mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Kanun
  3. 6356 sayılı Kanun

6356 sayılı SENDİKALAR VE TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ KANUNU

Kanun · Resmî Gazete 7 Kasım 2012, sayı 28460

mevzuat.gov.tr ↗

Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; hukuki görüş değildir. Bağlayıcı olan tam metindir.

BİRİNCİ BÖLÜM – Amaç ve Tanımlar

Madde 1 – Amaç

Bu Kanun, işçi ve işveren sendikaları ile konfederasyonların kuruluşu, yönetimi ve denetimi gibi örgütlenme süreçlerini düzenler. Ayrıca toplu iş sözleşmesi yapılmasına, uyuşmazlıkların barışçı yollarla çözümüne, grev…

Madde 2 – Tanımlar

Bu madde, Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nda kullanılan temel terimlerin anlamlarını belirler. Ayrıca hangi durumdaki kişilerin işçi veya işveren sayılacağını düzenler.

İKİNCİ BÖLÜM – Kuruluş Esasları ve Organlar

Madde 3 – Kuruluş serbestisi

Madde 4 – İşkolları

Madde 5 – İşkolunun tespiti

Bir işyerinin bağlı olduğu işkolunun tespiti Bakanlık tarafından yapılarak Resmî Gazete’de yayımlanır. Bu karara karşı yargı yolu açık olup, belirlenen süreler içinde dava açılabilir. İşkolu değişiklikleri yürürlükteki…

Madde 6 – Kuruculuk şartları

Fiil ehliyetine sahip ve fiilen çalışan gerçek veya tüzel kişiler sendika kurma hakkına sahiptir. Ancak bazı belirli suçlardan mahkumiyeti bulunanlar, yasada belirtilen süreler geçmiş olsa bile sendika kurucusu…

Madde 7 – Kuruluş usulü

Sendikaların ve üst kuruluşların, merkezlerinin bulunacağı ilin valiliğine dilekçe ve tüzük sunmalarıyla tüzel kişilik kazandıkları düzenlenmiştir. Valilik ve Bakanlık tarafından yapılan incelemelerde eksiklik veya…

Madde 8 – Kuruluşların tüzüğü

Bu madde, sendikaların ve üst kuruluşların tüzüklerinde bulunması zorunlu olan temel bilgileri belirler. Tüzüklerin organizasyonel yapıdan mali işlemlere kadar geniş kapsamlı düzenlemeler içermesi gerektiğini düzenler.

Madde 9 – Organlara dair ortak hükümler

Sendikaların ve şubelerinin zorunlu organlarını, bu organlardaki üye sayılarını ve seçim kriterlerini düzenleyen maddedir. Üyeliğin hangi hallerde sona ereceği ile toplantı ve karar yeter sayıları hakkında kurallar…

Madde 10 – Genel kurulun oluşması

Sendikal kuruluşların genel kurulunun kimlerden oluştuğunu ve delege seçim süreçlerini düzenler. Genel kurul tüzüğe göre üye veya delegelerden oluşurken; yönetim, denetleme ve disiplin kurulu üyeleri de delege…

Madde 11 – Genel kurulun görev ve yetkileri

Genel kurulun sahip olduğu tüm görev ve yetkiler ile şube genel kurullarının sınırlı olan yetki alanı düzenlenmiştir.

Madde 12 – Genel kurulun toplantı zamanı

Bu madde, sendikal kuruluşlar ile şubelerin genel kurul toplantılarının ne zaman ve nasıl yapılacağını düzenler. İlk kurulum, olağan ve olağanüstü toplantılara ilişkin sürelerin yanı sıra, toplantı öncesi belgelerin…

Madde 13 – Genel kurulun toplantı ve karar yeter sayıları

Sendika genel kurulunun toplanma ve karar alma yeter sayılarını belirleyen hükümdür. Üye veya delegelerin toplantıya katılımının ve oy kullanmasının engellenemeyeceği hükme bağlanmıştır.

Madde 14 – Genel kurulda yapılacak seçimlerde uyulacak esaslar

Madde 15 – Seçimlere itiraz

Madde 16 – Genel kurul dışında yapılan delege seçimi

Genel kurul dışında yapılan delege seçimlerinin yöntemini ve bu seçimlere yönelik itiraz süreçlerini belirler. Seçimlerin belirli demokratik esaslara ve sendika tüzüğüne uygun şekilde yapılması zorunludur.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM – Üyelik

Madde 17 – Sendika üyeliği ve üyeliğin kazanılması

Sendikaya üye olmak isteğe bağlıdır ve hiç kimse buna zorlanamaz. Belirli şartları taşıyan işçi ve işverenler, e-Devlet sistemi üzerinden yaptıkları başvurularla sendikaya üye olabilirler. Genel kural olarak aynı…

Madde 18 – Üyelik aidatı

Üyelik aidatlarının miktarının belirleme yöntemi, tahsilat süreci ve işverenin ödeme sorumluluğu düzenlenmiştir. Aidatlar, yetkili sendikanın yazılı talebiyle işçinin maaşından kesilerek ödenir. Tahsilata dair uygulama…

Madde 19 – Sendika üyeliğinin sona ermesi ve askıya alınması

Sendika üyeliğinden ayrılma, çıkarılma, üyeliğin kendiliğinden sona ermesi veya askıya alınmasına ilişkin usuller düzenlenmiştir. Üyeler e-Devlet üzerinden çekilme talebinde bulunabilirken, bazı statü değişiklikleri ve…

Madde 20 – Üst kuruluşlara üyelik

Üst kuruluşlara üyelik süreçlerini, üyeliğin sona erme koşullarını ve bildirim yükümlülüklerini düzenler. Üyeliğe giriş ve çıkış işlemleri genel kurul kararına bağlanmıştır.

Madde 21 – Uluslararası işçi ve işveren kuruluşlarına üyelik

İşçi ve işveren kuruluşlarının uluslararası organizasyonlarla olan ilişkilerini, üyelik süreçlerini ve yabancı kuruluşların Türkiye'deki temsilcilik şartlarını düzenleyen maddedir. Ayrıca Kuzey Kıbrıs Türk…

Madde 22 – Kuruluşların katılması veya birleşmesi

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM – Güvenceler

Madde 23 – İşçi kuruluşu yöneticiliğinin güvencesi

İşçi kuruluşu yöneticiliği nedeniyle iş yerinden ayrılan işçilerin sözleşmelerinin askıya alınması, işe geri dönme şartları ve kıdem tazminatı haklarını belirler. Yönetici, dilerse sözleşmesini bildirim süresini…

Madde 24 – İşyeri sendika temsilciliğinin güvencesi

Madde 25 – Sendika özgürlüğünün güvencesi

BEŞİNCİ BÖLÜM – Faaliyetler

Madde 26 – Kuruluşların faaliyetleri

Madde 27 – İşyeri sendika temsilcisinin atanması ve görevleri

Toplu iş sözleşmesi yapma yetkisi kesinleşen sendikaların, işçi sayısına göre belirleyecekleri işyeri sendika temsilcilerini atama sürecini ve bu kişilerin görevlerini düzenler. Temsilciler, işyerindeki çalışma…

ALTINCI BÖLÜM – Kuruluşların Gelirleri, Denetimi ve Kapatılması

Madde 28 – Kuruluşların gelirleri ve giderleri

Bu madde, sendikal kuruluşların hangi kaynaklardan gelir elde edebileceğini, kimlerden yardım alamayacağını ve bu gelirlerin nasıl yönetilmesi gerektiğini düzenlemektedir. Gelirlerin kullanımı ve bağış yapılmasına…

Madde 29 – Kuruluşların denetimi ve şeffaflık

Sendikaların ve konfederasyonların nasıl denetleneceğini, mali denetim şartlarını ve şeffaflık kurallarını düzenleyen maddedir. Bu kapsamda hem kurum içi denetleme kurullarının hem de dışarıdan profesyonel denetçilerin…

Madde 30 – Tutulacak defter ve kayıtlar

Sendikal kuruluşların tutmak zorunda olduğu resmi defterler ve kayıtlar belirlenmiştir. Bu kayıtların tutulma usullerinin Bakanlık tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle düzenleneceği öngörülmüştür.

Madde 31 – Kapatma

Madde 32 – Kuruluşun sona ermesi hâlinde malların devri

Sendika veya üst kuruluşların sona ermesi durumunda mal varlıklarının hangi koşullarla ve nereye devredileceği belirlenmiştir. Devir işlemi öncelikle tüzük hükümlerine veya genel kurul kararına göre yapılır; ancak bu…

YEDİNCİ BÖLÜM – Toplu İş Sözleşmesinin Genel Esasları

Madde 33 – Toplu iş sözleşmesi ve çerçeve sözleşmenin içeriği

Madde 34 – Toplu iş sözleşmesinin kapsamı ve düzeyi

Madde 35 – Toplu iş sözleşmesinin şekli ve süresi

Toplu iş sözleşmeleri yazılı olarak yapılır ve kural olarak bir ile üç yıl arasında bir süreye sahiptir. Sözleşme imzalandıktan sonra süresi değiştirilemez ve vaktinden önce sonlandırılamaz. Yeni bir sözleşme için…

Madde 36 – Toplu iş sözleşmesinin hükmü

Toplu iş sözleşmesinde aksi belirtilmediği sürece, iş sözleşmeleri toplu iş sözleşmesine aykırı olamaz ve aykırı hükümlerin yerini toplu iş sözleşmesi hükümleri alır. Sözleşmeler arasında aykırılık olduğunda, işçi…

Madde 37 – Tarafların durumunda değişiklik

Sendikaların tüzel kişiliğinin sona ermesi, faaliyetlerinin durması, yetkilerini kaybetmeleri veya işkolunun değişmesi toplu iş sözleşmesini sona erdirmez. Toplu görüşmeye çağrı veya sözleşme imza tarihlerinde sendika…

Madde 38 – İşyerinin veya bir bölümünün devri

Madde 39 – Toplu iş sözleşmesinden yararlanma

Madde 40 – Teşmil

Cumhurbaşkanı, belirli şartların oluşması halinde bir işkolundaki en yüksek üyeliğe sahip sendikanın yaptığı toplu iş sözleşmesini, sözleşmesi olmayan diğer işyerlerine uygulayabilir. Uygulamaya dair karar Resmi…

SEKİZİNCİ BÖLÜM – Toplu İş Sözleşmesinin Yapılması

Madde 41 – Yetki

Toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkili olan sendikaların belirleme kriterleri ve sürecine ilişkin usuller düzenlenmiştir. İşçi sendikaları için işkolu ve işyeri/işletme bazlı üyelik oranları aranırken, işverenler ve…

Madde 42 – Yetki tespiti için başvuru

Toplu iş sözleşmesi yapmak amacıyla işçi sendikaları, işveren sendikaları veya sendika üyesi olmayan işverenler Bakanlığa yetki tespiti için başvurabilir. Bakanlık, kayıtlarına göre yetkili bir sendika olduğunu…

Madde 43 – Yetki itirazı

Bu madde, bkz. m. 42 kapsamında kendilerine tespit yazısı gönderilen tarafların yetkiye dair itiraz süreçlerini düzenler. İtirazların hangi sürede, nasıl yapılacağı ve mahkemelerin bu talepleri hangi usullerle…

Madde 44 – Yetki belgesi

Tespit yazısına süresi içinde itiraz edilmemesi veya mahkemeyle yetki şartlarının sağlandığının kesinleşmesi durumunda, Bakanlığın ilgili sendikaya yetki belgesi vermesi düzenlenmiştir (1. fıkra).

Madde 45 – Yetki belgesi bulunmaksızın yapılan toplu iş sözleşmesi

Madde 46 – Toplu görüşmeye çağrı

Yetki belgesinin alınmasından itibaren on beş gün içinde taraflardan birinin diğerini toplu görüşmeye çağırması ve bu durumu ilgili makama bildirmesi gerekir. Çağrı yapan taraf, sunacağı tekliflerin tamamını çağrı…

Madde 47 – Toplu görüşmenin başlaması ve süresi

Toplu görüşmelerin yeri, günü ve saatinin nasıl belirleneceği ile görüşme süreçlerinin sürelerini kapsayan düzenlemedir. Tarafların uzlaşamadığı hallerde toplantı bilgilerini görevli makam belirler.

Madde 48 – Toplu iş sözleşmesinin imzalanması, tevdi edilmesi ve işyerinde ilanı

Toplu görüşmeler sonucunda anlaşılan sözleşmelerin nasıl imzalanacağı, nereye teslim edileceği ve işyerinde nasıl ilan edileceği düzenlenmiştir. Sözleşmenin nüshalarının belirli sürelerde yetkili makamlara sunulması ve…

DOKUZUNCU BÖLÜM – Toplu İş Uyuşmazlıklarının Çözümü

Madde 49 – Uyuşmazlığın tespiti

Toplu görüşmelere katılım sağlanmaması, görüşmelerin kesilmesi veya sürenin anlaşma olmadan dolması durumunda taraflardan birinin uyuşmazlığı bildirmesi gerekir. Bu bildirimin yapılmaması halinde işçi sendikasının…

Madde 50 – Arabuluculuk

Uyuşmazlık yazısı sonrası görevli makam tarafından bir arabulucu atanarak tarafların anlaşması hedeflenir. Belirlenen süreler içinde sonuçlanmayan süreçte, durum tutanak altına alınarak taraflara bildirilir. Taraflar,…

Madde 51 – Yüksek Hakem Kuruluna başvurma

Grev oylaması sonucu grev yapılmaması kararından sonra işçi sendikası; grev ve lokavtın yasak olduğu hallerde ise taraflar belirlenen süreler içinde Yüksek Hakem Kuruluna başvurabilir. Başvurunun süresinde yapılmaması…

Madde 52 – Özel hakeme başvurma

Madde 53 – Yorum davası ve eda davasında faiz

Yürürlükteki bir toplu iş sözleşmesinin yorumlanmasına ilişkin uyuşmazlıklarda sözleşme tarafları dava açabilir. Bu davalarda hem yerel mahkemenin hem de istinaf merciinin karar verme süresi iki aydır. Sözleşmeye…

ONUNCU BÖLÜM – Yüksek Hakem Kurulunun Kuruluşu ve Çalışma Esasları

Madde 54 – Kuruluşu

Bu madde, Yüksek Hakem Kurulu'nun kimlerden oluştuğunu, üyelerin nasıl seçildiğini ve görev sürelerini düzenlemektedir. Kurul; Yargıtaydan bir başkan, Cumhurbaşkanı, Yükseköğretim Kurulu, Bakanlık ile işçi ve işveren…

Madde 55 – Yönetim yapısı

Madde 56 – Çalışma esasları

Madde 57 – Hakeme ve arabulucuya başvurma yönetmeliği

ON BİRİNCİ BÖLÜM – Grev ve Lokavt

Madde 58 – Grevin tanımı

Bu madde grevin ne olduğunu, hangi şartlarda kanuni sayıldığını ve hangi durumda kanun dışı kabul edildiğini açıklar. İşçilerin topluca işi bırakması grev olarak tanımlanırken, toplu iş sözleşmesi sürecinde yasal…

Madde 59 – Lokavtın tanımı

Lokavt, işverenin veya vekilinin kararıyla işçilerin topluca işten uzaklaştırılarak faaliyetlerin tamamen durdurulmasıdır. Toplu iş sözleşmesi sürecinde uyuşmazlık yaşandığında ve sendikanın grev kararı alması…

Madde 60 – Kanuni grev ve lokavt kararının alınması ve uygulamaya konulması

Grev ve lokavt kararlarının alınma, bildirim ve uygulama süreçlerini belirleyen hükümdür. Bu süreçlerdeki sürelere ve bildirim şartlarına uyulmaması halinde ilgili hakların veya toplu iş sözleşmesi yapma yetkisinin…

Madde 61 – Grev oylaması

Grev kararının ardından işçilerin belirli bir oranı başvurduğunda grev oylaması yapılmasına imkan tanıyan süreçtir. Oylama sonucunda katılımcıların çoğunluğu greve karşı çıkarsa mevcut grev kararı uygulanamaz.…

Madde 62 – Grev ve lokavt yasakları

Belirli kritik sektörlerde, bazı kamu kurumlarında ve seferi haldeki ulaşım araçlarında grev ve lokavt yapılması yasaktır. Ayrıca Cumhurbaşkanı, büyük doğa olaylarının yaşandığı bölgelerdeki bazı işyerlerinde bu…

Madde 63 – Grev ve lokavtın ertelenmesi

Cumhurbaşkanı, genel sağlığı veya millî güvenliği bozucu nitelikteki kanuni grev ve lokavtları altmış gün süreyle erteleyebilir. Erteleme süresince arabulucu uyuşmazlığı çözmeye çalışır veya taraflar isteğe bağlı…

Madde 64 – Grev ve lokavtın uygulanması

Madde 65 – Kanuni grev ve lokavta katılamayacak işçiler

Madde 66 – Grev hakkının ve lokavtın güvencesi

Madde 67 – Kanuni grev ve lokavtın iş sözleşmelerine etkisi

Kanuni grev ve lokavt süresince, belirli koşulları taşıyan işçilerin iş sözleşmeleri askıya alınır. Bu süreçte önceki döneme ait ücretlerin ödenmesi zorunluyken, askıda kalınan süre için ücret ödemesi yapılmaz ve bu…

Madde 68 – İşçi alma ve başka işe girme yasağı

Kanuni grev veya lokavt süresince işverenin yeni işçi alması, bazı işçilerin görev tanımı dışındaki işlerde çalıştırılması ve sözleşmesi askıda kalan işçilerin başka işverenle çalışması konusundaki yasaklar ve…

Madde 69 – Kanuni grev ve lokavtın konut haklarına etkisi

Madde 70 – Kanun dışı grev ve lokavtın sonuçları

Madde 71 – Tespit davası

Tarafların, yürürlükte olan veya kararlaştırılan bir grev ya da lokavtın kanuna uygun olup olmadığını belirlemek için açabilecekleri tespit davasını düzenler. Bu davanın süreleri, kararın etkisi ve hakimin alabileceği…

Madde 72 – Grev hakkının ve lokavtın kötüye kullanılması

Tarafların veya Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanının başvurusuyla, toplum zararına veya millî servete zarar verecek şekilde kötüye kullanılan grev ve lokavtların mahkemece durdurulması düzenlenmiştir. Ayrıca, işyerini…

Madde 73 – Grev ve lokavt gözcüleri

Madde 74 – Grev ve lokavt hâlinde mülkî amirin yetkileri

Grev ve lokavt süreçlerinde mahallenin en büyük mülki amiri, halkın günlük ihtiyaçlarının karşılanması ve işyerindeki faaliyetlerin sürmesi için gerekli önlemleri alır. Ancak kamu düzeni amacıyla alınan bu tedbirler,…

Madde 75 – Grev ve lokavtı sona erdirme kararı

Kanuni grev ve lokavtların nasıl sona erdirileceğini düzenleyen bu madde; bildirim süreçlerini, sendikaların kapanması durumundaki sonuçları ve belirli şartlar altında mahkeme yoluyla grevin bitirilmesini kapsar.

ON İKİNCİ BÖLÜM – Çeşitli ve Son Hükümler

Madde 76 – Sendikanın faaliyetinin durdurulması

Madde 77 – Tutanaklar ve sicil

Madde 78 – Ceza hükümleri

Bu madde; sendika kuruluşu, seçimler, üyelikler ve grev veya lokavt süreçleriyle ilgili çeşitli kural ihlallerine uygulanacak idari para cezalarını düzenler. Belirli ihlalleri gerçekleştirenlerin sendika organlarında…

Madde 79 – Görevli ve yetkili mahkeme

Bu Kanun'dan kaynaklanan uyuşmazlıklarda kural olarak iş davalarına bakan mahkemeler görevli ve yetkilidir. Ancak kanunun yedinci ile on birinci bölümleri arasındaki konulardan doğan uyuşmazlıklarda, görevli makamın…

Madde 80 – Diğer kanunların uygulanması

Bu madde, mevcut Kanunda hüküm bulunmayan hallerde hangi kanunların uygulanacağını belirler. Kuruluşlar, toplu iş sözleşmeleri ve tebligat işlemleriyle ilgili başvurulacak yasal çerçeveler tanımlanmıştır.

Madde 81 – Yürürlükten kaldırılan hükümler

Madde Ek 1 (Mülga)

Madde Ek 2

Madde Geçici 1

Kuruluşların, bu Kanun uyarınca yapmaları gereken tüzük değişikliklerini Kanun'un yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde yönetim kurulu kararıyla gerçekleştirmeleri ve ardından bunu ilk genel kurulun onayına…

Madde Geçici 2

Bakanlık, 19 uncu maddede belirtilen yönetmeliğin yayımından itibaren altı ay içinde üye listelerini işçi sendikalarına gönderir. Sendikalar varsa itirazlarını bir ay içinde Bakanlığa bildirir ve Bakanlık bu itirazları…

Madde Geçici 3

Madde Geçici 4

Sendika üyeliğinin kazanılması ve üyelikten çekilme işlemlerinin e-Devlet üzerinden yapılmasıyla ilgili geçiş sürecini belirler. Bu işlemler, Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten itibaren birinci yılın sonuna kadar…

Madde Geçici 5

Kanunun yayımı sırasında sendika yöneticisi olduğu için iş sözleşmesini feshedenlere 23 üncü maddenin ikinci ve üçüncü fıkrası uygulanır. 23 üncü maddenin ikinci fıkrasında belirtilen nedenlerle görevi sona eren…

Madde Geçici 6

Belirli kriterlere sahip işçi sendikalarının yetki tespit başvurularının nasıl sonuçlandırılacağına dair özel hükümleri düzenler (2. fıkra). Ayrıca, bu Kanun yürürlüğe girmeden önce başlayan toplu iş sözleşmesi…

Madde Geçici 7

Belirli kamu idareleri ve belediye şirketlerinde, alt işverenden sürekli işçi kadrosuna veya işçi statüsüne geçirilenlerin Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirim usulü düzenlenmiştir. İşçilerin eski iş kolu mevcut…

Madde 82 – Yürürlük

Bu Kanun, yayımlandığı tarihten itibaren yürürlüğe girmiştir.

Madde 83 – Yürütme

Bu madde, Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun yürütme yetkisinin kime ait olduğunu düzenler. İlgili değişikliklerle birlikte, bu kanun hükümlerinin yürütme görevi Cumhurbaşkanına verilmiştir.