mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Kanun
  3. 5235 sayılı Kanun

5235 sayılı ADLÎ YARGI İLK DERECE MAHKEMELERİ İLE BÖLGE ADLİYE MAHKEMELERİNİN KURULUŞ, GÖREV VE YETKİLERİ HAKKINDA KANUN

Kanun · Resmî Gazete 7 Ekim 2004, sayı 25606

mevzuat.gov.tr ↗

Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; hukuki görüş değildir. Bağlayıcı olan tam metindir.

Madde 1 – Amaç ve kapsam

Bu Kanun, adli yargı ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemelerinin kuruluşunu, görevlerini ve yetkilerini düzenlemektedir.

Madde 2 – İlk derece mahkemeleri

Adlî yargıdaki ilk derece mahkemelerinin hangi türlerden oluştuğu düzenlenmiştir. Buna göre ilk derece mahkemeleri, hukuk ve ceza mahkemeleridir.

3 ilgili yargı kararı

Madde 3 – Bölge adliye mahkemeleri

Adlî yargıdaki ikinci derece mahkemelerin bölge adliye mahkemeleri olduğu düzenlenmiştir.

BİRİNCİ BÖLÜM – Hukuk Mahkemeleri

Madde 4 – Hukuk mahkemeleri

Hukuk mahkemelerinin nelerden oluştuğu belirlenmiştir. Buna göre hukuk mahkemeleri; sulh hukuk, asliye hukuk ve özel kanunlarla kurulan diğer hukuk mahkemeleridir.

Madde 5 – Hukuk mahkemelerinin kuruluşu

Hukuk mahkemeleri, Adalet Bakanlığı tarafından Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun olumlu görüşü alınarak kurulur ve bulundukları yerin ismiyle anılır. Sulh ve asliye hukuk mahkemeleri tek hâkimle çalışırken, asliye…

16 ilgili yargı kararı

Madde 6 – Hukuk mahkemelerinin görevleri

Hukuk mahkemelerinin görev alanlarını düzenleyen bu madde, sulh ve asliye hukuk mahkemeleri ile özel hukuk mahkemelerinin yetkilerini belirlemiştir. Sulh hukuk mahkemeleri belirli kanunlardaki görevleri yürütürken,…

1 ilgili yargı kararı

Madde 7 – Hukuk mahkemelerinin yargı çevresi

Hukuk mahkemelerinin yargı çevresi kural olarak bulunduğu il ve ilçenin idari sınırlarını kapsar. Ancak Adalet Bakanlığının önerisiyle Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından bu sınırlar dışında farklı düzenlemeler…

3 ilgili yargı kararı

İKİNCİ BÖLÜM – Ceza Mahkemeleri

Madde 8 – Ceza mahkemeleri

Ceza mahkemelerinin hangi mahkemelerden oluştuğu belirlenmiştir. Buna göre ceza mahkemeleri; asliye ceza, ağır ceza ve özel kanunlarla kurulan diğer ceza mahkemeleridir.

Madde 9 – Ceza mahkemelerinin kuruluşu

Ceza mahkemelerinin nerede ve nasıl kurulacağı, mahkemelerin hakim yapıları ve çalışma sistemleri düzenlenmiştir. Asliye ceza mahkemeleri tek hâkimden oluşurken, ağır ceza mahkemeleri belirli bir sayıdaki üyeyle…

Madde 10 – Sulh ceza hâkimliği

Soruşturmalar aşamasında hâkim tarafından verilmesi gereken kararları almak, işlemleri yürütmek ve bu kararlara yapılan itirazları incelemek amacıyla sulh ceza hâkimlikleri kurulmuştur. Bu hâkimliklerin kuruluş yeri,…

Madde 11 – Asliye ceza mahkemesinin görevi

Kanunlarda özel bir görevlendirme yapılmadığı sürece, sulh ceza hâkimliklerinin ve ağır ceza mahkemelerinin görev alanı dışında kalan tüm dava ve işlere asliye ceza mahkemeleri bakar.

3 ilgili yargı kararı

Madde 12 – Ağır ceza mahkemesinin görevi

Bu madde, ağır ceza mahkemelerinin hangi suçlarla ve ne kadar ceza gerektiren dosyalarla görevli olduğunu belirler. Kanunla belirlenen belirli suçlar, terör suçları ve yüksek hapis cezası gerektiren davalar bu…

Madde 13 – Diğer ceza mahkemelerinin görevleri

Diğer ceza mahkemeleri, kendilerine özel kanunlarla verilen dava ve işlere bakmakla görevlidir.

Madde 14 – Mahkemenin görevinin belirlenmesi

Mahkemelerin hangi davalara bakacağını belirleyen görev dağılımında, suçun kanundaki cezasının üst sınırı esas alınır. Bu işlem yapılırken cezayı artıran veya azaltan nedenler dikkate alınmaz.

Madde 15 – Ceza mahkemelerinin yargı çevresi

Ceza mahkemelerinin yargı alanlarının nasıl belirlendiğini, bu alanların hangi kriterlere göre değiştirilebileceğini ve belirli bazı suç türlerinde yetkili mahkemenin hangisi olduğunu düzenlemektedir. Genel kural…

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM – Cumhuriyet Başsavcılığı

Madde 16 – Cumhuriyet başsavcılığının kuruluşu

Mahkemelerin bulunduğu her il merkezinde ve ilçede, o yerin adını taşıyan bir Cumhuriyet başsavcılığı kurulur. Bu kurumlarda bir Cumhuriyet başsavcısı ile ihtiyaca göre belirlenen sayıda Cumhuriyet savcısı görev yapar.…

1 ilgili yargı kararı

Madde 17 – Cumhuriyet başsavcılığının görevleri

Cumhuriyet başsavcılığının yürütmekle yükümlü olduğu temel görevleri düzenleyen maddedir.

Madde 18 – Cumhuriyet başsavcısının görevleri

Cumhuriyet başsavcısının temsil, yönetim ve denetim görevlerini belirleyen maddedir. Başsavcılar, hem kurumun işleyişini organize eder hem de gerekli hallerde adli işlemlere katılırlar. Ayrıca yargı çevrelerindeki…

Madde 19 – Cumhuriyet başsavcıvekilinin görevleri

Bu madde, Cumhuriyet başsavcıvekilinin görev ve sorumluluklarını düzenlemektedir. Buna göre başsavcıvekili; kendisine verilen görevleri yapar, savcıların çalışmalarını denetliyor ve gerekli hallerde yargılama…

Madde 20 – Cumhuriyet savcısının görevleri

Bu madde, Cumhuriyet savcılarının yerine getirmesi gereken temel görevleri ve vekalet durumlarını düzenler.

Madde 21 – Cumhuriyet savcılarının yetkisi

Cumhuriyet savcılarının görev yaptıkları bölgelere, mahkeme türlerine ve suçların niteliğine göre yetki alanlarını belirleyen düzenlemedir. Soruşturma işlemlerinin hangi savcılık tarafından yürütüleceği ve dosyaların…

Madde 22 – Duruşmalarda Cumhuriyet başsavcılığını temsil

Kanunlar gereği Cumhuriyet savcılığının görev yapacağı mahkemelerdeki duruşmalara Cumhuriyet başsavcısı, onun görevlendirdiği Cumhuriyet başsavcıvekili veya Cumhuriyet savcısı katılır. İhtiyaç duyulan hallerde…

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM – Ortak Hükümler

Madde 23 – Adlî yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonu

Ağır ceza mahkemelerinin bulunduğu yargı çevrelerinde, bir adlî yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonu kurulur. Bu komisyonun nasıl kurulacağı, görevleri ve yetkileri hakkında 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar…

Madde 24 – Müdürlükler

Mahkemelerde ve Cumhuriyet başsavcılıklarında yazı işleri müdürlüklerinin kurulması düzenlenmiştir. Cumhuriyet başsavcılıklarında ayrıca Adalet Bakanlığının uygun gördüğü alanlarda idarî, malî ve teknik müdürlükler de…

BİRİNCİ BÖLÜM – Kuruluş

Madde 25 – Kuruluş

Bölge adliye mahkemeleri, coğrafi durum ve iş yoğunluğu dikkate alınarak Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşü ile Adalet Bakanlığı tarafından kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevrelerinin belirlenmesi,…

Madde 26 – Bölge adliye mahkemelerinin oluşumu

Bölge adliye mahkemelerinin hangi idari ve yargısal birimlerden meydana geldiği düzenlenmiştir.

Madde 27 – Bölge adliye mahkemesi başkanlığı

Her bölge adliye mahkemesinde bir başkan bulunur. Başkanlık makamı, başkan ve yazı işleri müdürlüğünden oluşmaktadır.

Madde 28 – Bölge adliye mahkemesi ceza daireleri başkanlar kurulu ve hukuk daireleri başkanlar kurulu

Bölge adliye mahkemelerinde yer alan ceza ve hukuk daireleri başkanlar kurullarının nasıl oluşturulacağı ve yönetim esasları belirlenmiştir.

Madde 29 – Bölge adliye mahkemesi daireleri

Bölge adliye mahkemelerinin hukuk ve ceza dairelerinden oluştuğu belirtilmiştir. Bu dairelerin asgari sayıları belirlenmiş olup, gerekli durumlarda bu sayılarda değişiklik yapılabilir. Ayrıca dairelerin yönetim…

Madde 30 – Bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığı

Her bölge adliye mahkemesinde; Cumhuriyet başsavcısı, Cumhuriyet başsavcıvekili ve yeterince Cumhuriyet savcısının bulunduğu bir Cumhuriyet başsavcılığı yer alır. İş yoğunluğuna göre bazı yerlere birden fazla…

Madde 31 – Bölge adliye mahkemesi adalet komisyonu

Her bölge adliye mahkemesinde; mahkeme başkanı, HSK tarafından seçilen bir asıl üye ve Cumhuriyet başsavcısından oluşan bir adalet komisyonu bulunur. Bu komisyonun yapısı, üyelerin yokluğundaki ikame düzeni ve karar…

Madde 32 – Müdürlükler

Bölge adliye mahkemelerinin başkanlığı, daireleri, Cumhuriyet başsavcılığı ve adalet komisyonlarında yazı işleri müdürlükleri; Cumhuriyet başsavcılığında ise ayrıca idarî işler ve ihtiyaç duyulan diğer müdürlükler…

İKİNCİ BÖLÜM – Görevler

Madde 33 – Bölge adliye mahkemelerinin görevleri

Bölge adliye mahkemeleri, adli yargı ilk derece mahkemeleri tarafından verilen kesinleşmemiş karar ve hükümlere karşı yapılan başvuruları inceleyerek sonuçlandırır. Ayrıca kanunlarla belirlenen diğer görevleri yürütür.

Madde 34 – Başkanın görevleri

Bu madde, bölge adliye mahkemesi başkanının yerine getirmekle yükümlü olduğu görevleri belirlemiştir. Başkan; mahkemenin temsili, yönetimi, personelin denetimi ve daireler arası koordinasyon gibi idari sorumlulukları…

Madde 35 – Başkanlar kurulunun görevleri

Bölge adliye mahkemelerinin ceza ve hukuk daireleri başkanlar kurullarının çalışma usulleri ve görevleri belirlenmiştir. Bu kurullar, daireler arası iş bölümü uyuşmazlıklarını çözmekle ve benzer olaylardaki çelişkili…

4 ilgili yargı kararı

Madde 35/A – Hukuk daireleri iş bölümü incelemesi

İstinaf incelemesi için gelen dosyada iş bölümü nedeniyle görevli olmadığını düşünen hukuk dairesinin izleyeceği süreç düzenlenmiştir. Daireler arası uyuşmazlık durumunda dosya hukuk daireleri başkanlar kuruluna…

Madde 36 – Hukuk dairelerinin görevleri

Bu madde, bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinin yürüttüğü temel görevleri belirlemektedir. Bu görevler arasında kararların incelenmesi, mahkemeler arası uyuşmazlıkların çözümü ve dava nakilleri yer almaktadır.

2 ilgili yargı kararı

Madde 37 – Ceza dairelerinin görevleri

Bölge adliye mahkemesi ceza daireleri, ilk derece ceza mahkemelerinin verdiği kesin olmayan kararlar üzerindeki itirazları inceler. Bu daireler ayrıca mahkemeler arasındaki yetki uyuşmazlıklarını çözer, gerekli…

Madde 38 – Daire başkanlarının görevleri

Bölge adliye mahkemesi daire başkanlarının görev ve sorumlulukları düzenlenmiştir. Bu çerçevede dairedeki çalışma düzeninin sağlanması, personelin yönetimi ve denetimi ile kanuni diğer görevlerin yerine getirilmesi…

Madde 39 – Üyelerin görevleri

Bu madde, bölge adliye mahkemesi üyelerinin yerine getirmesi gereken temel görevlerini belirlemektedir.

Madde 40 – Cumhuriyet başsavcısının görevleri

Bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcısının idari, denetimsel ve hukuki görevlerini düzenler. Başsavcı, kurumun temsilinden yönetim işlerine, savcıların denetiminden personelin disiplin işlemlerine kadar geniş…

Madde 41 – Cumhuriyet savcılarının görevleri

Bu madde, bölge adliye mahkemesi cumhuriyet savcılarının yerine getirmesi gereken görevleri düzenlemektedir. Savcılar; ceza davalarının duruşmalarına katılmak, gerekirse kararlara karşı kanun yollarına başvurmak ve…

Madde 42 – Bölge adliye mahkemesi adalet komisyonunun görevleri

Bu madde, bölge adliye mahkemesi adalet komisyonunun sorumluluklarını belirler. Komisyon, hakim ve savcılar dışındaki personel hakkında ilk derece mahkemesi adalet komisyonlarına verilen görevleri ve kanunların…

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM – Nitelik ve Atama

Madde 43 – Bölge adliye mahkemesi başkanı, daire başkanları ve üyelerin nitelikleri ve atanmaları

Bölge adliye mahkemesi başkanı, daire başkanları ve üyelerinin sahip olması gereken nitelikleri ve atanma usullerini belirler. Bu görevlere, belirli kıdem şartlarını taşıyan adli yargı hâkim ve savcıları arasından…

Madde 44 – Cumhuriyet başsavcısı, başsavcıvekili ve savcılarının nitelikleri ve atanmaları

Bölge adliye mahkemelerine atanacak olan cumhuriyet başsavcıları, başsavcıvekilleri ve savcıların taşıması gereken nitelikleri ve atama makamını belirler. Bu atamalar, belirlenen kıdem ve başarı şartlarına uygun…

Madde 45 – İstek üzerine atama

Yargıtay daire başkanları, üyeleri ve Adalet Bakanlığı'nın belirli üst düzey yöneticileri, kendi istekleri üzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından bölge adliye mahkemelerine atanabilirler. Yargıtay'dan atanan…

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM – Ortak Hükümler

Madde 46 – Toplantı ve karar

Bölge adliye mahkemesi dairelerinin nasıl toplandığını, karar alma sürecini ve üye eksikliği durumundaki uygulamaları düzenler. Dairelerin çalışma düzeni, gizlilik esasları ve başkanın yokluğunda izlenecek yol…

Madde 47 – Soruşturma ve kovuşturma usulü

Bölge adliye mahkemesi başkanı, daire başkanları, üyeleri, Cumhuriyet başsavcısı ve savcılarının görevle ilgili veya şahsi suçlarına yönelik soruşturma ve kovuşturma usullerini belirler. Kişilerin sıfatlarına ve suçun…

Madde 48 – Denetleme

Bölge adliye mahkemeleri, bu mahkemelere bağlı Cumhuriyet başsavcılıkları ve adalet komisyonlarının denetimleri, görev alanlarına göre Hâkimler ve Savcılar Kurulu başmüfettişleri veya adalet başmüfettişleri tarafından…

1 ilgili yargı kararı

DÖRDÜNCÜ KISIM – Son Hükümler

Madde 49 – Değiştirilen hükümler

Madde 51

Madde 52

Madde 53

Bölge adliye mahkemelerinin ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla, Adalet Bakanlığının taşra teşkilatında kullanılacak yeni kadrolar oluşturulmuştur. Bu kadrolar, belirli listelere göre 190 sayılı Kanun Hükmünde…

Madde 54 – Kaldırılan hükümler

Madde Ek 1 – Yargı çevresinin değişmesi

Bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresi m. 25 uyarınca değişse bile, Resmî Gazetede belirlenen tarihten önce verilmiş olan kararlar, başlatılmış soruşturmalar ve devam eden kovuşturmalar hakkında yargı çevresi…

Madde Geçici 1

Kanun yürürlüğe girdiğinde devam eden dava ve işlerde mahkeme görevi değişmişse, üst görevli mahkemeler yargılamaya devam eder; alt görevli mahkemeler ise görevsizlik kararı vererek dosyayı üst görevli mahkemeye iletir.

Madde Geçici 2

Adalet Bakanlığı, Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç iki yıl içinde 25 inci maddede öngörülen bölge adliye mahkemelerini kuracaktır. Bu mahkemelerin kuruluşu, yargı çevreleri ve göreve başlama…

6 ilgili yargı kararı

Madde Geçici 3

Bölge adliye mahkemeleri için gerekli olan bina, araç ve gereçlerin Kanun'un yürürlüğe girmesinden itibaren en geç iki yıl içinde sağlanması öngörülmüştür. Bu ihtiyaçların finansmanı için Maliye Bakanlığına bütçe…

Madde Geçici 4

Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun, Kanunun 5 inci maddesinin beşinci fıkrasındaki değişikliğin yürürlüğünden itibaren altı ay içinde mahkemeler arası iş dağılımına karar vermesi ve bunu Resmî Gazete’de yayımlaması…

Madde Geçici 5

5235 sayılı Kanun'un 5 inci maddesindeki değişiklikle birlikte, bazı mahkemelerin tek hâkimden heyet hâline geçiş süreci düzenlenmiştir. Bu süreçte gerekli atamaların yapılması ve çalışma tarihinin ilan edilmesi…

Madde Geçici 6

Kanun yürürlüğe girmeden önce başlamış olan belirli suçlara ilişkin dava ve soruşturmalarda, yeni eklenen bazı hükümler nedeniyle yetkisizlik kararı verilemeyeceği düzenlenmiştir. Açılmış olan davalar, karar…

Madde Geçici 7

Ağır ceza mahkemelerinde devam eden veya üst mahkemelerde incelenen nitelikli dolandırıcılık (m. 158) davalarında, yeni kanuni düzenleme nedeniyle görevsizlik veya bozma kararı verilemez. Bu davalar, kesin karar…

Madde 55 – Yürürlük

Bu Kanun'un yürürlük tarihi düzenlenmiştir. Buna göre Kanun, 1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Madde 56 – Yürütme

Bu kanunun uygulanmasıyla ilgili işlemleri gerçekleştirme görevi Bakanlar Kurulu'na verilmiştir.