- Ana sayfa
- Yargı kararı
Danıştay 5. Daire E. 2023/19363 K. 2026/1552
Karar tarihi: 3 Mart 2026
Atıf yapılan maddeler
Karar metni
T.C.
DANIŞTAY
BEŞİNCİ DAİRE
- Esas No
- 2023/19363
- Karar No
- 2026/1552
- KARŞI TARAF (DAVALI)
- ... Bakanlığı / ...
- İSTEMİN KONUSU
- ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: 692 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılan davacı tarafından, göreve iade talebiyle OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonuna yapılan başvurunun reddine dair ... tarih ve .../... sayılı işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının iadesine, parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararında; davacı hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan yürütülen adli yargılamadaki soruşturmasında, ... Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen... sayılı soruşturma neticesinde, K:.../... sayılı kararı ile kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, kurumu tarafından Komisyona intikal ettirilen personel bilgi dosyasında, mahallinde yapılan araştırmada FETÖ/PDY terör örgütünün etkinlik ve faaliyetlerine katıldığı, memuriyete alımı sırasında mülakat heyetinde bulunan ve kamu görevinden çıkarılan üyelerin bulunduğu, dolayısıyla davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibatlı ve iltisaklı olduğu yönünde değerlendirmenin bulunduğu; söz konusu tespitler incelendiğinde; davacı hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan ... Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen .../... soruşturma sayılı dosyada, "..şüphelinin aleyhinde dosyaya yansıyan bir adet beyan ve BİMER ihbar evrakının bulunduğu, ... Cumhuriyet Başsavcılığınca ifadesi alınan tanık S.B. 'Adliyede şoför olarak görev yapan şu an İskilip'e atanan ... tuhaf hareketleriyle dikkat çeken biriydi. Kalemde meydana gelen bir olay sebebiyle ... yanıma gelerek telefonundaki bir ses kaydını CD'ye atmamı istedi. Telefonu bilgisayara bağladığımda 64 adet ses kaydı olduğunu gördüm. Her kayıt telefonda sıra numarası almıştı. Bu sebeple 64 kayıt olduğunu biliyorum. Hangisini istediğini sorunca 63 nolu kaydı CD'ye atmamı söyledi. ...'ın cemaat bağlantısıyla ilgili herhangi bir bilgim yoktur. Ancak duyduğuma göre ağabeyi Cumhurbaşkanımıza düzenlenen suikast girişiminde rol alanlardan biriymiş.' şeklinde beyanda bulunduğu, şüpheli aleyhinde ayrıca Cumhuriyet Başsavcılığımıza bir adet BİMER ihbar evrakının gönderildiği, gerek şüpheli aleyhindeki beyanın gerekse ihbar içeriğinin somut deliller ile desteklenemediği, afaki ve soyut mahiyette kaldığı, şüpheli ...'ün Tem Şube Müdürlüğünce alınan 19/08/2016 tarihli savunmasında özetle, '2011 yılında Sungurlu Adalet Sarayı'nda göreve başladığını, FETÖ/PDY ile bir ilgisinin olmadığını, 15 Temmuz darbesinde göz altına alınan M.G. isimli şahsın abisi olduğunu' beyan ederek şüphelinin üzerine atılı suçlamaları kabul etmediği anlaşılmakla, yukarıda anlatılan veriler nazara alınarak ve tüm tahkikat evrakı münderecatı bir bütün olarak değerlendirildiğinde, aleyhe dosyaya yansıyan delillerden gelinen aşamada şüphelinin yüklenen suçu işlediğini gösterir, dava açmaya yeter kanıt ve emare bulunmadığı, zira şüphelinin eylemlerinin çeşitliliği, devamlılığı, niteliği ve yoğunluğu dikkate alındığında FETÖ/PDY silahlı terör örgütü üyesi olduğuna dair yeterli bilgi ve belgenin dosyaya yansımadığı" gerekçesiyle davacının üzerine atılı suçu işlediğine ilişkin kamu davası açılmasına yeterli şüphe oluşturacak delil bulunmadığı anlaşılmakla kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, anılan ceza soruşturması kapsamında, davacının FETÖ/PDY ile bağlantısını gösterir vuku bulan herhangi bir eyleminin, örgütle irtibatına delalet edebilecek herhangi bir bilgi ya da bulgunun tespit edilemediği, davacıya ilişkin personel bilgi dosyasındaki kurum değerlendirmesi tespitine ilişkin olarak; söz konusu personel dosyası ve davalı idarece dava dosyasına kazandırılan bilgi ve belgeler incelendiğinde, temel olarak anılan kurum değerlendirmesinin dayanağını davacının ağabeyinin İstanbul Harp Akademisi'nde kurmay yüzbaşı olup darbe girişimi gecesi Cumhurbaşkanı'na suikast olayından dolayı tutuklanarak KHK ile ihraç edildiği, davacının memuriyete alım sırasında mülakat heyetinde bulunan ve kamu görevinden çıkarılan üyelerin bulunduğu, davacının zabit katibi S.B. isimli şahsın yanına gelerek telefonundaki bir ses kaydını CD'ye atmasını istediği, S.B.'ın telefonu bilgisayara bağladığında 64 adet ses kaydı olduğu, her kaydın telefonda sıra numarası aldığı, 63 nolu kaydı CD'ye atmasını istediği, tuhaf hareketleriyle dikkat çektiği, yine örgütün etkinlik ve faaliyetlerine katıldığı- yönündeki tespitlerin oluşturduğu hususlarının, yani gelinen aşaması yukarıda aktarılan adli sürecin varlığının teşkil ettiği; davacının ağabeyi hakkındaki hususun tek başına davacının şahsi ile ilişkilendirilecek davacının örgütle irtibatlı olabileceği sonucunu doğurmayacağı, yine davacı hakkındaki aleyhe beyanın içeriğinin somut bir tespite dayanmadığı, afaki ve soyut mahiyette kaldığı, örgütsel etkinlik/faaliyet ve eylemlere katıldığına dair istihbari bilgiye yer verilmiş ise de bu hususu doğrulayan ya da dayanağını ortaya koyan somut bir veriye yer verilmediği, davacının memuriyete alımı sırasında mülakat heyetinde bulunan ve kamu görevinden çıkarılan üyelerin bulunduğu tespitinin ise içeriğinin soyut nitelikte olduğu, ayrıca Mahkemece 04/03/2022 ve 19/10/2022 tarihli ara kararları üzerine davalı idarece davacı hakkında savunma dilekçesi ekinde sunulan evrakların haricinde örgütle irtibatına dair yeni bir bilgi veya belgenin bulunmadığı görüldüğünden davacı hakkında kurum kanaatinin somut delillere dayandırılmadığı ve davacının örgütle irtibatına delalet edecek nitelikte bulunmadığı, UYAP sistemi üzerinden yapılan araştırmalardan da örgütle irtibatına ilişkin olarak davacı hakkında herhangi bir bilginin ya da tanık beyanının bulunmadığı, davacı hakkındaki tespitlerin mevcut haliyle, söz konusu terör örgütüyle irtibatının ortaya konulması, dolayısıyla kamu görevinde tutulmaması noktasında, soyut şüphenin ötesine geçilerek, makul, kabul edilebilir, objektif kuşkuya sebebiyet verir, gerekli hukuki yeterliliğe ve elverişliliğe sahip olmadığı sonucuna varıldığından, davacının başvurusunun reddine dair dava konusu Komisyon kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığını ileri sürdüğü parasal haklarının davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının, Çorum Adliyesinde şoför adayı olarak girdiği sözlü sınavda yer alan ve hâli hazırda görevlerine devam eden iki komisyon üyesinin verdiği 83 puanın aksine, FETÖ/PDY irtibatı nedeniyle savcılık mesleğinden ihraç olan komisyon üyesi F.S. tarafından 98 olacak şekilde tama yakın bir puan verilmek suretiyle örgüt tarafından desteklendiği, en yakın sosyal çevresine dâhil olan Özel Kuvvetler Komutanlığı mensubu kardeşi M.G.'nin, örgüt tarafından 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleştirilen darbe girişimi kapsamında Türkiye Cumhuriyeti Devleti Cumhurbaşkanı'na suikast amacıyla Marmaris ilçesine giden silâhlı ekip içerisinde yer almak suretiyle darbe teşebbüsüne fiilen iştirak ettiği, avukat olarak görev yapmakta olan kardeşi H.G.'nin hakkında, üniversite döneminde örgüte ait evde kaldığına yönelik teşhisli tanık beyanının ve örgütün iletişim programı olan Bylock içeriklerinde isminin geçtiğinin Başsavcılık kararında belirtildiği hususlarının bir bütün olarak değerlendirilmesi neticesinde, davacının FETÖ/PDY Silâhlı Terör Örgütü ile en az irtibat derecesinde bağının olduğu sonucuna varıldığından, davacının başvurusunun reddine dair dava konusu Komisyon kararında hukuka aykırılık, aksi yönde verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle Mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Temyize konu kararın ölçülülük ilkesini ihlal edecek şekilde verildiği, değerlendirmelerin suç ve cezaların şahsiliği ilkesini ihlal ettiği, emsal dosyalarda davacılar lehine karar verildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 334. maddesi uyarınca adli yardım talebi daha önce kabul edilmiş olan davacının, aynı Kanun'un 335. maddesinin 3. fıkrasında yer alan ''adli yardım hükmün kesinleşmesine kadar devam eder'' düzenlemesi gereğince temyiz aşamasındaki adli yardım talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY ve İLGİLİ MEVZUAT:
Türkiye'de 15 Temmuz 2016 gecesi, kendilerini “Yurtta Sulh Konseyi” olarak isimlendiren bir grup Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) mensubu tarafından, demokratik biçimde halk tarafından göreve getirilen Türkiye Büyük Millet Meclisini (TBMM), Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini ve Cumhurbaşkanı'nı devirmek ve anayasal düzeni ortadan kaldırmak amacıyla darbe teşebbüsünde bulunulmuş, bu teşebbüs Türk Milleti tarafından akamete uğratılmıştır.
Anayasa'nın olay tarihinde yürürlükte bulunan 118. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Milli Güvenlik Kurulu (MGK) tarafından 20/07/2016 tarihli toplantıda yapılan değerlendirmede, darbe teşebbüsünün TSK içindeki Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) mensupları tarafından başlatıldığı, bu örgütün kuruluş aşamasından itibaren etkisi altına aldığı eğitim kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, medya kuruluşları, ticari kuruluşlar ve kamu görevlileri aracılığıyla Milleti ve Devleti kontrol altında tutmayı amaçladığı belirtilmiştir.
MGK'nın anılan toplantısında "demokrasinin, hukuk devleti ilkesinin, vatandaşların hak ve özgürlüklerinin korunmasına yönelik tedbirlerin etkin bir şekilde uygulanabilmesi amacıyla" Hükûmete olağanüstü hâl ilan edilmesi tavsiyesinde bulunulması hususu kararlaştırılmıştır. Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu 20/07/2016 tarihinde, ülke genelinde 21/07/2016 Perşembe günü saat 01.00'den itibaren geçerli olmak üzere doksan gün süreyle olağanüstü hâl ilan edilmesine karar vermiştir. Anılan karar 21/07/2016 tarih ve 29777 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve aynı gün TBMM tarafından onaylanmıştır. Olağanüstü hâl, daha sonrasında üçer aylık dönemler hâlinde Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu tarafından uzatılmış ve 18/07/2018 tarihinde sona ermiştir.
Anayasa'nın olay tarihinde yürürlükte bulunan 121. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Cumhurbaşkanı’nın başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu tarafından kararlaştırılan ve 14/07/2017 tarih ve 30124 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 692 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (KHK) ''Kamu personeline ilişkin tedbirler'' başlıklı 1. maddesinin 1. fıkrasında, ''Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olan ve ekli (1) sayılı listede yer alan kişiler kamu görevinden başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın çıkarılmıştır. Bu kişilere ayrıca herhangi bir tebligat yapılmaz. Haklarında ayrıca özel kanun hükümlerine göre işlem tesis edilir." hükmüne yer verilmiştir. Anılan KHK, 08/03/2018 tarih ve 30354 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7089 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun ile kanunlaşmış olup, anılan Kanun'un 1. maddesinin 1. fıkrasındaki “…üyeliği, mensubiyeti veya…” ibaresi Anayasa Mahkemesi’nin 30/11/2022 tarih ve E:2018/83, K:2022/144 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
Davalı kurum bünyesinde şoför olarak görev yapmakta iken, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 692 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin eki listede ismine yer verilmek suretiyle kamu görevinden çıkarılan davacı tarafından, kamu görevine iade edilmesi talebiyle Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonuna yapılan başvuru, Komisyonun ... tarih ve .../... sayılı işlemi ile reddedilmiştir.
Bunun üzerine, anılan işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının iadesine, parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
Diğer yandan, davacı hakkında FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne üye olma suçundan yürütülen ceza soruşturması neticesinde, ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... tarih ve Sor. No:... K:... sayılı kararı ile kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verildiği ve UYAP üzerinden yapılan inceleme neticesinde anılan kararın kesinleştiği görülmüştür.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
692 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca terör örgütlerine veya MGK'ca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen kamu görevlilerinin, “meslekten veya kamu görevinden çıkarılmasına" ilişkin kararlar, adli suç veya disiplin suçu işlenmesi karşılığında uygulanan yaptırımlardan farklı olarak terör örgütleri ile milli güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapıların kamu kurum ve kuruluşlarındaki varlığını ortadan kaldırmayı amaçlayan “olağanüstü tedbir" niteliğindedir.
AİHM "demokratik bir devletin, memurlarından Anayasal prensiplere sadakat göstermesini isteme hakkı bulunduğunu" belirtmektedir (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 52; Volkmer/Almanya (k.k.), B. No: 39799/98, 22/11/2001; Petersen/Almanya, B. No: 39793/98, 22/11/2001). AİHM'e göre "kamu çalışanlarının devlete sadık kalmaları genel yararı korumakla ve güvence altına almakla yükümlü devlet otoriteleri ile çalışmalarının doğasında bulunan bir şarttır." (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 57; Žičkus/Litvanya, B. No: 26652/02, 07/04/2009, § 28).
Terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapılara iltisak veya bunlarla irtibat, kamu görevlilerinin devlete sadakat yükümlülüğünü yitirildiğini ortaya koyan ve bahse konu olağanüstü tedbirin uygulanmasını gerektiren hâllerdir.
Anayasa Mahkemesi anılan kararında iltisaklı kavramını ''kavuşan, bitişen, birleşen'', irtibatlı kavramını ise ''bağlantılı'' olarak tanımlamıştır. Bu kavramlar ile kişilerin cezai sorumluluğunu gerektiren örgüte üyelik ve mensubiyet kavramlarına nazaran terör örgütleri ile daha az yoğun ve atipik bir bağlantının vurgulandığı açıktır. Bu kapsamda kişilerin terör örgütleri ile irtibat ve iltisaklarının ortaya konulabilmesi için, örgütün amaçlarının gerçekleştirilmesi ya da örgütten yarar sağlamak maksadıyla gerek örgütten gelen talimatlar doğrultusunda gerekse inisiyatif alarak bulundukları hal ve hareketler neticesinde örgüte veya kendilerine yarar sağladıkları ya da örgüt ile amaç birliği veya sosyal birliktelik görünümü içinde oldukları yönünde kanaat oluşması yeterli olacaktır.
Temyize konu kararda yer alan davacı hakkındaki tespit ve değerlendirmeler incelendiğinde; tanık beyanının ve isimsiz ihbarın soyut nitelikte olduğu; doğrudan davacıyla ilişkilendirilemeyecek kardeşleri M.G. ve H.G. hakkındaki tespitlerin ve mülakat komisyonunca verilen notların başkaca delillerle desteklenmediği sürece davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat ve iltisakı için yeterli delil olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına ve davanın reddine ilişkin temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü, kararın kaldırılması, davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 03/03/2026 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY:
Delil değerlendirmesi, olay, olgu ve belgelerin bütün olarak değerlendirilmesi suretiyle yapılarak bir kanaate ulaşmayı gerektirdiğinden, dosyadaki bilgi belge ve kurum kanaatinin somut bilgi ve belgeye dayanma zorunluluğu irtibat veya iltisak ilişkisi için aranmadığından temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.
