancılığa katkı sağlama, birçok canlıya yaşam alanı oluşturma fonksiyonları göz önüne alındığında hesap edilemeyecek ölçüde bir değerinin olduğu hususları birlikte değerlendirilmelidir.

İdare Mahkemesince, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de; bilirkişi raporunda, açık maden ocağı işletmesi olarak planlanan alanın etrafında veya yakınlarında benzer madencilik faaliyeti bulunmadığının tespit edildiği ve dava konusu işlemin çevre mühendisliği açısından incelenmesi sonucunda; "kesilecek ağaçların ve bozulacak orman bütünlüğünün dikkate alınarak değerlendirilme yapılması gerektiği, söz konusu bölgede başka maden işletmesi olmaması, bölgede ilk madencilik faaliyetin gerçekleşmesinin devamında da benzer faaliyetlere yol açacağı, bunun gerçekleşmesi durumunda uzun vadede bölgedeki çevresel bütünlüğün bozulacağı" yönünde ifadelere yer verildiği, dava konusu maden işletme sahası olarak orman izni talep edilen yerin bozuk kızılçam ormanı vasfında üzerinde münferit kızılçam ağaçları ve maki elemanlarından müteşekkil olduğu, E.N.H, yol, pasa döküm alanı, şantiye ve stok sahası olarak izin talep edilen yerlerin, tam kapalı yaşlı kızılçam koru ormanı olduğu, E.N.H. ve yol olarak planlanan alanın, kuzeydeki köy yolu kenarındaki hat ve yol güzergahının başlangıcından itibaren hat uzunluklarının yaklaşık %40'nın üzerindeki, kızılçam ağaçlarının amenajman planında gençleştirme sahası olarak ayrıldığından traşlama kesilmiş olduğu, E.N.H. ve yol güzergahlarının üzerindeki ağaçların kesilmeyen kısmı ve pasa döküm sahası, şantiye sahası, stok alanı olarak izin talep edilen yerlerinde gençleştirme sahası olarak ayrıldığı için traşlama kesilmek üzere üzere diplerine numara verilerek tespitlerinin yapılmış olduğu, meşcere tipleri bakımından BÇz-T, Çzd3 meşceresinde kaldığı, "...” rumuzlu gençleştirmeye ayrılmış bölümün verimli orman olarak nitelendirilebileceği değerlendirmesinde bulunulduğu, dava konusu işlemin Maden Mühendisliği açısından incelenmesi sonucunda; "izin talep edilen sahada, ekonomik ve işletmeye elverişli mermer olup olmadığının mermerin ortaya çıkarılmadan hesap edilmesinin mümkün olmadığı, bu nedenle bozulacak ekosistemle ilgili parasal açıdan herhangi bir değerlendirmenin yapılmasının sağlıklı olamayacağı kanaati oluştuğu"nun ifade edildiği görülmektedir.

Bu durumda, dosya kapsamındaki bilgi belgeler ve karara esas alınan bilirkişi raporunun değerlendirilmesinden; dava konusu sahanın bitişiğinde ve civarında başkaca izinli maden sahası bulunmadığı, talep alanlarının verimli devlet ormanına ve gençleştirme sahasına isabet ettiği, anılan iznin verilmesi halinde orman bütünlüğünün ve ekosistemin olumsuz etkileneceği, dava konusu izin talebine konu alanın verimli orman olarak muhafazasındaki kamu yararının maden olarak işletilmesine kıyasen daha üstün olduğu sonucuna ulaşıldığından, davacı şirket tarafından toplam 47.674,8 m² yüzölçümlü ormanlık alanda maden işletme izni verilmesi için yapılan başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki .... İdare Mahkemesi kararına yönelik davalı idarenin istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;

1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,

2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,

3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,

4. Kesin olarak 04/03/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

Kaynakta görüntüle ↗