mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Kanun
  3. 5403 sayılı Kanun
  4. Madde 13

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM – Toprakların Korunması ve Arazi Kullanımı

5403 sayılı Kanun Madde 13 – Tarım arazilerinin amaç dışı kullanımı

TOPRAK KORUMA VE ARAZİ KULLANIMI KANUNU · Resmî Gazete 19 Temmuz 2005, sayı 25880

Sade özet

Mutlak, özel ürün, dikili ve sulu tarım arazileri kural olarak tarım dışı amaçla kullanılamaz; ancak belirlenen istisnai durumlarda Bakanlık veya yetkilendirdiği valilikler tarafından izin verilebilir. Diğer türdeki tarım arazilerinin tarım dışı kullanımı valiliklerce, tarımsal yapıların kurulumu ise yine valilik izniyle gerçekleştirilir. Mevcut izinler veya imar planlarıyla korunan alanlar, yeni bir izin alınmadan başka amaçla kullanılamaz. Valiliklerin verdiği kararlara karşı itirazlar Bakanlık tarafından karara bağlanır.

  • Alternatif alan bulunmaması ve Kurul onayının yanı sıra toprak koruma projelerine uyulması şartıyla stratejik ihtiyaçlar, doğal afet, enerji, madencilik ve kamu yararı taşıyan yatırımlar için izin verilebilir (1. fıkra).
  • Özel sınıfların dışında kalan tarım arazileri, toprak koruma projelerine uyulması kaydıyla valiliklerce tarım dışı kullanıma tahsis edilebilir (2. fıkra).
  • Tarımsal amaçlı yapılar için proje şartıyla her özellikten tarım arazisi valilik izniyle kullanılabilir (3. fıkra).
  • Petrol, doğal gaz arama ve madencilik faaliyeti yapan işletmeciler, tahsis süresi sonunda alanı eski vasfına getirmekle yükümlüdür (5. fıkra).
  • Valiliklerce verilen kararlara yapılan itirazlar Bakanlık tarafından değerlendirilir (6. fıkra).

Kimleri ilgilendirir: Tarım arazisi sahipleri, yatırımcılar, madencilik ve enerji şirketleri ile ilgili kamu kurumları.

Kaynak: 5403 sayılı TOPRAK KORUMA VE ARAZİ KULLANIMI KANUNU, m. 13

Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; hukuki görüş değildir. Bağlayıcı olan tam metindir.

Tam madde metnini göster
Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazileri tarımsal üretim amacı dışında kullanılamaz. Ancak, alternatif alan bulunmaması ve Kurulun uygun görmesi şartıyla; a) Savunmaya yönelik stratejik ihtiyaçlar, b) Doğal afet sonrası ortaya çıkan geçici yerleşim yeri ihtiyacı, c) Petrol ve doğal gaz arama ve işletme faaliyetleri, ç) İlgili bakanlık tarafından kamu yararı kararı alınmış madencilik faaliyetleri, d) Bakanlıklarca kamu yararı kararı alınmış plân ve yatırımlar, e) (Ek: 31/1/2007-5578/3 md.) Kamu yararı gözetilerek yol altyapı ve üstyapısı faaliyetlerinde bulunacak yatırımlar, f) (Ek: 26/3/2008-5751/1 md.) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun talebi üzerine 20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu uyarınca yenilenebilir enerji kaynak alanlarının kullanımı ile ilgili yatırımları, g) (Ek: 26/3/2008-5751/1 md.) Jeotermal kaynaklı teknolojik sera yatırımları, İçin bu arazilerin amaç dışı kullanım taleplerine, toprak koruma projelerine uyulması kaydı ile Bakanlık tarafından izin verilebilir. (Ek cümle: 31/1/2007-5578/3 md.) Bakanlık bu yetkisini valiliklere devredebilir. Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazileri dışında kalan tarım arazileri; toprak koruma projelerine uyulması kaydı ile valilikler tarafından tarım dışı kullanımlara tahsis edilebilir. Tarımsal amaçlı yapılar için, projesine uyulması şartıyla ihtiyaç duyulan miktarda her sınıf ve özellikteki tarım arazisi valilik izni ile kullanılır. (Ek fıkra: 28/10/2020-7255/21 md.) İmar planlarında tarımsal niteliği korunacak alan olarak ayrılan yerler ile kamu yararı kararı alınarak tarım dışı amaçla kullanım izni verilen yerler, yeniden izin alınmaksızın bu amaç dışında kullanılamaz ve planlanamaz. (İptal ikinci cümle: Anayasa Mahkemesinin 5/4/2023 Tarihli ve E: 2020/103, K: 2023/68 Sayılı Kararı ile.) Birinci fıkranın (c) ve (ç) bentleri kapsamında izin alan işletmeciler, faaliyetlerini çevre ve tarım arazilerine zarar vermeyecek şekilde yürütmekle ve kendilerine tahsis edilen yerleri tahsis süresi bitiminde eski vasfına getirmekle yükümlüdürler. Bu madde kapsamında valiliklerce verilen kararlara yapılan itirazlar, Bakanlık tarafından değerlendirilerek karara bağlanır. Tarım arazilerinin korunması ve amaç dışı kullanımına dair uygulamaların usûl ve esasları yönetmelikle düzenlenir.

Resmî kaynakta görüntüle (mevzuat.gov.tr) ↗

Değişiklik notları

  • (Ek: 31/1/2007-5578/3 md.)
  • (Ek: 26/3/2008-5751/1 md.)
  • (Ek: 26/3/2008-5751/1 md.)
  • (Ek cümle: 31/1/2007-5578/3 md.)
  • (Ek fıkra: 28/10/2020-7255/21 md.)
  • (İptal ikinci cümle: Anayasa Mahkemesinin 5/4/2023 Tarihli ve E: 2020/103, K: 2023/68 Sayılı Kararı ile.)

İlgili yargı kararları (2)

Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu

E. 2025/1810 K. 2025/1868 · 8 Ekim 2025

Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu

E. 2025/1057 K. 2025/1456 · 2 Temmuz 2025